Bijlage 1 Jaarstukken 2025 (def) 04-06-2025

Incidenteel

De eindafrekening van Beschermd Wonen & Opvang leverde een voordeel van € 566k op. In de afgelopen periode is er discussie geweest of dit bedrag zou worden uitbetaald of gereserveerd voor toekomstige uitgaven waardoor het niet gewenst was om dit bedrag op voorhand in de Najaarsnota op te nemen. De voor- en nadelen binnen dit taakveld zijn kleiner dan € 25k en worden niet gespecificeerd.

Incidenteel

Zie toelichting SOJ.

Incidenteel

Zie toelichting SOJ.

Incidenteel

Zie toelichting SOJ.

Incidenteel

De kosten voor JGZ zorg aan Oekraïense kinderen zijn € 30k lager, doordat het aantal kinderen lager was dan vooraf ingeschat.

Incidenteel

De eindafrekening van DG&J is voor onderdeel volksgezondheid lager dan begroot, een voordeel van € 188k.

Incidenteel

Er is een voordeel voor salarislasten van € 66k. In de uitgebreide toelichting op de salarissen die is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering zijn de afwijkingen op concernniveau te zien die verband houden met alle wijzigingen binnen de salarislasten.

Jaarstukken 2025 - pagina 54

Doel is gerealiseerd Doel is deels gerealiseerd

4. Bestuur, Veiligheid en Dienstverlening

Doel is niet gerealiseerd

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Bestuur

A.1. Een leidende rol innemen bij de opgaven die voor Molenlanden van belang zijn in de regio.

Voortzetten en verder uitbouwen van initiërende en leidende rol op belangrijke gemeente overstijgende opgaven, zoals agrarische economie en landschap. (A.1) In het afgelopen jaar hebben we hieraan invulling gegeven. Dat heeft onder andere geresulteerd in het opleveren van het gebiedsplan Alblasserwaard en de toekenning van de Regiodeal waarin we werken aan vitale kernen en een vitaal buitengebied, toekomstbestendige landbouw en een iconisch landschap. We informeerden de raad het afgelopen jaar hierover meerdere keren.

A.2. Het Molenlandse geluid sterker door laten klinken richting de Provincie, het Waterschap, het Rijk en in Brussel. Daarmee willen we kansen pakken of beperkingen wegnemen.

Invulling geven aan de besluitvorming over de toekomst samenwerking Alblasserwaard en Vijfheerenlanden rond samenwerken vanuit de opgaven. (A.1 en A.2) In 2024 is de Gemeenschappelijke Regio Alblasserwaard-Vijfheerenlanden (AV) opgeheven. De samenwerking tussen de gemeenten Gorinchem, Molenlanden en Vijfheerenlanden en de andere betrokken partijen in ons gebied geven we blijvend (opgavegericht) vorm via ons Regioplatform AV. In maart 2025 vond de eerste radenbijeenkomst van het Regioplatform AV plaats. Ook het Gebiedsplatform AV en het Bestuurlijk Platform Groene Hart waren vertegenwoordigd. Tijdens de bijeenkomst zijn de volgende onderwerpen aan bod geweest: Het Integraal Zorgakkoord (IZA), de Arbeidsmarktregio, Dijkring 16, landschap en landbouw, Smart Delta Drechtsteden en Utrecht10 (U10).

A.3. Een sterke rol innemen binnen de gemeenschappelijke regelingen. Ook gericht op het, tot een minimum, beperken van (financiële) risico’s.

Jaarstukken 2025 - pagina 55

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan)

Regionale afstemming en inzet voor het versterken van onze lobbykracht onder andere over de ruimtelijke puzzel. (A.2) In 2025 heeft de gemeente Molenlanden actief meegedaan aan regionale overleggen over de ruimtelijke puzzel, het ruimtelijk voorstel en de uitvoering van de woondeal. We hebben onze belangrijkste knelpunten, zoals mobiliteit, water & bodem sturend en de uitvoerbaarheid van woningbouwlocaties, ingebracht en onderbouwd. Daarnaast hebben we een lobbyboodschap richting provincie Zuid-Holland opgesteld. Ook hebben we data en analyses uitgevoerd en gedeeld om lokale keuzes te versterken en af te stemmen waar woningbouw het meest wenselijk is. Daardoor is onze positie in gesprekken met provincie en het Rijk sterker geworden.

A.4. Kansen benutten op inhoudelijke thema’s door eigen middelen in te zetten als hefboom voor bekostiging. A.5. Als raad willen we zichtbaar zijn en in verbinding staan met onze inwoners, bedrijven, en buurgemeenten en werken we aan een krachtige positie in de regio.

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Openbare orde en veiligheid

B.1. Een veilige gemeente blijven en ervoor zorgen dat inwoners dat ook zo ervaren.

Evalueren van de in 2021 vastgestelde Nota Verbonden Partijen. (A.3) We geven uitvoering aan de acties. Sommige acties zijn afgerond en andere acties hebben, gelet op het karakter van de actie, blijvend aandacht nodig. De evaluatie van de nota is in 2025 gestart en leidt tot een geactualiseerde nota die in het tweede kwartaal van 2026 ter besluitvorming aan de raad wordt aangeboden. Onder voorbehoud van uitkomst verkenning regiodeal inzetten op uitwerken Regio Deal. (A.4) Op 3 februari 2025 is de Regiodeal de fundamentele waarden van het Groene Hart toegekend. In het afgelopen jaar hebben we gewerkt aan de totstandkoming van een samenwerkingsovereenkomst, een convenant en een uitvoeringsprogramma. Ook is een subsidieregeling voor projecten tot stand gekomen zodat in 2026 gestart kan worden met de uitvoering van Projecten uit de Regiodeal. Uitvoering geven aan het nog vast te stellen raads- en griffieplan 2025-2026. Hierbij is in ieder geval aandacht voor de aansluiting van de raad op de lokale samenleving, een doorontwikkeling van de positionering van de raad in Verbonden Partijen en de voorbereiding op de gemeenteraadsverkiezingen in 2026. (A.5) Over de uitvoering van het raads- en griffieplan informeerden we de raad per raadsinformatiebrief op 19 december 2025. Daarin is onderbouwd dat alle onderwerpen volgens planning afgerond of opgepakt zijn.

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan)

Het Veiligheidsplan 2022-2025 actualiseren voor de jaren 2026-2029. We starten een werkgroep op, verwerken de input van diverse in- en externe partijen en anticiperen op maatschappelijke ontwikkelingen. (B.1) In december 2025 stelde de gemeenteraad het nieuwe Veiligheidsplan 2026-2029 vast. Uitvoeren van het door de raad vastgestelde Veiligheidsplan. Toelichting: In 2025 zetten we in op de prioriteiten uit het Veiligheidsplan die in het uitvoeringsprogramma voor dat jaar of doorlopend zijn benoemd. Het betreft onder andere: •

Jaarstukken 2025 - pagina 56

Verdere aanpak van ondermijning. We gebruiken data die in 2024 uit een grote enquête is voortgekomen. We verwachten in 2025 meer meldingen vanuit inwoners, door een voorlichtingscampagne in 2024. Meerdere keren in het jaar informeren we daarnaast eigen medewerkers over het herkennen en melden van signalen. Het in 2024 gemaakte ondermijningsdashboard, waarbij we gebruik maken van in- en externe data, ontwikkelen we

door (B.1) In 2025 is stevig ingezet op ondermijning: er hebben vele controles plaatsgevonden, er is op diverse manieren voorlichting gegeven aan verschillende doelgroepen en er is fors gehandhaafd (bijvoorbeeld woningsluitingen). We hebben meer meldingen ontvangen. Het dashboard is verder ontwikkeld, al blijft verdere doorontwikkeling nodig. Ook is het thema weerbaarheid opgepakt; de landelijke campagne met voorlichting voor inwoners is diverse keren gedeeld. Er is een regionale projectleider aangesteld om in 2026 onder andere de pilot noodsteunpunten uit te voeren.

Jaarstukken 2025 - pagina 57

•

Voortzetten van de aanpak van woonoverlast. We maken met de Woningcorporaties, Politie, Sociaal Team, boa, OOV concrete afspraken over onder andere: taakverdeling, keuzes in instrumenten bij overlast, en welke partij op welk moment aan zet is. (B.1) Deze afspraken zijn gemaakt en zorgen voor duidelijkheid. Hiermee is vastgelegd welke partij bij welk type melding verantwoordelijk is voor het inzetten van de beschikbare instrumenten, en op welke manier de partijen elkaar kunnen aanvullen om het gewenste resultaat te bereiken.

•

Doorontwikkelen samenwerking politie-boa. Doordat we in 2024 een boa in eigen dienst hebben, zijn de lijnen korter en is de samenwerking met politie vergemakkelijkt. In 2025 geven we dat nog een extra impuls door concrete samenwerkingsafspraken te maken, onder andere over taakverdeling, informatie-uitwisseling en gezamenlijke briefing. (B.1) De samenwerking is verder doorontwikkeld en geprofessionaliseerd. Zo wordt er regelmatig informatie uitgewisseld tussen politie en boa, en wordt bij controles en diverse meldingen samengewerkt om bijvoorbeeld de overlast te verminderen of een ongewenste situatie te stoppen. Dit krijgt in 2026 een verdere impuls door gebruik van een nieuw digitaal systeem en de invulling van extra boa-capaciteit.

•

Actualiseren we onze continuïteitsplannen voor als er zich calamiteiten voordoen. (B.1) In 2025 is planvorming in samenwerking met de VRZHZ regionaal geactualiseerd; zo is er binnen het onderwerp Evacueren van mens en dier een vervoersplan opgezet. Dit wordt in 2026 verder voortgezet.

Beleidsonderwerp

Ambitie (wat wilden we bereiken)

Dienstverlening C.1. Gemak bieden

aan onze inwoners met goede (telefonische) bereikbaarheid, snelle en kwalitatief goede (digitale) dienstverlening. C.2. Maatwerk bieden in begeleiding van inwoners voor wie digitale dienstverlening minder toegankelijk is. C.3. Continu de kwaliteit van dienstverlening en zichtbaarheid blijven verbeteren door te luisteren naar inwoners en andere relevante (interne) partijen.

Jaarstukken 2025 - pagina 58

Status Verantwoording (Wat hebben we ervoor gedaan)

We ontwikkelen een toolkit dienstverlening met praktische handvatten en informatie voor medewerkers over en voor onze dienstverlening. (C.1) We hebben diverse onderdelen uitgewerkt in 2025 om de medewerkers toe te rusten op het gebied van dienstverlening. Zo is er meer zicht in data rondom Dienstverlening. Op basis van die data verbeteren we processen en waar nodig houding en gedrag. Specifiek voor inwonergericht werken is er een toolkit ontwikkeld met tools en instrumenten. Voor Participatie is dat traject ingezet in het updaten van het Participatiebeleid en de bijpassende verordening(en). Diverse trainingen zoals Klare Taal en de Molenlandse Manier zijn ontwikkeld voor het verbeteren van dienstverlening. Ook op de Teamcontracten en sturing door MT en Domeinmanagers is afgelopen jaar focus geweest en deze weg wordt verder doorontwikkeld. Kortom, er is veel inzet om de visie concreet te maken in handvatten en tools. In de ontsluiting van al deze informatie kunnen we nog wel een slag maken. Dit wordt meegenomen in het uitvoeringsprogramma Dienstverlening. Inwoners kunnen met hun vragen terecht bij het informatiecentrum. Zij zijn in staat om vragen van inwoners (1e lijn) te beantwoorden en waar nodig maatwerk en ondersteuning te bieden. (C.1) In 2025 heeft het informatiecentrum 25.422 telefoontjes ontvangen. Hiervan is de gemiddelde bereikbaarheid 96% geweest.

Deze telefoontjes zijn binnen de openingstijden aangenomen. Zo’n 52% van deze telefoontjes kan direct worden beantwoord. De overige 48% zijn inhoudelijke vragen voor andere vakteams en worden doorverbonden of er worden terugbelverzoeken ingepland. In 2026 breiden we de monitoring uit per vakteam om de beantwoording in de eerste lijn verder uit te breiden. De informatie van en over de producten en diensten van de gemeente is makkelijk vindbaar en benaderbaar voor onze inwoners en ondernemers. En wij bieden hun maatwerk en ondersteuning waar nodig. (C.2) We hebben uitvoering gegeven aan dit doel. De website wordt voortdurend bijgewerkt op basis van actualiteiten en wijzigingen. We zijn bezig met het toegankelijk maken van de webpagina’s om te voldoen aan de wetgeving. Ook zetten we onze onlinekanalen steeds gerichter in. Het informatiecentrum beantwoordt vragen van onze inwoners waarbij ze steeds breder hun dienstverlening uitbreiden, zowel telefonisch als via de mail. Denk aan het maken van afspraken voor Burgerzaken en het beantwoorden van vragen rondom afvalinzameling of Belastingen. Tot slot zijn er diverse webformulieren beschikbaar voor onze inwoners om producten aan te vragen.

De ontwikkeling van onze dienstverlening wordt ingezet volgens de vastgestelde ontwikkelkaders integraliteit, verbinding, inzicht, toepassing, monitoring en digitalisering (actualisatie dienstverlening). (C.3) Het afgelopen jaar is de focus geweest op de organisatieontwikkeling in relatie tot het verder uitrollen van de Molenlandse Manier en het updaten van onze Participatiebeleid met bijpassende verordening. In 2026 wordt er een samenhangend uitvoeringsprogramma ontwikkeld waarin deze drie lijnen worden opgenomen. Daarnaast is er in 2025 wel ingezet op onderdelen van de ontwikkelkaders, zo is de monitoring van data opgestart en meten we de tevredenheid van inwoners die gebruik maken van onze diensten. Ook wordt de ontwikkeling rondom participatie en de kennis van onze verbinders steeds beter ingezet. In de teamcontracten hebben de vakteams opgenomen hoe ze invulling geven aan de Molenlandse Manier. Het aanbod van opleidingen en trainingen voor medewerkers aan laten sluiten op onze visie van dienstverlening en draagt bij aan het borgen en verhogen van onze kwaliteit van dienstverlening. (C.3) In 2025 zijn er workshops Klare Taal georganiseerd, zowel voor het schrijven van brieven en e-mails als voor het schrijven van raads- en collegevoorstellen. De training Molenlandse Manier is geüpdatet en is opgenomen in het onboardingsprogramma.

De organisatieontwikkeling is in 2025 opgestart met een aantal ontwikkellijnen. Ook deze hebben de focus op het blijvend verbeteren van de dienstverlening en de doorontwikkeling van de organisatie en vakteams. De top 5 klantreizen en klantprocessen zijn inzichtelijk. De interne werkprocessen van deze top 5 passen we, waar mogelijk, aan om (beter) aan te sluiten bij het perspectief van onze inwoners en ondernemers. (C.3 In 2025 was er beperkte capaciteit binnen de uitvoering van de Dienstverlening. In 2026 krijgen de klantreizen een plek binnen het uitvoeringsprogramma en worden ze stapsgewijs meegenomen in de invoering van het nieuwe zaaksysteem. Specifiek voor het Informatiecentrum is hierin een aparte module beschikbaar. We monitoren structureel de tevredenheid en beleving van onze dienstverlening. (C.3) In 2025 is er een monitor gestart waarin we de tevredenheid van onze inwoners meten nadat ze gebruik hebben gemaakt van onze dienstverlening. Hier zijn nu vijf typen dienstverlening opgenomen. Gemiddeld wordt hier bij 440 respondenten een 8,05 gescoord. Van deze 440 inwoners ervaart 46% de dienstverlening zoals verwacht, 39% ervaart de dienstverlening beter dan verwacht en 15% minder dan verwacht. Met de bijgevoegde feedback verbeteren we onze dienstverlening verder. Ook zullen er in 2026 meerdere producten worden meegenomen in deze monitoring.

Jaarstukken 2025 - pagina 59

Effect/resultaatindicatoren Veiligheidsbeleving inwoners (1x per 2 jaar, 2025 is nog niet beschikbaar) Indicator

7,9 (2023)

8

Veiligheidsmonitor

Berekend

MLL

NL

Verwijzingen Halt

per 1000 inw 2025

5

10

Winkeldiefstallen

per 1000 inw 2025

0,15

2,06

Geweldsmisdrijven

per 1000 inw 2025

2,2

4,6

Diefstal uit woningen

per 1000 inw 2025

0,7

1,2

Vernieling

per 1000 inw 2025

2

3,96

Indicator

Realisatie

Streefwaarde 2026

Bron

Tevredenheid van inwoners over dienstverlening

8,05 (2025)

Inwoners waarderen onze dienstverlening met gemiddeld een 7,5

Eigen monitoring en onderzoek

Eerste lijns telefonische bereikbaarheid van gemeente voor inwoners Afhandeling vergunning aanvragen en initiatieven

9,5 (2025)

Onze bereikbaarheid wordt gescoord met een 8

Eigen monitoring en onderzoek

72% (2023)*

90% van aanvragen en initiatieven wordt op tijd afgehandeld

Eigen monitoring en onderzoek

*Per 2024 is de Omgevingswet in werking getreden en vindt monitoring op basis van de oude indicator niet langer plaats.

Wat heeft het gekost Bedragen x € 1.000

Begroting voor wijziging

Begroting na wijziging

Realisatie

A. Lasten

9.862

9.991

11.722

B. Baten

1.108

1.057

1.179

C. Mutaties reserves

0

34

34

Totaal Programma 4

8.754

8.900

10.509

Jaarstukken 2025 - pagina 60

Analyse op hoofdlijnen tussen begroting 2025 na wijziging en de realisatie Het nadelig saldo op dit programma bedraagt € 1.609.000. Hieronder lichten we de belangrijkste afwijkingen toe die hebben geleid tot dit saldo. Saldo

Incidenteel of structureel Incidenteel

Toelichting

T02 Burgerzaken € 97.000 V

Incidenteel

Er zijn meer legesopbrengsten gerealiseerd wat het voordeel verklaart, met name in de laatste maanden van het jaar waren de opbrengsten in vergelijking bovengemiddeld hoog. Door de paspoortpiek zijn de opbrengsten lastig vooraf in te schatten.

T12 Openbare orde en veiligheid € 1.000 V

Incidenteel

De voor- en nadelen binnen dit taakveld zijn kleiner dan € 25k en worden niet gespecificeerd.

T01 Bestuur € 1.707.000 N

Jaarstukken 2025 - pagina 61

Dit nadeel wordt grotendeels verklaard door de dotatie aan de voorziening pensioenen wethouders ad. € 1.582. Deze dotatie is het gevolg van een verplichte herwaardering. Het overige verschil is een nadeel op de salarislasten. In de uitgebreide toelichting op de salarissen die is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering zijn de afwijkingen op concernniveau te zien die verband houden met alle wijzigingen binnen de salarislasten.

Algemene Dekkingsmiddelen en Onvoorzien Algemene dekkingsmiddelen kennen geen vooraf bepaald bestedingsdoel. In tegenstelling tot heffingen als het rioolrecht en de afvalstoffenheffing. De belangrijkste algemene dekkingsmiddelen zijn de algemene uitkering uit het gemeentefonds, de renteopbrengst, en de onroerendezaakbelastingen.

Toelichting op de financiële realisatie Op de algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien is een voordelig resultaat behaald van € 1.433.000. Hieronder lichten we de belangrijkste afwijkingen toe die hebben geleid tot dit saldo. AD Algemene Dekkingsmiddelen en onvoorzien Bedragen x € 1.000

T05 Treasury T061 OZB woningen T062 OZB-niet woningen T064 Belastingen Overig T07 Alg uitkering en ov uitkering Gem fonds T08 Overige baten en lasten B. Baten T05 Treasury T061 OZB woningen T062 OZB-niet woningen T064 Belastingen Overig T07 Alg uitkering en ov uitkering Gem fonds T08 Overige baten en lasten A. Lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves C. Mutaties reserves TOTAAL

Jaarstukken 2025 - pagina 62

Begroting 2025 voor wijzigingen

Begroting 2025 na wijzigingen

Realisatie 2025

Saldo 2025

-705 -6.035 -3.348 -28 -80.377 0 -90.492 -2.835 353 275 103 10 145 -1.949 -731 55 -676 -93.117

-1.042 -6.000 -3.402 -40 -85.158 -11 -95.653 -2.096 353 285 145 10 157 -1.145 -731 55 -676 -97.474

-1.053 -6.004 -3.408 -145 -86.320 -46 -96.975 -2.124 324 233 138 10 162 -1.257 -1.709 1.033 -676 -98.908

11 4 6 104 1.162 35 1.322 27 29 52 8 0 -5 111 978 -978 0 1.433

Toelichting Saldo

Incidenteel of structureel Incidenteel

Toelichting

T07 Alg uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds € 1.163.000 V

Incidenteel

De raming van de algemene uitkering is gebaseerd op de septembercirculaire. De werkelijke ontvangsten zijn hoger door enkele maatstaven, specifieke uitkeringen (€ 748k) en afrekeningen van vorige jaren (€ 415k).

T08 Overige baten en lasten € 29.000 V

Incidenteel

Dit is een voordeel op de betaalde verzekeringspremies van € 30k. De eindafrekening aan het einde van het jaar was iets lager dan ingeschat.

T061 OZB-woningen € 33.000 V

Incidenteel

De uitvoeringskosten zijn lager wat een voordeel van € 21k geeft, dit komt omdat er minder bezwaren zijn toegekend die via ‘no cure no pay’ bureaus binnen zijn gekomen.

T062 OZB niet-woningen € 58.000 V

Incidenteel

Dit is een voordeel op de salarislasten. In de uitgebreide toelichting op de salarissen die is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering zijn de afwijkingen op concernniveau te zien die verband houden met alle wijzigingen binnen de salarislasten.

T064 Belastingen overige € 112.000 V

Incidenteel

Een herrekening van de omzetbelasting over voorgaande jaren leidt tot een incidentele teruggave van € 103k.

T05 Treasury € 38.000 V

De toe te rekenen rente was € 38k hoger dan begroot.

Algemene uitkeringen De verantwoorde algemene uitkering uit het gemeentefonds is gebaseerd op de december circulaire 2025.

Onvoorzien In de begroting 2025 was een bedrag van € 0 voor onvoorziene lasten opgenomen. Deze post is in 2025 niet aangewend.

Belastingen Voor de toelichting op de belastingen verwijzen we u naar de paragraaf lokale heffingen.

Jaarstukken 2025 - pagina 63

Overhead Volgens het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) moeten de uitgaven zoveel mogelijk op de directe taakvelden worden verantwoord. Kosten voor meerdere taakvelden worden verantwoord op taakveld 04 Overhead. Het gaat om de zogenoemde PIOFACH kosten (Personeel Informatie Organisatie Financiën Automatisering Communicatie en Huisvesting). De overhead bestaat uit de personeelskosten en andere kosten die niet direct aan de taakvelden kunnen worden toegerekend, omdat ze feitelijk voor meerdere taakvelden worden gemaakt. Het betreft de zogenaamde PIOFACH kosten (Personeel Informatie Organisatie Financiën Automatisering Communicatie en Huisvesting). Het BBV schrijft voor om deze kosten te verantwoorden op het taakveld 04 Overhead. Bedragen X € 1.000

Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting na wijz 2025

Rekening 2025

Saldo 2025

11.779

12.115

12.483

11.831

653

V

Indirecte personeelskosten

917

1.043

1.159

1.064

95

V

Huisvestingskosten

770

336

651

650

1

V

Mutaties voorzieningen

-58

0

0

265

-265

N

Directe personeelskosten aan overhead

Facilitaire kosten

296

431

345

329

16

V

Automatisering ICT

2.698

3.458

3.282

2.678

604

V

Informatiebeheer

152

687

155

153

2

V

Materieel en vervoer

87

261

65

69

-4

N

Wet Open Overheid

34

451

65

35

30

V

Overige kosten bedrijfsvoering

445

200

986

642

344

V

HIOR bijhouding en doorontwikkeling

0

0

0

0

0

BTW advies (en VPB)

0

0

0

0

0

Afschrijving en rente

990

1.447

1.281

1.575

-294

N

Toerekening overhead aan investeringen

-452

-850

-850

0

-850

N

17.658

19.579

19.623

19.291

332

V

-389

3

-348

-528

180

V

17.269

19.582

19.275

18.763

512

V

Overige reservemutaties taakveld overhead

-106

-8

210

179

31

V

Totaal overhead inclusief reservemutaties

17.163

19.574

19.485

18.942

543

V

Lasten Bijdragen Totaal (lasten minus baten) Overhead

Jaarstukken 2025 - pagina 64

Toelichting Saldo Personeelskosten € 192.000 N Automatisering I-domein € 490.000 V € 150.000 V

Incidenteel of structureel Incidenteel

Toelichting

Incidenteel Structureel

Er is een onderbesteding door vertraging en latere realisatie en er is vertraging ontstaan rond het vaststellen van nieuwe wetgeving (o.a. cyberweerbaarheid), waardoor uitgaven voor eventuele maatregelen en aanpassingen nog niet gerealiseerd konden worden. Daarnaast zijn er besparingen gerealiseerd op diverse nieuwe contracten (o.a. mobiele telefonie en Microsoft Azure), het structurele effect daarvan verwerken we in de meerjarenraming.

Incidenteel

Enkele nieuwe applicaties zijn niet gerealiseerd omdat dit in het nieuwe zaaksysteem verwerkt wordt.

Incidenteel

Er worden budgetten voor implementatie van de wet open overheid en voor aanschaf en implementatie van een autorisatie(matrix)tool overgeheveld naar 2026 omdat uitvoering niet geheel plaatsvond in 2025.

Incidenteel

Een restant voordeel van € 68k bestaat uit meerdere kleine verschillen zoals lagere energielasten en lagere lasten voor de Arbodienst.

Incidenteel

Er is een onderbesteding op de opleidingsbudgetten van € 89k. Enkele incompany trainingen hebben mogelijk de behoefte aan individuele aanvragen verminderd. Dat leverde een voordeel op omdat incompany significant goedkoper uitvalt. Waar mogelijk blijven we de organisatie van opleidingen ook zoveel mogelijk op deze manier invullen. Daarnaast is van invloed dat op het gebied van teamcoaching in 2025 veel gebruik gemaakt is van een interne aanpak als voorbereiding op externe teamcoaching die als onderdeel van de organisatieontwikkeling vanaf de tweede helft van 2026 meer ingezet gaat worden.

Incidenteel

Uitkeringen vanuit het UWV zijn hoger dan vooraf gedacht wat nu een voordeel oplevert van € 140k.

Incidenteel

Vanwege een faillissement van een bedrijf hebben we af moeten boeken als oninbaar een bedrag van € 100k, ook is er een dotatie nodig aan de voorziening om aan de toekomstige verplichtingen van oninbare debiteuren te kunnen voldoen.

Op dit taakveld een nadeel van € 192k op de salarislasten. In de uitgebreide toelichting op de salarissen die is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering zijn de afwijkingen op concernniveau te zien die verband houden met alle wijzigingen binnen de salarislasten.

€ 130.000 V € 60.000 V

Overige kosten bedrijfsvoering € 68.000 V

€ 89.000 V

€ 140.000 V € 125.000 N

Jaarstukken 2025 - pagina 65

Incidenteel

Vanwege in 2025 aangegane verplichtingen is een dotatie aan de voorziening Verlofsparen en Regeling Vervroegd Uittreden nodig om de toekomstige kosten te kunnen dekken, nadeel € 265k.

€ 265.000 N

Overige Een post die niet tot de overhead behoort maar we wel moeten verantwoorden is de Vennootschapsbelasting (VpB) op Taakveld T09. Hierop ontstond incidenteel een verschil ten opzichte van de begroting van € 148k dat verband houdt met de winstnemingen bij de grondexploitaties en enkele afrekeningen van VPB over voorgaande jaren. Over deze winst van de grondexploitaties betalen we vennootschapsbelasting.

Jaarstukken 2025 - pagina 66

Paragrafen Naast de beheerprogramma’s zijn in de jaarstukken acht programma overstijgende paragrafen opgenomen. Deze paragrafen geven een dwarsdoorsnede van een aantal aspecten. U krijgt zo inzicht in de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige aspecten en de risico's. De volgende paragrafen zijn in deze jaarstukken opgenomen: A. Lokale heffingen B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing C. Onderhoud kapitaalgoederen D. Financiering E. Bedrijfsvoering F. Wet open overheid G. Verbonden partijen H. Grondbeleid

Jaarstukken 2025 - pagina 67

Paragraaf Lokale heffingen De lokale heffingen vormen een belangrijk deel van de inkomsten van de gemeente Molenlanden en maken deel uit van het beleid van de gemeente. In deze paragraaf informeren wij u over de uitkomsten en het doel van de verschillende heffingen. De gemeente Molenlanden kent de volgende heffingen: a. (on-)roerende-zaakbelastingen (OZB/RZB) b. rechten c. rioolheffing d. afvalstoffenheffing e. toeristenbelasting De genoemde belastingen onder a en f zijn voor het verkrijgen van algemene dekkingsmiddelen. De rechten, rioolheffing en de afvalstoffenheffing zijn een vergoeding voor de diensten van de gemeente en mogen maximaal kostendekkend zijn. Het beleid gaat uit van kostendekkende tarieven voor de afvalstoffenheffing, rioolheffing en de rechten. Voor de begraafrechten streven we naar een kostendekkingspercentage van 80%.

Geraamde en gerealiseerde heffingen Gerealiseerde heffingen

Geraamd

Gerealiseerd

Afvalstoffenheffing

7.680.057

7.695.081

Rioolheffing

4.846.499

4.848.936

Begraafrechten

1.364.077

1.463.577

Leges omgevingsvergunningen

1.975.750

1.535.620

805.500

906.357

OZB niet-woning gebruik

1.476.999

1.479.284

OZB niet-woning eigenaar

6.000.000

6.004.235

OZB woning eigenaar

1.924.999

1.928.272

Toeristenbelasting

333.000

332.592

BIZ-heffing

13.300

13.100

Bedragen x €

Secretarieleges

Jaarstukken 2025 - pagina 68

Onroerende zaakbelastingen De ‘onroerende zaakbelastingen’ heffen we van de eigenaren en gebruikers van bedrijfspanden, overige gebouwen en niet-cultuurgronden. Daarnaast heffen we ‘onroerende zaakbelasting’ van eigenaren van woningen. Deze belastingen heffen we over de waarde van onroerende zaken. De tarieven voor de onroerende zaakbelastingen (OZB) zijn toegepast op de getaxeerde waarden. De herwaardering vindt jaarlijks plaats. De gehanteerde waarden voor 2025 (waardepeildatum 1-1-2024) waren ten opzichte van 2024 (waardepeildatum 1-1-2023) voor de woningen met 69,1 % gestegen. De waarden van niet-woningen zijn in deze periode met 6,5 % gestegen. De tarieven zijn uitsluitend aangepast met de inflatiecorrectie van 2,2 %. De totale opbrengst uit de onroerende zaakbelastingen bedroeg in 2025 € 9.411.792.

Rechten – leges Hieronder vallen onder meer de leges voor een paspoort of een omgevingsvergunning en de begraafrechten. Uitgangspunt in Molenlanden is dat de rechten kostendekkend zijn. Dit geldt niet voor evenementenvergunningen (Titel 3 van de Legesverordening). We besloten om deze tarieven niet kostendekkend te laten zijn. De reden van dit besluit is de positieve invloed die evenementen hebben op de leefbaarheid van de gemeente. De opbrengst van de secretarieleges zijn in 2025 hoger dan de verwachting bij de Najaarsnota, maar meer in lijn met de oorspronkelijke begroting. De secretarieleges waren oorspronkelijk begroot op € 950.000. De opbrengsten uit de bouwleges zijn in 2025 fors lager dan begroot. De oorzaak van de lage bouwleges is gelegen in het feit dat er aanzienlijk minder bouwaanvragen zijn ingediend voor het planologisch deel dan verwacht. Het aantal aanvragen voor het bouwtechnisch deel was juist hoger dan verwacht. Het totaaloverzicht van de leges in 2025 is als volgt: Leges Bedragen x € 1 Algemene dienstverlening 1.1 Burgerlijke stand 1.2 Reisdocumenten 1.3 Rijbewijzen 1.4 Verstrekkingen uit de brp 1.7 Overige publiekszaken 1.8 Gemeentearchief 1.9 Bijzondere wetten 2 Omgevingswet 2.2 Voorfase

Jaarstukken 2025 - pagina 69

Totale lasten

Totale baten

Kostendekkendheid

Resultaat

11.746 731.456 213.230 3.303 5.855 11.446 62.768

11.308 632.671 194.341 3.580 5.371 12.238 104.284

96% 86% 91% 108% 91% 106% 166%

-438 -98.785 -18.889 277 -484 792 41.516

154.749

71.750

46%

-82.999

2.3 Activiteiten bouwwerken 2.4 Activiteiten erfgoed 2.7 Activiteiten aanleg

1.657.163 37.951 23.556

1.588.354 29.700 67.344

95% 78% 285%

-68.809 -8.251 43.788

3.1 Horeca

1.659

2.429

146%

770

3.4 Evenementen

3.771

931

24%

-2.840

2.918.653

2.724.301

93%

-194.352

Europese dienstenrichtlijn

Totaal

Rechten – begraafrechten De begraafrechten worden geheven voor begrafenissen en het onderhouden van de begraafplaatsen. Er waren in 2025, 294 begrafenissen dit aantal is 40 hoger dan het 5-jaarlijkse gemiddelde. Hierdoor zijn er meer nieuwe graven uitgegeven en is de opbrengst uit de begraafrechten hoger dan begroot. De kostendekkendheid is hoger dan de beoogde 80%. Begraafrechten Bedragen x € Lasten taakveld Overhead

1.052.458 496.151

Totale lasten

1.548.609

Rechten

1.463.577

Totale baten

1.463.577

Kostendekkendheid Resultaat

94 % -/- 85.032

Afvalstoffenheffing en rioolheffing Voor de afvalstoffenheffing geldt dat de baten niet hoger mogen zijn dan de lasten. Het kostendekkingspercentage voor de afvalstoffenheffing was in 2025 106%. Het hoge kostendekkingspercentage is het gevolg van een positieve bijstelling van de bijdrage aan Reinigingsdienst Waardlanden en een bijdrage voor de inzameling van zwerfafval over voorgaande jaren. Door het stelsel van gesloten heffingen wordt het overschot op de afvalstoffenheffing toegevoegd aan de voorziening Afval.

Jaarstukken 2025 - pagina 70

Iedere zelfstandige wooneenheid binnen de gemeente wordt aangeslagen voor deze belasting. Molenlanden hanteert tarieven een vastrecht voor één- en meerpersoonshuishoudens en sinds 2024 een afrekening per aanbieding van restafval. Afvalstoffenheffing Bedragen x €

Lasten taakveld

6.052.308

Overhead

149.143

BCF BTW

1.198.665

Totale lasten

7.400.116

Afvalstoffenheffing

7.695.081

Overige inkomsten

172.883

Totale baten Kostendekkendheid Resultaat

7.867.964 106 % 467.848

De gemeente heft zowel rioolheffing van de eigenaar als van de gebruiker van een op het riool aangesloten onroerende zaak. De gebruikersheffing wordt geheven door een opslag per m³ waterverbruik. Het waterleidingbedrijf Oasen int deze heffing. Het kostendekkingspercentage voor de rioolheffing was in 2025 86%. Rioolheffing Bedragen x €

Lasten taakveld

4.270.401

Overhead

545.231

BCF BTW

814.694

Totale lasten

5.630.326

Rioolheffing

4.848.936

Overige inkomsten Totale baten Kostendekkendheid Resultaat

Jaarstukken 2025 - pagina 71

4.848.936 86% -781.389

Toeristenbelasting De toeristenbelasting wordt geheven per persoon per nacht. De opbrengst van de toeristenbelasting is in 2025 in lijn met de begroting.

Ontwikkeling lokale lastendruk Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo), onderdeel van de Rijksuniversiteit Groningen, onderzoekt jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten. De uitkomsten publiceren zij jaarlijks in de Coelo-atlas. De Coelo-Atlas over 2025 geeft aan dat de gemeente Molenlanden op plaats 265 staat van 346 gemeenten. Nummer 346 is daarbij de duurste gemeente. Uit de atlas blijkt dat het OZB-tarief van Molenlanden onder het gemiddelde van Nederland zit. De gemiddelde woningwaarde is net boven het gemiddelde van Nederland. Bij de milieuheffingen scoren de tarieven van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing van Molenlanden boven het landelijk gemiddelde.

Kwijtschelding Inwoners van Molenlanden met de laagste inkomens kunnen kwijtschelding krijgen van de afvalstoffenheffing en de rioolafvoerheffing. Voor deze kwijtschelding moeten inwoners voldoen aan de eisen van de ministeriële regeling. Sinds 2023 wordt de verhoogde norm bij de toetsing op vermogen toegepast. In 2025 kwamen 286 huishoudens in aanmerking voor automatische kwijtschelding. Daarnaast zijn er 237 verzoeken binnengekomen. Van deze 237 verzoeken zijn er 125 geheel of gedeeltelijk toegewezen, 112 afgewezen of ingetrokken. Het totaalbedrag aan kwijtschelding bedroeg € 208.779.

Jaarstukken 2025 - pagina 72

Paragraaf Weerstandvermogen en risicobeheersing Algemeen Deze paragraaf gaat in op de volgende vraag: in welke mate is de gemeentelijke financiële positie toereikend om de financiële gevolgen van risico’s op te kunnen vangen? Inzicht in de omvang van de risico’s is een voorwaarde voor een gezonde bedrijfsvoering. Bij de besluitvorming kan hiermee rekening worden gehouden. De financiële inschatting van de risico’s wordt gerelateerd aan de vermogenspositie van de gemeente. Binnen de organisatie is globaal geïnventariseerd welke risico’s er bekend zijn. Op basis van de risico’s is het weerstandsvermogen berekend. Volgens artikel 20 van de Financiële verordening moet de gemeenteraad een nota ‘Weerstandsvermogen & risicobeheersing’ vaststellen. In deze nota zijn de uitgangspunten voor de risicobeheersing en het risicobeheersingsproces vastgelegd.

Financiële kengetallen In deze risicoparagraaf zijn aan het eind een aantal financiële kengetallen opgenomen. Deze getallen geven inzicht in de financiële positie van de gemeente.

Beleid en beschikbaarheid van de weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit ziet er als volgt uit: Weerstandscapaciteit Bedragen x €

Algemene reserves (vrij aanwendbaar) Begrotingssaldo/Jaarrekeningresultaat Totale Weerstandscapaciteit

Jaarstukken 2025

Begroting 2026

25.035.519 12.600.238 37.635.757

28.399.679 1.471.005 29.870.684

Voor de hoogte van de algemene reserve is uitgegaan van het saldo van de algemene reserve op de balansdatum inclusief de geplande onttrekkingen/toevoegingen.

Jaarstukken 2025 - pagina 73

Weerstandsratio De weerstandsratio is de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld door de benodigde weerstandscapaciteit voor het afdekken van de geïnventariseerde risico’s. Weerstandsvermogen UITSTEKEND

2026 7,5

Een ratio van >1,0 is noodzakelijk om alle risico’s te kunnen opvangen. Een ratio onder de 1,0 is onwenselijk. Een ratio van >2,0 of hoger is uitstekend. Een ratio van 7,5 is uitzonderlijk goed.

Beleid met betrekking tot de risico’s Bij elk risico wordt een inschatting gemaakt: wat is de mate van waarschijnlijkheid dat het risico zich voordoet en wat zijn de financiële consequenties hiervan. Dit wordt uitgewerkt in een kans- en een gevolgwaarde.

Benadering van de risico’s en de vertaling in kans en het effect We kijken eerst naar de totale omvang van het te lopen risico, als deel van het totaalbedrag dat als last is opgenomen in de jaarrekening. Zo duiden we de risico’s in omvang. Vervolgens wordt een inschatting gemaakt van de kans dat het risico zich voordoet. Daarbij wordt de volgende indeling gehanteerd: • • • •

Laag: Het gevolg van het risico wordt voor 25% meegenomen in het risicoprofiel. Gemiddeld: Het gevolg van het risico wordt voor 50% meegenomen in het risicoprofiel. Hoog: Het gevolg van het risico wordt voor 75% meegenomen in het risicoprofiel. Zeer hoog: Het is nagenoeg zeker dat het risico zich voordoet. Voor het gevolg van het risico wordt een voorziening getroffen of dit is financieel verwerkt in de begroting.

Van een risico zijn de geschatte (totale) kosten (kans x effect) gekwantificeerd en opgenomen in de tabel van risico’s.

Jaarstukken 2025 - pagina 74

De financiële risico’s die zich voordoen In de tabel op de volgende pagina treft u de gekwantificeerde risico’s aan. Het totaal aan risico’s bedraagt € 4.995.598 (was € 5.146.794 bij de begroting 2026). De kleine daling wordt veroorzaakt doordat de omvang van sommige onderwerpen iets zijn afgenomen zodat de algehele omvang van het risico ook iets lager is geworden. Omschrijving Bedragen x €

Totale omvang van te lopen risico

Omvang risicogedeelte

Kans dat risico zich voordoet

Geschat risico (omvang x kans)

90.376.000

90.376

25%

1.104.950 22.594

Gemeente- en BTW compensatiefonds Dividenden Stedin en BNG Bedrijfsvoering loonkosten en overhead

84.368.000 581.000 40.167.000

843.680 581.000 4.016.700

50% 75% 25%

421.840 435.750 1.004.175

Stijging rentelasten Leges omgevingsvergunningen Participatie Jeugdzorg WMO Leerlingenvervoer Weerstandsvermogen bij verbonden partijen

7.000.000 2.861.000 2.191.000 10.403.000 7.096.000 1.126.000 116.608

70.000 1.430.500 219.100 1.040.300 709.600 112.600 116.608

75% 50% 50% 75% 50% 50% 25%

52.500 715.250 109.550 693.533 354.800 60.300 20.356

Grondexploitaties* Garanties (1% over hoofdsom)

Totaal *De opbouw van de risico’s rondom dit onderwerp staan beschreven op de volgende pagina.

Jaarstukken 2025 - pagina 75

4.995.598

Toelichting risico’s Grondexploitaties en Vastgoed Projecten Voor de risico’s die zich voordoen binnen de grondexploitaties en vastgoedprojecten is uitgegaan van het risicoprofiel op individueel niveau en de meest recente doorrekening van alle grondexploitaties. De risico’s op grondexploitaties bedragen: € 606.000 De risico’s op de overige grondgebonden projecten bedragen: € 498.950 Totaal € 1.104.950 Garanties en waarborgen De gemeente staat garant voor tal van leningen en deelnemingen. De kans dat zich hierbij risico’s voordoen, is erg klein. Het risico is bepaald op 0,1% van de hoofdsom, de kans daarop als klein, 25%. Gemeentefonds en BTW compensatiefonds Gemeenten en provincies kunnen vanaf 2016 tot een vastgesteld maximum BTW declareren. Verschillen ten opzichte van het plafond worden aan gemeenten uitgekeerd. Er is in 2024 minder gedeclareerd bij dit fonds. Dit betekent een toevoeging aan het gemeentefonds. Voor 2025 is dit nog niet bekend. We hebben gekozen om dit voordeel structureel in de meerjarenbegroting op te nemen. Dit voordeel is € 840.000. Het risico is dat er meer gedeclareerd wordt waardoor we het ingeboekte voordeel niet behalen.

Dit risico schatten we in op 50% evenals een neerwaartse correctie van het Gemeentefonds als geheel Dividend Stedin en BNG Jaarlijkse schommelingen van het dividend op gewone aandelen Stedin kunnen leiden tot een verschil ten opzichte van de begroting. Meerjarig wordt dit dividend begroot op € 450.000. Ieder jaar wordt dit bedrag opnieuw bekeken en zo nodig bijgesteld. Het te ontvangen dividend op de door Molenlanden gehouden preferente aandelen in Stedin is tot 2027, namelijk voor de duur dat het dividendpercentage vaststaat, constant. Stedin participeert via haar dochter NetVerder in toekomstige warmtebedrijven (vooruitlopend op de komende Wet Collectieve Warmte). Daartoe is het Meerjarig Strategisch Plan (MSP) 2023-2027 geactualiseerd op basis van een door de aandeelhouders goedgekeurde Warmtestrategie. Onderdeel van deze strategie zijn onder meer maatregelen in het kader van risicomanagement, waarmee mogelijke risico’s verbonden aan warmteprojecten worden beheerst. We merken het volledige dividendbedrag dat we ramen aan als onzekerheid met een kans van 75%. Bedrijfsvoering loonkosten en overhead Het gaat om risico’s van nog niet voorzienbare kosten in verband met wachtgeld van politieke ambtsdragers en ontslag van personeel. Een beheersmaatregel om dit risico te beperken is door middel van verzekeringen.

Voor deze risico’s hebben wij een inschatting gemaakt van 5% van de totale personeels- en bestuurskosten met een kans van 25%.

Jaarstukken 2025 - pagina 76

Stijging rentelasten In de begroting 2026-2029 is rekening gehouden met een rente die vergelijkbaar is met het niveau van 2025 voor de raming van de rentelasten op nieuw aan te trekken leningen. De ontwikkelingen in de wereld, waarbij de kapitaalmarkt later volgt, laten zien dat mogelijke renteverhogingen inmiddels wel zeer waarschijnlijk zullen zijn. De inflatie is door o.a. een toegenomen olieprijs enorm togenomen. Het risico dat wij als gemeente lopen zit alleen op nieuw aan te trekken leningen. In 2026 moet er mogelijk nog een langlopende lening aangetrokken worden rond het vierde kwartaal. We verwachten dat er geen sprake zal zijn van kortlopende financieringen. We schatten de kans van een rentestijging voor 2026 in als hoog. Leges Omgevingswet In deze jaarrekening (2025) zien we dat de inkomsten uit de leges lager zijn uitgevallen dan begroot. Dit zagen we gedurende de 2e helft van 2025 ook aankomen en in de begroting van 2026 zijn we daarom ook uitgegaan van een lagere opbrengst. Maar we zien ook in dat de er een gemiddelde kans aanwezig kan zijn dat de opbrengsten hoger uitpakken omdat we zelf ook kritischer zijn gaan kijken naar onze interne processen. Het risico van een lagere opbrengst wordt dan ook als gemiddeld ingeschat. Het risicobedrag is bepaald op de halve omvang met een kans van 50% aan lagere opbrengsten.

Participatie In deze jaarrekening (2025) zien we dat de inkomsten uit de leges lager zijn uitgevallen dan begroot. Dit zagen we gedurende de 2e helft van 2025 ook aankomen en in de begroting van 2026 zijn we daarom ook uitgegaan van een lagere opbrengst. Maar we zien ook in dat de er een gemiddelde kans aanwezig kan zijn dat de opbrengsten hoger uitpakken omdat we zelf ook kritischer zijn gaan kijken naar onze interne processen. Het risico van een lagere opbrengst wordt dan ook als gemiddeld ingeschat. Het risicobedrag is bepaald op de halve omvang met een kans van 50% aan lagere opbrengsten. Jeugdzorg (Dienst gezondheid en jeugd) Jeugdzorg wordt door de serviceorganisatie Jeugd (SOJ) ingekocht. Een nadelig exploitatieresultaat zal SOJ direct bij de deelnemende gemeenten op basis van een verdeelsleutel in rekening brengen. SOJ beschikt niet over reserves. Anderzijds wordt een voordelig verschil uitgekeerd. Qua sturing is het voortdurend zoeken naar een balans tussen zorgvraag en beschikbaar budget. Bij de beleidsplanning en het contracteren van zorgaanbieders is het beschikbare budget uitgangspunt. De kosten voor Jeugdzorg zijn gebaseerd op de begroting van Service Organisatie Jeugd (SOJ). Risico’s zitten met name bij inflatie, afbouw gesloten jeugdhulp en het risico op gezinnen met een kostbare inzet.

Op basis van de beschikbare sturingsinformatie wordt ingeschat dat de geschetste effecten een risico vormen voor de Gemeente Molenlanden. Als uitgangspunt nemen we 9,2% van de totale kosten op als risicogedeelte, waarbij we uitgaan van een hoge kans WMO De kosten voor huishoudelijke ondersteuning stijgen in 2026 doordat het uurtarief met minimaal € 4,06 is gestegen. Omdat alle aanbieders van HO voortaan hetzelfde uurtarief ontvangen, valt de stijging bij sommige aanbieders hoger uit dan deze minimale verhoging. In 2025 hebben we

Jaarstukken 2025 - pagina 77

ruim 84.000 uur huishoudelijke ondersteuning ingezet. Bij een gelijkblijvend aantal uren betekent dit een kostenstijging van ongeveer € 350.000. In de begroting 2026 is hier al zoveel mogelijk rekening mee gehouden. Ondanks de krapte op de arbeidsmarkt, is de wachtlijst voor huishoudelijke ondersteuning afgenomen. Dat is positief nieuws voor de inwoners die wachten op hulp, maar het leidt wel tot hogere kosten. Bij een gemiddelde indicatie van 2 uur per week bedragen de extra kosten per cliënt iets meer dan € 4.000 per jaar. Bij een afname van 25 cliënten van de wachtlijst gaat het om € 100.000 extra. Molenhopper De kosten voor de MolenHopper stijgen in 2026 naar verwachting met ongeveer 25% ten opzichte van 2025. Omdat in 2025 t/m juli nog werd gefinancierd op basis van OV-zones en vanaf augustus 2025 op basis van gereden kilometers, is de exacte stijging nog niet volledig te bepalen. In 2026 kunnen de kosten verder oplopen door de afsluiting van de Merwedebrug bij Papendrecht (N3). Hierdoor worden ritten gemiddeld 15 km (enkele reis) langer en neemt door verwachte files ook de reistijd toe. De vervoerder van de MolenHopper wil zowel voor de extra kilometers als voor de langere reistijd worden gecompenseerd. Hierover moeten nog financiële afspraken worden gemaakt.

Inkomensafhankelijke eigen bijdrage Door de val van het kabinet is de inkomensafhankelijke eigen bijdrage uitgesteld van 1 januari 2027 naar 1 januari 2028. Met de invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage zou de bijdrage uit het rijk worden verlaagd vanaf 2027. Door uitstel wordt deze verlaging nu niet in 2027 doorgevoerd. Totaal rekenen we over het gehele begrotingsonderdeel WMO met een inschatting dat er een kans is op een afwijking naar boven van 10% met een risico van 50% (gemiddeld). Leerlingenvervoer Leerlingenvervoer is een open-eind regeling. De kosten voor het leerlingenvervoer stijgen in 2026 naar verwachting met bijna 20% als gevolg van de nieuwe aanbesteding. Deze tariefstijging is verwerkt in de begroting. Het benodigde budget is voornamelijk afhankelijk van de ontwikkeling van het aantal aanvragen (en de herkomst, bestemmingen en combinatiemogelijkheden van de ritten). Er blijft dus een risico dat het geraamde budget niet voldoende zal zijn. De kans is bepaald op gemiddeld. Daarnaast kunnen er dit jaar extra kosten ontstaan door de afsluiting van de Merwedebrug bij Papendrecht (N3), als er alsnog een oplossing voor het leerlingenvervoer wordt gevonden. Over deze mogelijke extra kosten moeten nog (financiële) afspraken worden gemaakt. Weerstandsvermogen bij verbonden partijen Gemeente Molenlanden neemt deel in meerdere gemeenschappelijke regelingen.

Voor de gemeenschappelijke regelingen met een sturingsprofiel ‘hoog’ en ‘gemiddeld’, zoals vermeld in de paragraaf Verbonden Partijen, is het benodigde en beschikbare weerstandsvermogen opgenomen in onderstaande tabel. Niet alle gemeenschappelijke regelingen beschikken over voldoende weerstandsvermogen. Als het benodigde

Jaarstukken 2025 - pagina 78

weerstandsvermogen groter is dan het beschikbare weerstandsvermogen, moeten de deelnemende gemeenten dit resterende risico gezamenlijk dragen. Daarom nemen we de volgende bedragen op: GR

Bedragen x €

DG&J VR-ZHZ Avres Waardlanden Omgevingsdienst Totaal

Benodigd weerstandsvermogen 2.510.000 921.250 2.619.000 2.510.998 910.000

Beschikbaar weerstandsvermogen 2.008.000 510.000 6.810.950 2.532.000* 939.000

Belang

Opnemen

7,7% 10,4% 16,8% 20,3% 6,9%

38.654 42.770 81.424

*Na resultaatbestemming 2025

Ontwikkelingen Een aantal ontwikkelingen laat zich nog niet financieel vertalen. Deze worden eventueel op een later tijdstip aan de gemeenteraad aangeboden. Dit is bijvoorbeeld afhankelijk van nog uit te voeren onderzoeken. Als voorbeelden noemen we: •

• •

•

Informatiebeveiliging: Met de komst van de Nederlandse Cyberbeveiligingswet (Cbw) op basis van de Europese NIS2-richtlijn zijn er risico’s op het gebied van informatiebeveiliging, privacy, AI, financiële en juridische aansprakelijkheid. Er zijn- en worden diverse (verplichte) beheersmaatregelen getroffen om deze risico’s zoveel mogelijk te beperken en/of de cyberweerbaarheid te verhogen. Kinderdijk: eventuele investeringen in het gebied waartoe de gemeenteraad nog niet heeft besloten. Het herijkte IHP 2024 (Integraal Huisvestingsplan primair onderwijs Molenlanden 2024-2032) Is door de gemeenteraad vastgesteld en daarbij is besloten om separate besluiten te nemen over de exacte invulling en de financiële effecten van de projecten. Vanaf 2029 is een structurele stelpost opgenomen voor de realisatie van het IHP, deze wordt jaarlijks geactualiseerd. Het plan is verdeeld in 3 blokken van elk 4 jaar waarin de prioritering is aangegeven. Het kan gaan om nieuwbouw, renovatie en/of aanpassingen op het terrein van duurzaamheid. In overleg met de scholen/schoolbesturen worden de plannen uitgewerkt waarbij cofinanciering onderwerp van gesprek is. Elk afzonderlijk plan met een investeringsvraagstuk zal aan de gemeenteraad worden voorgelegd.

Naar aanleiding van het tussenvonnis dat de rechtbank Rotterdam in september 2023 heeft uitgesproken in de zaak, die Molenlanden samen met Dordrecht, Sliedrecht en Papendrecht hebben aangespannen tegen Chemours c.s. zijn partijen in gesprek gegaan. Dat gesprek richt zich op: (1) het herstellen van met PFOA verontreinigde moestuinen in de genoemde gemeenten, het weer ‘zwem veilig’ maken van de plas de Merwelanden in Dordrecht en (3) het oprichten van een fonds, dat ziet op het vergoeden van door de gemeenten geleden en te lijden schade. Voor het herstel van de moestuinen zijn drie pilots gestart, waarvan de laatste pilot in Wijngaarden in de loop van april 2026 wordt afgerond. Vervolgens worden de pilots geëvalueerd, gericht op praktische leerpunten met het oog op het herstel van de overige met PFOA

Jaarstukken 2025 - pagina 79

•

•

verontreinigde moestuinen in de vier gemeenten. Er zijn bij de stichting Moestuinherstel ruim 1.000 tuinen aangemeld voor herstel. Het zwemwater van De Merwelanden is inmiddels veilig om te zwemmen; er vinden nadere gesprekken plaats over de wijze waarop de bron (locatie) van de verontreiniging kan worden aangepakt. Ook lopen er onderhandelingen over een in te stellen fonds. De gemeente Molenlanden erkent de toenemende impact van klimaatverandering op haar activiteiten en financiële gezondheid. De frequentie en intensiteit van extreme weersomstandigheden, zoals overstromingen, hittegolven en stormen, vormen een groeiend risico voor onze infrastructuur, openbare voorzieningen en de algehele veerkracht van onze gemeenschap. We blijven proactief werken aan het identificeren, beoordelen en beheren van deze risico's, terwijl we tegelijkertijd streven naar duurzame oplossingen en investeringen die de veerkracht van onze gemeente op lange termijn bevorderen. De gemeente Molenlanden werkt aan een aanpak die meer inzicht geeft in de risico’s die we als gemeente lopen, zodat politiek ook de juiste afwegingen gemaakt kunnen worden tussen (pro)actief investeren in het voorkomen van schade of het (re)actief acteren op ontstane schade. De gemeente Molenlanden heeft, net als andere overheidsinstellingen, te maken met wet- en regelgeving op het gebied van inkoop en aanbesteding.

Vanzelfsprekend wordt hier zo goed mogelijk invulling aan gegeven, maar dit sluit niet uit dat hierover een geschil kan ontstaan met een (mogelijk) benadeelde partij. Afhankelijk van de specifieke situatie zouden partijen een schadevergoeding kunnen vorderen en/of beëindiging van een contract proberen af te dwingen. Dit laatste heeft dan weer tot gevolg dat gecontracteerde partij mogelijk een schadevergoeding eist.

Financiële kengetallen Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) is een aantal financiële kengetallen opgenomen die inzicht geven in de financiële positie van de gemeente. In het onderstaande overzicht de uitkomsten: Kengetallen: A. Netto Schuldquote B. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen C. Solvabiliteitsratio D. Structurele exploitatieruimte E. Grondexploitatie F. Belastingcapaciteit

Jaarrekening 2024 15,1% 10,2%

Begroting 2025 29,8% 27,6%

Jaarrekening 2025 10,3% 6,3%

59,9% 3,8% 1,4% 106,2%

46,5% 1,5% 2,9% 107,4%

57,3% 5,7% 0,4% 108,4%

Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Een netto schuldquote tot 100% wordt algemeen beschouwd als goed. Dit kengetal wordt voor de gemeente Molenlanden daarom als goed beoordeeld. Er is een correctie op dit getal als we de verstrekte leningen hieruit filteren.

Jaarstukken 2025 - pagina 80

Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio verstaan we het eigen vermogen als percentage van het totale balanstotaal. De ratio is hoog doordat er sprake is van een groot eigen vermogen. Een gezond percentage ligt in ieder geval boven de 20%. De gemeente Molenlanden komt ruimschoots uit boven deze ondergrens. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Dit kengetal laat zien dat er sprake is van een kleine ruimte in de structurele exploitatie. Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Het betreft hier de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. De definitie van belastingcapaciteit is hier: woonlasten van een meerpersoonshuishouden, opgebouwd uit OZB, afvalstoffen- en rioolheffing.

Algemeen wordt een belastingcapaciteit tot 100% als goed beoordeeld. Beoordeling onderlinge verhouding tussen kengetallen De gemeente Molenlanden heeft een stevige financiële reservepositie. De solvabiliteitsratio is hoog. Tegenvallers kunnen opgevangen worden door aanwending van de reserves, wat ook blijkt uit de hoge weerstandsratio. Het beleid is erop gericht om structurele uitgaven te dekken door structurele inkomsten.

Jaarstukken 2025 - pagina 81

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen De gemeente is verantwoordelijk voor het beheer van de openbare ruimte en gemeentelijke gebouwen, de zogenoemde kapitaalgoederen. Dit zijn wegen, verkeersvoorzieningen en overig straatmeubilair, civieltechnische kunstwerken, openbare verlichting, spelen, groen, begraafplaatsen, riolering, water, sportaccommodaties en gebouwen. Kapitaalgoederen hebben onderhoud nodig, zodat wij een veilig gebruik kunnen waarborgen. Zowel meerjarig groot onderhoud als dagelijks, klein onderhoud. De kosten daarvan en de planning zijn vastgelegd in beheerplannen. In deze paragraaf wordt ingegaan op wat er 2025 is bereikt bij het beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen van de gemeente. We bekijken dit op basis van het geldende beleid en de daarbij beschikbaar gestelde financiële middelen. Integraal Beheerplan Buitenruimte Het Integraal Beheerplan Buitenruimte Molenlanden 2022-2026 is gebaseerd op een lange termijnplanning voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. De beleidsuitgangspunten, kaders en kosten zijn hierin vastgelegd. Dit plan geeft inzicht in de huidige en de gewenste (beeld)kwaliteit van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte inclusief het benodigde budget (met een doorkijk tot en met 2031). De actualisatie van het Beheerplan is in 2025 opgestart, wat gaat leiden tot het nieuwe Beheerplan 2027-2031.

Planmatig beheer - Uitgevoerd in 2025 Het onderhoud in 2025 is uitgevoerd op basis van de onderhoudsplanningen van de betreffende voorzieningen binnen de buitenruimte. Deze planningen actualiseren we jaarlijks. Het (planmatig) beheer en onderhoud is gericht op het veilig en doelmatig in stand houden van de diverse voorzieningen. Bij reconstructies en herinrichtingen worden de onderhouds- en vervangingswerkzaamheden zo veel als mogelijk integraal opgepakt. De stand van zaken van de in 2025 geplande reconstructies, herinrichtingen en dergelijke is hieronder bij de respectievelijke kapitaalgoederen weergegeven. Bij deze werkzaamheden zijn, waar mogelijk, de gemeentelijke Duurzaamheids- en Klimaatdoelstellingen ingepast. Kwaliteitsniveau Beoordeling van de (beeld)kwaliteit gebeurt volgens de CROW-normen. Het uitgangspunt binnen Molenlanden is dat de buitenruimte standaard onderhouden wordt op kwaliteitsniveau B. Uitzondering hierop zijn de zichtlocaties in de kernen. Voor deze gebieden wordt kwaliteitsniveau A aangehouden. Binnen deze gebieden passen we duurzame materialen toe en geven we een plus aan de inrichting. Het kwaliteitsniveau en eventuele aanvullende eisen worden bij de toelichting van de diverse kapitaalgoederen nader benoemd onder het kopje Kaders. Bijhouden gegevens en inspecties In 2025 zijn ook weer diverse inspecties uitgevoerd.

Hiermee zijn de gegevens over arealen, kwaliteitsgegevens en uitgevoerde inspecties in de diverse beheerprogramma’s geactualiseerd.

Jaarstukken 2025 - pagina 82

Kapitaalgoederen per categorie De totale oppervlakte van de gemeente Molenlanden is ongeveer 19.160 hectare. De gemeente heeft hiervan ongeveer 323 hectare aan openbare ruimte in beheer en onderhoud. Onze kapitaalgoederen liggen voornamelijk binnen de bebouwde kommen van de 20 kernen. Een uitzondering hierop vormen de onderdelen Openbare Verlichting, Riolering, Straatnaamborden en onderdelen van Straatmeubilair. Deze onderdelen onderhouden we ook buiten de bebouwde kom. Hieronder lichten we de kapitaalgoederen en de in 2025 uitgevoerde werkzaamheden per categorie afzonderlijk toe, waarbij de genoemde kerncijfers een indicatie van de omvang geven. Een tabel met een totaaloverzicht van de areaalgegevens staat achteraan in deze Paragraaf. Wegen Kerncijfers De gemeente beheert wegen met een totale lengte van ongeveer 175 km, onderverdeeld in: • Asfaltverharding ca. 325.000 m2 • Elementenverharding (klinkers en tegels) ca. 1.210.000 m2 • Overige verharding ca. 20.000 m2 Kaders Volgens de wet moet de gemeente zorgen voor een goede staat van onderhoud van het gemeentelijk wegennet. Daarom moet het wegennet aan minimale eisen voldoen. Hiervoor worden de gebruikelijke richtlijnen van het CROW gehanteerd. De gemeente heeft zich geconformeerd aan het VN-verdrag Handicap (Toegankelijkheid).

Hierin is het doel vastgelegd dat personen met een beperking gelijkwaardig aan de samenleving kunnen deelnemen. Wat hebben we gedaan in 2025? De jaarlijkse visuele inspectie van het wegenareaal is uitgevoerd. Het onderhouds- en vervangingsprogramma is waar nodig afgestemd op de resultaten van deze inspectie. Op basis van het uitvoeringsplan zijn diverse wegen aangepakt, waar mogelijk integraal met andere producten binnen de openbare ruimte. De uitvoeringsduur, van voorbereiding tot en met oplevering, is veelal 3 tot 4 jaar. In onderstaand overzicht staan de projecten uit het Uitvoeringsplan Wegen en Riolering die in 2025 opgestart zijn. Reconstructie wegen • Ottoland, A-even Oost - in voorbereiding • Langerak, Wouter van Langherakelaan, incl. riolering - start werkzaamheden Stedin gepland Q3-2026, start uitvoering reconstructie gepland Q1-2027 • Giessenburg, Dorpsstraat, incl. riolering - start uitvoering gepland Q3-2026

Jaarstukken 2025 - pagina 83

• • • • • •

Goudriaan, Van Assendelftstraat e.o. incl. riolering - start uitvoering onder voorbehoud gepland Q4-2026 Groot-Ammers, Ambachtsweg/Nijverheidsweg, incl. riolering - start uitvoering gepland Q4-2026; Noordeloos, ontwikkeling Noordeloos Oost, incl. riolering - start uitvoering gepland Q3-2026 Bleskensgraaf NO incl. Wilgenpad (ged.), incl. riolering - start uitvoering gepland Q2-2027 Giessen-Oudekerk, Dr. Gravemeijerstraat (ged.)/H.J. van Dijkstraat - start uitvoering gepland Q3-2026 in combinatie met woonrijp maken woningbouwlocatie OBS Nieuwpoort, Vuurkruidstraat e.o. - start werkzaamheden Stedin week 35-2026, start uitvoering reconstructie gepland Q1-2027 (in combinatie met Hennepstraat en Heulkamp)

Toegankelijkheid In het kader van de Toegankelijkheid zijn in 2025 inspecties uitgevoerd op diverse locaties in Groot-Ammers, Ottoland, Hoornaar en Noordeloos. Op basis van de rapportages worden in 2026 extra invaliden-inritten aangelegd en bestaande inritten aangepast aan de norm. Verder worden er een aantal routes met geleide-tegels aangepast. Bij een aantal (openbare) gebouwen/voorzieningen zijn - op aangeven van de Bouwcommissie - binnen en/of buiten aanpassingen gemaakt in het kader van de Toegankelijkheid: • Goudriaan, De Multistee • Noordeloos, Noorderhuis • Schelluinen, MFC • V.v. Groot-Ammers, parkeerterrein • Nieuwpoort, Sporthal Poortzicht Ook bij reconstructies houden we rekening met toegankelijkheid van de openbare ruimte. Er is regelmatig overleg geweest met de Bouwadviescommissie over dit onderwerp, van dagelijks onderhoud tot en met projecten. Gladheid en onkruid De uitvoering van de gladheidsbestrijding heeft in 2025 weinig klachten opgeleverd. De onkruidbeheersing op verharding is naar tevredenheid verlopen en heeft weinig klachten opgeleverd. Verkeersvoorzieningen en overig (straat)meubilair Kerncijfers Areaaloverzicht objecten in de openbare ruimte: • Verkeers- en straatnaamborden. incl. bewegwijzering en portalen ca. 6.050 st. • Overige verkeersvoorzieningen ca. 374 st. • Schrikhekken ca. 418 st. • Afvalbakken ca. 575 st.