Bijlage 1. Begroting 2023

Het betreft hier de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke

gemiddelde. De definitie van belastingcapaciteit is hier: woonlasten van een meerpersoonshuishouden, opgebouwd uit OZB, afvalstoffen- en rioolheffing. Algemeen wordt een belastingcapaciteit tot 100% als goed beoordeeld. De gemeente Molenlanden scoort vrijwel 100%, wat betekent dat de belastinglasten voor de inwoners van Molenlanden ongeveer gelijk zijn aan het landelijk gemiddelde. Beoordeling onderlinge verhouding tussen kengetallen De gemeente Molenlanden heeft een stevige financiële reservepositie en een materieel sluitende meerjarenbegroting. De solvabiliteitsratio is hoog. Tegenvallers kunnen opgevangen worden door aanwending van de reserves, wat ook blijkt uit de hoge weerstandsratio. Het beleid is erop gericht om structurele uitgaven te dekken door structurele inkomsten.

2.3 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Deze paragraaf gaat over het beleid rond onderhoud kapitaalgoederen die in het bezit zijn van de gemeente en de daaruit voortvloeiende financiële verplichtingen. Kapitaalgoederen zijn onderdelen van de openbare ruimte en accommodaties waarvoor langlopende investeringen nodig zijn. De belangrijkste kapitaalgoederen zijn wegen, riolering, water, verlichting, groen en gebouwen. Ook is een aantal kleine kapitaalgoederen opgenomen die bijdragen aan het functioneren van de buitenruimte. Het onderhoud van de kapitaalgoederen is van cruciaal belang voor het functioneren van de gemeente op diverse gebieden. Ook voor de inwoners is de kwaliteit van hun leefomgeving belangrijk. Teruglopende kwaliteit kan leiden tot kleine

Begroting 2023 - 51

ergernissen, klachten of zelfs serieuze ongelukken. Een goede afhandeling van meldingen is daarom van groot belang. Bij herinrichtingsplannen en reconstructies vinden we het informeren en de betrokkenheid van inwoners van groot belang. Samen met onze samenwerkingspartners hebben we hier continu aandacht voor. Ook blijft het een punt van ontwikkeling; denk aan het inzetten van de projectenwebsite, bouwapp en andere passende (online) kanalen en middelen. In onderstaand overzicht staan de beheerplannen met daarin de beleidskaders die voor de diverse kapitaalgoederen zijn opgesteld: Beheerplannen

Vastgesteld door de raad of college

Looptijd t/m

Financiële vertaling in begroting

Achterstallig onderhoud

2021

2026

Ja

Nee

2020

2024

Ja

Nee

Baggerplan

2022

2033

Ja

Nee

Beheerplan begraafplaatsen Sportaccommodaties

2021

2026

Ja

Nee

2021

2024

Ja

Nee 4)

2021

2041

Ja

Nee 4)

Integraal Beheerplan Buitenruimte 1) Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 1)

2)

Gebouwen 3)

1) De uitkomsten van het Gemeentelijk Rioleringsplan 2020-2024 zijn opgenomen en ingepast in het Integraal Beheerplan Buitenruimte.

2) Beheerplan Sportaccommodaties wordt 3-jaarlijks geactualiseerd binnen het vastgoed-en accommodatiebeleid. 3) Beheerplan Gebouwen 2021-2041 wordt 3-jaarlijks geactualiseerd. 4) Er zijn diverse gebouwen met uitgesteld onderhoud i.v.m. nog te maken keuzes vanuit het vastgoed-en accommodatiebeleid.

Integraal Beheerplan Buitenruimte Het Integraal Beheerplan Buitenruimte Molenlanden 2022-2026 is gebaseerd op een lange termijnplanning voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. De beleidsuitgangspunten, kaders en kosten zijn hierin vastgelegd. Dit plan geeft inzicht in de huidige en de gewenste (beeld)kwaliteit van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte inclusief het benodigde budget (met een doorkijk tot en met 2031). Het Integraal Beheerplan Buitenruimte Molenlanden 2022-2026 heeft betrekking op de volgende groepen voorzieningen (assets): • Wegen • Spelen • Verkeersvoorzieningen • Groen en overig (straat)meu• Riolering bilair • Water • Civieltechnische Kunstwerken • Openbare Verlichting De begraafplaatsen, sportaccommodaties en gemeentelijke gebouwen vallen buiten het kader van het Integraal Beheerplan. Deze voorzieningen hebben eigen beheerplannen. Het onderhoud in 2023 en verder is gebaseerd op de onderhoudsplanningen van de betreffende voorzieningen binnen de buitenruimte. Deze planningen actualiseren we jaarlijks.

Begroting 2023 - 52

Riolering, klimaat en andere beleidsvelden Naast harmonisatie en actualisatie hebben we binnen het beheerplan de raakvlakken met andere beleidsvelden verkend. Dit is onder andere vertaald in opgaven en ambities met de daarbij behorende uitvoeringsmaatregelen. Verder zijn in het beheerplan de uitkomsten van het Gemeentelijk Rioleringsplan 2020-2024 integraal opgenomen en ingepast. In het kader van klimaatontwikkeling zijn diverse inspanningen nodig. In het beheerplan zijn maatregelen opgenomen die we in de uitvoering mee kunnen nemen. Deze maatregelen baseren we op het Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid en Klimaat Molenlanden 2022-2025 en het handboek Duurzaamheid in Gebiedsontwikkelingen. Door zetting en droogte in de afgelopen jaren vertonen onder andere wegen en riolering steeds meer (ongelijkmatige) zetting. Hierdoor is meer onderhoud noodzakelijk. Ook zijn er op sommige locaties eerder vervangingen nodig. Kwaliteitsniveau Beoordeling van de (beeld)kwaliteit gebeurt conform de CROWnormen. Het uitgangspunt binnen Molenlanden is dat de buitenruimte standaard onderhouden wordt op kwaliteitsniveau B. Uitzondering hierop zijn de zichtlocaties in de kernen. Voor deze gebieden wordt kwaliteitsniveau A aangehouden. Binnen deze gebieden passen we duurzame materialen toe en geven we een plus aan de inrichting.

inspecties diverse gedigitaliseerde beheerprogramma’s beschikbaar zijn. Deze gegevens benutten we voor de actualisatie van de diverse beheerplannen. Uitvoering in 2023 Het (planmatig) beheer en onderhoud is gericht op het veilig en doelmatig in stand houden van de diverse voorzieningen. Bij reconstructies en herinrichtingen worden de onderhouds- en vervangingswerkzaamheden zo veel als mogelijk integraal opgepakt. De in 2023 geplande reconstructies, herinrichtingen en dergelijke zijn in het investeringsoverzicht verderop in deze begroting weergegeven. Kerncijfers - Omvang Kapitaalgoederen De totale oppervlakte van de gemeente Molenlanden is ongeveer 19.160 hectare. De gemeente heeft hiervan ongeveer 323 hectare aan openbare ruimte in beheer en onderhoud. Onze kapitaalgoederen liggen voornamelijk binnen de bebouwde kommen van de 20 kernen. Een uitzondering hierop vormen de onderdelen Openbare Verlichting, Riolering, Straatnaamborden en onderdelen van Straatmeubilair. Deze onderdelen onderhouden we ook buiten de bebouwde kom. De volgende cijfers geven een indicatie van de omvang van de kapitaalgoederen:

Bijhouden gegevens en inspecties Voor bijna alle kapitaalgoederen geldt dat voor het bijhouden van de gegevens over arealen, kwaliteitsgegevens en uitgevoerde

Begroting 2023 - 53

Areaaloverzicht: Onderdeel Wegen • Totale lengte wegen • Asfaltverharding • Elementenverharding (klinkers en tegels) • Overige verharding Objecten in de openbare ruimte • Verkeers- en straatnaamborden. incl. bewegwijzering en portalen • Overige verkeersvoorzieningen • Schrikhekken • Afvalbakken • Abri’s • Banken en picknicksets • Bloembakken • Hekwerken • Palen • Overige objecten (o.a. fietssluizen en fietsklemmen) • Openbare kunst

Civieltechnische kunstwerken • Bruggen en duikerbruggen • Kademuren, steigers en trappen Openbare verlichting • Lichtmasten en armaturen Spelen • Speelplaatsen • Speel-/sporttoestellen en speelprikkels

Hoeveelheid

Eenheid

175 355.000 1.170.000 15.000

km m2 m2 m2

6.050

st.

374 418 538 24 587 180 4.590 4.500 1.210

st. st. st. st. st. st. m1 st. st.

33

st.

233 64

st. st.

10.342

st.

132 650

st. st

• • •

Hekwerken en ballenvangers Veiligheidsondergronden Kunstgrasvelden

Openbaar groen (excl. begraafplaatsen) • Gazons • Bermen/”ruw” gras • Bomen • Hagen • Overige beplantingen Begraafplaatsen • Verhardingen • Groenelementen • Bomen • Grafvelden • Urnenmuren Riolering • Vrijverval riolering • Druk- en vacuümriolering, persleidingen • Pompunits en hoofdgemalen • Bergbezinkvoorzieningen • Drainage • Kolken Stedelijk water • Open water (sloten en plassen) • Beschoeiingen • Natuurlijke oevers • Kleine duikers

Begroting 2023 - 54

2.235 5.384 3.327

m1 m2 m2

353.361 610.715 15.335 33.708 189.502

m2 m2 st. m1 m2

25 28.900 41.250 700 39.200 2

st. m2 m2 st. m2 st.

205 226 1.750 16 12 14.000

km km st st km st.

311.350 30.878 12.400 4.623

m2 m1 m1 m1

Gebouwen • Huisvesting gemeentelijke diensten • Voormalige bibliotheek • Peuterspeelzalen • Verzamelgebouwen • Gebouwen op begraafplaatsen • Kerktorens • Stadhuis Nieuwpoort • Dorpshuizen/buurtcentra • Jeugdhonken • Binnensportaccommodatie • Voetbalkantine • Woningen • Overige gebouwen (o.a. theehuisjes) • Woningen aangekocht in Nieuw-Lekkerland ten behoeve van project Hoogspanningsmasten

5 1 4 6 24 16 1 6 3 8 1 4 5 17

st. st. st. st. st. st. st. st. st. st. st. st. st. st.

Hieronder lichten we de diverse kapitaalgoederen afzonderlijk toe. Wegen Volgens de wet moet de gemeente zorgen voor een goede staat van onderhoud van het gemeentelijk wegennet. Daarom moet het wegennet aan minimale eisen voldoen. Hiervoor worden de gebruikelijke richtlijnen van het CROW gehanteerd. Toegankelijkheid In het VN-verdrag Handicap is het doel vastgelegd dat personen met een beperking volledig aan de samenleving kunnen deelnemen door drempels zoveel mogelijk weg te nemen. Om op dit punt verbeteringen in de openbare ruimte door te voeren, is een jaarlijks budget beschikbaar. Ook bij reconstructies houden we met toegankelijkheid rekening.

Beheer en onderhoud Het kwaliteitsniveau brengen we jaarlijks in kaart via visuele inspecties die we in het voorjaar laten uitvoeren. Verder worden jaarlijks asfaltonderhoud, werkzaamheden rondom belijning en markeringen, klein onderhoud aan open verhardingen en verkeerskundige werkzaamheden uitgevoerd. Ook wordt adequaat ingespeeld op calamiteiten, klachten en meldingen van bewoners. Verkeersvoorzieningen en overig (straat)meubilair In de openbare ruimte van de gemeente staat een groot aantal verkeersvoorzieningen en overig (straat)meubilair. Het gaat hierbij onder andere om verkeersborden, straatnaamborden, abri’s, banken, afvalbakken en openbare kunstobjecten. Beheer en onderhoud Al deze zaken geven praktische invulling aan het gebruik van de openbare ruimte. Ze vormen een ondersteuning aan de bruikbaarheid en verkeersveiligheid van de weg. Daarnaast leveren ze een belangrijke bijdrage aan de uitstraling en kwaliteit van de leefomgeving. Naast het regulier onderhoud aan deze voorzieningen wordt ook een deel van het jaarbudget uitgegeven aan incidentele schades, diefstal en vandalisme. Civieltechnische Kunstwerken De Civieltechnische Kunstwerken zijn onder andere bruggen, keermuren en steigers. Ze zijn onmisbaar in ons waterrijke gebied en vormen een cruciale schakel in het functioneren van de infrastructuur en leefbaarheid van onze gemeente.

Begroting 2023 - 55

Beheer en onderhoud Jaarlijks worden de civieltechnische kunstwerken geschouwd op gebreken. Om de drie jaar worden alle kunstwerken geïnspecteerd. Risicovolle kunstwerken worden tussentijds gemonitord door een risico-instandhoudingsanalyse. Openbare verlichting Openbare verlichting is gericht op het verbeteren van de verkeersveiligheid, leefbaarheid en sociale veiligheid in donker. Hierbij wordt gebruik gemaakt van duurzame, efficiënte en energiezuinige verlichtingsmiddelen. Beheer en onderhoud Het aansturen van het dagelijks onderhoud aan de openbare verlichting is ondergebracht bij de gemeenschappelijke regeling Bureau OVL. Ook is het Bureau OVL een belangrijke schakel voor ontwerp en advies bij reconstructie-projecten. Op basis van leeftijd en energiezuinigheid wordt de verlichting integraal bij reconstructies vervangen. Spelen Spelen en bewegen is belangrijk en draagt bij aan een gezonde en prettige leefomgeving. Het beheer en onderhoud is wettelijk geregeld conform het WAS en gericht op het in stand houden en waarborgen van de veiligheid van de speelvoorzieningen. Beheer en onderhoud Het areaal wordt jaarlijks twee keer geïnspecteerd en meerdere malen geschouwd en verwerkt in een digitaal beheerpakket. Geconstateerde gebreken herstellen we zo snel als mogelijk. Op basis van leeftijd worden speelvoorzieningen vervangen.

Belangrijke speerpunten bij de ontwerp- en participatiefase zijn:

maatwerk, duurzaamheid, klimaatadaptie, sociale cohesie, doelgroep, veiligheid en voldoende uitdaging. Groen Het onderhoud aan openbaar groen is erop gericht een acceptabel niveau te handhaven. Dit beeldkwaliteitsniveau is gesteld op B, conform het integraal beheerplan. Gebieden met een hoogwaardige of afwijkende inrichting worden op A onderhouden. Beheer en onderhoud Jaarlijks wordt een derde deel van het boombestand middels een inspectiecyclus gecontroleerd op veiligheid. Aan de hand van de uitkomsten nemen we maatregelen die in eerste instantie gericht zijn op veiligheid. Klimaat en biodiversiteit In het kader van klimaatadaptatie (o.a. wateroverlast, hittestress) speelt de soort en de hoeveelheid groen een belangrijke rol. In plannen realiseren we daarom meer dan voorheen ruimte voor groen en water. Bij de nieuwe inrichting en het uitvoeren van beheermaatregelen proberen we de biodiversiteit te verhogen. Voorbeelden hiervan zijn de aanleg van natuurontwikkelingslocaties (met educatieve functie) en extensiever maaibeheer. Uitvoering in 2023 Om als Molenlanden een stap te zetten in de klimaatopgave en het verhogen van de biodiversiteit loopt het project ‘Aanplant 2021 bomen’. Hier worden in de periode van 2021 t/m 2023 extra bomen geplant in de gemeente. Daarnaast zoeken we bij

Begroting 2023 - 56

elk herinrichtingsproject naar mogelijkheden om het areaal groen te vergroten. Begraafplaatsen Alle begraafplaatsen worden onderhouden op beeldkwaliteitsniveau A, conform het vastgestelde ‘Beleidsdocument begraafplaatsen Molenlanden’. In het vastgestelde ‘Beheerplan begraafplaatsen 2022-2026' en het ‘Uitvoeringsplan begraafplaatsen’ zijn diverse uitvoeringsmaatregelen opgenomen die invulling geven aan de kaderstelling uit het beleidsdocument. Jaarlijks zijn er gemiddeld 260 begravingen op de begraafplaatsen in Molenlanden. Uitvoering in 2023 • Uitvoering aanleg urnenmuren en herdenkingsmonumenten in elke kern • Voorbereiden uitbreiding begraafplaatsen Hoornaar, Noordeloos en Giessenburg • Ophogen middendeel begraafplaats Giessen-Oudekerk • Ruimen van graven Riolering Het rioolstelsel van de gemeente onderhouden we volgens de in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) geformuleerde uitgangspunten en kwaliteitsniveaus. De uitkomsten van het GRP zijn integraal verwerkt en ingepast binnen het Integraal beheerplan Buitenruimte Molenlanden 2022-2026. Bij de rioolrenovatiewerkzaamheden is de samenhang met herstraatwerkzaamheden van belang.

De kosten van het riool worden via een kostendekkend tarief doorberekend. In de paragraaf Lokale Heffingen wordt dit verder toegelicht. Riolering lintbebouwing In 2022 is een plan van aanpak opgesteld waarin voor de meest kritische rioolstrengen oplossingen voor de komende 20 tot 30 jaar worden beschreven. Deze werkzaamheden kunnen naar verwachting in enkele jaren worden uitgevoerd. Uiteraard is het verloop afhankelijk van de besluitvorming. Deze is voorzien rond de jaarwisseling. Hieraan voorafgaand worden regenwateronderzoeken uitgevoerd. Daar waar regenwater op de mechanische riolering is aangesloten, wordt deze er zo veel als mogelijk afgehaald. Tot die tijd geven deze strengen mogelijk meer storingen en moet er meer onderhoud gepleegd worden. Naast de 7 prioriteitsstrengen zijn er nog 12 strengen waar de maximale capaciteit is bereikt. Deze strengen worden in 2023 onderzocht om daarna te bepalen welke maatregelen mogelijk zijn om ook deze strengen een langere levensduur te geven. Dit is ook om het ruimtelijke beleid te blijven ondersteunen . Water Watergangen zijn van groot belang voor de aan- en afvoer van hemelwater en grondwater. Vasthouden van water binnen het gebied wordt een steeds groter thema.

Begroting 2023 - 57

Beheer en onderhoud Conform de waterplannen worden maatregelen uitgevoerd waarbij rekening gehouden wordt met de klimaatontwikkelingen. We besteden aandacht aan het behouden en vergroten van open water en het robuuster maken van watergangen en duikers. De beschoeiing en oeverbescherming worden hierbij ook betrokken. De duikers worden regelmatig geïnspecteerd en gereinigd om doorstroming van de watergangen te waarborgen. Naast de duikers zijn ook beschoeiingen en andere oeverbeschermingen opgenomen binnen het beheerplan. In 2023 starten we met het opstellen van een nieuw onderhouds- en vervangingsplan voor de beschoeiingen, andere oeverbeschermingen en duikers. Door het baggeren van watergangen kan voldoende afvoercapaciteit worden gewaarborgd. Het baggeren gebeurt cyclisch, gemiddeld om de twaalf jaar. Gebouwen In 2019 zijn de kerktorens geïnspecteerd en is de subsidieaanvraag voor het onderhoud in de periode 2020-2025 bij het ministerie van OCW ingediend en toegekend. In 2022 is de onderhoudstoestand van de overige panden geïnspecteerd, inclusief de zwembaden. De resultaten vormen de basis van het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP). De MJOP’s worden elke drie jaar geactualiseerd. In de MJOP’s maken we onderscheid tussen jaarlijks onderhoud en groot onderhoud. Het jaarlijks onderhoud is opgenomen in de exploitatiebegroting.

Voor het groot onderhoud wordt een jaarlijkse storting in de onderhoudsreserve gedaan, gebaseerd

op de gemiddeld geraamde kosten van groot onderhoud voor de komende tien jaar. De hiervoor benodigde gelden worden aan de onderhoudsreserve onttrokken. Deze onttrekking en de kosten van het regulier onderhoud zijn in de begroting opgenomen. Bibliotheek Giessenburg Voor de invulling van de voormalige bibliotheek in Giessenburg is er een lokaal initiatief. In afwachting daarvan is voor het pand tijdelijk beheer geregeld. Burgemeester Viezeestraat 3 Het pand aan de Burgemeester Viezeestraat 3 in Bleskensgraaf is ingericht als servicepunt totdat de nieuwe werklocatie in de Spil is gerealiseerd. Daarna kan het in 2023 verkocht worden. Onderweg 2 In 2015 is de woning Onderweg 2 in Arkel aangekocht om de realisatie van de tweede ontsluitingsweg mogelijk te maken. Een gedeelte van dit perceel is gebruikt voor de op- en afrit van de 2e ontsluiting. De woning wordt verhuurd. Het beheer en onderhoud van het terrein en de opstallen wordt verzorgd door de gemeente. Voordijk 2 Ook bij de woning Voordijk 2 in Schelluinen voeren we noodzakelijk onderhoud uit. Woningen uitkoopregeling De woningen die zijn aangekocht vanuit de uitkoopregeling hoogspanningslijnen houden we tegen zo laag mogelijke kosten

Begroting 2023 - 58

in stand tot een definitieve invulling aan deze percelen is gegeven. Zwembaden Voor de beide zwembaden die eigendom zijn van de gemeente Molenlanden (zwembad Schoonenburg in Nieuw-Lekkerland en De Dompelaar in Groot-Ammers) geldt dat deze met behulp van een stichting tegen zo laag mogelijke onderhoudskosten worden geëxploiteerd. Dit gebeurt vanuit een taakstellend budget.

Beleidsvoornemens financiering Eind 2022 beschikt Molenlanden over een positieve liquiditeitspositie die gedurende 2023 geleidelijk aan kleiner zal worden. Afhankelijk van het verloop van onze liquiditeitspositie zullen in de begrotingsperiode 2023–2026 langlopende leningen worden aangetrokken om geplande investeringen te kunnen financieren. De liquiditeitspositie wordt gemonitord op basis van doorrekeningen en planningen. Het verloop hiervan is soms moeilijk te bepalen doordat bijvoorbeeld vertraging kan optreden in uitvoering.

Verduurzamingsplan vastgoed Vanuit de duurzaamheidsambitie ligt er de opgave om het gemeentelijk Vastgoed energieneutraal te maken. In 2019 is er voor een groot deel van het vastgoed een duurzaamheidsscreening gedaan en er is een pilot gerealiseerd; sporthal de Reiger is sinds 1 januari 2019 energieneutraal en gasloos. De resultaten hiervan nemen we mee bij het opstellen van het verdere verduurzamingsplan.

Rentevisie 2023 De ECB heeft voor het eerst in lange tijd de negatieve marktrente weer boven de nul gebracht en de verwachting is dat de ECB mogelijk nog verdere verhogingen zal toepassen als de inflatie niet daalt. Aanleiding hiervoor geweest is de ontwikkeling van de inflatie die sinds het uitbreken van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne in een stroomversnelling is gekomen.

Het vastgoed- en accommodatiebeleid en het huisvestingsplan voor het basisonderwijs zijn op 20 april 2021 vastgesteld. Met deze informatie kan nu in 2023 een verduurzamingsplan voor het vastgoed worden opgesteld.

Berekening interne rente

Mede vanuit de noodzaak voor structurele bezuinigingen is een verduurzamingsfonds opgericht. Dit fonds kan worden ingezet om de kapitaallasten die voortvloeien uit de verduurzamingsopgave te dekken.

Berekening rente-omslag 2023 Toe te rekenen rente aan de taakvelden Boekwaarde investeringen en verstrekte geldleningen Rente omslag percentage (afgerond)

3.219.615 214.641.000 1,5*

*Dit percentage is gebaseerd op huidige en nog aan te trekken financieringsmiddelen.

Aan de investeringen die op de staat van activa zijn opgenomen, is een rentepercentage toegerekend van 0,5 %. Deze rentebedragen komen ten laste van de begroting 2023.

2.4 Paragraaf financiering In deze paragraaf informeren wij u over het voorgenomen treasurybeleid voor 2023. Begroting 2023 - 59

Financieringsbehoefte in 2023 Financieringsbehoefte per 1-1-2023 Te financieren investeringen en versterkte geldleningen Af: Opgenomen geldleningen Af: Beschikbaar kasgeldlimiet Af: Reserves en voorzieningen Financieringsbehoefte 2023

6. Bedrag waarover renterisico gelopen wordt (4+5) 7. Ruimte onder renterisiconorm (3-6) 214.641.000 32.679.000 9.788.345 140.770.000 31.403.655

Onze financieringsbehoefte ligt in de praktijk vaak veel lager dan de berekende financieringsbehoefte. Dit heeft te maken met het gegeven dat veel uitgaven op met name investeringen vertraging oplopen en of lager blijken uit te pakken. In 2021 en 2022 is veel werk verzet om hier steeds meer planningsrealisme in aan te brengen. De gemiddelde kasgeldlimiet (schuld korter dan 1 jaar) is voor een gemeente gelimiteerd op 8,5% van het begrotingstotaal. Voor onze gemeente komt dit voor 2023 uit op een bedrag van € 9.788.345 gemiddeld (8,5% van € 115.157.000). De renterisiconorm Over de langlopende schuld mogen de jaarlijkse aflossingen en renteherzieningen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. In onderstaande tabel is de verwachten ontwikkeling van deze renterisiconorm voor 2023 weergegeven: Berekening renterisiconorm 2023 (x € 1.000) 1. Begrotingstotaal 2. Wettelijk percentage 3. Renterisiconorm (1x2) 4. Renteherzieningen 5. Aflossingen

115.157 20% 23.031 0 1.586

1.586 21.445

De bedragen aan langlopende leningen waar de gemeente de komende jaren een renterisico over loopt, blijven ruimschoots binnen de norm (wet FIDO). Opgenomen leningen met een looptijd langer dan een jaar De leningportefeuille met een looptijd van een jaar of langer telt op tot een totaal van € 32.679.000 aan het einde van 2023.

2.5 Paragraaf bedrijfsvoering Visie Bedrijfsvoering helpt ons om de beleidsdoelstellingen en maatschappelijke opgaven te realiseren. We professionaliseren van binnen, maar zijn gericht op buiten. Dat geldt zeker voor de Molenlandse manier van werken die we met een visie op bedrijfsvoering meer compleet hebben gemaakt. We brengen meer samenhang tussen de andere bouwstenen van die Molenlandse manier, namelijk onze visie en plannen voor dienstverlening, dorps- en stadsgericht werken en (zelf)organisatie. De bedrijfsvoering van Molenlanden ontwikkelt zich nog steeds. In 2022 hebben we verschillende aanbestedingen gerealiseerd om te voldoen aan de rechtmatigheid. De implementatie hiervan zal komend jaar plaatsvinden. Om te blijven voldoen aan de interne dienstverlening en daarmee de dienstverlening richting inwoners, realiseren we komend jaar verkenningen op het gebied van datastrategie in combinatie met beleidsvorming. In het verlengde daarvan wordt ook gericht aandacht besteed aan de

Begroting 2023 - 60

toekomstige (digitale) dienstverlening en aanscherping van de informatieveiligheid en regie op gegevens voor inwoners. Ontwikkeling De bedrijfsvoering van Molenlanden staat in de steigers. De basis is gelegd om in 2023 niet alleen te kijken naar wat er aan projecten en werkzaamheden verricht gaat worden. Concrete aandacht gaat ook naar benodigde ontwikkelingen op de middellange termijn, in relatie tot de maatschappelijke ontwikkelingen in onze gemeente. Denk aan juridisering van de maatschappij. Cybersecurity rondom gegevens van inwoners. En een steeds grotere behoefte aan een robuuste 24-uurs dienstverlening en daarbij horende ICT-architectuur. Met de begroting 2022 heeft de raad extra middelen gevoteerd om de consolidatie van de organisatie mogelijk te maken. In 2023 gaan wij verder met de doorontwikkeling van ons personeelsbestand om vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt in ons voordeel te laten werken. Daarvoor moderniseren wij onze werving en selectie en continueren wij de doorstroom met leerpaden. Wij starten met een traineeprogramma en continueren het programma om de juiste mensen op de juiste plek te hebben. Om de steeds complexere vraagstukken uit de samenleving aan te kunnen continueren we de doorontwikkeling van het i-domein. Denk aan juridisering van de maatschappij. Cybersecurity. Regie op gegevens van inwoners.

En een steeds grotere behoefte aan een robuuste 24-uurs dienstverlening en daarbij horende ICT-architectuur. In 2023 verwachten wij een verdere toename van krapte op de arbeidsmarkt voor een aantal cruciale functies. Als antwoord hierop hebben wij onze werving strategie aangepast en zijn onze

arbeidsvoorwaarde meer marktconform. Met de verdere automatisering en robotisering van de samenleving investeren we in 2023 meer in digi-vaardigheid en informatiebeveiliging, vernieuwen we een deel van ons applicatielandschap om de toegankelijkheid en bereikbaarheid van onze informatie voor inwoners en medewerkers te verbeteren. Vanaf 2023 staat de verduurzaming van ons maatschappelijk vastgoed centraal om de opgave voor 2030 ook daadwerkelijk te kunnen realiseren. De visie op bedrijfsvoering maken we verder concreet door het komende jaar gericht een aantal bedrijfsvoeringsopgaven te realiseren. Per domein geven we hieronder een verdere toelichting. Organisatie, vastgoed en financiën Wat willen we bereiken? Een vitale en duurzame organisatie met (1) een vaste formatie die aansluit bij de kerntaken en beleidsopgaven waar de organisatie voor staat; (2) een flexibele schil die aansluit bij de politiek-bestuurlijke en maatschappelijke dynamiek; (3) het zijn van een aantrekkelijke werkgever die vacatures kan vervullen en mensen weet vast te houden in de steeds verder krimpende arbeidsmark; (4) een wendbare organisatie en (5) de implementatie van rechtmatigheid middels procesbeschrijving en AO/IC tooling. In de loop van 2023 is De Spil opgeleverd waar de gemeenteraad, het sociaal team en het servicepunt kunnen vergaderen en overleggen.

Daarnaast wordt invulling gegeven dat de afspraak dat in 2030 het gemeentelijke vastgoed is verduurzaamd. Voor de schoolgebouwen geldt dat deze BENG (Bijna Energieneutraal Gebouw) worden gecertificeerd. Ook zal uitvoering worden gegeven aan het geharmoniseerde

Begroting 2023 - 61

accommodatiebeleid en de voorbereiding van de verhuizing naar de nieuwe werklocatie (in 2024). Wat gaan we er voor doen? • Met behulp van de komst van het nieuwe e-HRM systeem, een personeelsbegroting maken die structureel op orde is. • Aansluitend op het vitaliteitsbeleid een vergoeding realiseren voor het inrichten van een thuiswerkplek. • Implementeren van rechtmatigheid door middel van tooling, beschrijving van processen en de inrichting van risicomanagement. • Verder uitwerken van het bezettingsvraagstuk bij jurisdische zaken en inkoop, door de juridisering van de maatschappij. Wat hebben we hier voor nodig? Organisatie, vastgoed en financiën Implementatie duurzaamheids-opgave vastgoed 2030 Inhaalslag MJOP-vastgoed (jaarlijks)

Q2 -Q4

Vastgoed

75 k

Q1-Q4

Vastgoed

50 k

I-domein (informatievoorziening, informatiebeheer & ICT) Wat willen we bereiken? (1) Een robuuste en toekomstgerichte informatievoorziening en ICT-organisatie die aansluit bij maatschappelijke en digitale ontwikkelingen. Daarbij hebben we grip op middelen en beheersen we onze risico’s. (2) Een verhoogde weerbaarheid op het gebied van de (informatie-)beveiliging rondom informatievoorziening en uitvoering van de baseline informatiebeveiliging overheid. (3) We zijn in 2026 Wet Open Overheid (WOO)-proof, waarbij we onze inwoners, ondernemers

en andere belanghebbenden een gelijkwaardige digitale informatiepositie bieden, participatie mogelijk maken en verantwoording af kunnen leggen. (4) Daarnaast willen we een digitaal platform realiseren met stuur- en managementinformatie en daarmee werken op basis van tijdige, juiste en volledige informatie. Wat gaan we er voor doen? • Implementeren van een nieuw financieel systeem met aandacht voor kwaliteitsverbetering en gebruikersvriendelijkheid. • Implementeren van een nieuw personeelssysteem (e-HRM) met aandacht voor integratie van personele processen en gebruikersvriendelijkheid. • Doorontwikkeling en herinrichting van de informatievoorziening/ICT vakteams. Hierbij is er extra aandacht voor functioneel beheer van systemen en integratie tussen verschillende systemen. • Implementeren van de conclusies uit het Cyber Assessment zoals uitgevoerd op de gemeentelijke informatievoorziening. • Operationaliseren van de informatiebeveiligingsmaatregelen zoals beschreven in het vastgestelde tactisch informatiebeveiligingsbeleid waarmee uitvoering wordt gegeven aan de baseline informatiebeveiliging overheid (BIO). • Het inrichten van een digitaal platform met dashboards en data-gedreven pilots voor BBR en MOR meldingen. • Vervanging VTH-applicatie in Kizs/aanbesteding.

Begroting 2023 - 62

Wat hebben we hier voor nodig?

Kosten, omvang, opbouw en ontwikkeling van het personeelsbestand en de loonkosten

I-Domein Vervanging VTH-applicatie in KIZS/aanbesteding

Q1-Q3

BWT/ICT/IBM/JZI

Najaarsnota

Zorgned 3e fase

Q3

Sociaal/ICT

25 k

Implementatie eHRM

Q1-Q4

HRM/ICT

150 k

Implementatie financieel pakket

Q1-Q4

FBC/FA/ICT

485 k

WOO (fase 2)

Q1-Q4

JZI/IBM

138 k

Doorontwikkeling IV/ICT 0.5 naar 2.0 (M&I) IT-audit/Zero Trust fase II

Q1-Q4

SID/ICT

70 k

Q1-Q4

ICT/SID

60 k

Communicatie Wat willen we bereiken? We willen op de Molenlandse manier communiceren met onze inwoners, ondernemers en partners; dichtbij en inclusief. We onderzoeken in het kader van communicatie hoe we onze middelen- en mediamix beter kunnen laten aansluiten op de behoefte van onze Molenlandse dorpen en stad en hoe we onze partners kunnen helpen om bij gemeentelijke projecten op de Molenlandse manier te communiceren. Wat hebben we hier voor nodig? Communicatie Onderzoek en doorontwikkeling

Q1-Q4

Communicatie

30K

Omschrijvi ng Totaal bedrijfsvoe ring Bestuur: Raad en commissie Griffie onderst. Raad en Rekenkame r Burgemeest er en wethouders Totaal salarisbudg et en toelagen Raad, B&W en Griffie Totaal bedrijfsvoe ring en bestuur en raad *= vastgesteld

Begroting 2023 - 63

Format ie* Begr 2022 266,0

Format ie* Begr 2023 271,0

Toena me

Salarisbu dget 2023 incl. toelagen 23.014

Toena me

5,0

Salarisbu dget 2022 incl. toelagen 20.822

3,7

3,7

0,0

506

549

43

6,0

6,0

0,0

348

379

31

27,0

27,0

0,0

727

727

-1

36,7

36,7

0,0

1.581

1.654

73

302,7

306,7

4,0

22.403

24.564

2.339

2.266

Bovenstaand overzicht laat een toename van 5 fte zien in de begroting. Deze is te verklaren door enerzijds de structurele uitbreiding van formatie voor ICM, welke 1,49 fte betreft. Daarnaast is er in de kadernota al 2 fte meegenomen voor applicatiebeheer binnen IBM. Aanvullend loopt er een half jaar lang dubbele formatie voor de overdracht van business control. Dit verklaart de laatste 0,5 fte die als toename in de begroting staat. Als laatst is er bij economie en toerisme structureel 1 fte extra opgenomen in de begroting. Het totale salarisbudget neemt met 2.192 miljoen euro toe. Dit verschil wordt enerzijds verklaard door de toename in fte's. Daarnaast zijn eind 2022 de CAO lonen gestegen. Dit was toen nog niet meegenomen in de begroting, maar verklaart nu een stijging van 187.399 euro. Daarnaast de loonstijging van 4,3% in 2023, die ook voor een verhogen van 905.987 zorgt. Als laatste zijn er drie formatieplaatsen die wel in de exploitatie zitten, maar middels investeringsbudgetten gedekt zullen worden. Kosten van inhuur derden Budget voor ingeleend personeel

Totaal

Som van begroting 2023

Som van jaarschijf 2024

Som van jaarschijf 2025

Som van jaarschijf 2026

2.529

738

714

598

De omvang van inhuur is toegenomen. Voor de begroting van 2022 was het geraamde budget op inhuur aanvankelijk 1.865 miljoen euro. Gedurende het jaar is dit bedrag in 2022 toegenomen tot 5,1 miljoen euro. Voor 2023 hebben we een beter beeld van de gevraagde capaciteit. Dat dit bedrag bij aanvang uitkomt op 2.529 miljoen euro is daarmee goed te

verklaren. Het geeft een reëel beeld van dat wat ingehuurd wordt in het jaar 2023. Toelichting op de rechtmatigheidsverantwoording van het college Door een wetswijziging moet het college van de gemeente Molenlanden vanaf verslagjaar 2023 een rechtmatigheidsverantwoording opnemen in de jaarrekening. Daarvoor is het “Plan van aanpak rechtmatigheidsverantwoording college” opgesteld. Tot en met verslagjaar 2022 geeft de accountant een rechtmatigheidsoordeel bij de jaarrekening. Vanaf 2023 geeft de accountant alleen nog een controleverklaring met een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening. BBV-indicatoren Indicator Formatie per 1.000 inwoners

2021 5,6

2022 6,0

2023 6,0

Apparaatskosten per inwoner % externe inhuur ten opzichte van de totale loonsom + inhuur externen % Overhead t.o.v. totale lasten

€473 5,9%

€484 9,9%

€513 13%

13%

13%

14%

2.6 Paragraaf verbonden partijen De gemeente Molenlanden voert een grote verscheidenheid aan taken uit, deels doordoor samen te werken met andere gemeenten. Dat gebeurt onder andere in verbonden partijen. De gemeente blijft beleidsmatige en financiële verantwoordelijkheden houden ten aanzien van deze partijen. Wat willen we bereiken? In 2021 is de Nota Verbonden Partijen 2021-2026 vastgesteld. In die nota worden doelen gesteld en afspraken gemaakt over hoe

Begroting 2023 - 64

de gemeente in die periode wil voortbouwen om de samenwerking met deze partners te versterken. De nota is een levend document dat de komende jaren, dus ook in 2023, dient om het goede gesprek te voeren als raad en college over samenwerking in en sturing van verbonden partijen. En dit concreet om te zetten in acties. Belangrijke thema’s daarbij zijn: • bewust afwegen en beoordelen waarom we samenwerken in verbonden partijen; • de doelen van gemeenteraad en college bij deze samenwerking in ogenschouw te houden; • (bestuurlijke) focus aan te brengen op basis van de risico’s en belangen van de verschillende verbonden partijen door middel van het werken met risicoprofielen; • praktische afspraken en concrete ontwikkelstappen maken. Wat gaan we ervoor doen? In 2023 krijgt de implementatie van de Nota Verbonden Partijen een vervolg voor raad, college en organisatie. In 2021 en 2022 is, in samenwerking met de verschillende verbonden partijen, een start gemaakt met het realiseren van de concrete acties. In 2023 moet dit ertoe leiden dat bijvoorbeeld: • op basis van ervaringen doorontwikkeling van het

werken met de Verbonden Partijen-commissie plaatsvindt; • wijzigingen op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen waar nodig en helpend worden doorgevoerd; • afstemming met regiogemeenten en verbonden partijen meer aan de voorkant plaatsvindt;

• de samenwerking met enkele verbonden partijen

wordt geëvalueerd; • bij actualisatie van bestaande verbonden partijen (of nieuwe verbonden partijen) elementen uit de Nota Verbonden Partijen worden opgenomen. Lijst van verbonden partijen De gemeente Molenlanden heeft te maken met diverse verbonden partijen. Deze zijn in te delen in de volgende categorieën: 1. Gemeenschappelijke regelingen (GR’en); 2. Vennootschappen en coöperaties; 3. Stichtingen en verenigingen. Hieronder treft u per categorie een overzicht aan van de verbonden partijen van Molenlanden. Per verbonden partij wordt de informatie gegeven die op grond van het BBV is voorgeschreven, soms met aanvullende informatie. Bijvoorbeeld over relevante ontwikkelingen in het komende jaar. Ten opzichte van eerdere jaren is de SIMAV Molenstichting niet langer opgenomen als verbonden partij. Dit omdat de stichting onlangs een andere bestuursstructuur heeft gekregen, waarbij de bestuurlijke betrokkenheid van de betrokken gemeenten is veranderd. Ten aanzien van de sturingsprofielen is een wijziging opgenomen voor drie verbonden partijen: Bureau Openbare Verlichting, Gevudo en O2A5 zijn van een gemiddeld naar een laag risicoprofiel gegaan. Dit omdat het financiële en/of maatschappelijke belang in mindere mate om directe betrokkenheid van de gemeenteraad vraagt.

Begroting 2023 - 65

Gemeenschappelijke regelingen

M aat schappe lijke waarde

Dienst Gezondheid & Jeugd Regio ZHZ Dordrecht V eiligheidsregio ZHZ Dordrecht

Avres Meerkerk

Reinigingsdienst Waardlanden Gorinchem Omgevingsdienst ZHZ Dordrecht Bureau Openbare V erlichting Merw ede

Be gro t ing Bijdrage 2023 2023

Het behartigen van de belangen op het gebied van Publieke gezondheid, Onderw ijs, Jeugd € 171.123.000 Preventie Team en Jeugdhulp, uitgevoerd door de Serviceorganisatie ZHZ. Uitvoering van de brandw eerzorg, de rampenbestrijding, de crisisbeheersing en de geneeskundige hulpverlening. Een goede dienstverlening voor de inw oners van de aangesloten gemeenten die zijn aangew ezen op tijdelijke voorzieningen als een uitkering, bijzondere bijstand, schuldhulp, begeleiding met/naar w erk. Besloten vennootschap tussen Avres en Kringloopbedrijf Het Goed. Zorgen voor een afvalvrij en schoon Molenlanden. Bijdragen aan verduurzaming door het inzamelen van afval aan te laten sluiten op een duurzame verw erking van grondstoffen. Het behartigen van de belangen op het gebied van milieu.

€ 49.184.000

Financie e l re sult aat 2023

Begin 2023: € 1.997.000 € 15.467.673

€ 0 Eind 2023: € 1.702.000 Begin 2023: € 2.107.666

€ 4.179.322

€ 0 Eind 2023: € 1.473.563

€ 69.176.000

€ 22.965.000

€ 26.887.000

Uitvoering en beheer van de openbare verlichting.

€ 824.084

Het op milieuvriendelijke w ijze verw erken van afval bij HV C. Gevudo heeft het karakter van een 'houdstermaatschappij', zij voert zelf geen operationele taken uit.

€ 529.000

Het vergroten van de regionale bestuurskracht in de regio Alblasserw aard-V ijfheerenlanden (AV ). De afstemming w ordt gezocht op basis van maatschappelijke opgaven op bestuurlijk, sociaal en fysiek niveau. De Regionale Maatschappelijke Agenda is hierbij leidend.

€ 588.904

€ 11.155.831

€ 5.164.390

Dordrecht

Regio AV (Alblasserw aardV ijfheerenlanden) Gorinchem

Sportpark Souburgh Alblasserdam Natuur- en Recreatieschap Lingegebied Kerk-Avezaath

Het in stand houden en exploiteren van de sportvelden op het sportpark Souburgh, gelegen op de grens van Alblasserdam en Molenlanden. Het in stand houden, verbeteren en uitbreiden van de openbare recreatieve-toeristische infrastructuur.

niet bekend

Eind 2023: € 12.173.000

Eind 2023: € 98.000

Begin 2023: € 1.050.000

Begin 2023: € 419.000

Eind 2023: € 1.154.000 Begin 2023: € 1.666.000

Eind 2023: € 485.000 Begin 2023: € 0

Eind 2023: € 1.543.000 Begin 2023: € 136.053

Eind 2023: € 0 Begin 2023: € 0

Eind 2023: € 142.651 Begin 2023: € 30.000

Eind 2023: € 0 Begin 2023: € 0

Eind 2023: € 30.000

Eind 2023: € 0

Begin 2023: € 188.820

Begin 2023: € 0

Eind 2023: € 170.901

Eind 2023: € 0

Begin 2023: niet bekend

Begin 2023: niet bekend

Eind 2023: niet bekend Begin 2023: niet bekend

Eind 2023: niet bekend Begin 2023: niet bekend

Eind 2023: niet bekend

Eind 2023: niet bekend

€ 0

€ 0

niet bekend

niet bekend

[1] Hierbij gaat het om het aantal deelnemende gemeenten.

Begroting 2023 - 66

Financie e l be lang

9,0%

8,5%

3

1 in DB 2 in AB

hoog

16,1%

4

1 in AB

hoog

22,5%

1 in DB gemiddeld 1 in AB

6,9%

6

1 in DB 1 in AB

laag

n.v.t.

11

1 in AB

laag

n.v.t.

3

2 in AB

laag

14,0%

2

2 in AB

laag

n.v.t.

4

1 in AB

laag

n.v.t.

10

€ 24.151

€ 82.617

afgekocht

Begin 2023: € 344.000

€ 0

n.v.t.

€ 95.191

Begin 2023: € 12.595.000

€ 0

€ 1.857.569

€ 116.575

Vre e md Aant al Be st . invlo e d S t uringsve rmo ge n part ne rs pro fie l [1] Begin 2023: € 413.000 10 1 in AB hoog Eind 2023: € 332.000 Begin 2023: € 1.958.482 10 1 in AB hoog Eind 2023: € 2.122.311

€ 117.000

Hardinxveld-Giessendam Gevudo

Eige n ve rmo ge n

Vennootschappen en coöperaties

Maat schappelijke waarde

Stedin N.V. Rotterdam

N.V. Oasen Gouda

N.V. Bank Nederlandse Gemeenten Den Haag

Netbeheer van elektriciteit- en gasnetten in het gebied

Oasen verzorgt de drinkw atervoorziening en blusw atervoorziening in de gemeente.

De BNG is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Met gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan zo laag mogelijke kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger.

Merw ede Lingelijn Beheer BV Het openbaar vervoer in de Alblasserw aard en Vijfheerenlanden bevorderen via de spoorlijn Gorinchem Geldermalsen-Dordrecht. ROM-S Commanditaire Vennootschap

De ontw ikkeling van het plangebied logistiek centrum Schelluinen-West.

Begro t ing Bijdrage 2023 2023

Financieel result aat 2023

Begin 2021: € 2.891 milj. niet bekend

n.v.t.

niet bekend Eind 2021: € 3.270 milj.

niet bekend

niet bekend

niet bekend

niet bekend

n.v.t.

n.v.t.

€0

n.v.t.

ROM-S Beheer Schelluinen

Gemeente Molenlanden Deelneming BV

Participatiedeelnemer in de ROM-S Commanditaire Vennootschap.

niet bekend

niet bekend

n.v.t.

n.v.t.

Vreemd Aant al Best . invlo ed St urings- Financieel vermo gen part ners pro fiel belang [1] Begin 2021: € 35 milj. Relatief 44 gemiddeld n.v.t. groot[1] Eind 2021: € 24 milj.

Begin 2020: € 108.494.000

Begin 2020: € 4.762.000

Eind 2020: € 112.187.000

Eind 2020: € 3.987.000

Begin 2021: € 428 milj.

Begin 2021: € 733 milj.

Eind 2021: € 402 milj.

Eind 2021: € 733 milj.

Begin 2021: € 1.604 milj.

Begin 2021: € 55 milj.

Eind 2021: € 1.604 milj. Begin 2023: niet bekend

Eind 2021: € 64 milj. Begin 2023: niet bekend

Eind 2023: niet bekend

Eind 2023: niet bekend

Begin 2020: € 55.883.000

Begin 2020: €0

Eind 2020: € 52.156.000

Eind 2020: €0

Begin 2020: € 667.253

Begin 2020: €0

Eind 2020: € 600.874

Eind 2020: €0

niet bekend

niet bekend

niet bekend

niet bekend

Schelluinen Deze BV is de beherende vennoot van de ROMS Commanditaire Vennootschap. Het doel van deze BV is het ontw ikkelen van een logistiek centrum Schelluinen-West, het realiseren en exploiteren van een aantal regionale vrachtw agenparkeerplaatsen en het herontw ikkelen van vertreklocaties.

Eigen vermo gen

niet bekend

niet bekend

Schelluinen

[1] Vertegenwoordiging in Algemene vergadering van aandeelhouders en de aandeelhouderscommissie [2] Aandeelhoudersvergadering

Begroting 2023 - 67

21

1 in AB

laag

n.v.t.

veel

1 in AV[2]

laag

n.v.t.

7

1 in AV[2]

laag

n.v.t.

4

laag

n.v.t.

4

laag

n.v.t.

4

laag

n.v.t.

Stichtingen en verenigingen Maat schappelijke waarde

Begro t ing Bijdrage 2023 2023

Financieel result aat 2023

Eigen vermo gen

Stichting voor Openbaar primair onderw ijs

niet bekend

subsidierelatie

niet bekend

niet bekend

Ondersteunen bij generalistische en gespecialiseerde inkooptrajecten, met de focus op aanbesteden.

niet bekend

€0

niet bekend

niet bekend

niet bekend

9

1 in AB

laag

n.v.t.

Initiatieven en maatregelen nemen om – met eerbiediging van het historisch karakter – het in stand houden van, het juiste beheer voeren over en het onderhoud te bevorderen van het dieselgemaal in Langerak.

niet bekend

subsidierelatie

niet bekend

niet bekend

niet bekend

1

groot

laag

n.v.t.

Platform en ontmoetingsplaats voor bestuurders van riviergemeenten

niet bekend

€ 1.757

niet bekend

niet bekend

niet bekend

67

beperkt

laag

n.v.t.

Verbinden en behartiging belangen alle gemeenten in Nederland en overzeese gebieden.

niet bekend

€ 210.000

niet bekend

niet bekend

niet bekend

veel

beperkt

laag niet bekend

De vereniging behartigt de belangen van gemeenten in Zuid-Holland. De VZHG is een platform w aarbinnen gemeenten elkaar ontmoeten en kennis delen.

niet bekend

€ 3.000

niet bekend

niet bekend

niet bekend

52

1 in AB

laag

Stichting O2A5 Arkel Stichting Inkoopbureau Midden Nederland (IBMN) Vianen Stichting Dieselgemaal Langerak Langerak Vereniging Nederlandse Riviergemeenten Ede Vereniging van Nederlandse Gemeenten Den Haag Vereniging van ZuidHollandse Gemeenten Den Haag

Vreemd Aant al Best . invlo ed St urings- Financieel vermo gen part ners pro fiel belang [1] 1 w ethouder niet bekend 6 in gemeensch. laag n.v.t. orgaan

n.v.t.

Toelichting: De gekleurde vakken geven aan welke indicatoren doorslaggevend zijn geweest in het bepalen van de sturingsprofielen. Uiteindelijk is het aan de raad om bij het vaststellen van de Begroting politieke keuzes te maken over welk sturingsprofiel elke verbonden partij krijgt.

Begroting 2023 - 68

Ontwikkelingen en risico’s van Verbonden Partijen Gemeenschappelijke regelingen Dienst Gezondheid & Jeugd Regio ZHZ Dordrecht

Veiligheidsregio ZHZ Dordrecht

Avres Meerkerk Reinigingsdienst Waardlanden Gorinchem Omgevingsdienst ZHZ Dordrecht Bureau Openbare Verlichting Merw ede Hardinxveld-Giessendam Sportpark Souburgh

Ont wikkelingen 2023 Beleidsmatige ontw ikkelingen: 1) Mogelijke acties na uitkomsten Hervormingsagenda Jeugd 2) Toekomstscenario Jeugd en Gezinsbescherming 3) Gevolgen Covid-pandemie en vaccinatiebeleid overall

Risico 's 1) Mogelijke impact op personele en programma kosten. Dit geldt voor alle drie de onderdelen.

Beleidsmatige ontw ikkelingen: 1) mogelijke acties na uitkomsten van het landelijk onderzoek naar een toekomstbestendig brandw eerstelsel, 2) impact Omgevingsw et, 3) evaluatie van de Wet Veiligheidsregio’s.

1) Impact langdurige calamiteiten (zoals onder meer Corona) 2) Garantstelling en risico's leningen oefenterrein 3) Deeltijdrichtlijn 4) Niveau onderhoud huisvesting (MJOP)

Afhankelijk van het proces in 2022 w ellicht ook aandacht voor: 1) Risk Factory 2) Multi Intelligence Center De Ambitienotitie van de GR Avres, w ordt vertaald naar een Ambitiefonds, w aarmee Voor het Ambitiefonds w ordt een beroep gedaan op de reserves van Avres met als projecten die de doelen van de Ambitienotitie dienen kunnen w orden gefinancierd. Door insteek dat het fonds zo veel mogelijk revolverend is. de inflatie en energiecrisis neemt het beroep op schuldhulp en minimavoorzieningen toe. Beleidsmatige ontw ikkelingen: 1) Strategienota w ordt geïmplementeerd 2) Invoering DIFTAR

1) Impact bedrijfsvoering Waardlanden door personeelstekort 2) financiele risico's zijn gedekt middels w eerstandsvermorgen(begroting Waardlanden) opgeplitst in algemene reserve, bestemmingsreserve, assurantie, eigen risico , grondw aardering en post onvoorzien. 1) Nieuw e en veranderende taken zodra de Omgevingsw et inw erking treedt (1 jan 2023) 1. (Financiële) consequenties van overdracht bodemtaken van provincie naar gemeenten 2) Met de inw erkingtreding van de Omgevingsw et veranderen ook de bodemtaken op zijn lastig in te schatten, omdat hierover nog geen definitieve afspraken zijn gemaakt. inhoud, bevoegd gezag en financiering. Het bevoegd gezag voor bodemsaneringstaken gaat over van de provincie naar de gemeenten en in ons geval OZHZ.

Opzet en realisatie van projecten bestek

Zeer lange levering van materialen i.v.m. crisis. Dit heeft gevolgen voor dienstverlening.

Evaluatie GR Souburgh is in 2022 begonnen. Afhankelijk van de uitkomsten hiervan w orden eventueel veranderingen voorgesteld rondom de GR.

Alblasserdam

Begroting 2023 - 69

Vennootschappen en coöperaties

Stedin N.V. Rotterdam

Ont wikkelingen 2023

Risico 's

Mogelijk zullen de aandeelhouders in de deelneming Stedin Groep N.V., w aaronder Molenlanden, eind 2022 w orden gevraagd in 2023 om een nieuw e kapitaalstorting in de vorm van deelname aan een emissie van gew one aandelen te doen. Een nieuw e kapitaalinjectie is nodig om de investeringen in het kader van de energietransitie te realiseren en het netw erk veilig en betrouw baar te houden. De aandeelhouders hebben uitgesproken 'last resort' te zijn. Uitbreiding van het aantal aandeelhouders in het verzorgingsgebied van Stedin (provincies en gemeenten die nog niet deelnemen) staat voorop. Daarnaast lopen gesprekken met de rijksoverheid om bij te dragen aan de kapitaalbehoefte van de drie grote netw erkbeheerders (Liander, Enexis en Stedin) om de energietransitie te kunnen blijven financieren.

De aandeelhouders, w aaronder Molenlanden, moeten nog een besluit nemen over het al dan niet deelnemen aan een nieuw e kapitaalstorting (in 2021 is een bedrag van 200 mln. Euro door de bestaande aandeelhouders gestort; Molenlanden heeft 3.880.129,68 miljoen Euro geïnvesteerd in cumulatieve preferente aandelen). Eerst zal duidelijkheid moeten komen over het toetreden van nieuw e aandeelhouders en de deelname van de rijksoverheid voordat een voorstel tot deelname aan een nieuw e aandelen emissie aan de bestaande aandeelhouders ('last resort') w ordt voorgelegd.

In corona tijd is het aantal reizigers afgenomen, nog niet bekend is of dit in 2023 volledig gaat herstellen.

Merw ede Lingelijn Beheer BV Gorinchem

Begroting 2023 - 70

2.7 Paragraaf grondbeleid 2023 Inleiding In de verplichte paragraaf grondbeleid komt elk jaar aan bod hoe de gemeente het grondbeleid inzet om bestuurlijke doelen te bereiken (conform Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten). Visie op het grondbeleid In december 2020 is door de gemeenteraad van Molenlanden de Nota Grondbeleid vastgesteld. Deze Nota geldt voor de periode 2021-2025. In deze Nota staat hoe het college de komende jaren uitvoering wil geven aan de instrumenten voor het Grondbeleid. Eén van de speerpunten hiervan is actieve ondersteuning aan grondeigenaren en andere initiatiefnemers voor uitvoering van ruimtelijke projecten. De Nota biedt de gemeente daarnaast ook ruimte om bij sommige ontwikkelingen het voortouw te nemen als regisseur of zelfs door middel van een actief grondbeleid (als deze ontwikkelingen anders niet van de grond komen). De keuze voor een faciliterende rol of een meer actieve houding bekijken we per situatie. Kiezen we voor actief Grondbeleid dan zijn hier in de Nota ook “spelregels” voor afgesproken waaronder: - Voorwaarden voor aankoop gronden. - Financiële haalbaarheid van de aankopen. - Maken van een jaarlijkse Nota Grondprijzen en Parameters.

-

Uitgangspunten voor de in mei 2021 vastgestelde Nota kostenverhaal.

MeerJarig Investerings Programma Grondexploitaties 2022 Tegelijkertijd met de vaststelling van de Zomernota 2022 is ook het MJIP actualisatie grondexploitaties 2022 vastgesteld. Dit is een dynamische lijst projecten welke ‘een concrete fysieke ingreep in de buitenruimte tot gevolg hebben door woningbouw of bouw bedrijfsruimten en waar gemeentelijke grond of financiën bij zijn betrokken’. Om de dynamiek van deze projecten voldoende aandacht te geven staan deze projecten apart in een programma. Overzicht actieve- en strategische gronden Voor de twaalf actieve grondprojecten anno 2022 zijn de exploitaties vastgesteld. Gedurende 2022 zullen hier projecten af gaan en zullen nieuwe projecten(na college/raadsbesluit) weer aan worden toegevoegd. Bij de jaarrekening 2022 zal hiervan een actueel beeld worden weergegeven. Het eerste tabel geeft een overzicht van de geplande grondverkopen van deze lopende projecten over deze begrotingsperiode. In de tweede tabel vindt u een overzicht van de strategische gronden die in bezit zijn van de gemeente en die wellicht op een later termijn als project in uitvoering wordt gebracht.

Begroting 2023 - 71

Begroting 2023 - 72

Begroting 2023 - 73

3.

Financiële begroting

3.1 Geprognotiseerde balans Geprognotiseerde balans X € 1 miljoen 3131-1212ACTIVA 2021 2022 Immateriële vaste activa

31-12- 31-12- 31-12- 31-122023

2024

2025

PASSIVA

2026 0 Eigen vermogen

31-12- 31-12- 31-12- 31-12- 31-12- 31-122021

2022

2023

2024

2025

2026

131

121

118

124

130

132

0

0

0

0

0

Materiele vaste activa Financiële vaste activa - Kapitaalverstrekkingen Financiële vaste activa – Leningen Financiële vast activa -Uitzettingen > 1 jaar

143

211

221

234

246

257 Voorzieningen

23

24

23

23

23

23

6

6

6

6

6

6 Vaste schuld

34

87

100

103

106

115

8

7

6

5

5

5

10

6

6

3

0

0

Totaal vaste activa

167

230

239

248

257

268 Totaal vaste passiva

188

232

241

250

259

270

Voorraden: Onderhanden werk & Overige grond en hulpstoffen Uitzetting <1 jaar

3

5

5

5

5

5 Vlottende schuld

7

5

5

5

5

5

29

10

10

10

10

10 Overlopende passiva

9

9

9

9

9

9

Liquide middelen

0

0

0

0

0

0

Overlopende activa

5

1

1

1

1

1

Totaal vlottende activa

37

16

16

16

16

16 Totaal vlottende passiva

16

14

14

14

14

14

TOTAAL ACTIVA

204

246

255

264

273

284

204

246

255

264

273

284

Ten opzichte van 2022 is het eigen vermogen, met name de algemene reserve, afgenomen. Desondanks is de financiële positie uitstekend. De externe financiering neemt naar verwachting toe in de komende jaren middels het aantrekken van geldleningen.

Begroting 2023 - 74

3.2 Overzicht van baten en lasten Programma's 1 t/m 4 Bedragen X € 1.000

P1 Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid P2 Economie, Energie en Buiten

Rek. 2021 Lasten

Rek. 2021 Baten

Rek. 2021 Saldo

Begr. 2022 Lasten

Begr. 2022 Baten

Begr. 2022 Saldo

Begr. 2023 Lasten

Begr. 2023 Baten

Begr. 2023 Saldo

2024

2024

2024

2025

2025

2025

2026

2026

2026

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

30.704

-17.256

13.448

24.859

-9.308

15.550

22.623

-7.907

14.717

19.603

-6.646

12.957

19.606

-5.941

13.666

21.791

-7.745

14.045

18.348

-15.240

3.108

23.595

-14.869

8.726

18.890

-14.353

4.537

17.733

-13.407

4.326

17.780

-13.042

4.738

18.178

-13.352

4.826

P3 Welzijn, Sociaal en Cultuur

43.193

-10.237

32.957

47.193

-9.899

37.293

47.263

-10.628

36.636

45.024

-8.925

36.099

44.815

-9.095

35.720

44.748

-9.000

35.748

P4 Bestuur en Veiligheid

10.010

-1.986

8.024

8.821

-614

8.208

8.834

-548

8.286

9.268

-926

8.342

9.264

-936

8.329

9.344

-1.060

8.284

Het geraamde totaal van baten en lasten

102.255

-44.719

57.537

104.468

-34.691

69.777

97.611

-33.435

64.176

91.628

-29.904

61.724

91.465

-29.013

62.453

94.061

-31.158

62.903

Rek. 2021 Lasten

Rek. 2021 Baten

Rek. 2021 Saldo

Begr. 2022 Lasten

Begr. 2022 Baten

Begr. 2022 Saldo

Begr. 2023 Lasten

Begr. 2023 Baten

Begr. 2023 Saldo

2024

2024

2024

2025

2025

2025

2026

2026

2026

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

T05 Treasury

-196

-1.101

-1.298

-665

-757

-1.422

-583

-559

-1.142

-553

-555

-1.108

-614

-275

-889

-689

-203

-893

T061 OZB woningen

242

-5.261

-5.019

286

-5.427

-5.141

296

-5.503

-5.207

296

-5.573

-5.277

296

-5.622

-5.326

296

-5.629

-5.334

T062 OZB-niet woningen

232

-2.908

-2.675

228

-2.983

-2.755

227

-3.007

-2.780

227

-3.051

-2.825

227

-3.097

-2.870

227

-3.097

-2.870

T064 Belastingen Overig

114

-1.756

-1.643

99

-26

73

99

-28

71

99

-28

71

99

-26

72

99

-26

72

T07 Alg uitkering en ov uitkering Gem fonds

9

-61.400

-61.392

8

-67.748

-67.740

8

-70.560

-70.552

8

-75.344

-75.336

8

-77.318

-77.310

8

-74.126

-74.118

Algemene dekkingsmiddelen Bedragen X € 1.000

T08 Overige baten en lasten

6.626

-94

6.532

2.194

0

2.194

1.175

0

1.175

1.778

0

1.778

2.932

0

2.932

4.119

0

4.119

Totaal

7.026

-72.520

-65.494

2.150

-76.941

-74.790

1.222

-79.657

-78.435

1.854

-84.551

-82.696

2.947

-86.338

-83.392

4.059

-83.082

-79.023

Overhead, vennootschapsbelasting en overige baten en lasten Rek. 2021 Lasten

Rek. 2021 Baten

Rek. 2021 Saldo

Begr. 2022 Lasten

Begr. 2022 Baten

Begr. 2022 Saldo

Begr. 2023 Lasten

Begr. 2023 Baten

Begr. 2023 Saldo

2024

2024

2024

2025

2025

2025

2026

2026

2026

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

T04 Overhead

13.971

-307

13.664

14.968

-151

14.817

16.316

-77

16.238

14.852

-95

14.757

14.607

-131

14.476

14.582

-141

14.441

T09 Vennootschapsbelasting (VpB)

406

0

406

5

0

5

8

0

8

8

0

8

8

0

8

8

0

8

Bedragen X € 1.000

T10 Mutaties reserves Totaal Bedragen X € 1.000

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

14.376

-307

14.069

14.973

-151

14.822

16.324

-77

16.247

14.860

-95

14.766

14.615

-131

14.485

14.590

-141

14.449

Rek. 2021 Lasten

Rek. 2021 Baten

Rek. 2021 Saldo

Begr. 2022 Lasten

Begr. 2022 Baten

Begr. 2022 Saldo

Begr. 2023 Lasten

Begr. 2023 Baten

Begr. 2023 Saldo

2024

2024

2024

2025

2025

2025

2026

2026

2026

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Begroting 2023 - 75

Totaal raming

123.657

-117.546

6.111

121.591

-111.783

9.809

115.157

-113.170

1.987

108.343

-114.550

-6.207

109.028

-115.482

-6.454

112.710

-114.380

-1.670

Rek. 2021 Lasten

Rek. 2021 Baten

Rek. 2021 Saldo

Begr. 2022 Lasten

Begr. 2022 Baten

Begr. 2022 Saldo

Begr. 2023 Lasten

Begr. 2023 Baten

Begr. 2023 Saldo

2024

2024

2024

2025

2025

2025

2026

2026

2026

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

20.619

-24.019

-3.401

15.392

-17.022

-1.630

3.084

-3.338

-254

3.231

-2.328

903

3.091

-2.303

788

3.091

-2.875

217

9.828

-10.342

-514

45

-5.229

-5.184

259

-627

-368

134

-505

-371

45

-334

-289

45

-561

-516

462

-3.146

-2.684

30

-1.702

-1.672

30

-662

-632

30

-355

-325

30

-355

-325

30

-355

-325

Mutaties reserves Bedragen X € 1.000

P1 Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid P2 Economie, Energie en Buiten P3 Welzijn, Sociaal en Cultuur P4 Bestuur en Veiligheid

36

-77

-41

0

-66

-66

0

-30

-30

0

-31

-31

0

-31

-31

0

-31

-31

Algemene dekkingsmiddelen

21.203

-25.713

-4.510

2.619

-3.670

-1.051

55

-605

-549

5.555

0

5.555

6.055

0

6.055

2.055

0

2.055

Overhead

391

-2.084

-1.692

0

-915

-915

0

-708

-708

0

-8

-8

0

-8

-8

0

-8

-8

RES

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

VPB

0

-30

-30

0

-5

-5

0

-5

-5

0

-5

-5

0

-5

-5

0

-5

-5

52.540

-65.411

-12.871

18.086

-28.609

-10.523

3.428

-5.974

-2.546

8.950

-3.231

5.719

9.222

-3.036

6.186

5.222

-3.835

1.386

Rek. 2021 Lasten

Rek. 2021 Baten

Rek. 2021 Saldo

Begr. 2022 Lasten

Begr. 2022 Baten

Begr. 2022 Saldo

Begr. 2023 Lasten

Begr. 2023 Baten

Begr. 2023 Saldo

2024

2024

2024

2025

2025

2025

2026

2026

2026

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

176.197

-182.957

-6.760

140.470

-140.391

79

118.585

-119.144

-559

117.293

-117.781

-488

118.249

-118.518

-268

117.931

-118.215

-284

Totaal mutaties reserves

Totaal Bedragen X € 1.000

Het geraamde resultaat

Een onderdeel van de algemene dekkingsmiddelen, T09 Overige baten en lasten, bevat een raming voor onvoorzien van € 40.000 per jaar.

Begroting 2023 - 76

3.3 Verschillen tussen de begroting 2023 en 2022 De verschillen tussen de begroting 2023 en de begroting 2022 na wijziging zijn: Bedragen x € 1.000 P1 Wonen, Ruimtelijke Ordening en Bereikbaarheid P2 Economie, Energie en P3 Welzijn, Sociaal en Cultuur P4 Bestuur en Veiligheid AD Algemene Dekkingsmiddelen en onvoorzien OV Overhead VPB Vennootschapsbelasting Totaal

Begroting Begroting Verschil 2022 (na wijziging) -12.972 -3.542 -35.621 -8.142 75.048 -13.902 0 869

2023 -14.463 -4.169 -36.004 -8.256 78.984 -15.531 -3 559

-1.491 -626 -383 -114 3.936 -1.629 -3 -310

Programma’s 1 t/m 4 De programma’s zijn gewijzigd in 2023. Hierdoor is geen zuivere analyse van de verschillen ten opzichte van de Begroting 2022 op te stellen. De beleidsintensiveringen zijn opgenomen in de toelichting op de programma’s. Voorbeelden van mutaties zijn: • Bijdrage Gemeenschappelijke Regelingen DG&J, SOJ, Avres, Veiligheidsregio • Lagere dotatie aan voorziening openbare ruimte • Subsidies aan sport accommodaties • Huuropbrengsten sport accommodaties • Regisseur Landschap- en gebiedsopgaven • Prijsstijgingen onderhoud wegen • Aanvullende maatregelen bestrijding armoede Algemene Dekkingsmiddelen en onvoorzien • De algemene uitkering is in 2023 hoger dan in 2022. Overhead • De stijging van de overhead wordt voornamelijk veroorzaakt door stijgende loonkosten.

Begroting 2023 - 77

Vennootschapsbelasting • Geen grote afwijkingen

3.4 Jaarlijks terugkerende arbeidskosten De jaarlijks terugkerende arbeidskosten in de meerjarenbegroting 2023-2026 zijn: Bedragen x € 1.000

2023

2024

2025

2026

23.195

23.167

23.108

23.108

Flexibel budget salarissen (Kadernota 2022)

482

482

482

482

Overige loonbetalingen

135

135

135

135

0

0

0

0

Salarissen en sociale lasten

Salarissen en sociale lasten stagiaires Vergoedingen woon-werkverkeer

15

15

15

15

Salariskosten voormalig personeel

392

392

392

392

37

37

37

37

24.257

24.228

24.169

24.169

Uitkeringen voormalig personeel Totaal

3.5 Mutaties algemene reserve Bedragen x € 1.000

Vermeerderingen ten laste van de exploitatie of andere reserves 2023

Verminderingen ten gunste van de exploitatie 2023

Kadernota 2023: Winstname bedr. terrein Gelkenes

103

0

Kadernota 2023: Winstname Melkweg 2e fase

110

0

Kadernota 2023: Winstname Plan Hofstede HBL

19

0

Kadernota 2023: Winstname Smidse Berg NRD

25

0

Kadernota 2023: Winstname Groot Ammers Zuid Oost

37

0

Kadernota 2023: Winstname CBS Locatie HBL

170

0

Begroting 2023: Incidenteel budget voor financieel pakket

550

Begroting 2023: Incidenteel budget voor E-HRM pakket

150

Begroting 2023 - 78

Begroting 2023: Eenmalige korting gemeentelijke heffingen

605

Begroting 2023: Incidentele uitgaven inhuur BWT

418

Begroting 2023: Vennootschapsbelasting 2023

5

Begroting 2023: Versterken Welzijnsstructuur (B&W 23/6/20)

165

Kadernota 2021: Incidentele uitgaven Omgeving 2023