Begroting 2026

2025

2026

2027

2028

2029

Netto schuldquote in %

29,8%

33,0%

29,8%

29,5%

27,4%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen in % Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie

27,6%

28,6%

25,2%

25,1%

23,1%

46,5% 1,53%

41,5% 1,46%

40,1% 1,49%

37,8% 1,45%

35,7% 1,42%

2,9%

1,5%

1,5%

1,5%

1,4%

Belastingcapaciteit

107,4%

104,0%

107,1%

110,3%

113,7%

Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De netto schuldquote geeft een indicatie in welke mate de rentelasten en aflossingen op de exploitatie drukken. Een netto schuldquote tot 100% wordt algemeen beschouwd als goed. Dit kengetal wordt voor de gemeente Molenlanden daarom als goed beoordeeld. Er is een correctie op dit getal als we de verstrekte leningen hieruit filteren. Dit percentage berekening is gebaseerd op de huidige lening portefeuille. Als we in de toekomst leningen afsluiten om de investeringen te kunnen doen stijgt dit percentage. De geprognotiseerde balans laat deze ontwikkeling zien. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio verstaan we het eigen vermogen als percentage van het totale balanstotaal. De ratio is hoog doordat er sprake is van een groot eigen vermogen. Een gezond percentage ligt in ieder geval boven de 20%. De gemeente Molenlanden komt ruimschoots uit boven deze ondergrens. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte de gemeente heeft om de eigen lasten te dragen. Of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is.

Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Dit kengetal laat zien dat er sprake is van een kleine ruimte in de structurele exploitatie. Grondexploitatie Dit kengetal geeft weer hoe de waarde van de grond zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Het betreft hier de niet in exploitatie genomen gronden en de bouwgrond in exploitatie.

Begroting 2026 - 47

Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijke gemiddelde. De definitie van belastingcapaciteit is hier: woonlasten van een meerpersoonshuishouden, opgebouwd uit OZB, afvalstoffen- en rioolheffing. De staat van de grond in een deel van onze gemeente zorgt ervoor dat we relatief hoge kosten voor riolering in onze rioolheffing verrekenen waardoor we net boven de 100 procent uitkomen.

Beoordeling onderlinge verhouding tussen kengetallen De gemeente Molenlanden heeft een stevige financiële reservepositie. De solvabiliteitsratio is hoog. Tegenvallers kunnen opgevangen worden door aanwending van de reserves, wat ook blijkt uit de hoge weerstandsratio. Het beleid is erop gericht om structurele uitgaven te dekken door structurele inkomsten.

Begroting 2026 - 48

Beheerplannen

2.3 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Algemeen De gemeente is verantwoordelijk voor het beheer van de openbare ruimte en gemeentelijke gebouwen, de zogenoemde kapitaalgoederen. Dit zijn wegen, verkeersvoorzieningen en overig straatmeubilair, civieltechnische kunstwerken, openbare verlichting, spelen, groen, begraafplaatsen, riolering, water, sportaccommodaties en gebouwen. Kapitaalgoederen hebben onderhoud nodig, zodat wij een veilig gebruik kunnen waarborgen. Zowel meerjarig groot onderhoud als dagelijks, klein onderhoud. De kosten daarvan en de planning zijn vastgelegd in beheerplannen. Ook voor de inwoners is de kwaliteit van hun leefomgeving belangrijk. Teruglopende kwaliteit kan leiden tot kleine ergernissen, klachten of zelfs serieuze ongelukken. Een goede afhandeling van meldingen is daarom van groot belang. Bij herinrichtingsplannen en reconstructies vinden we de betrokkenheid en het informeren van inwoners van groot belang. Samen met onze samenwerkingspartners hebben we hier continu aandacht voor. Dit blijft een punt van doorlopende ontwikkeling. Denk aan het inzetten van de projectenwebsite, de Bouwapp en andere passende (online) kanalen en middelen. In onderstaand overzicht staan de beheerplannen met daarin de beleidskaders die voor de diverse kapitaalgoederen zijn opgesteld:

Vastgesteld door raad of college

Looptijd t/m

Financiële vertaling in begroting

Achterstallig onderhoud

Integraal Beheerplan Buitenruimte Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 1) Baggerplan

2021

2026

Ja

Nee

2020

2024

Ja

Nee

2022

2033

Ja

Nee

Beheerplan Begraafplaatsen Meerjarenplan Sportvelden 2) Gebouwen 3)

2021

2026

Ja

Nee

2026

2030

Ja

Nee

2021

2041

Ja

Nee

1) De uitkomsten van het Gemeentelijk Rioleringsplan 2020-2024 (GRP) zijn opgenomen en ingepast in het Integraal Beheerplan Buitenruimte. Het nieuwe GRP wordt medio 2026 opgeleverd, en gaat vanaf dan WRP (Water- en RioleringsProgramma) heten. 2) Meerjarenplan Sportvelden wordt 5-jaarlijks geactualiseerd binnen het vastgoed-en accommodatiebeleid. 3) Beheerplan Gebouwen wordt 3-jaarlijks geactualiseerd.

Integraal Beheerplan Buitenruimte Het Integraal Beheerplan Buitenruimte Molenlanden 2022-2026 (verder: Beheerplan) is gebaseerd op een lange termijnplanning voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. De beleidsuitgangspunten, kaders en kosten zijn hierin vastgelegd. Dit plan geeft inzicht in de huidige en de gewenste (beeld)kwaliteit van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte inclusief het benodigde budget (met een doorkijk tot en met 2031). De actualisatie van het Beheerplan is opgestart in 2025 wat gaat leiden tot het nieuwe Beheerplan 2027-2031. Het Beheerplan heeft betrekking op de volgende categorieën voorzieningen (assets): wegen, verkeersvoorzieningen en overig (straat)meubilair, civieltechnische kunstwerken, openbare verlichting, spelen, groen, riolering, water.

De begraafplaatsen, het baggeren, sportaccommodaties en gemeentelijke gebouwen vallen buiten het kader van het huidige Begroting 2026 - 49

Beheerplan, en hebben eigen beheerplannen. In het nieuwe Beheerplan 2027-2031 worden de begraafplaatsen ook onderdeel van dit plan. Hiervoor wordt dus geen apart beheerplan meer vastgesteld. Planmatig beheer - Uitvoering in 2026 Het onderhoud in 2026 en verder is gebaseerd op de onderhoudsplanningen van de betreffende voorzieningen binnen de buitenruimte. Deze planningen actualiseren we jaarlijks. Het (planmatig) beheer en onderhoud is gericht op het veilig en doelmatig in stand houden van de diverse voorzieningen. Bij reconstructies en herinrichtingen worden de onderhouds- en vervangingswerkzaamheden zo veel als mogelijk integraal opgepakt. De in 2025 geplande reconstructies, herinrichtingen en dergelijke staan in het deel 3.10 Investeringen. Kwaliteitsniveau Beoordeling van de (beeld)kwaliteit gebeurt conform de CROWnormen. Het uitgangspunt binnen Molenlanden is dat de buitenruimte standaard onderhouden wordt op kwaliteitsniveau B. Uitzondering hierop zijn de zichtlocaties in de kernen. Voor deze gebieden wordt kwaliteitsniveau A aangehouden. Binnen deze gebieden passen we duurzame materialen toe en geven we een plus aan de inrichting. Het kwaliteitsniveau en eventuele aanvullende eisen worden bij de toelichting van de diverse kapitaalgoederen nader benoemd onder het kopje “Kaders”. Klimaat en duurzaamheid Deze onderwerpen komen steeds nadrukkelijker in beeld.

Bij de voorbereiding en uitvoering van werkzaamheden binnen de openbare ruimte houden we rekening met onze klimaat- en duurzaamheidsuitgangspunten. Zowel technische als financiële haalbaarheid en effecten worden hierbij steeds meegewogen. Het “Handboek duurzaamheid in gebiedsontwikkelingen” vormt de basis voor de maatregelen, die zoveel mogelijk in de HIOR zijn verwerkt. Voor circulaire economie wordt in de loop van 2026 aan de hand

van een uitvoeringsprogramma in beeld gebracht welke maatregelen we kunnen inzetten. Bijhouden gegevens en inspecties Voor bijna alle kapitaalgoederen geldt dat voor het bijhouden van de gegevens over arealen, kwaliteitsgegevens en uitgevoerde inspecties diverse gedigitaliseerde beheerprogramma’s beschikbaar zijn. Deze gegevens benutten we voor de actualisatie van de diverse beheerplannen. Kapitaalgoederen per categorie De totale oppervlakte van de gemeente Molenlanden is ongeveer 19.160 hectare. De gemeente heeft hiervan ongeveer 323 hectare aan openbare ruimte in beheer en onderhoud. Onze kapitaalgoederen liggen voornamelijk binnen de bebouwde kommen van de 20 kernen. Een uitzondering hierop vormen de onderdelen Openbare Verlichting, Riolering, Straatnaamborden en onderdelen van Straatmeubilair. Deze onderdelen onderhouden we ook buiten de bebouwde kom. Hieronder lichten we de diverse kapitaalgoederen afzonderlijk toe, waarbij de genoemde cijfers een indicatie van de omvang geven. Een tabel met een totaaloverzicht van de areaalgegevens staat achteraan in deze Paragraaf. Wegen Kerncijfers De gemeente beheert wegen met een totale lengte van ongeveer 175 km, onderverdeeld in: • Asfaltverharding ca. 325.000 m2 • Elementenverharding (klinkers en tegels) ca. 1.210.000 m2 • Overige verharding ca.

20.000 m2 Kaders Volgens de wet moet de gemeente zorgen voor een goede staat van onderhoud van het gemeentelijk wegennet. Daarom moet het

Begroting 2026 - 50

wegennet aan minimale eisen voldoen. Hiervoor worden de gebruikelijke richtlijnen van het CROW gehanteerd. Beheer en onderhoud Het kwaliteitsniveau brengen we jaarlijks in kaart via visuele inspecties die we in het voorjaar laten uitvoeren. Op basis van de resultaten van de inspecties wordt het jaarlijks (klein) onderhoud aan asfalt- en open verhardingen uitgevoerd. Verder worden werkzaamheden rondom belijning en markeringen uitgevoerd. Ook wordt adequaat ingespeeld op calamiteiten, klachten en meldingen van bewoners. Toegankelijkheid In het VN-verdrag Handicap is het doel vastgelegd dat personen met een beperking volledig aan de samenleving kunnen deelnemen door drempels zoveel mogelijk weg te nemen. Onze gemeente heeft zich ook geconformeerd aan dat beleid. Om op dit punt verbeteringen in de openbare ruimte door te voeren is een jaarlijks budget beschikbaar. Hiervan wordt per jaar in een aantal kernen de toegankelijkheid van de openbare ruimte geïnspecteerd. De hieruit voortkomende maatregelen worden vervolgens uitgevoerd. Dit proces loopt tot alle kernen in beeld zijn. Ook bij reconstructies houden we rekening met toegankelijkheid. Er is regelmatig overleg met de Bouwadviescommissie over Toegankelijkheid, van dagelijks onderhoud tot en met projecten.

Verkeersvoorzieningen en overig (straat)meubilair Kerncijfers Areaaloverzicht objecten in de openbare ruimte: • Verkeers- en straatnaamborden. incl. bewegwijzering en portalen ca. 6.050 st. • Overige verkeersvoorzieningen ca. 374 st. • Schrikhekken ca. 418 st. • Afvalbakken ca. 575 st. • Abri’s (bushokjes) ca. 23 st. • Banken en picknicksets ca. 591 st. • Bloembakken ca. 180 st.

• • • •

Hekwerken ca. 4.600 m1 Palen ca. 4.500 st. Overige objecten (o.a. fietssluizen en fietsklemmen) ca. 1.210 st. Openbare kunst ca. 33 st.

Kaders In de openbare ruimte van de gemeente staat een groot aantal verkeersvoorzieningen en overig (straat)meubilair. Al deze voorzieningen behoren niet tot de weg zelf, maar geven praktische invulling aan het gebruik van de openbare ruimte. Ze vormen een ondersteuning aan de bruikbaarheid en verkeersveiligheid van de weg. Daarnaast leveren ze een belangrijke bijdrage aan de uitstraling en kwaliteit van de leefomgeving. De gemeente heeft de plicht om de openbare ruimte met de daarin aanwezige voorzieningen deugdelijk te onderhouden. Hiervoor worden de gebruikelijke richtlijnen van het CROW gehanteerd. Beheer en onderhoud Vanaf 2022 wordt per jaar van 3 tot 4 kernen - via visuele inspecties - het kwaliteitsniveau van de verkeersvoorzieningen en straatmeubilair in kaart gebracht, tot alle kernen in beeld zijn. In 2026 worden de laatste kernen uitgevoerd. Daarna worden de GOWwegen ieder jaar geschouwd, en de overige wegen iedere 3 tot 5 jaar. Verder wordt adequaat ingespeeld op meldingen van bewoners. Naast het regulier onderhoud aan deze voorzieningen wordt ook een deel van het jaarbudget uitgegeven aan incidentele schades, diefstal en vandalisme. Civieltechnische Kunstwerken Kerncijfers Areaaloverzicht: • Bruggen en duikerbruggen ca. 245 st. • Kademuren, steigers, trappen en vlonders ca. 95 st.

Begroting 2026 - 51

Kaders De civieltechnische kunstwerken zijn onmisbaar in ons waterrijke gebied. Ze vormen een cruciale schakel in het functioneren van de infrastructuur en de leefbaarheid van onze gemeente. Op basis van wetgeving geldt dat kunstwerken veilig moeten zijn en veilig gebruikt moeten kunnen worden. Dit betekent dat ze berekend moeten zijn op het verkeer en overig gebruik dat wordt toegelaten. Eisen aan de constructie zijn vastgelegd in NEN-normen. Beheer en onderhoud Jaarlijks worden de civieltechnische kunstwerken geschouwd op gebreken. Om de drie jaar worden alle kunstwerken volledig geïnspecteerd. Werkzaamheden worden ingepland op basis van de constateringen tijdens schouw of inspectie. Risicovolle kunstwerken worden tussentijds gemonitord door een risicoinstandhoudingsanalyse. Openbare verlichting Kerncijfers Areaaloverzicht: • Lichtmasten en armaturen ca. 10.587 st. Kaders Een betrouwbare en goed functionerende openbare verlichting is belangrijk en draagt bij aan de veiligheid van onze burgers en de leefbaarheid van onze gemeente. De openbare verlichting is daarbij gericht op het verbeteren van de verkeersveiligheid, leefbaarheid en sociale veiligheid in het donker. Hierbij wordt gebruik gemaakt van duurzame, efficiënte en energiezuinige verlichtingsmiddelen. Voor de aanwezige openbare verlichting geldt een zorgplicht voor het onderhoud.

Ook moet de openbare verlichting (elektrotechnisch) veilig zijn. Beheer en onderhoud De aansturing van het dagelijks onderhoud aan de openbare verlichting is ondergebracht bij de gemeenschappelijke regeling Bureau OVL Lek en Merwede. Meldingen van storingen en

gevaarlijke situaties kunnen direct doorgegeven worden via hun internetpagina. Bureau OVL is ook een belangrijke schakel voor ontwerp en advies bij reconstructie-projecten. Op basis van leeftijd en energiezuinigheid wordt de verlichting integraal vervangen bij het uitvoeren van reconstructies en groot onderhoud. Spelen Kerncijfers De gemeente beheert in totaal 137 speelplaatsen met daarop: • Speel-/sporttoestellen en speelprikkels ca. 823 st. • Hekwerken en ballenvangers ca. 2.250 m1 • Veiligheidsondergronden ca. 9.000 m2 • Kunstgrasvelden ca. 3.350 m2 Kaders Spelen en bewegen in de openbare ruimte is van groot belang voor de algehele ontwikkeling van kinderen. Het VNkinderrechtenverdrag onderstreept het recht van kinderen op beweging, spel en vrije tijd. Een beweegvriendelijke omgeving is een gezonde en prettige leefomgeving die mensen faciliteert, stimuleert en uitdaagt om te bewegen, te spelen en te sporten. Het beheer en onderhoud van de speelvoorzieningen is wettelijk geregeld conform het WAS en is gericht op het in stand houden en waarborgen van de veiligheid. Beheer en onderhoud Het areaal wordt jaarlijks twee keer geïnspecteerd en meerdere malen geschouwd. Dit wordt verwerkt in een digitaal beheerpakket. Geconstateerde gebreken herstellen we zo snel als mogelijk.

Vervangen van speelvoorzieningen doen we op basis van leeftijd en waar mogelijk integraal met reconstructies in de wijk. Belangrijke speerpunten zijn: maatwerk, duurzaamheid, klimaatadaptie, sociale cohesie, doelgroep, veiligheid, voldoende uitdaging en in ieder geval altijd in goed overleg met de omgeving en gebruikers.

Begroting 2026 - 52

Groen Kerncijfers Areaaloverzicht openbaar groen, excl. begraafplaatsen: • Gazons ca. 353.400 m2 • Bermen/”ruw” gras ca. 610.700 m2 • Bomen ca. 15.382 st. • Hagen ca. 33.700 m1 • Overige beplantingen ca. 189.500 m2 Kaders Het onderhoud aan openbaar groen is erop gericht een acceptabel niveau te handhaven. Het beeldkwaliteitsniveau is gesteld op B, conform het integraal beheerplan. Gebieden met een hoogwaardige of afwijkende inrichting worden op A onderhouden. Voor nieuwbouwontwikkelingen is een groennorm vastgesteld. Deze norm vereist een minimaal te realiseren hoeveelheid groenvoorzieningen. Beheer en onderhoud Jaarlijks wordt een derde deel van het boombestand middels een inspectiecyclus gecontroleerd op veiligheid. Aan de hand van de uitkomsten nemen we maatregelen die in eerste instantie gericht zijn op veiligheid. Klimaat en biodiversiteit In het kader van klimaatadaptatie (o.a. wateroverlast, hittestress) speelt de soort en de hoeveelheid groen een belangrijke rol. In plannen realiseren we daarom meer dan voorheen ruimte voor groen en water. Bij nieuwe inrichting en het uitvoeren van beheermaatregelen proberen we de biodiversiteit te verhogen. Voorbeelden hiervan zijn de aanleg van natuurontwikkelingslocaties (met educatieve functie) en extensiever maaibeheer.

Daarnaast zoeken we bij elk herinrichtingsproject naar mogelijkheden om het areaal groen te vergroten, waarbij nadrukkelijk naar de juiste soortkeuze voor de juiste locatie wordt gekeken.

Begraafplaatsen Kerncijfers Areaaloverzicht van in totaal 25 begraafplaatsen: • Verhardingen ca. 28.900 m2 • Groenelementen ca. 41.300 m2 • Bomen ca. 700 st. • Grafvelden ca. 39.200 m2 • Urnenmuren 2 st. Jaarlijks zijn er gemiddeld 260 begravingen op de begraafplaatsen in Molenlanden. Kaders Alle begraafplaatsen worden onderhouden op beeldkwaliteitsniveau A, conform het vastgestelde ‘Beleidsdocument begraafplaatsen Molenlanden’. In het vastgestelde ‘Beheerplan begraafplaatsen 2022-2026' en het ‘Uitvoeringsplan begraafplaatsen’ zijn diverse uitvoeringsmaatregelen opgenomen die invulling geven aan de kaderstelling uit het beleidsdocument. Riolering Kerncijfers Areaaloverzicht: • Vrijverval riolering ca. 205 km • Druk- en vacuümriolering, persleidingen ca. 226 km • Pompunits en hoofdgemalen ca. 1.750 st. • Bergbezinkvoorzieningen 16 st. • Drainage ca. 12 km • Kolken ca. 14.000 st.

Kaders Het rioolstelsel van de gemeente onderhouden we volgens de in het Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) geformuleerde uitgangspunten en kwaliteitsniveaus. In de tweede helft van 2024 is gestart met de actualisatie van het GRP. Het nieuwe GRP, wat vanaf dan WRP (Wateren RioleringsProgramma) gaat heten, is vertraagd. Dit wordt in plaats van medio 2025 medio 2026 opgeleverd en in de 2e helft van Begroting 2026 - 53

2026 aan de Raad aangeboden. De vertraging is vooral ontstaan, omdat het thema “alternatieve sanitatie” eerst verder uitgewerkt moet worden. Beheer en onderhoud De uitkomsten van het huidige GRP zijn integraal verwerkt en ingepast binnen het Integraal Beheerplan Buitenruimte Molenlanden 2022-2026. Bij de rioolrenovatiewerkzaamheden is de samenhang met herstraatwerkzaamheden van belang. De kosten van het riool worden via een kostendekkend tarief doorberekend. In de Paragraaf Lokale Heffingen wordt dit verder toegelicht.

De duikers worden regelmatig geïnspecteerd en gereinigd om doorstroming van de watergangen te waarborgen. Naast de duikers zijn ook beschoeiingen en andere oeverbeschermingen opgenomen binnen het beheerplan. Planmatig onderhoud wordt uitgevoerd conform het in 2023 opgestelde onderhouds- en vervangingsplan voor de beschoeiingen, andere oeverbeschermingen en duikers. Door het baggeren van watergangen kan voldoende afvoercapaciteit worden gewaarborgd. Het baggeren gebeurt cyclisch, gemiddeld om de tien jaar. Door regelmatig te baggeren verbetert ook de waterkwaliteit in onze watergangen waarmee wordt bijgedragen aan een groter doel, de Kader Richtlijn Water (KRW).

Water Kerncijfers Areaaloverzicht: • Open water (sloten en plassen) ca. 311.400 m2 • Beschoeiingen ca. 30.900 m1 • Natuurlijke oevers ca. 12.400 m1 • Kleine duikers ca. 4.600 m1

Sportaccommodaties Kerncijfers Areaaloverzicht: • 1 korfbalvereniging met 2 wedstrijdvelden • 11 voetbalverenigingen met 30 wedstrijdvelden • Sportgebouwen 10 st. • Zwembaden 6 st.

Kaders Watergangen zijn van groot belang voor de opvang en de aan- en afvoer van hemelwater en grondwater. Het waterschap zorgt voor het onderhoud van de A-watergangen (weteringen en de grotere sloten). Kleinere sloten ('schouwsloten') moeten worden onderhouden door eigenaren van percelen die aan deze sloten grenzen, waaronder de gemeente. Dit onderhoud moet gebeuren volgens eisen die in de Keur van Waterschap Rivierenland staan.

Kaders De gemeentelijke sportaccommodaties worden onderhouden conform het vastgestelde ‘Vastgoed- en accommodatiebeleid’. Het onderhoud aan de gebouwen op sportaccommodaties vindt plaats conform genoemd beleid, en is - gebundeld met de overige gemeentelijke gebouwen - verwoord onder het kopje Gebouwen.

Beheer en onderhoud Vasthouden van water binnen het gebied wordt een steeds groter thema. We besteden aandacht aan het behouden en vergroten van open water en het robuuster maken van watergangen en duikers. De beschoeiingen en oeverbeschermingen worden hier ook bij betrokken.

Beheer en onderhoud Uitgangspunt van het accommodatiebeleid is dat verenigingen een keuze hebben kunnen maken welke onderhoudswerkzaamheden men als vereniging zelf ter hand neemt. Voor deze werkzaamheden krijgen de verenigingen een marktconforme onderhoudsvergoeding. Afstemming over en controle op de onderhoudswerkzaamheden vindt jaarlijks plaats.

Begroting 2026 - 54

Renovatie/vervanging Voor de buitensportaccommodaties van de korfbal- en voetbalverenigingen is voor de zogenaamde basisvoorzieningen (velden, leunhekken, omliggende paden e.d.) een Meerjarenplan (MJP) Sportvelden opgesteld en opgenomen in het investeringsprogramma. Dit MJP voorziet in de renovatie c.q. vervanging van de basisvoorzieningen aan het einde van de levensduur. Gebouwen Een extern adviesbureau stelt op basis van de meerjarenonderhoudsplannen (MJOP’s) de jaarplannen op en draagt tevens zorg voor de uitvoering van de werkzaamheden. De gemeente voert hierbij de regie. De gyminventaris in de sporthallen wordt periodiek gekeurd. Bij afkeur vindt reparatie of vervanging plaats, waarmee de veiligheid wordt geborgd. In mei 2026 starten de werkzaamheden voor de herinrichting en herschikking van de gebouwen en bergingen op de begraafplaatsen in Arkel, Giessen-Oudekerk, Schelluinen en Noordeloos. Voor de kerktorens wordt in 2026 een deel van de toegekende onderhoudssubsidie van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (periode 2026–2030) ingezet. Daarnaast wordt in 2026 de subsidie uit de periode 2019–2025 verantwoord. De overdracht van de voormalig SOHG-panden aan de betreffende scholen staat gepland voor 2026. Hiermee komt het groot onderhoud weer onder de verantwoordelijkheid van de scholen te vallen.

Vanuit het lange termijnplan voor verduurzaming worden diverse maatregelen uitgevoerd. Een voorbeeld hiervan is de voetbalkantine van Voetbalvereniging Nieuw-Lekkerland, waar alle verlichting is vervangen door circulaire Ledverlichting.

Totaaloverzicht omvang arealen Kapitaalgoederen Onderdeel Wegen • Totale lengte wegen • Asfaltverharding • Elementenverharding (klinkers en tegels) • Overige verharding

Hoeveelheid

Eenheid

175 325.000 1.210.000 20.000

km m2 m2 m2

6.050

st.

374 418 575 23 591 180 4.590 4.500 1.210

st. st. st. st. st. st. m1 st. st.

33

st.

235 95

st. st.

Openbare verlichting • Lichtmasten en armaturen

10.587

st.

Spelen • Speelplaatsen • Speel-/sporttoestellen en speelprikkels • Hekwerken en ballenvangers • Veiligheidsondergronden • Kunstgrasvelden

137 823 3.350 5.384 3.327

st. st m1 m2 m2

Openbaar groen (excl. begraafplaatsen) • Gazons • Bermen/”ruw” gras • Bomen • Hagen • Overige beplantingen

353.361 610.715 15.382 33.708 189.502

m2 m2 st. m1 m2

Objecten in de openbare ruimte • Verkeers- en straatnaamborden. incl. bewegwijzering en portalen • Overige verkeersvoorzieningen • Schrikhekken • Afvalbakken • Abri’s • Banken en picknicksets • Bloembakken • Hekwerken • Palen • Overige objecten (o.a. fietssluizen en fietsklemmen) • Openbare kunst Civieltechnische kunstwerken • Bruggen en duikerbruggen • Kademuren, steigers, trappen en vlonders

Begroting 2026 - 55

Begraafplaatsen • Verhardingen • Groenelementen • Bomen • Grafvelden • Urnenmuren

25 28.900 41.250 700 39.200 2

st. m2 m2 st. m2 st.

Riolering • Vrijverval riolering • Druk- en vacuümriolering, persleidingen • Pompunits en hoofdgemalen • Bergbezinkvoorzieningen • Drainage • Kolken

205 226 1.750 16 12 14.000

km km st st km st.

Stedelijk water • Open water (sloten en plassen) • Beschoeiingen • Natuurlijke oevers • Kleine duikers

311.350 30.878 12.400 4.623

m2 m1 m1 m1

1 4 1 7 23 16 6 11 3 4 3

st. st. st. st. st. st. st. st. st. st. st.

Gebouwen • Gemeentekantoren • Gemeentewerven • Zoutloods • Kinderdagverblijven • Gebouwen op begraafplaatsen • Kerktorens • Dorpshuizen/buurtcentra • Sportaccommodaties • Jeugdhonken • Aanland-/overlegplekken Sociaal Team • Woningen

Begroting 2026 - 56

2.4 Paragraaf financiering

Aan de investeringen die op de staat van activa zijn opgenomen, is een rentepercentage toegerekend van 1,5 %. Deze rentebedragen komen ten laste van de begroting 2026.

In deze paragraaf informeren wij u over het voorgenomen treasurybeleid voor 2026. Beleidsvoornemens financiering Afhankelijk van het feitelijke verloop van onze liquiditeitspositie zal in de begrotingsperiode 2026–2029 nog een paar langlopende leningen worden aangetrokken om geplande investeringen te kunnen financieren. Dit hangt niet alleen samen met de investeringen die we nog zullen doen de komende jaren maar ook met nog te nemen besluiten zoals die uit het IHP ( Integraal Huisvestingsplan). Onze liquiditeitspositie wordt gemonitord op basis van doorrekeningen en planningen en elk kwartaal opnieuw bezien. Het verloop hiervan is soms moeilijk te bepalen doordat bijvoorbeeld vertraging kan optreden in uitvoering, dit zit met name bij projecten of investeringen. Rentevisie 2026 De ECB heeft de rente in 2023 een aantal keren verhoogd om de inflatie te beteugelen maar is in 2024 begonnen met de eerste verlaging, in 2025 zijn vervolgens nog 2 renteverlagingen doorgevoerd. De inflatie is overigens, zeker in Nederland, hoger dan wenselijk. Naar verwachting zal verdere verlaging alleen optreden als economische omstandigheden drastisch zullen veranderen of de inflatie in de gehele Europese Unie verder zal oplopen. Binnen Molenlanden gaan we voor 2026 dan uit van een vergelijkbare rente als in 2025.

Wij er dan vanuit dat de rente op de kapitaalmarkt voor lang geld (20 jaar) zich rond de 3,30% tot 3,50% % zal bewegen voor decentrale overheden in Nederland. Berekening interne rente Berekening rente-omslag 2026 (Bedragen x €1)

Toe te rekenen rente aan de taakvelden Boekwaarde investeringen en verstrekte geldleningen Rente omslag percentage (afgerond)

4.279 290.601 1,5

Financieringsbehoefte in 2026 Financieringsbehoefte per 1-1-2026 (Bedragen x € 1)

Te financieren investeringen en versterkte geldleningen* Af: Beschikbare liquiditeiten Af: Beschikbaar kasgeldlimiet Af: Vrij aanwendbare Reserves en voorzieningen Financieringsbehoefte 2026

53.824 5.000 12.089 28.399 8.336

*Bestaat uit : Verstrekte geldleningen € 5.304, nieuwe investeringen 2026 : €22.190 met deelfactor 3 van 80% (=€ 5.917) en openstaande investeringen van € 106.509 met deelfactor 2 van 80% (= € 42.603). Dit is gebaseerd op de doorlooptijd van 3 tot 4 jaar en de feitelijke kasstroom van 80% per investering. 20% is namelijk geen feitelijke kasstroom.

Onze financieringsbehoefte ligt in de praktijk vaak lager dan de berekende financieringsbehoefte. Dit wil zeggen dat veel uitgaven op met name investeringen vertraging oplopen en of lager blijken uit te pakken waardoor het uiteindelijke bedrag lager uitvalt. We hebben de bovenstaande berekening dan ook geprobeerd daarop aan te sluiten. Ontwikkeling van de leningenportefeuille De ontwikkeling van onze schuldpositie ziet er voor de komende jaren als volgt uit: Jaarlijkse stand per 31-12 (Bedragen x € 1.000) Rentelasten per begrotingsjaar Nieuw aan te trekken lening (4e kw 2026) Totaal uitstaande schuld (incl. nieuwe leningen) Reguliere aflossingen Aflossingen nieuwe leningen Stand leningen per 31-12 Gemiddeld rentepercentage

2025

2026

2028

615

641* 7.000

782

749

41.623

46.279

43.935

41.241

2.344 0 39.279 1,47%

2.344 0 43.935 1,45%

2.344 350 41.241 1,89%

2.344 350 38.547 1,94%

*De rentelasten van de nieuwe lening komen pas in het 4e kwartaal.

Begroting 2026 - 57

2027

in de loop van 2026 zal een naar alle waarschijnlijk een nieuwe geldlening worden aangegaan voor de periode van 20 jaar. De verwachting is dat dit € 7.000.000 zal zijn. De Kasgeldlimiet De gemiddelde kasgeldlimiet (schuld korter dan 1 jaar) is voor een gemeente gelimiteerd op 8,5% van het begrotingstotaal. Voor onze gemeente komt dit voor 2026 uit op een bedrag van € 12.089.890 gemiddeld (8,5% van € 142.234.000). Verloop kasgeldlimiet per kwartaal: Toets kasgeldlimiet (Bedragen x € 1mln):

Totaal netto vlottende schuld Toegestane kasgeldlimiet Ruimte (+) of overschrijding (-)

Kw1

Kw2

Kw3

Kw4

0 12 12

0 12 12

0 12 12

0 12 12

In onderstaande tabel is de verwachten ontwikkeling van deze renterisiconorm voor 2026 weergegeven: Berekening renterisiconorm 2026 (Bedragen x € 1.000) 1. Begrotingstotaal 2. Wettelijk percentage 3. Renterisiconorm (1x2) 4. Renteherzieningen 5. Aflossingen 6. Bedrag waarover renterisico gelopen wordt (4+5) 7. Ruimte onder renterisiconorm (3-6)

142.234 20% 28.446 0 2.344 2.344 26.102

De bedragen aan langlopende leningen waar de gemeente de komende jaren een renterisico over loopt, blijven ruimschoots binnen de norm (wet FIDO). Voor de jaren na 2026 staan geen nieuw aan te trekken geldleningen op de planning.

De gemiddelde vlottende schuld, over drie maanden gezien, is voor een gemeente gelimiteerd op 8,5% van het begrotingstotaal. Voor onze gemeente komt dit voor 2026 uit op een bedrag van € 12.089.890. Onze berekende theoretische financieringsbehoefte geeft een lager bedrag weer.

Opgenomen leningen met een looptijd langer dan een jaar De lening portefeuille met een looptijd van een jaar of langer telt op dit moment op tot een totaal van € 39.279.000 aan het einde van 2025.

De renterisiconorm Over de langlopende schuld mogen de jaarlijkse aflossingen en renteherzieningen niet meer bedragen dan 20% van het begrotingstotaal.

Begroting 2026 - 58

2.5 Paragraaf bedrijfsvoering Visie en ontwikkeling Molenlanden is een vernieuwende organisatie die continue op zoek is naar de beste manier om onze inwoners, ondernemers en partners van dienst te zijn. Om de inlevende gemeente te zijn die we nastreven zijn medewerkers wendbaar en verbindend. Gericht op actief leren en het nemen van verantwoordelijkheid. We zijn gericht op het op orde houden van onze bedrijfsvoering. Dit stelt ons in staat vanuit overzicht te werken en van toegevoegde waarde te zijn. Bedrijfsvoering is verre van statisch. Het is zaak dat we op de hoogte zijn van nieuwe ontwikkelingen en signalen uit de samenleving en hierop inspelen. Op de Molenlandse manier! In de paragraaf Bedrijfsvoering beschrijven we de primaire en ondersteunende processen die we inzetten om de dienstverlening aan onze inwoners, bedrijven en intern te garanderen. In het onderstaande gedeelte beschrijven we per thema wat we willen bereiken en wat we hiervoor gaan doen: I-domein Wat willen we bereiken? Een robuuste en toekomstgerichte informatievoorziening ingericht op basis van de vastgestelde architectuur. We willen de weerbaarheid op het gebied van de beveiliging van de informatievoorziening en bedrijfsvoering verhogen. Tot slot willen we zoveel mogelijk compliant zijn aan (nieuwe) wetgeving en op de hoogte zijn van en mogelijk inspelen op actuele ontwikkelingen.

Wat gaan we ervoor doen? We ronden het Europese aanbestedingstraject voor een nieuw zaaksysteem af en starten het implementatietraject. Dit traject bevat o.a. de technische installatie en realisatie van diverse koppelingen, het gezamenlijk inrichten van werkprocessen, het afronden en overzetten van documenten uit het oude zaaksysteem en het opleiden en trainen van medewerkers.

We gaan op projectmatige wijze de belangrijkste maatregelen uit de zorgplicht van de nieuwe Cybersecuritywet (Cbw) implementeren. Denk hierbij aan een risicomanagementsysteem, bedrijfscontinuïteitssysteem, beveiliging van de toeleveringsketen, beveiliging van netwerk- en informatiesystemen, bewustwording en opleiding van zowel bestuur als de ambtelijke organisatie. Daarnaast gaan we ook de verplichte beheersmaatregelen uit de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO2) implementeren zoals organisatorische maatregelen, technische maatregelen en mensgerichte maatregelen. Dit zijn onder andere de veilige werkplek en data classificatie. We verkennen wat de (on)mogelijkheden kunnen zijn van AI-toepassingen in Molenlanden. Dit omvat zowel organisatie brede als taak specifieke oplossingen per werkgebied. Na de verkenning bekijken we of het mogelijk is een pilot uit voeren voor het opdoen van de nodige ervaring en expertise. We gaan met leveranciers, andere gemeenten en mogelijk de VNG/IBD een transitie naar een soevereine cloud verkennen. Met een soevereine cloud kunnen we voldoen aan wet- en regelgeving van de Cbw en ook de continuïteit en beschikbaarheid van onze digitale informatievoorzieningen verbeteren. De kosten hiervoor willen we in kaart hebben gebracht bij de Kadernota 2027.

Human Resources Wat willen we bereiken? We willen een aantrekkelijke organisatie zijn die zowel in het heden als in de nabije toekomst goed is toegerust met gemotiveerde professionals om invulling te geven aan de maatschappelijke, bestuurlijke en wettelijke opgaven van Molenlanden. Dat gaat meer concreet om het vinden, ontwikkelen en binden van collega's en hun talenten en het inrichten van de organisatie die succesvol werkt volgens de Molenlandse Manier: weten wanneer je ruimte laat en graag samen optrekt vanuit vertrouwen en verantwoordelijkheid met oog voor vernieuwing.

Begroting 2026 - 59

In 2026 richten we ons op drie hoofdambities: 1. Een vitale en betrokken organisatie We stimuleren gezondheid, werkplezier en duurzame inzetbaarheid, zodat medewerkers met energie, plezier en veerkracht kunnen blijven bijdragen aan onze opgaven. 2. Een organisatie die werkt volgens de Molenlandse Manier We versterken de cultuur van samenwerking, maatwerk en eigenaarschap, zichtbaar in onze HR-processen en dienstverlening. Dienstverlening met karakter, waarbij we samen meer mogelijk maken. 3. Een professionele en toekomstgerichte HR-functie We ontwikkelen onze systemen, processen en rollen verder, zodat HR optimaal kan ondersteunen en adviseren in een veranderende context. Zo zorgen we dat de organisatie wendbaar en goed toegerust blijft. Wat gaan we ervoor doen? 1. Investeren in vitaliteit, ontwikkeling en werkplezier We doen onderzoek naar psychosociale arbeidsbelasting en mede op basis hiervan ontwikkelen we een vitaliteitsprogramma. We begeleiden verzuim actief. We bevorderen de cultuur om elkaar van feedback te voorzien. Zo bouwen we aan een gezonde organisatiecultuur waarin medewerkers tot bloei komen. 2. Versterken van HR-processen en systemen We implementeren HR21 als nieuwe functiewaarderingssystematiek en ontwikkelen AFAS door voor betere formatie- en prognosebeheer. Ook verbeteren we de salarisverwerking en verbeteren we de benutting van data.

Hiermee maken we onze HR-processen meer efficiënt, transparant en toekomstbestendig. 3. Organisatieontwikkeling en teamvorming We onderzoeken de personele bezetting en dragen bij aan een aantal ontwikkellijnen, waaronder MT-ontwikkeling en het versterken van rollen en regeltaken. Via teamcoaching en persoonlijke ontwikkeltrajecten investeren we in samenwerking en kwaliteit. Zo bouwen

we aan een organisatie ‘die werkt met karakter en waarin we samen meer mogelijk maken’. Vastgoed Wat willen we bereiken? Goede en toekomstbestendige onderwijshuisvesting We gaan verder met de uitvoering van het Integraal Huisvesting Plan voor primair onderwijs (IHP). Het betreft de jaarlijks uit te voeren haalbaarheidsonderzoeken voor renovatie/nieuwbouw en de mogelijke verduurzaming en verbetering van het binnenklimaat van zeven scholen in vijf schoolgebouwen. Effectieve vastgoedportefeuille We willen de panden jaarlijks goed blijven onderhouden op basis van onze meerjarenonderhoudsplanning (MJOP)) en het informatiebeheer verder verbeteren. Van panden in de niet-kernportefeuille nemen we afscheid zodra dit mogelijk is (slopen/afstoten). We willen het geldende Vastgoed-, Tarieven- en Accommodatiebeleid, gezien de vraagstukken uit de samenleving, evalueren en indien nodig actualiseren. Dit gebeurt in overleg met de betreffende vakteams. Duurzame vastgoedportefeuille Verduurzamen van bestaande panden in de kern-portefeuille. Nieuwe gebouwen worden ten minste energieneutraal en de inrichting voeren we uit met zo veel mogelijk circulaire materialen. Het strategisch gemeentelijk vastgoed wordt volgens het Meerjaren Investerings Programma Duurzaamheid uitgevoerd.

Wat gaan we ervoor doen? In 2026 is er een raadsbesluit over de Groen van Prinstererschool in Oud-Alblas en School met de Bijbel in Bleskensgraaf. Verder starten we met het haalbaarheidsonderzoek De Hoeksteen in Giessenburg. Ook geven we uitvoering aan het raadsbesluit 'verduurzaming en verbeteren binnenklimaat'.

Begroting 2026 - 60

Verder zetten we stappen in de vastgoedadministratie om meer in control te komen, zodat we beter kunnen sturen op portefeuille. We nemen afscheid van panden uit de niet-kernportefeuille door ze te (laten) slopen danwel door ze af te stoten. Voorbereidingsmaatregelen worden genomen (bv. opzeggen huurcontracten) voor panden die gesloopt worden danwel worden afgestoten.

Wat gaan we ervoor doen? Opstellen en verspreiden van een facilitair takenoverzicht (wat doen we wel/niet) via intranet en bij onboarding. Daarnaast ontwikkelen we een eenduidig beleid voor o.a. veelvoorkomende verzoeken (zoals printen, reserveringen voor auto’s, catering, nieuwe tags, gebruik top desk etc.).

Het Vastgoed-, Tarieven- en Accommodatiebeleid wordt verder aangescherpt door de vragen die er zijn te beantwoorden. Hiervoor is externe expertise benodigd.

Om dit te realiseren inventariseren we het huidige wagenpark en het gebruik ervan. In de oriëntatiefase vragen we informatie op bij meerdere leasebedrijven om een goed beeld te krijgen van de mogelijkheden en voorwaarden. Daarnaast vergelijken we de financiële impact van leasen ten opzichte van het behouden van eigendom, inclusief afschrijving, onderhoud en flexibiliteit.

Er wordt verdere uitvoering gegeven aan het Meerjaren Investeringsprogramma Duurzaamheid. We voeren maatregelen zoveel mogelijk op natuurlijke momenten uit, waarbij de planning van de MJOP's wordt aangehouden (bv dak isoleren bij vervanging dakbedekking). Naast maatregelen voor een natuurlijk moment zijn er ook maatregelen voor een zelfstandig moment. Dit zijn vaak quick-wins en/of wettelijk verplichte maatregelen. Deze maatregelen worden in principe binnen 2 jaar allemaal uitgevoerd. Een voorbeeld is het toepassen van led verlichting. Facilitaire zaken Wat willen we bereiken? Hoge mate van dienstverlening vasthouden op de Molenlandse manier. Samenwerken en eigenaarschap zijn hierin belangrijke pijlers. Iedere collega weet waarvoor ze bij Facilitair terecht kunnen (en waarvoor niet). Met als resultaat dat we minder tijd kwijt zijn aan eenvoudige verzoeken door heldere communicatie en processen. We willen de mogelijkheden onderzoeken om tot een toekomstbestendige en efficiënte inrichting van het wagenpark te komen. We onderzoeken de mogelijkheid om alle dienstauto’s te leasen, waarbij we streven naar kostenbeheersing, duurzame mobiliteitsoplossingen, minder administratieve lasten en betere beheersbaarheid. Het doel is om helderheid te krijgen over de voordelen en nadelen van leasen ten opzichte van eigendom.

Communicatie Wat willen we bereiken? We communiceren op de Molenlandse manier met onze inwoners, ondernemers en partners: dichtbij en inclusief. Met het traject Molenlands communiceren zetten we volgende stappen om omgevingsbewust werken, communiceren in begrijpelijke taal en participatie verder door te ontwikkelen. Communicatie en de verbinders van dorps- en stadsgericht werken, werken hierbij integraal samen. Wat gaan we ervoor doen? De communicatietoolkit die we samen en voor de teams van buitenruimte ontwikkelden, breiden we steeds verder uit met middelen die ook voor andere projecten te gebruiken zijn. Verschillende middelen zoals een uitnodigingskaart voor bewonersavonden, worden op dit moment al gebruikt. In 2026 komen daar weer nieuwe communicatiemiddelen bij. We blijven investeren in faciliteiten en trainingen om audiovisuele middelen effectiever en efficiënter in te zetten en beter aan te sluiten op de groeiende behoefte aan beeldgebruik in communicatie. We zetten in op Klare Taal in onze communicatie. We gaan door met het trainen onze collega’s. In Molenlanden kiezen we naast begrijpe-

Begroting 2026 - 61

lijke communicatie voor onderwerpen die aansluiten bij de behoeften van onze inwoners. En dragen we zo bij aan het realiseren van onze maatschappelijke opgaven. Voor en tijdens de gemeenteraadsverkiezingen zetten we samen met team burgerzaken en de griffie in op heldere informatievoorziening en het faciliteren van stemmogelijkheden. Met als doel dat zoveel mogelijk inwoners van Molenlanden hun stem kunnen uitbrengen. Informatiecentrum Wat willen we bereiken? In 2026 willen we met het Klant Contact Centrum (KCC) een stevige stap zetten richting een organisatie die steeds meer de verantwoordelijkheid neemt voor het eerstelijns contact met onze inwoners. We streven naar een KCC waar we max percentage van de vragen via telefonie en e-mail in één keer juist en uniform wordt afgehandeld. Door kennis steeds meer bij de eerste lijn te leggen, zal het percentage doorverbinden dalen. Daarnaast zetten we nog steeds in op een krachtige digitale aanwezigheid. Dit doen we in nauwe samenwerking met vakteam Communicatie. We streven naar meer interactie en betrokkenheid, betere informatiemanagement en toegankelijke communicatie. Vanuit het project ‘Meer met beeld’ willen we complexe informatie begrijpelijker te maken en een herkenbare visuele stijl ontwikkelen voor alle gemeentelijke video’s. Tot slot gaan we onze tijd anders indelen. Meer ruimte voor vaste taken en minder ad hoc.

Zo worden belangrijke kerntaken structureel uitgevoerd en niet steeds te wijken voor de ‘waan van de dag’. Bovendien kunnen we als team zo verdiepen, professionaliseren en strategisch bijdragen aan de digitale dienstverlening van de gemeente.

Wat gaan we ervoor doen? Meer interactie en betrokkenheid (Dienstverlening). Vanuit Communiceren met focus voeren we een contentstrategie in die is gericht op relevante thema’s. We stellen een contentplanning op en monitoren en sturen bij op basis van data. Op de website gaan we verder met het actualiseren van verouderde webpagina’s op basis van toptaken. De kwaliteit van content wordt geborgd door registratie inhoudsverantwoordelijken. Daarnaast wordt er een structuur aangebracht die beter toegankelijk en klantgericht is. Professionalisering van digitale communicatie (Innoveren) In nauwe samenwerking met o.a. vakteam Communicatie zetten we in op een effectief gebruik van de website en social media. We stimuleren daarnaast een cultuur van vernieuwing en creativiteit. We experimenteren met vormen van communicatie, zoals bewegend beeld, om onze gemeentelijke informatie toegankelijker, menselijker en begrijpelijker te maken. We geven onszelf de vrijheid om te leren, te proberen en te verbeteren. Data gedreven werken (data) We investeren in systemen en structuren die ons voorzien van de juiste data. Hiermee kunnen we beter analyseren, keuzes onderbouwen en gericht verbeteren. Dit helpt ons om de ‘waan van de dag’ te verlaten en meer strategisch te werken. Samenwerking en communicatie (teamontwikkeling) We wensen tijd en taken anders inrichten.

Meer tijd reserveren voor vaste taken zoals het beheren van systemen en het maken van analyses, rapportages en dashboards. Waar nodig volgen wij gerichte trainingen. Juridische Zaken en Inkoop Wat willen we bereiken? Inkoop Wij willen voor 2026 inzetten op: - meer zichtbaarheid bij de collega’s; - contractbeheer optimaliseren; - een breed gedragen inkoopproces.

Begroting 2026 - 62

Juridische zaken We willen optimale en duurzame juridische kwaliteit, dienstverlening en procesvertegenwoordiging blijven leveren. Waar mogelijk, zetten we in op informele geschiloplossing. Prioriteit daarbij is het voldoen aan de bestaande wet- en regelgeving, alsmede de implementatie van en bewustwording omtrent nieuwe wet- en regelgeving. Wat gaan we ervoor doen? Inkoop Het volgende gaan we doen om onze speerpunten te bereiken: - Onze zichtbaarheid proactief vergroten d.m.v.: - vast moment per week in de hal; - aansluiten bij team overleggen; - geven van lunchlezingen; - geven van presentaties aan nieuwe medewerkers per kwartaal. Om het contractbeheer te optimaliseren: - worden er voor de openstaande vacatures de juiste mensen geworven en geselecteerd; - meer inzicht in de lopende contracten; - het verwerken van de SLA’s en KPI’s. Om een geoptimaliseerd inkoopproces te bewerkstelligen gaan we het huidige inkoopproces evalueren en waar nodig aanpassen. Juridische zaken Het leveren van optimale juridische kwaliteit, dienstverlening en procesvertegenwoordiging doen we door budget en capaciteit doelmatig en efficiënt in te zetten. Daarbij maken we ook gebruik van de inzet van een juridisch consulent per vakteam. Indien specialistische kennis niet in huis is worden werkzaamheden uitbesteed.

Daarbij zal in het kader van efficiëntie in principe gebruikgemaakt worden van een vast advocatenkantoor. Wanneer dat mogelijk, doelmatig en gewenst is, wordt een informele aanpak van geschiloplossing gekozen. We signaleren nieuwe wet- en regelgeving en vertalen deze (via de normbewakers) naar de praktijk van de vakteams.

Organisatieontwikkeling Wat willen we bereiken? Het afgelopen jaar hebben we belangrijke stappen gezet in de doorontwikkeling van onze organisatie. Zo hebben we de Molenlandse Manier van werken nieuw leven ingeblazen, een MT ingericht, de teamcontracten geactualiseerd en de rollen en regeltaken opnieuw geïntroduceerd. Zelforganisatie blijft onze sturingsfilosofie, maar met deze doorontwikkeling streven we naar een beter evenwicht tussen sturing en autonomie. Daarmee creëren we meer ruimte voor de noodzakelijke zorg en aandacht voor elkaar. Wat gaan we ervoor doen? De eerste fase van de doorontwikkeling is succesvol afgerond. De contouren zijn helder, de koers is bepaald en de formele basis ligt er. De volgende stap is het verinnerlijken van de ontwikkelingen. Dat doen we samen, onder ander via een werkgroep die de veranderingen verder tot leven gaat brengen in de praktijk. Continuïteitsplan Wat willen we bereiken? In 2020 is een Strategisch informatieveiligheidsbeleid Molenlanden 2020-2024 door het college vastgesteld en in 2021 een Continuïteitsplan gemeente Molenlanden. Het doel van dit plan is om goed voorbereid te zijn op het zo veel mogelijk beperken van negatieve gevolgen van een calamiteit voor kritische bedrijfsprocessen.

Op grond van wet- en regelgeving zijn wij verplicht om op basis van een risicogebaseerde aanpak passende en evenredige technische, operationele en organisatorische maatregelen te nemen voor de bescherming van onze netwerk- en informatiesystemen en aandacht te hebben voor bedrijfscontinuïteit. Daarom moet het continuïteitsplan worden geactualiseerd, herijkt en per pijler uitgewerkt. Wat gaan we ervoor doen? In 2025 is besloten een plan van aanpak op te laten stellen voor het in beeld brengen van bedrijfskritische processen met bijbehorende risicoanalyse, een herijking van het continuïteitsplan met een uitwerking per pijler, de implementatie daarvan en het regelmatig oe-

Begroting 2026 - 63

fenen daarmee (bewustwording, draagvlak, inrichten, borgen en oefenen). Hiervoor is externe expertise ingeschakeld. Deze partij gaat in 2026 uitvoering geven aan het opgestelde plan van aanpak en daarmee de actualisering van het huidige Continuïteitsplan.

Kosten, omvang, opbouw en ontwikkeling van het personeelsbestand en de loonkosten Omschrijving

Formatie* Begr. 2025 306,8

Formatie* Begr. 2026 315,5

Toename

Salarisbudget 2026 incl. toelagen 29.728

Toename

8,7

Salarisbudget 2025 incl. toelagen 28.585

Griffie ondersteuning Raad en Rekenkamer

4,1

4,1

0,0

430

442

12

Burgemeester en wethouders Raad en commissie

5,9

6,0

0,1

768

813

45

27,0

29,0

2,0

561

637

76

Raad, B&W en Griffie

37,0

39,1

2,1

1.759

1.892

133

Totaal bedrijfsvoering, bestuur en raad

343,8

354,6

10,8

30.344

31.620

1.276

Onderzoek ambtelijke organisatie In 2019 zijn twee ambtelijke organisaties samengevoegd en is deze vervolgens gegroeid. Nu de structuur en aansturing in domeinen is ingeregeld is het een logische stap om de opbouw van de organisatie goed te bekijken. Daarom voeren we in 2026 met externe expertise een onderzoek uit naar de opbouw en inrichting van onze vakteams. Doel is om de organisatie toekomstbestendig te maken en voorbereid te zijn op de maatschappelijke en bestuurlijke opgaven die op ons afkomen.

Bedrijfsvoering

Inhuur en flexibiliteit Met het schrappen van het flexibele inhuurbudget en het begroten op werkelijke inschaling in de personeelsbegroting kan er alleen nog maar ingehuurd worden ten laste van de vacatureruimte. Bij voorkomende personele vraagstukken kijken we kritisch naar nut en noodzaak van inhuur. Het kan zijn dat er ondanks deze kritische toets aanvullend budget nodig is om de ambtelijke organisatie goed te laten functioneren. Als dit het geval is zullen wij dit in de Zomernota of Najaarsnota aangeven.

* = vastgesteld

Bestuur:

BBV-indicatoren Indicator

2024

2025

2026

Formatie per 1.000 inwoners

6,5

6,6

7,0

Apparaatskosten per inwoner

€ 552

€ 612

€ 657

% externe inhuur ten opzichte van de totale loonsom + inhuur externen

9%

10%

7%

% Overhead t.o.v. totale lasten

14%

15%

15%

1.143

Begroting 2026 - 64

2.6 Paragraaf Wet Open Overheid

•

Inleiding Artikel 3.5 van de Wet open overheid (hierna: Woo) schrijft voor dat een bestuursorgaan in de begroting aandacht besteed aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van de Woo. Dit wordt gedaan aan de hand van de drie doelstellingen van de Woo: 1. Actieve openbaarmaking 2. Passieve openbaarmaking 3. Duurzame informatiehuishouding

•

Wat willen we bereiken? 1. Actieve openbaarmaking Op 1 november 2024 is de eerste fase van verplichte actieve openbaarmaking op basis van artikel 3.3 van de Woo ingegaan met de inwerkingtreding van de eerste tranche. Sinds deze datum zijn bestuursorganen verplicht om vijf informatiecategorieën actief openbaar te maken. De inwerkingtreding van de overige twaalf categorieën zullen in drie tranches plaatsvinden. Op dit moment ligt er nog geen formele planning vanuit het Rijk over de gefaseerde inwerkingtreding van de verplichte openbaarmaking van de overige categorieën. Tijdens de eerste start van de implementatie van de Woo heeft het college op 7-12-2021 besloten het ambitieniveau1 van Molenlanden op ‘niveau 2 – Basis’ vast te stellen. Dat houdt in: De gemeente voldoet aan het wettelijk minimum voor wat betreft het openbaar maken van de stukken uit de 17 informatiecategorieën in de daartoe behorende fase. Samengevat willen we in 2026 bereiken: • Voldoen aan de (reeds bestaande) verplichtingen op grond van de Woo; • Verdere implementatie Woo en daarmee voldoen aan de nieuwe verplichtingen die in 2026 kunnen ontstaan door inwerkingtreding van nieuwe tranches;

Inzicht in taken, verantwoordelijkheden en personele en financiele benodigdheden voor de implementatie van de Woo; Bewustwording bij medewerkers van de (nieuwe) verplichtingen.

2. Passieve openbaarmaking We streven ernaar om verzoeken om informatie op grond van de Woo tijdig, zorgvuldig en conform de wettelijke vereisten af te handelen. Daarbij wordt rekening gehouden met zowel het belang van openbaarheid als de bescherming van gevoelige informatie, zoals vastgelegd in hoofdstuk 5 van de Woo. 3. Duurzame informatiehuishouding We richten ons op het efficiënt inregelen van de verplichte informatiecategorieën en het toegankelijk en vindbaar publiceren van deze informatie. Daarbij investeren we in de verbetering van onze informatiehuishouding om ervoor te zorgen dat documenten tijdig en correct worden gearchiveerd en beschikbaar zijn voor openbaarmaking Wat gaan we ervoor doen? 1. Actieve openbaarmaking • Inzet Projectgroep Woo welke nauwgezet de landelijke fasering van de wettelijk verplichte informatiecategorieën volgt en tijdig voorbereidingen treft om hieraan te voldoen. • Er worden bewustwordingscampagnes opgezet om het belang van de Woo onder de aandacht te brengen van alle betrokkenen binnen de organisatie. • Er worden trainingen georganiseerd voor medewerkers om hen bewust te maken van de verplichtingen onder de Woo en hen te voorzien van de benodigde vaardigheden om informatie correct en tijdig openbaar te maken. • Het volgen van trainingen door de Woo-coördinator(en) om hun expertise verder te verdiepen.

Handreiking VNG, Implementatieplan actief openbaar maken (Woo) versie 0.1 (november 2020) 1

Begroting 2026 - 65

• • • • • •

Elk vakteam wordt persoonlijk benaderd om gezamenlijk te verkennen wat de implementatie van de Woo specifiek betekent voor hun werkzaamheden. Organisatorische inbedding in elk vakteam van een Woo-ambassadeur middels de teamrol Normbewaker; Jaarlijkse rapportage Woo waarin de voortgang wordt gemonitord. Uitvoering geven aan uitkomsten impactanalyse ten behoeve van inzicht in taken, verantwoordelijkheden en personele en financiele benodigdheden voor de implementatie van de Woo. In specifieke vakteams worden interne processen geëvalueerd en waar nodig aangepast, zodat bij het opstellen van informatie al rekening wordt gehouden met toekomstige openbaarmaking. Er worden duidelijke richtlijnen opgesteld voor de beoordeling van documenten en het toepassen van uitzonderingsgronden

wijze openbaar te maken. Dit betekent ook dat de gepubliceerde informatie op het platform gevonden moet kunnen worden via de landelijke Woo-index. Tot slot zal ter verbetering van onze informatiehuishouding, samen met de procesverantwoordelijke, een jaarlijkse check plaatsvinden op actuele werkprocessen aan de hand van I navigator.

2. Passieve openbaarmaking Om de passieve openbaarmaking op grond van de Woo te verbeteren, zetten wij in op de volgende maatregelen: • Evaluatie en optimalisatie van interne processen om Woo-verzoeken sneller af te handelen en de juridische kwaliteit te waarborgen. • Kanaliseren van verzoeken door gebruikmaking van het e-formulier, ter verhoging van de efficiëntie. • Evaluatie van de anonimiseringstool Datamask en, indien nodig, het onderzoeken starten van effectievere anonimiseringssoftware. • Standaardisering van brieven en e-mails om de efficiëntie te vergroten en de kwaliteit van communicatie te verbeteren. • Intensivering van samenwerking met andere bestuursorganen om best practices uit te wisselen en de afhandeling van Woo-verzoeken te harmoniseren. 3. Duurzame informatiehuishouding Als één van de onderdelen van de implementatie van het nieuwe zaaksysteem richten we het Woo-publicatieplatform in. Dit is inclusief de processen die nodig zijn om een document op de juiste Begroting 2026 - 66

2.7 Paragraaf verbonden partijen

•

De gemeente Molenlanden voert een grote verscheidenheid aan taken uit, deels doordoor samen te werken met andere gemeenten. Dat gebeurt onder andere in verbonden partijen. De gemeente blijft beleidsmatige en financiële verantwoordelijkheden houden ten aanzien van deze partijen.

• •

Wat willen we bereiken? In 2021 is de Nota Verbonden Partijen 2021-2026 vastgesteld. In die nota worden doelen gesteld en afspraken gemaakt over hoe de gemeente in die periode wil voortbouwen om de samenwerking met deze partners te versterken. De nota dient om het goede gesprek te voeren als raad en college over samenwerking in en sturing van verbonden partijen. En dit concreet om te zetten in acties. Belangrijke thema’s daarbij zijn: • Bewust afwegen en beoordelen waarom we samenwerken in verbonden partijen. • De doelen van gemeenteraad en college bij deze samenwerking in ogenschouw te houden. • (Bestuurlijke) focus aan te brengen op basis van de risico’s en belangen van de verschillende verbonden partijen door middel van het werken met risicoprofielen. • Praktische afspraken en concrete ontwikkelstappen maken. Wat gaan we ervoor doen? De acties die momenteel gepland staan voor het jaar 2026 zijn: • Besluitvorming over de resultaten van het nader onderzoek in samenspraak met de gemeente Alblasserdam - naar het al dan niet voortbestaan van de GR Sportpark Souburgh.

•

•

Besluitvorming over de beoogde overdracht van beheer en eventueel ook het eigendom aan de Regionale Gemalenstichting, een en ander in samenspraak met de Stichting Dieselgemaal Langerak die het gemaal nu beheert maar aangegeven heeft het beheer te willen overdragen. Besluitvorming over een geactualiseerde Nota Verbonden Partijen. Het regelmatig uitwisselen en afstemmen van informatie over verbonden partijen en over het werken met verbonden partijen. Evalueren van de pilots Gemeenschappelijke adviescommissies voor Avres en Waardlanden, die in 20242025 worden uitgevoerd. Het bevorderen van regionale samenwerking op raads-, college- en ambtelijk niveau bij het voorbereiden van onder andere zienswijzen.

Lijst van verbonden partijen De gemeente Molenlanden heeft te maken met diverse verbonden partijen. Deze zijn in te delen in de volgende categorieën: 1. Gemeenschappelijke regelingen (GR’en); 2. Vennootschappen en coöperaties; 3. Stichtingen en verenigingen. Hieronder treft u per categorie een overzicht aan van de verbonden partijen van Molenlanden. Per verbonden partij wordt de informatie gegeven die op grond van het BBV is voorgeschreven, soms met aanvullende informatie. Bijvoorbeeld over relevante ontwikkelingen in het komende jaar. Qua sturingsprofielen is het voorstel om die ten opzichte van 2025 ongewijzigd te laten.

Begroting 2026 - 67

Gemeenschappelijke regelingen M aat schappelijke waarde

Dienst Gezondheid & Jeugd Regio ZHZ Dordrecht V eiligheidsregio ZHZ Dordrecht

Avres Meerkerk

Reinigingsdienst Waardlanden Gorinchem

Omgevingsdienst ZHZ Dordrecht Bureau Openbare V erlichting Merw ede Hardinxveld-Giessendam Gevudo Dordrecht

Sportpark Souburgh Alblasserdam Natuur- en Recreatieschap Lingegebied Kerk-Avezaath

Begro t ing Bijdrage 2026 2026

Het behartigen van de belangen op het gebied van Publieke gezondheid, Onderw ijs, Jeugd € 215.754.000 Preventie Team en Jeugdhulp, uitgevoerd door de Serviceorganisatie ZHZ. Uitvoering van de brandw eerzorg, de rampenbestrijding, de crisisbeheersing en de geneeskundige hulpverlening. Een goede dienstverlening voor de inw oners van de aangesloten gemeenten die zijn aangew ezen op tijdelijke voorzieningen als een uitkering, bijzondere bijstand, minimavoorzieningen, schuldhulp, begeleiding met/naar w erk, beschut w erk. Besloten vennootschap tussen Avres en Kringloopbedrijf Het Goed. Zorgen voor een afvalvrij en schoon Molenlanden. Bijdragen aan verduurzaming door het inzamelen van afval aan te laten sluiten op een duurzame verw erking van grondstoffen.

Het behartigen van de belangen op het gebied van milieu. Uitvoering geven en aansturen van het dagelijks beheer en onderhoud aan de openbare verlichting. Ook is het Bureau OV L een belangrijke schakel voor ontw erp en advies bij reconstructie-projecten.

€ 60.715.000

Eigen vermo gen Begin 2026: € 1.903.000

€ 13.133.067

€ 1.347.995 Eind 2026: € 1.903.000 Begin 2026: € 6.216.240

€ 4.749.938

€ 2.228.525 Eind 2026: € 6.165.439

€ 87.014.000

€ 29.173.000

€ 36.536.066

€ 1.091.733

Het op milieuvriendelijke w ijze verw erken van afval bij HV C. Gevudo heeft het karakter van een 'houdstermaatschappij', zij voert zelf geen operationele taken uit.

€ 754.000

Het in stand houden en exploiteren van de sportvelden op het sportpark Souburgh, gelegen op de grens van Alblasserdam en Molenlanden.

€ 328.683

Het in stand houden, verbeteren en uitbreiden van de openbare recreatieve-toeristische infrastructuur.