Bijlage - 2e bestuursrapportage 2023

Bedrag -388

Kapitaallasten (deels*)

-138

Grondexploitaties

149

Grondzaken *

888

Overig

76

Totaal

587

% V/N S/I Toelichting 20% V I Er wordt meer onttrokken uit de reserve strategische verwerving onroerend goed (€ 606.000 V) ter dekking van gemaakte kosten i.v.m. strategische grondaankopen (zie ook onderdeel 'grondzaken'). Verder wordt minder gestort in de reserve bovenwijks (€ 246.000 V) en ruimtelijke ontwikkeling (€ 36.000 V) als gevolg van lagere bijdragen vanuit initiatiefnemers van projecten (zie ook onderdeel 'grondzaken'). Tot slot was een onttrekking van € 500.000 uit de algemene reserve begroot ter dekking de lasten die zijn gemaakt n.a.v. de brand aan de Huizersdijk. Doordat deze uitgaven binnen programma 2 vallen, is de corresponderende reserveonttrekking ook naar dat programma verplaatst. Per saldo heeft dit dus geen effect op het begrotingsresultaat. 53% V S/I Diverse geplande investeringen waren eind 2022 nog niet volledig afgerond. Dit zorgt ervoor dat de afschrijvingslasten voor 2023 lager uitvallen. Daarnaast zijn de rentelasten lager uitgevallen doordat de werkelijke renteomslag voor 2023 (1,5 %) lager uitvalt dan begroot (2%) als gevolg van hogere rentebaten binnen programma 5. De lagere kapitaallasten doen zich binnen dit programma voornamelijk voor m.b.t. Fort Sabina Henrica (€ 59.000 V), ontwikkeling vitale centra (€ 45.000 V) en het Mauritshuis (€ 36.000 V).

1% N I Ontwikkelingen binnen de diverse grondexploitaties hebben per saldo een nadelig effect (€ 149.000 N). Gezien de omvang van de baten en lasten die met de grondexploitaties gemoeid gaan is dit een gering effect. Dit nadeel wordt voornamelijk veroorzaakt doordat voor de grondexploitatie Wethouder Tromperstraat de verliesvoorziening (o.a. door extra maatregelen die genomen moesten worden voor de waterberging en explosievenonderzoek) met € 154.000 verhoogd moet worden. Verder is het resultaat voor enkele grondexploitaties ( o.a. Stoofstraat) iets verhoogd i.v.m. de verplichte winstnemingen die herrekend zijn met de nieuwe cijfers. Periodiek wordt in de begroting en jaarrekening een uitgebreide toelichting gegeven over de grondexploitaties in de paragraaf grondbeleid. In die paragraaf wordt per grondexploitatie een toelichting gegeven op de financiële voortgang, verwachtingen en risico’s van de actieve grondexploitaties waarbij ook nader inzicht wordt gegeven in de totale (verwachte) resultaten per grondexploitatie. 115% N I Initiatiefnemers van projecten doen een bijdrage t.b.v. bovenwijkse voorzieningen en ruimtelijke ontwikkelingen. Onder andere bij de projecten Kop Roode Vaart (Zevenbergen) en Koningin Julianastraat (Fijnaart) vallen deze bijdragen in 2023 lager uit (€ 282.000 N).

Ook de stortingen van deze bijdragen in de reserves bovenwijks en ruimtelijke ontwikkeling vallen hierdoor lager uit (zie ook onderdeel mutatie reserves). Daarnaast zijn kosten gemaakt i.v.m. strategische grondaankopen (€ 606.000 N). Om bij strategische aankopen van onroerende zaken het eventuele verschil tussen de verkrijgingsprijs (incl. bijkomende verwervingskosten) en de marktwaarde (taxatiewaarde) te kunnen dekken, is de reserve strategische verwerving onroerend goed ingesteld. Dit meerdere mag namelijk niet geactiveerd worden op de balans en vormt daarmee een kostenpost in het betreffende jaar. In dit geval gaat het om grondaankopen m.b.t. Zevenbergen Oost, Hazeldonkse zandweg en sloop- en afwaarderingskosten Huizersdijk. N Diverse kleinere positieve en negatieve verschillen (< € 50.000). N

51

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Gemeente Moerdijk

Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben Gemeente Moerdijk staat voor goede, betaalbare en beschikbare zorg en ondersteuning voor de kinderen, jongeren, volwassenen en senioren die het écht nodig hebben. Soms is dat een duwtje in de rug, soms intensieve hulp. Wij bieden onze inwoners hulp op de leefgebieden opvoeden en opgroeien, onderwijs, gezondheid, veiligheid, dagelijks leven, financiën, wonen, mobiliteit en sociale participatie. Gemeente Moerdijk wil een inclusieve gemeente zijn waar iedereen meedoet, ongeacht culturele achtergrond, gender, leeftijd of beperkingen.

Mijlpalen De buurtkamers worden goed bezocht Met uitvoerder Surplus Welzijn worden de buurtkamers periodiek geëvalueerd. De doelstelling is om per buurtkamer minimaal zeven bezoekers per dagdeel te hebben. Het gaat om indicatieloze dagbesteding. In beide buurtkamers is dat gerealiseerd. In Zevenbergen komen gemiddeld 7 bezoekers per dagdeel. In Willemstad zijn er op dinsdag en donderdag 15 bezoekers en op vrijdag 16 bezoekers (aantallen juli 2023). Kwalitatieve evaluatie leverde positieve uitspraken op over de buurtkamer (zie kader). De evaluatie vindt plaats in het vierde kwartaal van 2023

Ervaringen van bezoekers aan de Buurtkamer • "Ik kan mijn verhaal vertellen en de zorgen delen." • "Ik voel me hier welkom en de vrijwilligers zijn zo lief voor mij." • "Ik vergeet weleens dat ik naar de Buurtkamer zou komen om te eten, dan is het fijn als vrijwilligers nog even bij mij langskomen om te horen hoe het gaat."

Armoedenota vastgesteld Op 13 juli 2023 is de nota bestaanszekerheid – lokale aanpak armoede 2023-2026 door de gemeenteraad vastgesteld. Deze nota richt zich in het bijzonder op vijf ambities:

1. Armoede voorkomen; 2. De (gevolgen van) armoede verzachten; 3. Inwoners perspectief bieden op een betere toekomst; 4. Iedereen mee te laten doen in de maatschappij; 5. De gemeentelijke dienstverlening te verbeteren (in lijn met de Scan Mens en Maatschappij). Besluit genomen over asielopvang In juli 2023 heeft de gemeenteraad besloten asielopvang in de gemeente mogelijk te maken aan de Schansdijk in Zevenbergen. In het derde en vierde kwartaal van 2023 (en in 2024) wordt dit samen met het COA verder uitgewerkt. Naar verwachting kan de opvanglocatie in het derde kwartaal van 2024 in gebruik worden genomen. In de tussenliggende periode werken we met (maatschappelijke) partners en omwonenden ook aan het maken van goede afspraken over begeleiding, ondersteuning en veiligheid. (zie ook Ontwikkelingen) Beleidskader ‘Een (t)huis, een zorg minder', vastgesteld Het nieuwe beleidskader Maatschappelijke opvang, Openbare geestelijke gezondheidszorg en regionale verslavingspreventie ‘Een (T)huis = een zorg minder’ is door het college van Moerdijk vastgesteld op 30 mei 2023. De gemeenteraad van centrumgemeente Breda stelde het vervolgens vast op 22 juni 2023. Breda heeft de verantwoordelijkheid de voor de uitvoering van regionale taken zoals het bieden van de feitelijke opvang.

In het nieuwe beleidskader is een veel nadrukkelijker rol weggelegd voor de regiogemeenten zelf (zoals Moerdijk) in het voorkomen van dakloosheid en het realiseren van

52

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

woonoplossingen met nazorg als mensen uitstromen uit de maatschappelijke opvang. Het doel van het beleidskader is voorkomen van dak- en thuisloosheid, de periode in de opvang zo kort mogelijk houden en het bieden van nazorg om te voorkomen dat mensen opnieuw dakloos worden. Evaluatie pilot Wijk-ggz leidt tot structurele inzet In augustus 2023 is de inzet van de wijk GGZ in het eerste pilotjaar geëvalueerd, vanuit het inhoudelijk doel en om de subsidie van € 50.000 bij ZonenW te verantwoorden. Conclusie: deze functie heeft echt een toegevoegde waarde voor de gemeente, voor maatschappelijke partners en voor inwoners. De Wijk GGZ kan als link tussen alle zorg- en veiligheidspartners het verschil maken, ze kan snel instappen als er iets aan de hand is, ze is heel toegankelijk en heeft geen wachtlijst. Ze kan iets doen in casuïstiek van personen met onbegrepen gedrag (in de pilotperiode heeft zij 59 inwoners geholpen). Daarnaast ligt er een rol op preventief gebied en kan de wijk GGZ bijdragen aan welkome wijken en kernen in Moerdijk. Besloten is de wijk-GGZ in Moerdijk structureel te maken.

Ontwikkelingen Evaluatie en afronding Scan Mens en Maatschappij De Scan Mens en Maatschappij deel III wordt in 2023 afgerond. Bijna alle maatregelen voor 2022 en en 2023 zijn vormgegeven en heeft in totaal tot de gewenste (financiële) opbrengst geleid. Enkele maatregelen uit 2022 zijn niet doorgevoerd omdat ze in de praktijk lastig uitvoerbaar bleken te zijn (zoals bewindvoering anders organiseren). De financiële opbrengst was op bepaalde onderdelen (Wmo) echter veel hoger dan verwacht waardoor de taakstelling toch behaald is. Er resteert nog een bedrag van € 170.000, dat wordt doorgeschoven naar 2025. Alle kansen en inzichten uit de scan landen in een Programma Sociaal Domein. Visievorming adviesraad voor het sociaal domein Het samenwerkingsconvenant tussen het college en de Wmo adviesraad is herzien. Door deze herziening wordt onder meer cliëntenparticipatie naar ‘de voorkant’ gehaald in het beleidsproces. De voorbereiding voor de verkenning naar één adviesraad voor het sociaal domein, start in de tweede helft van 2023. Het advies zal in 2024 worden afgerond en heeft nauwe relatie met de visie op het sociaal domein haar aanleiding van alle geformuleerde kansen.

Gemeente Moerdijk

Themabijeenkomsten sociaal domein en huisartsen (medisch domein) In een drietal themabijeenkomsten tussen sociaal domein en de huisartsen is ingezet op versterking van de samenwerking op het gebied van kinderen en volwassenen. De huisartsen zijn geïnformeerd over de uitvoering van jeugdhulp, Wmo en Schuldhulpverlening. Menige vraag die bij de huisarts komt, is namelijk niet medisch maar sociaal-maatschappelijk van aard. Lichte hulp vanuit jongerenwerk, welzijnswerk of vanuit sociaal domein is dan passender. Er zijn goede afspraken gemaakt over doorverwijzen, tools en informeren. Voor de digitale aansluiting van huisartsen en CJG via zorgdomein, zijn we in gesprek met enkele huisartsen die mee willen doen in de pilot. Alle huisartsen kunnen voor advies terecht bij de CJG-bureaudienst. In 2024 krijgt de versterking samenwerking daadwerkelijk z'n beslag. Veel aandacht voor nieuwkomers (Oekraïners, asielzoekers, statushouders en arbeidsmigranten) De inzet voor nieuwkomers die zich in 2022 al aftekende, heeft in 2023 verder vorm gekregen. Op 1 november 2023 start de programmaregisseur nieuwkomers die een brede visie op nieuwkomers gaat opstellen. Het thema nieuwkomers krijgt daarmee een programmatische aanpak. Daarin hebben in elk geval de onderdelen gezondheidszorg, onderwijs en huisvesting prioriteit. De taakstelling voor statushouders is in 2023 hoog (ruim 100).

Naar verwachting lukt het in 2023 niet om aan deze hoge taakstelling te voldoen. De woningmarkt is krap. Dat komt onder meer door de krapte op de woningmarkt. Bovendien zijn de woningen die vrijkomen vooral geschikt voor gezinnen tot 6 personen, terwijl de statushouders die gehuisvest moeten worden vaak alleenstaand zijn of juist een heel groot gezin (6+) vormen. Dat zorgt voor een mismatch tussen vraag en aanbod. Om zo veel mogelijk statushouders toch te huisvesten zetten we in op: • Uitruil in de regio • Afspraken met Woonkwartier (maatwerk) over bijvoorbeeld ruimer toewijzen en aanpassen van woningen. • Benutten van andere huisvestingsmogelijkheden – bijvoorbeeld via de Thuisgevers of via Take Care bnb.

53

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Daarnaast maken we in de reguliere (prestatie)afspraken met Woonkwartier afspraken over hoe de taakstelling te behalen, en nemen we deel in de uitwerking van de bestuursopdracht over de huisvesting van statushouders en de asielketen. In het voorjaar zijn de ontheemden uit Oekraïne die tot dan verspreid over de gemeente opgevangen werden, verhuisd naar de centrale locatie op de Schansdijk. Met deze vaste locatie werken we aan het verder normaliseren van het leven van de ontheemden. Dat doen we door bijvoorbeeld het organiseren van taallessen voor volwassenen maar ook door het openen van een extra NT2 (taalklas) voor het basisonderwijs. Maar denk ook aan ondersteuning voor het invullen van aanvraagformulieren. Het doel is de ontheemden een zo soepel als kan een zo normaal mogelijk leven te laten leiden. Zoals al aangekondigd in de 1e bestuursrapportage 2023 hebben wij de budgetten met betrekking tot de opvang van Oekraïense ontheemden geactualiseerd. De diverse gemeentelijke opvanglocaties die tot in het voorjaar van 2023 zijn ingezet voor de opvang zijn ontmanteld en zoals aangegeven worden nu alle Oekraïense ontheemden opgevangen aan de Schansdijk in Zevenbergen. Voor deze opvang is een gedeelte van de Schansdijk aangepast. De kosten van deze aanpassing komen uit op een bedrag van € 750.000 (zie ook de raadsinformatiebrief van 17 mei jl.).

Verder is er een nieuwe ontsluiting gemaakt naar de Schansdijk en zijn parkeervoorzieningen aangelegd. De kosten hiervan komen uit op ca. € 230.000. Inclusief deze kosten verwachten wij dat de totale kosten over 2023 voor de opvang van de Oekraïense ontheemden uitkomen op € 5,1 miljoen. Aan rijksbijdrage verwachten wij € 6,5 miljoen te ontvangen. Het verschil van € 1,4 miljoen wordt toegevoegd aan de reserve Nieuwkomers. Bij de 1e bestuursrapportage 2023 is al een bedrag van € 0,2 miljoen toegevoegd aan de reserve, zodat de mutatie voor deze bestuursrapportage uitkomt op € 1,2 miljoen. De te ontvangen rijksbijdrage (€ 6,5 miljoen) is berekend op de op dit moment geldende vergoeding van € 83 per aangeboden opvangplaats per nacht. Op dit moment wordt door het Rijk onderzocht of deze vergoeding moet worden aangepast. Mocht dit het geval zijn dan zullen wij dit verwerken in de jaarrekening 2023.

Gemeente Moerdijk

Specifieke uitkeringen voor GALA en IZA Aan het begin van dit jaar ontstond langzaam meer duidelijkheid over de aangekondigde combinatie SPUKuitkering in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA). Het gaat om thema's op het gebied van Preventie. Om de aangevraagde middelen definitief beschikbaar te krijgen, was een plan van aanpak nodig dat voor 1 oktober ingediend moest zijn. Gezien de breedte van de regeling, de noodzakelijke integrale aanpak vanuit diverse leefgebieden en lang uitblijven van duidelijke, landelijke kaders heeft dit veel capaciteit gevraagd. Gezien het belang en de goede aansluiting op de uitgangspunten van de Scan Mens & Maatschappij heeft dit prioriteit gekregen. Dienstverlening Wmo en Jeugd in de afgelopen periode Centrum Jeugd en Gezin Het eerste half jaar van 2023 was er bij Centrum Jeugd en Gezin sprake van een werkvoorraad of wachtlijst. In het 4e kwartaal zien we een terugloop in de werkvoorraad. Wachttijd hangt af van de hulpvraag. Lichte ondersteuning, ambulante hulp of doorverwijzing naar laagcomplexe zorg kan binnen enkele weken worden opgestart. De oorzaak van de werkvoorraad ligt met name bij wachttijden van de Jeugdbescherming en GGZ zorg. Dit maakt dat zware casuïstiek langer onder regie van de jeugdprofessional blijft.

Ook personele wisselingen of ziekteverzuim maken dat de doorstroom vertraagt. Hierdoor kan de jeugdprofessional minder snel een nieuwe casus oppakken. Voorrangszaken worden met voorrang verdeeld. Dit zijn casussen die na aanmelding als urgent worden aangemerkt, maar ook de aanmeldingen vanuit Veilig Thuis of huisarts worden aangemeld. Jeugdprofessionals houden contact met de gezinnen gedurende de wachttijd. Ter overbrugging worden de opties van lichte ondersteuning door het jongerenwerk, maatschappelijk werk of jeugdverpleegkundige overwogen en waar mogelijk ingezet.

54

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Prestaties Mens & Maatschappij breed • Basisdienstverlening aan inwoners op peil houden • Evaluatie en monitoring van de in 2022 genomen maatregelen in relatie tot de Scan Mens en Maatschappij. • Uitvoeren van de door de raad vastgestelde maatregelen Scan Mens en Maatschappij voor 2023 • Derde en laatste inhoudelijk deel Scan Mens en Maatschappij en voorstellen voor taakstelling voor 2024 aanbieden aan de gemeenteraad • Een visie op de wenselijkheid en haalbaarheid van een adviesraad sociaal domein • Evaluatie en monitoring van de in 2022 en 2023 genomen maatregelen in relatie tot de Scan Mens en Maatschappij • Uitvoeren van de door de raad vastgestelde maatregelen Scan Mens en Maatschappij 2024 • We hebben geïnvesteerd in de samenwerking met de maatschappelijke partners en zorgaanbieders om vanuit dezelfde visie en uitgangspunten te werken.

Gemeente Moerdijk

2023

2024

2025

2026

55

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Gemeente Moerdijk

THEMA MEEDOEN EN PREVENTIE Strategisch doel • We hebben in de omgeving van onze inwoners een stevige sociale structuur, met een stevig goed samenwerkend netwerk van ondersteuners en basisvoorzieningen, • De jeugdige groeit op in een veilige opvoedsituatie waarin hij zich zo optimaal mogelijk kan ontwikkelen. • De volwassenen krijgen steun zodat ze zoveel mogelijk zelfredzaam zijn en kunnen participeren in de samenleving. • Signalen worden vroegtijdig opgepakt om tijdig te kunnen anticiperen, bijsturen en waar nodig ondersteunen.

Ontwikkelingen Preventief aanbod voor jeugd Diverse producten worden momenteel verkend. Zo wordt Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) en Jongeren Op Gezond Gewicht verder onderzocht. Er staat een werkbezoek gepland om nadere informatie te ontvangen rondom de mogelijke implementatie van OKO. Ook zijn er al verkennende gesprekken gevoerd voor andere kansrijke interventies, zoals Vrienden (wat bijdraagt aan de mentale gezondheid). Het beleid voor jongerenontmoetingsplekken (JOP) is nog niet vastgesteld. We onderzoeken momenteel hoe we het proces om te komen tot een JOP kunnen optimaliseren (rekening houdend met vergunningen en het bestemmingsplan). Binnen het nog op te stellen maatschappelijk accommodatiebeleid wordt nagegaan in hoeverre we ook beleidsuitgangspunten voor jongeren ontmoetingsplekken kunnen opnemen. In Standdaarbuiten is na de zomer een wekelijkse inloop voor jongeren in MFA De Standaert van start gegaan. Beleidsuitgangspunten voor huisvesting van kinderopvang, onderwijs en (jeugd)zorgpartners worden opgenomen in het nog op te stellen beleidskader maatschappelijke accommodaties. Landelijke kaders over inclusief onderwijs zijn er nog niet en ook is er nog onduidelijkheid over de toekomst van de kinderopvang. Het afronden van een integrale visie kindcentra (IKC) is daarom doorgeschoven naar 2024.

De grote lijnen van de visie staan op papier en er is intern afgestemd.

Daarnaast zijn de externe partijen meegenomen in de ontwikkeling. Centrum voor Jeugd en Gezin beter in beeld via Instagram Het CJG post regelmatig tips en info voor jeugdigen en hun ouders over opvoeden en opgroeien. Inmiddels zijn er ruim 150 volgers, dat aantal neemt gestaag toe. Mantelzorg als onderdeel van de sociale basis Het plan voor mantelzorgondersteuning en mantelzorgwaardering wordt in 2023 niet opgepakt als zodanig maar krijgt plek in de integrale aanpak voor de sociale basis. Op grond van het GALA akkoord moet dit in 2024 gereed zijn. In 2023 is wel besloten de nieuwe mantelzorgtest te lanceren. Daarnaast is met een PR-campagne met nieuwe materialen en een nieuwe website het Mantelzorgsteunpunt Moerdijk onder de aandacht gebracht. Voorzieningenwijzer in 2024 in gebruik Om toe te werken naar één duidelijk loket voor alle inkomensondersteunende voorzieningen is de Voorzieningenwijzer aanbesteed. Eind 2023 wordt, bij positief besluit van het college, gestart met de implementatie waardoor de Voorzieningenwijzer als instrument in 2024 daadwerkelijk in gebruik kan worden genomen. Signaleringsfunctie onderwijs nog verder versterken Kinderen in een onveilige thuissituatie geven vaak signalen af waarmee een leerkracht of begeleider, samen met het kind en het gezin in gesprek kan gaan.

Omdat dit een lastig en soms pijnlijk onderwerp is, werken ook deze professionals met een wettelijk verplichte Meldcode (een stappenplan) waarmee de signaleringsfunctie van onder andere het onderwijs verder versterkt kan worden. De samenwerking tussen onze jeugdprofessionals, jongerenwerkers, jeugdgezondheidszorg en het onderwijs willen wij graag op dit gebied verstevigen. Echter is dit het afgelopen jaar niet van de grond gekomen en is er na de conferentie dag Zorg&Onderwijs geen gevolg meer aan gegeven. Zowel binnen het onderwijs als ook de gemeentelijke organisatie is de focus gelegd op het geven van NT2 onderwijs en het bieden van ondersteuning van onze jeugdigen die mentaal in de knoop kwamen door de corona periode.

56

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Opdracht inclusief beleid In het najaar wordt gestart met de opdracht inclusief beleid gericht op bewustwording en fysieke toegankelijkheid. Er wordt geïnventariseerd op welke terreinen inclusief beleid daadwerkelijk is verankerd in het dagelijks werk, en waar verbeteringen mogelijk zijn als het gaat om fysieke toegankelijkheid. Voortaan subsidierelatie met MeerMoerdijk De huidige inkooprelatie met St. Sport en Welzijn Moerdijk/Meer Moerdijk wordt vanaf 2024 een structurele subsidierelatie. Deze keuze is gemaakt om flexibel te kunnen zijn en in te kunnen spelen op actuele behoeften van inwoners en vrijwilligersorganisaties. Daarnaast is een belangrijk aspect dat medewerkers van MeerMoerdijk onderdeel uitmaken van het lokale netwerk van maatschappelijke partners en ook een vertrouwensband opbouwen met vaste gezichten

Gemeente Moerdijk

voor inwoners. Hierbij is continuïteit en borging van de samenwerking met betreffende partij belangrijk. Sportakkoord verlengd Het in 2020 afgesloten Sportakkoord is in samenspraak met betrokken partners verlengd, waarbij een nieuw uitvoeringsprogramma is opgesteld voor de periode 2023-2026. Binnen het Integrale Plan GALA/IZA is sportstimulering een van de thema's en wordt een link gelegd met dit vernieuwde Sportakkoord. Sociale benadering dementie De evaluatie van het project Sociale benadering Dementie is doorgeschoven naar 2024 om meer bruikbare gegevens te kunnen meenemen, zodat een betrouwbare evaluatie opgesteld kan worden.

Prestaties • Er is onderzoek gedaan naar passende modellen en methoden voor verbreding en verdieping van het preventief aanbod specifiek voor de jeugdigen • Er ligt een vastgesteld plan ter ondersteuning van mantelzorgers • Het nieuwe armoedebeleid is vastgesteld • De voorzieningenwijzer met de regelingen voor inkomensondersteuning is in gebruik genomen. • Het beleid voor jongerenontmoetingsplekken is vastgesteld • De visie integrale kindcentra is vastgesteld • Signaleringsfunctie door het onderwijs is versterkt. • De zichtbaarheid van het CJG is geoptimaliseerd via social media. • Er is passend aanbod van Nederlands als 2e taal aan jeugdige nieuwkomers, geografisch verspreid over de gemeente. • Er is een cultuurnota opgesteld in samenhang met toerisme, recreatie en monumentenbeleid. • Er is een plan van aanpak voor inclusief beleid vastgesteld. • Er is besluitvorming over de samenwerkingsvorm met Meer Moerdijk voor de periode vanaf 2024. • Het project Sociale Benadering Dementie is geëvalueerd. • De sociale basis in de kernen is op orde: samenwerkingspartners en gemeente werken vanuit gedeelde uitgangspunten en een gezamenlijke visie • Voor inwoners is het netwerk van ondersteuners in de omgeving zichtbaar en vindbaar.

• Onderzoek naar het ontwikkelen van één toegang voor volwassenenondersteuning is gestart • Het actieplan preventief aanbod voor jeugdige volwassenen wordt uitgevoerd • Uitvoering geven aan Lokaal Preventie Akkoord jeugd en volwassenen.

2023

2024

2025

2026

57

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Gemeente Moerdijk

THEMA LICHTE ONDERSTEUNING WAAR MOGELIJK Strategisch doel • Inwoners weten de weg naar de lichte ondersteuning te vinden en samenwerkingspartners hanteren ook de visie ‘lichte ondersteuning waar mogelijk’. Zorg en welzijn werken nauw samen.

Ontwikkelingen Lokaal preventieakkoord Het Lokaal preventieakkoord is gericht op de pijlers gezonde keuzes maken, meer bewegen en verbetering mentale gezondheid. Hieraan wordt in 2023 o.a. invulling gegeven via uitbreiding van het preventief aanbod van de GGZ in de vorm van doe-praat- en lotgenotengroepen voor kinderen van ouders met psychische problemen of verslaafde ouders en Brussengroepen die ondersteuning bieden aan broers en zussen van kinderen met psychische problemen. Ook de muzikale groet aan mensen met dementie, die in september plaatsvond, is bekostigd vanuit de rijksmiddelen die beschikbaar zijn gesteld voor het Lokaal Preventie Akkoord. Vanaf 2024 zijn de thema's uit het Lokaal Preventie Akkoord opgenomen in het integrale preventieplan GALA/IZA en kan bekostiging deel uitmaken van de beschikbare rijksmiddelen uit de gecombineerde Spuk regeling die daaraan gekoppeld is. Rijksbudget voor opgelopen schade in de coronaperiode De in 2023 ontvangen NPO gelden (Nationaal Programma Onderwijs), zijn benut voor individuele begeleiding van peuters met gedragsproblemen in de kinderopvang, gratis buitenschoolse opvangplekken voor ontzorging van het gezin of de ontwikkeling van het kind. Ook is het geld besteed aan het Steunpunt binnen voortgezet en primair onderwijs.

Welzijn op recept voorbereid Op basis van onder andere de themasessies met de huisartsen is de mogelijkheid van een welzijn op recept verkend. In 2023 is een voorstel gemaakt voor een pilot die in 2024 tot uitvoering komt.

In 2023 is nog geen lokaal plan laaggeletterdheid Dat had vooral te maken met de benodigde inzet op het gebied van nieuwkomers, waardoor er verminderde capaciteit was. Wel zijn verschillende onderdelen op het gebied van taal samengevoegd in een nieuwe functie ‘adviseur taal’ per 1 oktober 2023. Hiermee geven we invulling aan een integrale aanpak op het gebied van volwasseneducatie, aanpak laaggeletterdheid (18+) en het verder vormgeven van NT2 onderwijs voor jeugdigen. Meedenkend partner bij gemengd wonen De Boezem De Boezem in Bosselaar-Zuid is een wooninitiatief waarin Woonkwartier, Sovak, Zintri en Surplus Welzijn samenwerken om mensen met en zonder ondersteuningsvraag in een zorgzame gemeenschap te laten samenwonen en deze gemeenschap te verbinden met de wijk. De gemeente Moerdijk is gevraagd om als meedenkend partner betrokken te zijn bij dit initiatief en de gemeenteraad heeft een eenmalige bijdrage van € 26.000 ter beschikking gesteld voor de community builder. Ondersteuning mogelijke overdracht basisschool 't Kompas Het college heeft voor het voortbestaan van de basisschool meerdere overleggen gevoerd met Stichting De Waarden en Stichting ABBO uit Bergen op Zoom voor de mogelijke overdracht van het Kompas aan Stichting ABBO.

Het college heeft daartoe een meerjaren onderhoudsplan en een rapport voor verduurzamingsmaatregelen laten opstellen en verstrekt aan beide schoolbesturen. Stichting De Waarden heeft het ministerie verzocht om de school per 1 augustus 2023 in stand te mogen houden op grond van de gemiddelde schoolgrootte van haar scholen.

58

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Prestaties • Verder vormgeven van en invulling geven aan het Lokaal Preventieakkoord • Het ondernemersplatform ter ondersteuning bij financiële zorgen wordt intensiever gebruikt. • Passende inzet van het ontvangen rijksbudget voor herstel van mogelijk opgelopen schade bij de jeugd in de coronaperiode. In 2023 een plan van aanpak opstellen waarin zowel de ontwikkelingen Scan Mens en Maatschappij, het Bestuursakkoord als de adviezen van de Commissie van Wijzen een plaats krijgen. • Samen met onze partners is verkend of een pilot ‘welzijn op recept’ in Moerdijk mogelijk is • De Buurtkamers (indicatieloze dagbesteding) zijn geëvalueerd en worden afhankelijk van de evaluatie voortgezet in 2024. • Lokaal plan Laaggeletterdheid is uitgevoerd

Gemeente Moerdijk

2023

2024

2025

2026

59

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Gemeente Moerdijk

THEMA GESPECIALISEERDE, INDIVIDUELE HULP WAAR NODIG

Strategisch doel • Gemeente, zorgaanbieders en maatschappelijke partners ondersteunen jeugd en volwassenen volgens de uitgangspunten: normaliseren, eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid, normeren/begrenzen, re-ablement en één gezin, één plan. Hulp en ondersteuning wordt zo dicht mogelijk bij de inwoners zelf georganiseerd. • We verzachten waar mogelijk de negatieve effecten van armoede door verbetering van kwaliteit van leven of verbetering van inkomenspositie. Inwoners met schulden zijn zo snel mogelijk schuldenvrij.

Ontwikkelingen Jeugdvisie wonen: zo thuis mogelijk opgroeien De beweging naar zo thuis mogelijk opgroeien is een ingezette ontwikkeling binnen ons jeugdstelsel. Het vraagt van alle stakeholders om een transformatie en heeft een 'watervaleffect'. Er komt meer naar de voorkant, naar de lichte zorg. Het eerste concrete effect dat we zien is de terugloop in het gebruik van jeugdzorgplus (gesloten jeugdzorg). In de nieuwe inkoopcontracten met woonzorgaanbieders (ingangsdatum juli 2023) is de afspraak opgenomen dat de woonplek van het kind leidend is, de plaats van de zorg wordt hierop aangepast. Mensenhandel: gericht op signalering en bewustwording Vanuit het sociaal domein ligt de focus op het onderdeel bewustwording en signalering uit het uitvoeringsplan Aanpak Mensenhandel District de Markiezaten. De medewerkers van de gemeente zijn de ogen en oren in de samenleving om signalen van mensenhandel op te vangen. De regie op dit uitvoeringsplan ligt bij VVTH. Uitvoeren plan van aanpak Ouderenmishandeling De focus lag dit jaar op signaleren en bespreekbaar maken. In het voorjaar zijn via een interactieve voorstelling professionals en vrijwilligersorganisaties getraind om ouderenmishandeling te signaleren en bespreekbaar te maken. Door alle ontwikkelingen in de GR Veilig thuis en personele krapte hebben we niet kunnen inzetten op de andere onderdelen van het plan van aanpak.

Met de komst van het toekomstscenario Kind en gezinsbescherming wordt het aanpakken van onveiligheid van 0 tot 100 jaar integraal opgepakt.

Verwerking meldingen Veilig Thuis Er is geanalyseerd hoe de lokale toegang bij de gemeente de meldingen van Veilig Thuis verwerkt. Dit aan de hand van tien kwaliteitsstandaarden waar de professionals aan moeten voldoen. De bedoeling is om te komen tot een integraal meldpunt voor het oppakken van meldingen vanuit Veilig Thuis, op zowel volwassenen ondersteuning als jeugdzorg. De verwachting is dat dit centrale meldpunt voor de meldingen van Veilig Thuis op 1-1-2024 gerealiseerd is. Hierbij is het belangrijk een link te leggen met de hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind en gezinsbescherming (0 tot 100 jaar) om zo tot samenhangende en integrale zorg en ondersteuning te Van WMO naar de Wet Langdurige Zorg (WLZ) structureel in werkproces Dit jaar zien we een stijging van cliënten die vanuit de Wmo naar de WLZ doorstromen. Dit kan diverse oorzaken hebben, onze inzet kan daaraan bijdragen maar bijvoorbeeld ook het vrijkomen van WLZ plekken door een hoog sterftecijfer. Vanuit de Wmo kunnen inwoners clientondersteuning krijgen bij het aanvragen van een WLZ-indicatie. Hiervoor is dit jaar een nieuwe overeenkomst aangegaan met WijzijnTraverse Groep (onderaannemers MEE West-Brabant en Zorgbelang). Hierdoor is de onafhankelijke client ondersteuning bij WLZ aanvragen geborgd.

Hulpmiddelen aanbesteed De aanbesteding van de Wmo hulpmiddelen is afgerond en de nieuwe overeenkomsten zijn geïmplementeerd. Per 1 juli jl. zijn twee leveranciers gecontracteerd om de dienstverlening voor de hulpmiddelen uit te voeren in 13 gemeenten in West-Brabant. Dit betekent continuïteit voor onze cliënten. De client staat centraal in de nieuwe werkwijze; hij bepaalt welke leverancier het hulpmiddel levert en onderhoudt, maar ook is de klanttevredenheid het sturingsmechanisme om de kwaliteit binnen de overeenkomst te meten. Op dit moment vindt de aanpalende aanbesteding plaats om een structureel klanttevredenheidsonderzoek te laten uitvoeren onder cliënten met hulpmiddelen.

60

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Leerlingenvervoer: Burgerinitiatief Help Langeweg Veilig naar School Initiatiefnemers uit Langeweg hebben verzocht een bijdrage te leveren aan het leerlingenvervoer van basisschoolleerlingen uit Langeweg naar basisschool De Hoeksteen in Zevenbergschen Hoek. Het college heeft meerdere scenario's geschetst. De gemeenteraad heeft besloten het burgerinitiatief af te wijzen en heeft het college gevraagd vaart te maken met het traject met de dorpstafel Zevenbergschen Hoek om tot een pakket van tien maatregelen te komen om sluipverkeer te verminderen en verkeersveiligheid te verbeteren, onder andere op de fietsroute tussen Langeweg en Zevenbergschen Hoek. ‘Laat het licht aan’ Eind februari heeft de succesvolle theatervoorstelling ‘Laat het licht aan!’ in onze theaterzaal gedraaid. Een voorstelling over suïcide en depressie onder jongeren, een actueel thema zeker na corona. De voorstellingen waren voor alle leerlingen van het Markland vanaf de tweede klas, met daarnaast twee avondvoorstellingen voor andere belangstellenden. In combinatie met Stichting Taboeiend is ook voor de brugklasleerlingen aandacht aan dit onderwerp besteed, in lichtere vorm Samen met jongerenwerk, de GGD en GGZ maken we dit lastige onderwerp bespreekbaar. WMO huishoudelijke ondersteuning Er spelen in deze regionale samenwerking veel vraagstukken, die in 2023 niet voorzien waren en om inzet vragen.

Zo zijn we in gesprek met aanbieders en cliëntenraden over mogelijke interventies om de vraag te dempen en het aanbod te vergroten. Daarnaast loopt er een onderzoek naar de tarieven.

Gemeente Moerdijk

Inzet ergotherapeut Onderdeel van de Scan Mens en Maatschappij 2022 was de inzet op re-ablement bij de meldingen voor huishoudelijke ondersteuning. Ingezet is op het aanmelden van 30 potentiële cliënten bij een ergotherapeut, nadat uit een eerdere pilot was gebleken dat door een traject van 5 bezoeken 1/3 van de groep geen beroep deed op de Wmo en nog eens 1/3 alleen het lichtere HO-light nodig had. In 2022 en 2023 zijn tot op heden 21 inwoners bij de ergotherapeut aangemeld. Vier trajecten lopen nog, maar het resultaat van 17 afgeronde trajecten is dat 4 aanmeldingen hebben geleid tot een aanvraag HO-light en bij 10 aanmeldingen er uiteindelijk geen aanvraag is gedaan. De resultaten zijn beter dan verwacht; slechts 18% van de meldingen die in het traject met de ergotherapeut is gekomen resulteert in de verstrekking van een indicatie huishoudelijke ondersteuning wekelijkse inzet. Het aantal bij de ergotherapeut aangemelde potentiële cliënten ligt lager dan verwacht. Dit is te verklaren door een demping van het aantal meldingen en wisseling van personeel. Eind dit jaar is het streven om 30 potentiële cliënten te hebben aangemeld bij de ergotherapeut. Beschermd wonen Per 1 juni 2023 voeren we lokaal de toegang voor beschermd wonen uit, een beschermd wonen vraag wordt niet meer in Breda gemeld maar in Moerdijk.

Onze Wmo consulenten brengen de ondersteuningsvraag in kaart en wegen af of deze vraag opgelost kan worden met lokale Wmo begeleiding of dat een beschermd wonen indicatie nodig is. Hiermee geven we invulling aan lichte ondersteuning waar mogelijk, zware ondersteuning waar nodig.

61

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Afname zwaardere zorg voor jeugd en normaliseren krijgt vorm Het aantal jeugdhulp arrangementen en unieke jongeren die specialistische jeugdhulp ontvangen, daalt sinds enkele jaren voorzichtig. Voorheen spraken we over een gemiddelde van 1000 Moerdijkse jeugdigen, Dat aantal is gedaald naar ongeveer 800 unieke jeugdigen in 2023. Ook zien we een daling in het aantal pleegkinderen. Beiden zijn deels een effect van het woonplaatsbeginsel (sinds 2022). Ook een duidelijke taakafbakening draagt hieraan bij. Jeugdigen worden vroegtijdig en passend ondersteund door een uitbreiding van het preventieve aanbod dat door jeugdgezondheidszorg en jongerenwerk wordt uitgevoerd.

Gemeente Moerdijk

en is input opgehaald om het bovenmatige gebruik van jeugdzorg terug te dringen. Naast inzet op het voorliggend veld gaat het ook om houding en gedrag; 'het nieuwe normaal is dat er geen normaal is, ouders bewust maken het ontwikkelingsverloop van kinderen'. Aanbesteding Wmo Deeltaxi In 2023 is de voorbereiding op de nieuwe overeenkomst ten behoeve van de Wmo Deeltaxi (in combinatie met de Hub- en Halte-taxi) in stroomversnelling gekomen. De portefeuillehouder Wmo neemt deel aan het presidium dat in de voorbereiding en de reeds verstrekte (voorlopige) gunning een centrale bestuurlijke rol speelde.

Daarnaast is regionaal gestart met het normaliseren binnen de jeugdzorg. Daarvoor zijn verschillende verkenningssessies georganiseerd met stakeholders

Prestaties • Huisartsen: het CJG is aangesloten op het zorgdomein van de huisartsen om verwijzing naar CJG te vereenvoudigen. Alle huisartsen hebben een vast contactpersoon Jeugd. Er vindt een jaarlijks relatiegesprek plaats met huisartsen. • Jeugdvisie Wonen’ is uitgevoerd: samen met jeugdhulpaanbieders toewerken naar zo veel mogelijk thuis opgroeien. Het kind volgt niet de zorg, maar de zorg volgt de woonplek van het kind • Opzet van een integraal en centraal meldpunt binnen de gemeente voor meldingen voor Veilig Thuis, om vanuit brede blik meteen de juiste ondersteuning in te zetten. • Uitvoeren beleidsplan mensenhandel en faciliteren zorgcoördinator mensenhandel • Uitvoeren plan van aanpak ouderenmishandeling • Uitvoeren lokale verbeterplan Werken aan Veiligheid (Geweld hoort nergens thuis) • Bijdragen aan nieuw beleidsplan Maatschappelijke opvang (wordt vastgesteld door centrumgemeente Breda) • Cliënttevredenheidsonderzoek Wmo is geactualiseerd • Doorstroom van specifieke casuïstiek naar passende zorg en/of overgang naar ander wettelijk kader (voorbeeld: Wmo-cliënten waarvoor toeleiding naar de Wet Langdurige zorg van toepassing is) • Visie ontwikkeld voor "nieuwkomers" (asielzoekers, huwelijks- en gezinsmigranten, arbeidsmigranten, statushouders en alle andere nieuwkomers). • Nieuwe aanbesteding hulpmiddelen Wmo • Inzet Wijk GGZ’-er is geëvalueerd.

2023

2024

2025

2026

62

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Gemeente Moerdijk

FINANCIËLE WIJZIGINGEN PROGRAMMA 4

Ondersteuning voor mensen die het nodig hebben

Begroting 2023 huidig

Wijziging 2e berap

Begroting 2023 na wijz.

Totaal lasten Totaal baten

52.185 -14.724

2.441 -2.797

54.626 -17.521

Saldo van baten en lasten

37.460

-356

37.105

Storting in reserves Onttrekking aan reserves

261 -1.852

1.227 1

1.488 -1.852

Resultaat na bestemming

35.869

872

36.741

(Bedragen x € 1.000) (-/- is voordelig)

Samenvatting wijzigingen programma 4

De wijzigingen binnen programma 4 hebben op het begrote resultaat (na bestemming) per saldo een nadelig effect van € 872.000. Ten opzichte van de totale omvang (lasten) van dit programma is dat een afwijking van 2%. Dit is voornamelijk het gevolg van lagere lasten binnen de Wmo doordat de GR Beschermd wonen het verwachte positieve resultaat 2023 uitkeert aan de deelnemende gemeenten. Verder geldt dat het saldo van de ontvangen rijksbijdrage t.b.v. de opvang van Oekraïense ontheemden en de lasten die in 2023 hiervoor worden gemaakt, wordt gestort in de daarvoor ingestelde bestemmingsreserve. Daarnaast stijgen de lasten t.b.v. inkomensregelingen. Deze stijging betreft voornamelijk de uitvoering van de energietoeslag door het Werkplein waarbij de middelen die we hier vanuit het Rijk voor hebben ontvangen zijn verantwoord binnen programma 5.

63

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Gemeente Moerdijk

Nadere toelichting mutaties (x € 1.000) In onderstaand overzicht is een toelichting opgenomen van de belangrijkste verschillen, waarbij: • In de kolom V/N is aangegeven of het een voordeel of een nadeel betreft; • In de kolom % de relatieve afwijking ten opzichte van de omvang van het betreffende taakveld is weergegeven; • In de kolom S/I is aangegeven of het een structurele (S) of incidentele (I) afwijking betreft; • De afwijkingen gemarkeerd met een * geen effect hebben op het uiteindelijke resultaat omdat ze een directe relatie hebben met een afwijking binnen een ander programma of omdat deze uitgaven worden gedekt uit een reserve. Onderwerp Samenkracht en burgerparticipatie *

Bedrag -1.173

WMO

-559

Openbare bibliotheken

-145

Sportbeleid en activering *

-127

Jeugdhulp

-80

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (deels*)

43

% V/N S/I Toelichting 19% V S/I Het saldo van alle kosten en opbrengsten in het kader van de opvang van nieuwkomers wordt verrekend met de daarvoor ingestelde bestemmingsreserve. Deze opbrengsten bestaan vooral uit een bijdrage vanuit het Rijk voor de opvang van Oekraïense ontheemden. De verwachte uitgaven voor 2023 worden in deze bestuursrapportage met € 1,1 miljoen verhoogd terwijl de verwachte opbrengsten met € 2,3 miljoen worden verhoogd. De verwachte storting in de daarvoor ingestelde reserve wordt daarmee verhoogd met € 1,2 miljoen. In de beleidstekst van programma 4 is dit nader toegelicht. 6% V S/I De begroting 2023 van de gemeenschappelijke regeling (GR) Beschermd wonen is in april 2022 vastgesteld. Sindsdien heeft het Rijk extra middelen voor Beschermd wonen beschikbaar gesteld, met name vanwege loon/prijs- en volume-indexeringen. Daarnaast blijven de subsidieaanvragen inzake de regeling regionale ambulantsering regio Breda achter bij de verwachting. Het verwachte resultaat 2023 van de GR valt hierdoor hoger uit en wordt uitgekeerd aan de deelnemende gemeenten (€ 660.000 V). De structurele effecten hiervan zijn verwerkt in de begroting 2024-2027. Verder worden de loonkosten en andere indirecte kosten van de primaire afdelingen op basis van de verwachte urenbesteding van medewerkers toegerekend aan de diverse programma's en taakvelden van de gemeente.

Aan dit taakveld worden meer kosten toegerekend (€ 89.000 N) wat voornamelijk het gevolg is van hogere inhuurkosten bij ziekte. In programma 5 wordt dit nader toegelicht. Tot slot zijn binnen dit taakveld diverse kleinere verschillen ontstaan (€ 15.000 N) 16% V S Het budget voor de subsidie aan bibliotheek West-Brabant kan worden verlaagd . Dit in verband met lagere huisvestingskosten en doordat een groter deel van de subsidie ten laste van de ontvangen rijksbijdrage voor onderwijsachterstanden kan worden gebracht. Hierdoor dalen de kosten voor de gemeente. 25% V S De manier waarop buurtsportcoaches en andere combinatiefunctionarissen door de overheid worden gefinancierd is veranderd. Deze financiering vindt nu plaats via een brede Specifieke Uitkering, oftewel de brede SPUK. De middelen die binnen programma 5 (uitkering gemeentefonds) hiervoor waren begroot worden daarom overgeheveld naar dit budget. Per saldo heeft dit dus geen effect op het begrotingsresultaat. 1% V S/I De stijgende kosten van Niet vrij toegankelijke zorg worden voornamelijk veroorzaakt door meerkosten op het onderdeel dagbesteding, pleegzorg, gezinsgerichte begeleiding en jeugdhulp met verblijf overig en de verwerking van de stijging in de tarieven met terugwerkende kracht (€ 137.000 N). Daarnaast zijn de lasten t.b.v. de nieuwe dienst ambulante hulp met begeleiding verwerkt (€ 62.000 N).

Verder is gebleken dat in het budget ‘niet vrij toegankelijke zorg, onderdeel Jeugdhulp zonder verblijf’ ook rekening is gehouden met een budget voor PGB’s van € 250.000. Vanuit wetgeving is vanaf 2023 een afzonderlijk product PGB Jeugd verplicht. Op deze nieuwe post is het budget van € 250.000 ook opgenomen. Conclusie is dat het budget voor ‘niet vrij toegankelijke zorg, onderdeel Jeugdhulp zonder verblijf’ kan worden verlaagd met genoemd bedrag (€ 250.000 V). Tot slot zijn binnen dit taakveld diverse kleinere verschillen ontstaan (€ 29.000 V). 1% N S/I Door contractuele indexering van de tarieven en een iets hogere (0,18 fte) afname van het aantal diensten nemen de inhuurkosten t.b.v. jeugdprofessionals toe (€ 90.000 N). Doordat deze indexering achteraf pas definitief bekend wordt, kon dit in de begroting nog niet worden voorzien. Daarnaast stijgt de bijdrage aan de gemeente Roosendaal m.b.t. diverse regionale uitvoeringskosten die onder de dienstverleningsovereenkomst Jeugdhulp vallen (€ 46.000 N). Verder is op 1 juni 2022 is de Wijk GGZ’er in Moerdijk gestart. Omdat de pilot met de Wijk GGZ’er in de loop van 2022 is gestart willen we de pilotperiode verlengen tot 1 juni 2024, waarbij voorgesteld wordt om budget wat in 2023 niet wordt besteed (opnieuw) beschikbaar te stellen in 2024 (€ 50.000 V).

Doordat dit wordt gedekt uit de reserve sociaal domein (zie ook onderdeel 'mutaties reserves') heeft dit per saldo geen effect op het begrotingsresultaat. Tot slot zijn binnen dit taakveld diverse kleinere verschillen ontstaan (€ 43.000 V).

64

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Onderwerp Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

Bedrag 116

WSW en beschut werk *

107

Onderwijsbeleid en leerlingzaken

170

Mutaties reserves *

1.228

Inkomensregelingen (deels*)

1.305

Gemeente Moerdijk

% V/N S/I Toelichting 19% N S Er ontstaan voornamelijk hogere lasten t.b.v. evenementensubsidies. In het najaar van 2022 is in de Nadere regel Evenementensubsidie de maximale subsidie verhoogd van € 3.000 naar € 10.000. Organisatoren van evenementen worden geconfronteerd met hogere kosten vanwege inflatie en aanscherping van regels en komen daardoor eerder in aanmerking voor het maximale subsidiebedrag. Dit veroorzaakt een substantiële verhoging van de subsidiebedragen (€ 145.000 N). 4% S/I In de mei- en septembercirculaire gemeentefonds 2023 is de rijksbijdrage voor de Wsw (Wet sociale werkvoorziening) verhoogd. Dit bedrag (€ 107.000) wordt doorbetaald aan de gemeenschappelijke regeling WVS. De corresponderende rijksbijdrage is verantwoord binnen programma 5. Per saldo heeft dit dus geen effect op het begrotingsresultaat. 6% N S De indexering van de tarieven voor het leerlingenvervoer vindt plaats op basis van de NEA index van de vervoersbranche. De NEA index per 1-1-2022 (3,5% ) is als prognose gehanteerd voor de begroting 2023. De definitieve NEA index voor de tarieven met ingang van 1-1-2023 bedraagt 13,7% (€ 116.000 N). Deze stijging is voornamelijk het gevolg van stijgende brandstofprijzen en loonkosten. Verder worden door een toenemend gebruik van de regeling hogere lasten verwacht m.b.t. peuteropvang (€ 54.000 N).

66% N I Het saldo van alle kosten en opbrengsten in het kader van de opvang van nieuwkomers verrekend met de daarvoor ingestelde bestemmingsreserve. De verwachte storting in de reserve nieuwkomers wordt opgehoogd met € 1,2 miljoen (zie ook onderdeel 'samenkracht en burgerparticipatie'). Verder wordt er in 2023 minder uit de reserve sociaal domein onttrokken (€ 50.000 N). Dit als gevolg van de lagere lasten m.b.t. de pilot Wijk GGZ’er (zie ook onderdeel 'toegang eerstelijnsvoorzieningen'). Doordat tegenover deze reservemutaties corresponderende baten/lasten staan, heeft dit per saldo geen effect op het begrotingsresultaat. 10% N S/I Op basis van de 1e begrotingswijziging 2023 van het Werkplein neemt de deelnemersbijdrage fors toe. Op de reguliere programma's en het onderdeel bedrijfsvoering stijgt de bijdrage met € 1,6 miljoen. Als gevolg van de verhoging van het minimumloon stijgen ook de uitkeringen en de nieuwe cao voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen zorgt voor een stijging van de loonkosten van het personeel. Ook de kosten voor inburgeringsvoorzieningen nemen toe. Het Rijk compenseert de hogere uitgaven voor de bijstandsuitkeringen en de inburgeringsvoorzieningen. Ook voor vroegsignalering en bijzondere bijstand zijn in 2023 extra bedragen beschikbaar gesteld. Na aftrek van de inkomsten van het Rijk resteert voor Moerdijk een extra last van circa € 300.000.

Het Werkplein keert daarnaast de energietoeslag uit. Hiervoor ontvangt de gemeente een compensatie van het Rijk. Een deel van de compensatie voor de energietoeslag (€ 1.157.000) ontvangt de gemeente in december. Die nog te ontvangen rijksbijdrage energietoeslag wordt verantwoord binnen programma 5. Per saldo heeft dit dus geen effect op het begrotingsresultaat. In 2022 zijn vanuit het Rijk ook middelen voor de energietoeslag ontvangen. Daarnaast heeft de gemeenteraad in november 2022 aanvullende middelen beschikbaar gesteld om de inkomensgrens te verhogen naar 130% van het sociaal minimum. Van de uit 2022 overgehevelde middelen voor de energietoeslag wordt een deel niet meer in 2023 uitgegeven (€ 250.000 V).

Overig

-13

V

Totaal

872

N

Verder is een storting nodig in de voorziening debiteuren Werkplein om deze op het benodigde niveau te brengen (€ 100.000 N). Van de vorderingen die het Werkplein heeft op (ex-) cliënten worden elk jaar opnieuw de inningskansen geschat. Daarbij bepalen onder andere de leeftijd/ouderdom van de vordering en de status van de incasso (betalers of niet-betalers) het verwachte percentage van (mogelijke) oninbaarheid. Diverse kleinere positieve en negatieve verschillen (< € 50.000).

65

Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving

Gemeente Moerdijk

Partnerschap in een veranderende samenleving We streven naar een samenleving die zo is ingericht dat inwoners zich comfortabel, prettig en veilig voelen. We werken daarbij steeds meer en hechter samen met inwoners, partners en ondernemers. Wij geloven dat samenwerken door participatie en gebiedsgericht werken bijdraagt aan betere democratische besluitvorming. Moerdijk wil een luisterende, aanspreekbare, responsieve en samenwerkende gemeente zijn. Dit vraagt om een blijvende investering en om hierbij steeds de juiste vorm te kiezen. Bij alles wat we doen, hebben we extra aandacht voor dienstverlening en digitalisering & informatisering. De manier waarop we invulling geven aan deze onderwerpen bepaalt voor een belangrijk deel hoe onze inwoners naar de gemeente kijken.

Mijlpalen Programma 5 is een gevarieerd programma met veel verschillende thema’s.

66

Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving

Gemeente Moerdijk

THEMA REGIONALE SAMENWERKING Strategisch doel • Effectief vormgeven en professionaliseren van de regionale samenwerking om onze maatschappelijke opgaven en ambities te realiseren. • Een goede implementatie van de WGR. • We hebben grip op onze samenwerkingsverbanden.

Ontwikkelingen In de eerste helft van 2023 zien we een drietal ontwikkelingen rond regionale samenwerking. Zo heeft de ontwikkelingen rond de Stedelijke Regio Breda-Tilburg (SRBT) geleid tot een discussie over de inhoud van de actieagenda en rolneming van de Regio West-Brabant (RWB). Tegelijkertijd wordt er gekeken naar een passende governance voor de SRBT waarbij in eerste instantie de focus op fysiek ligt, maar al wel nagedacht wordt over het sociaal domein. De SRBT bestaat uit de Regio Tilburg en de Baroniegemeenten. Omdat de regio Tilburg al jaren een goed functionerende samenwerking betreft verkennen we een nauwere samenwerking tussen de Baroniegemeenten. Vanuit deze Baroniesamenwerking, is de verwachting, kan meer tegenwicht geboden worden aan de regio Tilburg en kan effectief de samenwerking binnen de SRBT vormgegeven worden vanuit gelijkwaardigheid tussen

de 2 regio's. Tot slot is de positie van de RWB, als toeleverancier van expertise en implementatiekracht aan de SRBT, onderwerp van discussie. In het eerste kwartaal van 2023 is de conceptvisie op regionale samenwerking met de raad gedeeld. De agenda en het handboek regionaal samenwerking hebben vertraging opgelopen. Dit had enerzijds te maken met het proces rond de besluitvorming van asielopvang en de verkenning van de SRBT- en Baroniesamenwerking. Deze ontwikkelingen hebben meer ambtelijk capaciteit gevraagd van vooraf ingeschat. Wel is het college, samen met de griffie, een project gestart om een beter intern proces (ambtelijk, maar ook met college en raad) te komen rond de verbonden partijen. Hiertoe is door de griffie een onderzoek gestart in februari 2023 en is inmiddels aan ambtelijke werkgroep geformeerd. De aanpassingen en aanbevelingen vanuit deze werkgroep voorzien voor een groot deel in de invulling van het handboek regionaal samenwerken. De vertraagde onderdelen worden in 2024 opgepakt.

Prestaties • Vaststellen van visie, agenda en handboek regionaal samenwerken. • Implementatie van de WGR. • Aanpassing van de regionale nota verbonden partijen aan de gewijzigde WGR.

2023

2024

2025

2026

67

Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving

Gemeente Moerdijk

THEMA PARTICIPATIE Strategisch doel • Participatie is verankerd in de werkwijze van de gemeente door het uitvoeren van het ‘Actieplan samenwerken en participatie’. • We werken gebiedsgericht samen aan vragen en opgaven. We kennen de gebieden, de netwerken daar en de behoeften van onze inwoners. • Meer participatie en samenwerking leidt tot democratische legitimering, draagvlak en uiteindelijk een prettige en fijne woonomgeving voor de inwoners van Moerdijk. Dit doel wordt mede ondersteund door de invoering van de Omgevingswet en de omgevingsdialoog zoals beschreven in programma 2.

Ontwikkelingen Participatie en gebiedsgericht werken Bij nieuwe opgaven, groot en klein, wordt het stappenplan Participatie toegepast. Om te bepalen welke input gezien het vraagstuk nodig en gewenst is. Zowel vanuit de gemeente als vanuit de samenleving. Medewerkers worden getraind via de leergang, Zo werken we in Moerdijk. Samen! In 2023 is gestart met het opzetten van een regulier overleg tussen de voorzitters van de gebiedstafels, de burgemeester, gemeentesecretaris en portefeuillehouder en de directeur Mens en Maatschappij. Dit rechtstreekse periodieke contact levert meer wederzijds begrip tussen de gemeente en de tafels. Het draagt bij aan een duidelijke rolverdeling. Het overleg zorgt ook voor een gezamenlijk beeld van urgentie, belangen en prioriteiten. Ook wordt gewerkt aan een gezonde escalatiestructuur, die moet leiden tot oplossingen voor of beantwoording van vraagstukken uit onze samenleving.

Door de dorpstafel Moerdijk is begin 2023 een verzoek ingediend om het gebiedsplan Moerdijk te gaan actualiseren. Onderzocht zal worden of deze behoefte ook in andere kernen speelt. Mocht dit zo zijn, dan zal in 2024 worden gestart met het opstellen van deze nieuwe gebiedsplannen. De huidige gebiedsplannen zijn te vinden op de website ‘Gebiedsplannen’. De kernkaarten geven meer duidelijkheid over de belangrijkste ontwikkelingen in onze kernen. In juli 2023 zijn de digitale versies hiervan gelanceerd; deze zijn te vinden op de pagina ‘Kernkaart’ en deze worden ook verder doorontwikkeld. Dit vormt tevens onderdeel van de modernisering van de gemeentelijke website. In 2023 is gewerkt aan het opzetten van een loket om lokale initiatieven te stimuleren. De verbetering van de leefbaarheid in de kernen is een gezamenlijke opgave van de gemeente met de samenwerkende partners zoals Woonkwartier, Surplus, de politie, etc. In 2023 is gestart om hiervoor een periodiek structureel overleg op te zetten, dat in de toekomst verder wordt uitgebouwd. Verkiezingen Bij de afgelopen verkiezingen voor de Provinciale Staten en de Waterschappen van maart jl. is het budget overschreden. De overschrijding kende twee oorzaken. De drukkosten waren hoger dan verwacht doordat de drukker genoodzaakt was een ander papierformaat te gebruiken dan gepland.

Daarnaast vielen de kosten van PostNL hoger uit dan ingeschat. Als gevolg van de val van het kabinet afgelopen zomer zijn we geconfronteerd met een onvoorziene uitgave. Er vinden in november vervroegde verkiezingen plaats voor de Tweede Kamer, waarvoor we geen compensatie ontvangen vanuit de centrale overheid. Dit legt een verdere druk op het budget voor verkiezingen dit jaar.

68

Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving

Prestaties • Inbedden en bewustwording van participatie en gebiedsgericht werken in de werkwijze van de gemeente door middel van trainingen en opleidingen • Doorontwikkeling van de stads- en dorpstafels • Stimuleren van inwonersinitiatieven • Versteviging en verduidelijking rollen stads- en dorpstafels en gebiedscoördinatoren • Doorontwikkeling van kernkaarten • In kaart brengen van verschillende betrokkenheidsprofielen binnen Moerdijk • Duidelijke visie ten aanzien van betrekken/samenwerken van (vaste) partners van de gemeente ten aanzien van samenwerken en participatie • Evaluatie kernbudget • Goed inrichten van de bij Indicatoren genoemde evaluaties

Gemeente Moerdijk

2023

2024

2025

2026

69

Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving

Gemeente Moerdijk

THEMA INFORMATISERING Strategisch doel • We werken toe naar een goed (digitaal) informatiebeheer. • Er wordt meer ingezet op het verbeteren van de regionale samenwerking op het gebied van informatisering en automatisering met ICTWBW. • We bouwen het datacluster verder uit als centraal punt voor de vertaling van beleidsvragen naar datavragen. • We (her)gebruiken data voor bestuurlijke en beleidsmatige keuzes zodat er efficiënter en effectiever gewerkt kan worden. • Door middel van risicoafweging zoeken we steeds de balans tussen informatieveiligheid en privacy enerzijds en het doel van ons handelen anderzijds. • We werken toe naar digitale toegankelijkheid van de gemeentelijke websites en mobiele apps.

Ontwikkelingen Het datacluster wordt steeds beter gevonden binnen de organisatie. Zo zijn er dit jaar al verschillende projecten opgezet en uitgevoerd om vanuit de vraag naar informatie een dashboard te maken. Het doel hiervan is om effectiever en/of efficiënter te kunnen worden. In deze projecten zijn verschillende databronnen gebruikt om de benodigde informatie duidelijk te presenteren en op een zodanige manier dat ze, over het algemeen, automatisch ververst worden: • Zo heeft het team Veiligheid Vergunningen Toezicht en Handhaving nu elke dag nieuwe informatie over het aantal en het soort vergunningen die is afgegeven en daarnaast wat de gemiddelde afhandeltijd is. Hierdoor hoeft niet één keer per maand een rapportage samengesteld te worden (tijdsbesparing) en is de informatie ook altijd actueel. • Ook voor de Wet open overheid is er een dashboard opgesteld met daarin het aantal verzoeken dat we binnen krijgen, voor welke afdelingen deze bestemd zijn, hoe lang het duurt dat we ze afhandelen en of de verzoeken van inwoners komen of van buiten de gemeente komen. • Voor team financiën is er een dashboard gemaakt om onze betaaltermijn te monitoren zodat we hier beter op kunnen sturen.

Om het gebruik van data en dashboards verder te professionaliseren zijn er verschillende stappen gezet: • De datastromen binnen de verschillende applicaties worden op dit moment in kaart gebracht. Deze systematische weergave van de bronnen gaat ons helpen bij het verder gebruiken van de data. • Verder hebben we stappen genomen om een datawarehouse te realiseren. Gemeente Etten-Leur heeft dit recent ook gerealiseerd. Er is dan ook nauw contact om te leren van dit proces zodat wij dit ook op korte termijn kunnen doen. De eerste stappen voor een regionale samenwerking op informatiebeheer en automatisering zijn gezet. Om de regionale ICT kosten en capaciteit inzichtelijk te maken is een ICT-benchmark uitgevoerd. De uitkomsten van deze nulmeting helpen bij het verder bepalen van wat nodig is voor de toekomst. Een koers naar een efficiëntere bedrijfsvoering, verbeterde dienstverlening en vermindering van de kwetsbaarheden en risico’s. Eén van de eerste gezamenlijke projecten is een regionale oplossing voor telefonie en KCC. In samenwerking met de regio zijn de voorbereidingen voor een aanbesteding telefonie en een KCC-oplossing gedaan. Voor een optimalisering van informatie- en applicatiebeheer zijn verschillende trajecten gestart. Dit zijn meerjarige trajecten waaronder de transitie van lokaal digitaal werken naar werken in de cloud en het beheer op applicaties.

Complexe trajecten waarvoor een andere manier van werken wordt gevraagd van de medewerkers. Dit vraagt om een zorgvuldige aanpak. Inmiddels zijn veel afdelingen overgezet van lokale servers naar een Microsoft omgeving. Ook is een verdiepend onderzoek naar het toekomstbestendig maken van applicatiebeheer afgerond. Naar verwachting zijn de migratie en de eerste stappen op de professionalisering van het beheer medio 2024 afgerond. Het afgelopen jaar bleek het lastig om de taken op het gebied van informatieveiligheid als gewenst uit te voeren. Met name door het niet kunnen vinden van een vaste invulling voor de functie CISO konden niet alle plannen zoals de uitvoering van de BIO nulmeting worden uitgevoerd. Inmiddels is de functie ingevuld en vanaf oktober 2023 start de nieuwe CISO. De uitvoering van de taken worden vanaf dat moment weer hervat.