Beleidsbegroting 2023-2026
Tekst van het document
2023
2024
2025
2026
56
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
THEMA GESPECIALISEERDE, INDIVIDUELE HULP WAAR NODIG Ambitie
Nieuwe ontwikkelingen
We ondersteunen onze inwoners waar nodig met individuele gespecialiseerde niet vrij toegankelijke hulp. Dit zetten we in als eigen kracht (re-ablement), eigen verantwoordelijkheid en inzet van het sociaal netwerk niet voldoende zijn. We kijken daarbij kritisch naar wat onze verantwoordelijkheid als gemeente is en monitoren de kwaliteit en het resultaat van geleverde zorg. Vanuit het uitgangspunt normaliseren, wordt de zorg ingezet tot de hulpvraag voldoende is opgelost en de inwoners zelf verder kunnen.
Energiearmoede en inflatie Met de huidige maatschappelijke situatie ontstaat mogelijk een nieuwe groep die inkomensondersteuning nodig heeft dan wel schuldenproblematiek gaat ervaren. Naast de lagere inkomens, mogelijk de middeninkomens. Vroegsignalering zal helpen maar mogelijk zijn extra maatregelen nodig.
Strategische doelen • Gemeente, zorgaanbieders en maatschappelijke partners ondersteunen jeugd en volwassenen volgens de uitgangspunten: normaliseren, eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid, normeren/begrenzen, re-ablement en één gezin, één plan. Hulp en ondersteuning wordt zo dicht mogelijk bij de inwoners zelf georganiseerd. • We verzachten waar mogelijk de negatieve effecten van armoede door verbetering van kwaliteit van leven of verbetering van inkomenspositie. Inwoners met schulden zijn zo snel mogelijk schuldenvrij (<3jaar).
Effectindicatoren • Het Centrum voor Jeugd en Gezin, jeugdprofessionals, jongerenwerk en jeugdverpleegkundigen werken volgens de regiovisie Jeugd WBW, vertaald naar het handelingskader ‘Grenzen aan de Jeugdzorg’. • Huisartsen zijn digitaal verbonden aan het CJG tbv doorverwijzingen jeugdhulp • Huisartsverwijzingen naar gespecialiseerde zorg is verder afgenomen • Doorlooptijden jeugdhulp zijn verlaagd • Inzet specialistische jeugdhulp is aansluitend/ aanvullend op de vrij toegankelijke hulp en de hulp door de jeugdprofessionals. Overlap neemt af. • First time right; zorgpaden jeugdhulp zijn resultaatgericht, efficiënt en duurzaam. • Herhaalde E33-meldingen (overlast personen met verward gedrag) bij de politie nemen af (effectindicator Wijk GGZ)
Houdbaarheidsonderzoek Wmo Het Rijk heeft in 2022 een houdbaarheidsonderzoek naar de Wmo aangekondigd. Tevens is in het Regeerakkoord aangekondigd dat het abonnementstarief voor huishoudelijke ondersteuning zal worden vervangen in een inkomensafhankelijke bijdrage (waarschijnlijk in 2025). Tijdelijke en structurele versterking van de Wmo Om de beweging naar lichte ondersteuning waar mogelijk door te kunnen zetten, mensen hiervoor te kunnen ontwikkelen en specialiseren, nieuwe werkprocessen uit te lijnen, meer op basis van data te kunnen werken en tegelijkertijd voldoende personele bemensing te hebben om de aanhoudende vragen te blijven behandelen is structurele en tijdelijke personele capaciteit voor de Wmo nodig (68.000 euro incidenteel en 215.00 euro structureel). Doorontwikkeling zorg en veiligheid De pilot ‘Toekomstscenario toekomstbestendige kinden gezinsbescherming’ (Ministerie Justitie en Veiligheid, VWS en VNG) zorgt voor een doorontwikkeling van de veiligheidsteams Jeugd. De pilot krijgt een uitbreiding naar de leeftijd van 0 tot 100 jaar door samenvoeging met het programma Geweld Hoort Nergens Thuis. Met als doel de veiligheid van onze inwoners te borgen en/of zo snel mogelijk te herstellen.
We zetten actief in op verdere ontwikkeling van de verbinding tussen zorg en veiligheid om escalaties te voorkomen en inwoners met complexe ondersteuningsvragen zo snel mogelijk toe te leiden naar de juiste zorg en ondersteuning. De inwoner met psychische kwetsbaarheden krijgt passende en goede zorg en ondersteuning die bijdraagt aan zijn herstel. Ook werken we aan de zichtbaarheid en inzetbaarheid van GGZ-kennis in onze wijken en zorgen we voor 1
57
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
aanspreekpunt waar professionals, buurtbewoners en vrijwilligers terecht kunnen met hun vragen en zorgen over (inwoners met) complexe psychische problematiek. Werkplein op locatie Het Werkplein gaat ‘vergroenen': dichter bij de inwoners hun dienstverlening organiseren en ook in nauwere afstemming met de collega's van Wmo en schuldhulpverlening om zoveel mogelijk integrale hulp te bieden. Het Werkplein gaat daarom vanaf 2023 steeds meer op locatie in de gemeente werken.
Randvoorwaarden • Goede samenwerking tussen de samenwerkende gemeenten in D9, De6 en Gemeenschappelijke Regelingen.
Risico’s • Toename verzwaring problematiek • Personele capaciteit bij gemeente, zorgaanbieders, partners en veiligheidsketen. We kunnen heel snel indiceren maar uitvoering is soms lastig (bijvoorbeeld door gebrek aan chauffeurs bij leerlingenvervoer) • Kwalitatieve en financiële risico's op capaciteit ketenpartners • Het aantal voortijdig schoolverlaters (effectindicator) wordt ook beïnvloed door externe factoren zoals de economische en arbeidsmarktontwikkelingen (b.v. zogenaamde ‘groenpluk' bij grote vraag vanuit arbeidsmarkt). • Afnemend vertrouwen in de overheid. • Veel wisselingen bij samenwerkingspartners. Maakt relatieopbouw lastig.
Prestaties • Huisartsen: het CJG is aangesloten op het zorgdomein van de huisartsen om verwijzing naar CJG te vereenvoudigen. Alle huisartsen hebben een vast contactpersoon Jeugd. Er vindt een jaarlijks relatiegesprek plaats met huisartsen. • Jeugdvisie Wonen’ is uitgevoerd: samen met jeugdhulpaanbieders toewerken naar zo veel mogelijk thuis opgroeien. Het kind volgt niet de zorg, maar de zorg volgt de woonplek van het kind • Opzet van een integraal en centraal meldpunt binnen de gemeente voor meldingen voor Veilig Thuis, om vanuit brede blik meteen de juiste ondersteuning in te zetten. • Uitvoeren beleidsplan mensenhandel en faciliteren zorgcoördinator mensenhandel • Uitvoeren plan van aanpak ouderenmishandeling • Uitvoeren lokale verbeterplan Werken aan Veiligheid (Geweld hoort nergens thuis) • Bijdragen aan nieuw beleidsplan Maatschappelijke opvang (wordt vastgesteld door centrumgemeente Breda) • Cliënttevredenheidsonderzoek Wmo is geactualiseerd • Doorstroom van specifieke casuïstiek naar passende zorg en/of overgang naar ander wettelijk kader (voorbeeld: Wmo-cliënten waarvoor toeleiding naar de Wet Langdurige zorg van toepassing is) • Visie ontwikkeld voor "nieuwkomers" (asielzoekers, huwelijks- en gezinsmigranten, arbeidsmigranten, statushouders en alle andere nieuwkomers). • Nieuwe aanbesteding hulpmiddelen Wmo • Inzet Wijk GGZ’-er is geëvalueerd.
2023
2024
2025
2026
58
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
LASTEN EN BATEN 2023 bedragen x € 1.000
LASTEN: € 44.070
BATEN € 9.217
59
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
OVERZICHT TAAKVELDEN
Begroting 2022 Taakveld (bedragen x € 1.000) 4. Onderwijs
Begroting 2023
Meerjarenbegroting
Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Saldo Saldo Saldo 2022 2022 2022 2023 2023 2023 2024 2025 2026 2.719 -1.212 1.507 2.436 -1.019 1.417 1.390 1.392 1.395
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
2.719
-1.212
1.507
2.436
-1.019
1.417
1.390
1.392
1.395
5. Sport, cultuur en recreatie
1.951
-85
1.866
1.886
-20
1.866
1.832
1.832
1.832
5.1 Sportbeleid en activering
603
-65
538
504
-
504
499
499
499
5.3 Cultuurpresentatie, -productie en -participatie
515
-20
495
473
-20
453
424
424
424
5.6 Media
833
-
833
909
-
909
909
909
909
6. Sociaal domein
40.381
-9.636
30.745
37.847
-8.158
29.689
29.623
29.811
29.815
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
3.724
-1.255
2.469
2.080
-351
1.729
1.717
1.712
1.711
6.2 Wijkteams
2.489
-
2.489
2.610
-
2.610
2.607
2.677
2.677
6.3 Inkomensregelingen
12.098
-8.076
4.022
11.020
-7.580
3.440
3.511
3.573
3.528
6.4 Begeleide participatie
2.711
-
2.711
2.834
-
2.834
2.739
2.664
2.550
6.5 Arbeidsparticipatie
613
-
613
669
-
669
688
706
750
6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo)
2.059
-
2.059
1.945
-
1.945
1.822
1.822
1.822
6.71 Maatwerkdienstverlening 18+
7.246
-255
6.991
7.160
-227
6.933
7.234
7.352
7.472
6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
7.955
-
7.955
8.547
-
8.547
8.411
8.411
8.411
725
-50
675
255
-
255
173
173
173
6.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 18-
761
-
761
727
-
727
721
721
721
7. Volksgezondheid en milieu
1.762
-40
1.722
1.901
-20
1.881
1.882
1.889
1.905
7.1 Volksgezondheid
1.762
-40
1.722
1.901
-20
1.881
1.882
1.889
1.905
Saldo baten en lasten voor bestemming
46.813
-10.973
35.840
44.070
-9.217
34.853
34.727
34.924
34.947
61
-1.024
-963
58
-407
-349
-81
-79
-77
46.874
-11.997
34.877
44.128
-9.624
34.504
34.646
34.845
34.870
0.10 Mutaties reserves Resultaat na bestemming
60
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
ANALYSE PROGRAMMA 4
Baten en Lasten Programma 4
Rekening
Begroting
Begroting
Meerjarenbegroting
(Cijfers x € 1.000)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Totaal Lasten
41.435
46.814
44.069
44.077
44.451
44.586
Totaal Baten
-10.525
-10.973
-9.218
-9.349
-9.528
-9.639
Resultaat voor bestemming
30.910
35.840
34.851
34.727
34.923
34.946
108
61
58
31
33
35
Storting in reserves Onttrekking aan reserves
-906
-1.024
-407
-112
-112
-111
Resultaat na bestemming
30.112
34.877
34.502
34.646
34.844
34.870
Verschil t.o.v. 2022
-375
Samenvatting verschillen t.o.v. 2022
Het verschil op programma 4 tussen het begrote resultaat (na bestemming) in 2023 ten opzichte van 2022 bedraagt € 375.000 voordelig. Ten opzichte van de totale lasten binnen dit programma is dat een afwijking van 1%. De voornaamste oorzaken zijn een lagere toerekening van kosten van het primair proces en een voordelig verschil op de inkomensregelingen (bijstand).
61
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Nadere toelichting verschillen In onderstaand overzicht is een toelichting opgenomen van de belangrijkste verschillen, waarbij: - In de kolom V/N is aangegeven of het een voordeel of een nadeel betreft; - In de kolom % de relatieve afwijking ten opzichte van de omvang van het betreffende budget in 2022 is weergegeven. Onderwerp
Bedrag
% V/N Toelichting
Inkomensregelingen
-607.000 15%
V
Kosten primair proces
-518.000 16%
V
Maatschappelijk werk
-376.000 21%
V
Wmo
-218.000
3%
V
Overige onderwijszaken
-61.000
4%
V
Culturele ontwikkeling Vluchtelingenwerk Bibliotheek
-37.000
8%
V
-25.000 15%
V
80.000 10%
N
Volksgezondheid
81.000
5%
N
Arbeidsparticipatie Reservemutaties
93.000
3%
N
614.000
Jeugdzorg
632.000
6%
N
Overig
-33.000
3%
V
Totaal
-375.000
N
V
In de begroting 2022 is (incidenteel) budget opgenomen voor de eenmalige energietoeslag (€ 1,1 miljoen). De raming van de rijksbijdrage BUIG is gedaald ten opzichte van de begroting 2022 (€ 500.000). De landelijke daling van het aantal bijstandsgerechtigden in 2021 werkt door in het BUIG-budget voor 2022. De (personeel)kosten van de primaire afdelingen worden op basis van de verwachte urenbesteding van de medewerkers doorberekend aan de verschillende programma's. Per saldo heeft deze verdeling geen invloed op het begrotingsresultaat. Ten opzichte van 2022 is er een lagere doorberekening van € 518.000. Voornamelijk aan de taakvelden 6.1 'Samenkracht en burgerparticipatie', en 6.81 'Geëscaleerde zorg 18+' minder kosten toegerekend In de begroting 2022 is (incidenteel) budget opgenomen uit de coronacompensatie van het Rijk. Daarnaast zijn de reguliere budgetten voor de subsidies verlaagd, gelet op de uitgaven in de afgelopen jaren. De begroting 2023 van de gemeenschappelijke regeling beschermd wonen regio Breda heeft een positief resultaat. We houden rekening met een uitkering van € 270.000. De raming voor het kleinschalig collectief vervoer (deeltaxi) is ten opzichte van 2022 verhoogd met € 67.000 als gevolg van indexering (brandstof) en een stijging van het aantal ritten na de coronaperiode.
In de begroting 2022 is uit de eenmalige coronamiddelen een bijdrage aan een maatwerkproject taalonderwijs opgenomen. Daarnaast kunnen de budgetten voor het volwassenenonderwijs en de Lokaal Educatieve Agenda worden verlaagd, gelet op de uitgaven in de afgelopen jaren. In de begroting 2022 is (incidenteel) een bijdrage aan een nieuwe tribune in theater De Schuur opgenomen. In verband met de nieuwe Wet inburgering 2021 en de rijksbijdrage daarvoor is het budget voor de opvang van vluchtelingen verlaagd. De bijdrage aan Bibliotheek West-Brabant stijgt als gevolg van de indexeringsafspraken die zijn vastgelegd in een convenant in 2019. De bijdrage aan GGD West-Brabant en Thuiszorg West Brabant voor zowel het basistakenpakket, het rijksvaccinatieprogramma als de plustaken stijgt voornamelijk als gevolg van indexering (caoontwikkeling). In de begroting 2022 is (incidenteel) de uitkering uit het jaarrekeningresultaat 2021 van WVS opgenomen. In 2023 wordt minder onttrokken uit de reserves. Dit komt voornamelijk doordat bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2021 is besloten om ten behoeve van de voortgang van een aantal overlopende zaken vanuit 2021 naar 2022 diverse budgetten opnieuw beschikbaar te stellen voor 2022. Binnen programma 4 betreft dit € 460.000, wat voornamelijk betrekking heeft op coronamiddelen.
Daarnaast was in 2022 nog een hogere onttrekking uit de reserve sociaal domein geraamd, ter dekking van loonkosten voor de tijdelijke uitbreiding Wmo (2,5 fte). Deze kostenstijging wordt voor een groot deel veroorzaakt door indexering van de tarieven. Het inhuurtarief van de jeugdprofessionals is verhoogd met 5,8% op basis van de tariefstijging in 2022 (€ 72.000 N). De tarieven voor de niet-vrij-toegankelijke zorg (NVTZ) worden voor 2023 verhoogd op basis van een besluit van de bestuurders in regionaal verband (€ 367.000 N); deze verhoging is gebaseerd op de cao-verhogingen en benchmarkgegevens. Verder is het budget voor de NVTZ bijgesteld op basis van de werkelijke kosten in 2021 en de prognose voor 2022 (€ 160.000 N). Diverse kleinere verschillen (< € 50.000).
62
Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben
Reservemutaties 2023 Hieronder zijn de in 2023 begrote reservemutaties opgenomen die het resultaat na bestemming beïnvloeden. In principe geldt dat reservemutaties incidenteel van aard zijn (met reserves kunnen geen structurele lasten worden gedekt). Uitzonderingen hierop vormen reserves die zijn ingesteld ter dekking van kapitaallasten, waarmee de dekking van de kapitaallasten structureel is geregeld. Per reservemutatie is inzichtelijk gemaakt of het een incidentele (I) of structurele (S) mutatie betreft. Stortingen in de reserves 58.000 Storting jaarlijks vast bedrag in de reserve huisvesting onderwijs (I) 58.000 Totaal stortingen programma 4
Onttrekkingen aan de reserves 88.000 Onttrekking aan de brutoreserve ter dekking van de afschrijvingslast van de investering MFC Fijnaart (S) 270.000 Onttrekking uit reserve sociaal domein t.b.v. tijdelijke uitbreiding team MO (2,75 fte) en de pilot Wijk-GGZ'er voor 2022 en 2023 (I) 49.000 Bijdrage uit de reserve huisvesting onderwijs in de huisvestingskosten onderwijs over het jaar 2023 (I) 407.000 Totaal onttrekkingen programma 4
VERBONDEN PARTIJEN Aan de realisatie van de doelstellingen “Ondersteuning voor mensen die het nodig hebben” leveren de volgende verbonden partijen een bijdrage: • Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord (RAV) • Openbare Gezondheidszorg West-Brabant (GGD) • Stichting Openbare Onderwijs West-Brabant • Leerplicht en Regionale Meld- en Coördinatiefunctie Voortijdig Schoolverlaten regio West-Brabant Voor een gedetailleerd overzicht verwijzen wij naar de paragraaf ‘Verbonden Partijen’.
63
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
Partnerschap in een veranderende samenleving We streven naar een samenleving die zo is ingericht dat inwoners zich comfortabel, prettig en veilig voelen. We werken daarbij steeds meer en hechter samen met inwoners, partners en ondernemers. Wij geloven dat samenwerken door participatie en gebiedsgericht werken bijdraagt aan betere democratische besluitvorming. Moerdijk wil een luisterende, aanspreekbare, responsieve en samenwerkende gemeente zijn. Dit vraagt om een blijvende investering en om hierbij steeds de juiste vorm te kiezen. Bij alles wat we doen, hebben we extra aandacht voor dienstverlening en digitalisering & informatisering. De manier waarop we invulling geven aan deze onderwerpen bepaalt voor een belangrijk deel hoe onze inwoners naar de gemeente kijken.
THEMA REGIONALE SAMENWERKING Ambitie
Nieuwe ontwikkelingen
Moerdijk stelt de opgaven centraal en werkt regionaal samen om haar doelstellingen te realiseren. In deze samenwerkingen zijn wij een betrouwbare partner en transparant over onze doelen en inzet. Samenwerken doen wij op basis van vertrouwen waarbij we oog hebben voor de belangen van onze samenwerkingspartners.
In 2023 wordt een visie op regionale samenwerking vastgesteld samen met een regionale samenwerkingsagenda waarin staat welke punten vanuit het bestuursakkoord en de meerjarenbegroting we aan regionale tafels willen realiseren. Naast de visie en agenda hebben we aandacht voor de vraag hoe we effectief regionaal samenwerken.
Strategische doelen • Effectief vormgeven en professionaliseren van de regionale samenwerking om onze maatschappelijke opgaven en ambities te realiseren. • Een goede implementatie van de WGR. • We hebben grip op onze samenwerkingsverbanden.
Effectindicatoren • Ten aanzien van de nieuwe WGR, het aantal aangepaste gemeenschappelijke regelingen.
In juli 2022 is de nieuwe Wet Gemeenschappelijke Regeling in werking getreden. Vanaf dat moment hebben we 2 jaar om de wet te implementeren. Doelstelling van de Wet is om de gemeenteraad meer invloed te geven op de gemeenschappelijke regelingen. Er is een regionaal proces opgetuigd om de standpunten van de betrokken raden op te halen en te kunnen verwerken in beleid. Onder andere wordt de regionale nota verbonden partijen op een aantal punten aangepast.
64
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
Randvoorwaarden
Risico’s
We constateren dat we voor het realiseren van onze doelstellingen steeds meer afhankelijk zijn van wisselende netwerken. Dit vraagt professionaliteit van bestuur en ambtelijke organisatie ten aanzien van samenwerken, flexibiliteit en schakelkracht om kansen te zien én te benutten.
Een concreet risico voor de tijdige implementatie van de nieuwe WGR is het afstemmingsproces tussen de verschillende gemeenteraden, colleges en betrokken gemeenschappelijke regeling. Zonder goede regie is het moeilijk om overeenstemming en eenduidigheid te bereiken.
Prestaties • Vaststellen van visie, agenda en handboek regionaal samenwerken. • Implementatie van de WGR. • Aanpassing van de regionale nota verbonden partijen aan de gewijzigde WGR.
2023
2024
2025
2026
65
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
THEMA PARTICIPATIE Ambitie We trekken lessen uit de ervaringen met gebiedsgericht werken en de aanbevelingen van de Quick Scan Lokale Democratie. De Omgevingswet is de katalysator voor deze ontwikkeling. Participatie wordt een verplichting binnen deze nieuwe wet. Het Stappenplan Participatie zetten we actief in als behulpzaam instrument om passende vormen van participatie per opgave te bepalen.
Strategische doelen • Participatie is verankerend in de werkwijze van de gemeente door het opstellen en uitvoeren van het ‘Actieplan samenwerken en participatie’. • We werken gebiedsgericht samen aan vragen en opgaven. We kennen de gebieden, de netwerken daar en de behoeften van onze inwoners. • Meer participatie en samenwerking leidt tot democratische legitimering, draagvlak en uiteindelijk een prettige en fijne woonomgeving voor de inwoners van Moerdijk. Dit doel wordt mede ondersteund door de invoering van de Omgevingswet en de omgevingsdialoog zoals beschreven in programma 2.
Indicatoren Meten en monitoren van de gemeentelijke score op gebied van samenwerken vanuit de burgerpeiling en www.waarstaatjegemeente.nl • Waardering alle inspanningen van de gemeente • Waardering samenwerking met de inwoners • Gemeente betrekt inwoners bij aanpak leefbaarheid Tevredenheid over participatietrajecten (nog te ontwikkelen onderdeel van het actieplan samenwerken en participatie) Kwalitatief oordeel over het functioneren van de stadsen dorpstafels door de tafels zelf en de gemeente (nu 0-meting gedaan in 2022 middels een evaluatie en in 2025 weer evaluatie)
Nieuwe ontwikkelingen In het bestuursakkoord is € 75.000 per jaar structureel beschikbaar gesteld voor (bewoners)initiatieven. Tevens is er voor de jaren 2023 en 2024 € 50.000 beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het actieplan samenwerken en participatie.
Er is een wetsvoorstel in ontwikkeling dat gemeenten zou verplichten een participatieverordening op te stellen. Dit voorstel is nog niet ingediend bij de Tweede Kamer, maar kan deze bestuursperiode mogelijk een rol gaan spelen.
Randvoorwaarden Als het over samenwerken en participatie gaat is het belangrijk dit te ontwikkelen en door te ontwikkelen in samenwerking met de samenleving en onze maatschappelijke partners. Dit betekent dat we als gemeente de samenleving willen uitnodigen, ondersteunen en faciliteren om samen rond de tafel te komen. Hierbij gaan we op zoek naar middelen en instrumenten die aansluiten bij de leefwereld van onze inwoners en maatschappelijke partners. Ook willen we op het gebied van communicatie zorgen dat we de taal van onze inwoners spreken om mogelijke drempels voor samenwerken en participatie zo veel mogelijk te verlagen. Samenwerken en participatie gaat ook over het teruggeven van invloed. Hiertoe moet de organisatie daadwerkelijk bereid zijn. Ook als na een mooi participatieproces de inhoud die op tafel ligt mogelijk anders is dan verwacht. Ten slotte is voor een goede samenwerking en participatie randvoorwaardelijk dat de gemeente helder, duidelijk, open, transparant en betrouwbaar is.
Risico’s • Samenwerken en participatie gaat over mensen en relaties. Inwoners hebben behoefte aan een vast aanspreekpunt per gebied, daarom zijn voor het gebiedsgericht werken personele wisselingen bij de gebiedscoördinatoren een risico. • Een ander risico is verhouding tussen de professionals van de gemeente en de betrokken vrijwilligers die namens inwoners aan tafel zitten. Rollen moeten duidelijk zijn, als ook de veiligheid voor het geven en nemen van feedback.
66
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
Prestaties • Inbedden en bewustwording van participatie en gebiedsgericht werken in de werkwijze van de gemeente door middel van trainingen en opleidingen • Doorontwikkeling van de stads- en dorpstafels • Stimuleren van inwonersinitiatieven • Versteviging en verduidelijking rollen stads- en dorpstafels en gebiedscoördinatoren • Doorontwikkeling van kernkaarten • In kaart brengen van verschillende betrokkenheidsprofielen binnen Moerdijk • Duidelijke visie ten aanzien van betrekken/samenwerken van (vaste) partners van de gemeente ten aanzien van samenwerken en participatie • Evaluatie kernbudget • Goed inrichten van de bij Indicatoren genoemde evaluaties
2023
2024
2025
2026
67
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
THEMA INFORMATISERING Ambitie Om onze inhoudelijke doelen te kunnen blijven bereiken is investeren in digitalisering en informatisering belangrijker dan ooit. We blijven ons hierbij inzetten voor digitale toegankelijkheid, begrijpelijkheid en gebruiksvriendelijkheid. Op deze manier dragen we bij aan een inclusieve digitale samenleving. Belangrijke keuzes vragen om meer inzicht. Door het op orde houden van de informatiehuishouding en de juiste inzet van data kunnen we maatschappelijke vraagstukken beter oplossen en onze dienstverlening verbeteren. De gemeente Moerdijk wil een toekomstbestendige organisatie zijn op het gebied van informatisering en automatisering.
Strategische doelen • We werken toe naar een goed (digitaal) informatiebeheer. • Er wordt meer ingezet op het verbeteren van de regionale samenwerking op het gebied van automatisering met ICTWBW. • We bouwen het datacluster verder uit als centraal punt voor de vertaling van beleidsvragen naar datavragen. • We (her)gebruiken data voor bestuurlijke en beleidsmatige keuzes zodat er efficiënter en effectiever gewerkt kan worden. • Door middel van risicoafweging zoeken we steeds de balans tussen informatieveiligheid en privacy enerzijds en het doel van ons handelen anderzijds. • We werken toe naar digitale toegankelijkheid van de gemeentelijke websites en mobiele apps.
Indicatoren • Het aantal datalekken en informatieveiligheidsincidenten. • Het aantal processen waarvoor Indicatoren beschikbaar zijn, zal als gevolg van het programma datagedreven werken toenemen.
Nieuwe ontwikkelingen Voortzetten ingezette koers datagedreven werken Tot en met 2022 was er tijdelijk budget voor het programma datagedreven werken. Om de bestaande koers voort te kunnen blijven zetten is nu structureel
budget opgenomen in de begroting. Met dit budget wordt de trekkersrol datagedreven werken geprofessionaliseerd en geborgd. Het datacluster wordt bemenst met collega-professionals vanuit verschillende disciplines, die hun tijd deels kunnen besteden hieraan. Datagedreven werken speelt organisatiebreed een rol maar levert op dit moment de meeste meerwaarde in het sociaal domein, bijvoorbeeld voor de acties die voortkomen uit de scan mens en maatschappij. Gegevensbescherming: privacy en informatieveiligheid De Privacy Officer (PO) zorgt voor het register van verwerkingen, waarin is opgenomen in welke processen welke persoonsgegevens worden verwerkt en waarom. De PO kijkt of er in processen op een goede manier met informatiebeveiliging van persoonsgegevens wordt omgegaan en adviseert daarover. Ook werkt de PO aan bewustzijn in de organisatie. Sinds de komst van de AVG in 2016 merken we dat dit meer vragen oplevert dan er beantwoord kunnen worden. Een (beperkte) uitbreiding van de adviescapaciteit is nodig om dit te kunnen borgen. Goed omgaan met informatieveiligheid is geen eenmalige zaak, maar kent een PDCA-cyclus. Om deze goed in beeld te houden, wordt vaak een Information Security Management System ingezet, een ISMS.
Hiermee kunnen de nulmeting voor de Baseline Informatiemanagement voor Overheden, de acties die hieruit voortkomen, het verwerkingsregister, de vervolgmetingen in het kader van de BIO en de Data Protection Impact Assessments goed inzichtelijk worden gehouden. Er ontstaat een actueel inzicht in de risico’s en de voortgang van de beheersmaatregelen om de risico’s te beheersen. De verantwoording over informatieveiligheid vindt plaats met de ENSIA-systematiek. Informatieveiligheid was enige jaren geleden de kern van wat er met ENSIA verantwoord werd. Deze taak werd de afgelopen jaren uitgevoerd door de CISO, de Chief Information Security Officer, dé adviseur voor informatieveiligheid. Inmiddels zijn er tal van basisregistraties onderdeel van ENSIA geworden, ook de Wet politiegegevens en de Omgevingswet zullen onderdeel worden van de ENSIAsystematiek. Hierdoor verschuift het zwaartepunt én tijdelijk de zwaarte van deze coördinerende rol waardoor deze door een ENSIA-coördinator wordt opgepakt.
68
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
Samenhangende object registratie (SOR) De SOR is een nog te ontwikkelen uniforme registratie met basisgegevens van objecten in de fysieke werkelijkheid. De ontwikkeling zal naar verwachting tot en met 2025 plaatsvinden waarbij de huidige basisregistraties BAG, BGT en WOZ en ook het gegevensbeheer Beheer Openbare Ruimte (BOR) stapsgewijs met elkaar in samenhang worden gebracht. Naar alle waarschijnlijkheid versmelten deze basisregistraties met elkaar. Het doel van de SOR is om verschillen in gegevens te voorkomen, om het gegevensbeheer efficiënter te organiseren en om het gebruik van gegevens te vereenvoudigen. Daarnaast is de SOR een bouwsteen voor het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO). Wet Open Overheid De financiële effecten van de Woo zijn nog niet helder in beeld, zodat die nog niet in deze begroting zijn verwerkt. Via de algemene uitkering uit het gemeentefonds ontvangt de gemeente wel extra middelen voor de uitvoering van deze wet. We gaan er vooralsnog vanuit dat die middelen toereikend zijn voor de extra kosten. Zodra die extra kosten duidelijk zijn zal dit aan de raad worden voorgelegd via een van de bestuursrapportages. Digitale toegankelijkheid Met ingang van 1 juli 2018 is het Tijdelijk besluit digitale toegankelijkheid overheid in werking getreden. Dit tijdelijke besluit is de voorloper van de Wet digitale
overheid die naar verwachting in de loop van 2022 in werking treedt. In het Tijdelijk besluit is bepaald dat websites en mobiele apps van Nederlandse overheidsinstanties – stapsgewijs - moeten voldoen aan (Europese) toegankelijkheidseisen om te voorkomen dat de digitale informatie en dienstverlening mensen met een functiebeperking buitensluit. Het is van belang dat iedereen kan (blijven) meedoen (inclusie) en dat de autonomie van de burger gerespecteerd wordt. Conform het Tijdelijk besluit is de gemeente verplicht per (gemeentelijke) website/mobiele app een zogenaamde toegankelijkheidsverklaring op te stellen en te publiceren. Deze toegankelijkheidsverklaring geeft aan in hoeverre een website/app voldoet aan de digitale toegankelijkheidseisen, wat de overgebleven toegankelijkheidsissues zijn en welke maatregelen de gemeente neemt om deze op te lossen. Aan deze verklaring moet een toegankelijkheidsonderzoek ten grondslag liggen. Voor het uitvoeren van de onderzoeken naar de toegankelijkheid van de gemeentelijke websites is voor 2023 een budget in de begroting geraamd van € 12.500. Nog niet bekend is wat de kosteneffecten op langere termijn zullen zijn en in hoeverre hiervoor van het rijk extra middelen zullen worden ontvangen. Zodra hierover meer bekend is zal de raad daar in een van de bestuursrapportages over worden geïnformeerd.
69
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer Op 1 januari 2023 treedt de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) in werking. De Wmebv regelt dat burgers en bedrijven hun zaken die ze met de overheid moeten doen, digitaal kunnen afhandelen. Zij krijgen daarmee het recht om officiële berichten, zoals aanvragen voor vergunningen en bezwaarschriften, elektronisch aan het bestuursorgaan te zenden. Dit betekent dat we als gemeente verplicht worden om voor ieder formeel bericht een elektronisch kanaal open te stellen. Daarnaast komt er een zorgplicht voor ondersteuning bij alle communicatie met de overheid (ook niet-elektronisch). De implementatie van de Wmebv is een forse opgave voor de gemeente, tegelijkertijd biedt dit ook mogelijkheden om de (digitale) dienstverlening te verbeteren. De voorbereidingen voor de implementatie van de Wmebv, die naar verwachting in fases in werking treedt, zijn gestart. Daarbij zullen de (financiële) gevolgen van deze nieuwe wet in beeld worden gebracht. Nog niet bekend is of de gemeente voor de uitvoering van deze wet extra middelen van het rijk gaat ontvangen. Ontwikkelingen binnen de organisatie Er wordt steeds meer gevraagd van informatiemanagement, als organisatie maken we daar goede slagen in. Met als lonkend perspectief een vernieuwd gemeentehuis zetten we vol in op volledig digitaal werken.
De noodzaak van digitalisering, de vraag naar uitwisseling van data en informatie en de inzet van software en ondersteunende systemen zal de komende periode nog verder toenemen. Ook zien we een verdere toename van digitale samenwerkingsvormen binnen de organisatie, met partners en inwoners. Het is hierbij belangrijk om enerzijds de ruimte te bieden voor nieuwe ontwikkelingen en anderzijds te zorgen voor de bedrijfscontinuïteit en het volgen van wettelijke kaders, bijvoorbeeld met betrekking tot privacy en informatiebeveiliging. Al met al een complexe opgave. Hoe zorgen we ervoor dat we onze inwoners, het bestuur en collega's zo veel mogelijk ontzorgen en tegelijkertijd
ruimte creëren voor vernieuwing en innovatie? Deze ontwikkelingen dagen ons uit om op een andere manier naar de I&A-taken te kijken en hierop de organisatie waar nodig aan te passen. In een strategisch personeelsplan willen we nagaan wat hiervoor nodig is en beschrijven wat dit betekent voor de organisatie rondom deze belangrijke thema's. Hier zijn op dit moment geen aanvullende middelen voor nodig. Met het plan schetsen we een beeld wat nodig is om toekomstbestendig te zijn voor deze opgaven en we komen hier indien nodig bij de gemeenteraad op terug.
Randvoorwaarden • Het verminderen van de technische afhankelijkheid én de aansluiting op technologische en maatschappelijke ontwikkelingen. • We creëren een balans tussen individuele en maatschappelijke belangen. Hiervoor is nodig dat we de privacybescherming en de informatiebeveiliging/ cybersecurity verder vormgeven. • Bij een Digitale Overheid hoort een organisatie waarin digitale vaardigheden en digitale weerbaarheid onderdeel zijn van ieders takenpakket. • Ambitieniveau moet aansluiten bij capaciteit, motivatie en gelegenheid van de organisatie.
Risico’s • Informatiebeveiliging: ondanks de getroffen voorzorgs maatregelen blijft het mogelijk dat we getroffen worden door informatiebeveiligingsincidenten. • Privacy en bescherming persoonsgegevens: datalekken kunnen een maatschappelijke impact hebben en een flinke boete opleveren. • Informatiebeveiliging komt in de verantwoording over output en financiën onvoldoende aan de orde. • Steeds meer processen waar we als gemeente verantwoordelijk voor zijn vinden binnen én buiten de organisatie plaats (samenwerkingsverbanden). Er is extra aandacht voor informatiebeveiliging in deze ketens nodig. In de overeenkomsten met ketenpartners moeten we afspraken maken over privacy en digitale veiligheid. • Te weinig urgentiegevoel in de organisatie om data compleet en zorgvuldig te beheren.
70
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
Prestaties • Inrichten van coördinatie op applicatiebeheer • Transitie netwerkschijven naar online opslag en toegang • Doorontwikkeling digitaal werken, inzet samenwerkplatform en verhogen digitale vaardigheden • Pilot bellen met het Microsoft platform (2023) als voorbereiding op volledige migratie en integratie van interne en externe (KCC) telefonie binnen het Microsoft platform • Opstellen van een aanpak voor informatiehuishouding op orde om inzicht te hebben in wetten, opgaven en ontwikkelingen op dit gebied • Inzetten op kwaliteit van informatie en dit inrichten in een kwaliteitssysteem • In beeld hebben en houden van (archief)informatie in applicaties en platformen • Inzetten op archive by design • Doorontwikkeling duurzame opslag en toegankelijkheid in het e-depot • Aanpassen en verbeteren van de systemen voor aansluiting op Platform Open Overheidsinformatie (PLOOI) • In gebruik nemen van nieuwe tools voor meer inzicht en beveiliging van software • Uitvoering van de resultaten uit de BIO-nulmeting • Het voortzetten en verder uitbouwen projecten datagedreven werken (o.a. dashboards jeugd, meldingen openbare ruimte, fysieke veiligheid, wonen) • Stappen zetten om dataopslag en verwerking ook voor de toekomst optimaal te laten werken (bijvoorbeeld een datawarehouse) • Uitbreiding informatiecategorieën m.b.t.
actieve openbaarmaking (Woo) • Doorontwikkeling functie Woo-contactpersoon • Opstellen toegankelijkheidsverklaringen • Uitvoeren maatregelen ter verbetering van de digitale toegankelijkheid
2023
2024
2025
2026
71
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
THEMA TOEKOMSTBESTENDIGE ORGANISATIE Ambitie Om onze ambities te bereiken is een goed draaiende ambtelijke organisatie nodig. De ontwikkelingen in de samenleving gaan snel en er is krapte op de arbeidsmarkt. Daarom moeten wij, misschien nog wel meer dan ooit, blijven investeren in goede medewerkers en hun ontwikkeling. We zijn als Moerdijk een interessante werkgever. En dat willen we graag blijven. De komende jaren blijven we werken aan het versterken van de samenwerking tussen bestuur en ambtelijke organisatie We contracteren in de vorm van duidelijke en realistische werkafspraken, waarbij we continu aandacht hebben voor evenwicht in bestuurlijke ambities en ambtelijke draagkracht. We werken aan een toekomstbestendige moderne organisatie, waar nieuwe talenten de kans krijgen om aan de opgaven van Moerdijk te werken. Dat vraagt wendbaarheid en flexibiliteit, ondernemend werknemerschap, voortdurend ontwikkelen, financieel bewust zijn en integer handelen. De gemeente Moerdijk is financieel gezond. Ons financiële beleid is erop gericht om Moerdijk ook voor de toekomst financieel gezond te houden.
Strategisch doel • Onze gemeentelijke organisatie is een flexibele organisatie die adequaat anticipeert op ontwikkelingen en reageert op initiatieven en regie vanuit de samenleving.
Indicatoren • Oordeel provincie in het kader van interbestuurlijk toezicht • Verklaring accountant over de getrouwheid • Afgeven rechtsmatigheidsverklaring door college • Door het volgen en analyseren van verzuimcijfers kunnen we blijven werken aan een veilige en gezonde werkomgeving • De mate waarin we vacatures kunnen invullen en de doorlooptijd daarvan geven zicht op hoe we als werkgever op de arbeidsmarkt presteren • Scores uit het medewerkertevredenheidsonderzoek geven aan hoe tevreden en loyaal medewerkers zijn
• Personeelsverloop geeft een indicatie in hoeverre we in staat zijn talent aan ons te blijven binden
Nieuwe ontwikkelingen Gemeentefonds De meicirculaire 2022 laat voor de jaren 2023-2025 door de uitwerking van het regeerakkoord Rutte IV een forse groei zien van de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De groei wordt naast deze volumetoevoeging ook veroorzaakt door de stijging in verband met loon- en prijsontwikkelingen. De VNG heeft namens de gemeenten ingestemd met het vastzetten van de volumetoevoeging voor de jaren 2022-2026. Dit betekent dat aanpassingen van de rijksuitgaven voor deze jaren geen effect meer hebben voor het gemeentefonds. Het kabinet heeft nog geen besluiten genomen over de ontwikkeling van het gemeentefonds vanaf 2026. Wel streven zij naar een andere financieringsen normeringssystematiek tussen het Rijk en de provincies en gemeenten. De systematiek van 'trap op-trap af' wordt verlaten. Het gemeentefonds volgt dan niet automatisch meer de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Bij deze nieuwe financierings- en normeringssystematiek zal ook aandacht zijn voor wijzigingen (lees: uitbreidingen) van het gemeentelijk belastinggebied. Op dit moment is het beeld dat het totale gemeentefonds voor 2026 ten opzichte van 2025 sterk daalt en slechts 1 miljard hoger zal zijn dan het niveau van de septembercirculaire 2021. Voor 2025 is deze afwijking ca. € 8 miljard.
Dit betekent dat (nieuwe) structurele uitgaven binnen de gemeentebegroting begrensd worden door de verwachte situatie in 2026. Een hogere structurele inzet kan namelijk betekenen dat in 2025 bij het opstellen van de begroting 2026 maatregelen moeten worden getroffen om de begroting voor 2026 structureel sluitend te krijgen. Al een aantal jaren wordt gesproken over de herverdeling van het gemeentefonds. Gaf deze herverdeling in 1e instantie een lagere uitkomst voor Moerdijk, de definitieve herverdeling geeft nu een voordeel voor Moerdijk van bijna € 84 per inwoner, ofwel € 3,1 miljoen. In de meerjarenbegroting is, rekening houdend met het bepaalde ingroeipad, een extra inkomst opgenomen van € 7,50 per inwoner is voor 2023, € 22,50 voor 2024
72
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
en € 37,50 voor 2025 en 2026. Of, en hoe het verdere ingroeipad vormgegeven gaat worden is nog niet bekend. Vermoedelijk zal dit betrokken worden bij de nieuwe afspraken over de gewijzigde financierings- en normeringssystematiek. De groei van het gemeentefonds wordt deels ook veroorzaakt doordat rekening is gehouden met aanpassing op basis van de indexering voor loonen prijsontwikkelingen. Binnen de gemeentelijke begroting is maar deels rekening gehouden met deze ontwikkelingen. Gelet op de, op dit moment, vaak forse indexeringen is rekening gehouden met een stelpost in de begroting van € 850.000. Uitbreiding belastinggebied De discussie over aanpassingen/uitbreidingen van het gemeentelijk belastinggebied loopt al meerdere jaren. Door het kabinet is nu aangegeven deze discussie te betrekken bij het onderzoek naar een wijziging van de financierings- en normeringssystematiek van het gemeentefonds. Inzet hierbij is dat de revenuen uit de gemeentelijke belastingen voor de gemeenten toenemen. Bij een mogelijke groei van deze inkomstenbron, zal de omvang van het gemeentefonds neerwaarts worden bijgesteld. Hier is dus sprake van zgn. ‘communicerende vaten'. Rechtmatigheidsverklaring Zoals het er nu naar uitziet zal vanaf het begrotingsjaar 2023 het college bij de jaarrekening een rechtmatigheidsverklaring moeten opstellen en afgeven.
Deze verklaring wordt dan door de accountant getoetst. Deze ontwikkeling past bij het vergroten van de eigen verantwoordelijkheid van het bestuur.
van de Financiële Verordening. Dan worden ook de opmerkingen die zijn gemaakt bij het vaststellen van de verordening in februari 2022 verwerkt. Uitbreiding formatie t.b.v. naleving WKR In het kader van het horizontaal toezicht dat met de belastingdienst is overeengekomen heeft de gemeente in 2019 met de belastingdienst o.a. de afspraak gemaakt de uitvoering van de werkkostenregeling (WKR) goed in de organisatie in te bedden. Hiermee wordt o.a. voorkomen dat de belastingdienst zelf controles gaat uitvoeren in de administratie van de gemeente. In plaats daarvan kan de gemeente zelf steekproeven uitvoeren en hierover rapporteren aan de belastingdienst. Verder speelt mee dat de Belastingdienst met ingang van 2020 de afspraken met betrekking tot het toezicht heeft aangescherpt. De gemeente moet voortaan aantonen door tussentijdse controles en rapportages met bevindingen dat de administratie o.a. van de WKR in control is. De nieuwe medewerker krijgt hier een belangrijke rol in. Met deze uitbreiding is een structureel bedrag gemoeid van € 39.000. Versterken Servicepunt Het gemeentehuis wordt een plek voor ontmoeten en verbinden. Dat vraagt om een facilitaire ondersteuning die daar ook op gericht is. Een plek waar mensen verbinding maken, productief kunnen zijn in hun eigen werk en waarin ze goed gefaciliteerd worden.
Niet alleen catering en correctief onderhoud, maar ook gericht op het creëren van de omstandigheden waarin medewerkers optimaal kunnen presteren en gasten in het gemeentehuis zich welkom voelen. Het afgelopen jaar is ervoor gekozen om de versnipperde facilitaire taken te concentreren binnen het (Intern) Servicepunt.
Bij de vaststelling van de jaarrekening 2021 hebben we in Moerdijk voor 2021 al een pilot gedraaid voor het zelf opstellen van de rechtmatigheidsverklaring. De accountant heeft bij zijn controle aangegeven dat de door het college afgegeven verklaring op de juiste gronden was opgesteld en dat het college inderdaad terecht tot de conclusie was gekomen dat de jaarrekening voldeed aan de rechtmatigheidsvereisten.
Het aantal ondersteunende taken is onder andere met de komst van laptops en telefoons voor alle medewerkers, college- en raadsleden toegenomen. Er is extra formatie nodig om een betrouwbare ondersteuning te kunnen blijven bieden over de hele breedte. Hiervoor is in de begroting een structureel budget van € 53.000 opgenomen.
Financiële Verordening Op het moment dat de wetgeving is vastgesteld voor wat betreft de wijzigingen in het verstrekken van de rechtmatigheidsverklaring zal het traject worden gestart om te komen tot de noodzakelijke aanpassingen
Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven & Inkopen (MVOI) Met de ondertekening van het convenant MVOI 2022 – 2025 heeft het bestuur zich op landelijk niveau gecommitteerd aan de doelstelling van het convenant
73
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
om partijen bij elkaar te brengen en ambitieus maatschappelijk verantwoord opdrachtgeverschap (aanbesteden) en inkopen te stimuleren. Er wordt nog meer kennis met elkaar gedeeld en worden aanbestedende diensten geholpen met het nemen van verantwoordelijkheid voor een duurzame, sociale transitie door middel van inkopen. Nederlandse overheden kopen jaarlijks voor ruim 85 miljard euro in aan producten, werken en diensten. Met hun gezamenlijke inkoopkracht kunnen ze bijdragen aan de transitie naar een duurzame, sociale wereld. Door bijvoorbeeld CO2-uitstoot te verminderen, hergebruik te bevorderen of te zorgen voor inclusie. Met deze inkoopkracht worden marktpartijen gestimuleerd om steeds meer duurzame en sociale producten en diensten te ontwikkelen en te leveren. Het Manifest MVOI benoemt 6 maatschappelijke doelen: • Milieu en biodiversiteit • Klimaat • Circulair (inclusief biobased) • Social return • Diversiteit en Inclusie • Ketenverantwoordelijkheid (Internationale Sociale Voorwaarden) In 2023 wordt een Actieplan MVOI opgesteld en jaarlijks wordt door alle deelnemende gemeenten over de voortgang op de ambities en doelen gerapporteerd. Het
Prestaties • vernieuwd werving en selectiebeleid, waaronder aanpak arbeidsmarktcommunicatie • actualisering waarderings- en afschrijvingsbeleid • actualisering beleid reserves en voorzieningen • actualisering Financiële Verordening • arbeidsmarktstrategie vormgegeven • invulling van het vernieuwde werkplekconcept • integriteitsbewustzijn vergroot • continu investeren in een lerende cultuur en organisatie
rapportagemodel, dat ondersteund wordt door de VNG, geeft inzicht in de bijdragen aan de verschillende doelen zoals klimaat en inclusie etc. ten opzichte van andere gemeenten.
Randvoorwaarden Het werk verandert door verdergaande digitalisering, samenwerken met inwoners, nieuwe wetgeving - zoals de Omgevingswet - en nieuwe aandachtspunten vanuit de samenleving. Het is van belang continu de doorvertaling te blijven maken naar wat dit betekent voor onze organisatie en ons personeel. Het is ook belangrijk dat we ons blijven presenteren op de arbeidsmarkt als een aantrekkelijke werkgever. De gespannen arbeidsmarkt maakt ook dat we meer moeten investeren in het talent dat we in huis hebben. Dit betekent dat interne mobiliteit, oftewel de doorstroming naar een andere functie binnen de organisatie, belangrijker wordt.
Risico’s • De gemeentelijke bezetting staat onder druk door de krapte op de arbeidsmarkt. • Het kost meer tijd en geld om vacatures in te vullen en de juiste mensen te vinden op de arbeidsmarkt. • De stijgende rentevoet en hoge inflatie geeft een extra druk binnen de lastenkant van de begroting, de diverse grondexploitaties en investeringen.
2023
2024
2025
2026
74
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
THEMA DIENSTVERLENING Ambitie Dienstverlening aan onze inwoners is een kerntaak van onze gemeente en moet ook zo ervaren worden. Inwoners moeten kunnen vertrouwen op onze reactietermijnen en de wijze waarop we onze dienstverlening uitvoeren: persoonlijk, meedenkend, betrouwbaar, volledige antwoorden en in duidelijke taal. We sturen op het borgen van de dienstverleningsprincipes en het behalen van reactietermijnen. De digitale transformatie is een kans om te investeren in de kwaliteit van onze dienstverlening. Inwoners worden gestimuleerd om het antwoord op vragen eerst online te zoeken. Lukt het niet, dan is telefonisch contact mogelijk. Is dat onvoldoende, dan volgt het persoonlijk contact. Het doel van dit ‘click-call-face principe’ is dat we meer tijd en aandacht kunnen besteden aan complexere vragen en de minder zelfredzame inwoner die telefonisch of persoonlijk geholpen moet worden. We bouwen zo verder aan een stabiele, gedigitaliseerde organisatie.
Strategisch doel • Inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties voelen zich op een prettige manier door ons gefaciliteerd en ondersteund.
Indicatoren • Waardering inwoners voor gemeentelijke dienstverlening in het algemeen • Waardering inwoners voor gemeentelijk dienstverlening via digitale faciliteiten • Waardering ondernemers voor gemeentelijke dienstverlening in het algemeen • Waardering ondernemers voor gemeentelijke dienstverlening via digitale faciliteiten • Waardering inwoners & ondernemers voor de afhandeling van meldingen woon- en leefomgeving • Waardering inwoners & ondernemers vanuit de continu lopende klanttevredenheidsonderzoeken voor verschillende producten en diensten
Nieuwe ontwikkelingen Digitale dienstverlening
Dienstverlening is ons dagelijks werk. Steeds meer van deze dienstverlening gaat via de digitale weg. Nieuwe wetgeving en ontwikkelingen maar ook onze eigen ambities vragen om een onlinedienstverlening die ons voorbereidt op morgen. We doen al veel digitaal, maar kunnen hier zeker extra beweging in brengen. Dit doen we met de nader te ontwikkelen aanpak/visie ‘Digitale dienstverlening’ waarin we een heldere ambitie en uitgangspunten benoemen, die aansluiten bij de moderne organisatie die Moerdijk wil zijn. We kiezen ervoor de informatiesamenleving te omarmen en niet aan de zijlijn te staan. De komende tijd brengen we onze ambitie op het gebied van digitale dienstverlening in beeld, daarna wordt duidelijk wat de aanpak op dit vlak wordt en wat hiervoor nodig is. Nieuwskamer De nieuwe Omgevingswet, gebiedsgericht werken, participatie: in de kern draait het allemaal om contact. Om écht contact te maken moeten we luisteren en kijken, naar onze medewerkers, inwoners en stakeholders. Welke problemen en zorgen hebben ze? Wat zijn de tegenstellingen en afwijkende meningen? Wat is de mening van ‘het stille midden’? Dat gaat verder dan enkel het monitoren van (sociale) media. Om hier in de praktijk mee aan de slag te gaan hielden we in 2022 een pilot Nieuwskamer. Veel organisaties/gemeenten hebben inmiddels zo’n Nieuwskamer.
Het is een (fysieke) plek waarin medewerkers van verschillende afdelingen samenwerken om het nieuws, de actualiteit en alle vragen die binnen komen te analyseren en om te zetten in (communicatie)acties. De pilot is breed geëvalueerd met als conclusie dat de werkwijze in een Nieuwskamer een meerwaarde heeft voor de gemeente Moerdijk en dat we daar verder mee willen gaan. In 2023 gaan we de Nieuwskamer implementeren Huisstijl De bestaande huisstijl van de gemeente is 25 jaar oud. Hij is verouderd en voldoet niet aan de eisen van deze tijd. In 2022 gaat de aanbesteding voor de nieuwe huisstijl nog online met als resultaat dat de nieuwe huisstijl volgens planning in 2023 klaar is. Website De inrichting van de huidige gemeentelijke website
75
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
is zo’n vijf jaar oud. De website is momenteel hét belangrijkste dienstverlenings- en informatiekanaal van de gemeente en moet te allen tijde actueel, klantgericht en gebruiksvriendelijk zijn voor zowel inwoners als werknemers. Een doorontwikkeling van de website, door onder andere meer gebruik van video en beeld, zorgt voor minder vragen van inwoners bij het Klant Contact Center en voor snellere service vanuit de gemeente wanneer informatie gemakkelijk te vinden is. Dit bevordert zowel de interne als externe dienstverlening. Daarnaast is het algemeen bekend dat de rol van de website alleen maar groter wordt door enkele wettelijke ontwikkelingen, zoals de Wet digitale overheid, Wet modernisering elektrisch bestuurlijk verkeer en de Wet open overheid, waardoor (grote) aanpassingen nodig zijn. De grootste impact heeft de Wet digitale toegankelijkheid waar men als gemeente aan moet voldoen, zodat de digitale dienstverlening via de website te allen tijde toegankelijk is voor iedereen, dus ook voor mensen met een visuele en/of auditieve beperking. Daarom gaan we in 2023 onderzoek doen naar een nieuwe website om die in 2024 te kunnen invoeren. Het onderzoek in 2023 geeft zicht op de kosten van een nieuwe website. In de kadernota/begroting 2024 zullen we dit opnemen.
Verminderen van regels en regeldruk In het derde/vierde kwartaal van 2022 is gestart met het opstellen van nieuw evenementenbeleid, één van de doelen is het aanvragen van evenementenvergunningen minder complex te maken. Bij het opstellen van het nieuwe beleid worden de (on)mogelijkheden van een meerjarige vergunning meegenomen. Na vaststelling van het nieuwe beleid organiseren we hierover een informatiebijeenkomst met aandacht voor de nieuwe procedures, indieningsvereisten, termijnen etc.
Randvoorwaarden Belangrijk is dat iedereen bewust wordt van het belang van onze dienstverlening. We werken allemaal voor onze inwoners in de gemeente Moerdijk. Een randvoorwaarde is dan ook dat iedereen (dus ook binnen de organisatie) werkt volgens de dienstverleningsprincipes. Je houdt je aan de reactietermijnen, geeft terugkoppeling, je denkt mee en bent een betrouwbare ambtenaar en collega.
Risico’s Intern: Van belang is dat het management en de medewerkers het belang inzien van meewerken aan de verbetering van de dienstverlening. Niet altijd is er voldoende tijd, het gewone werk moet ook door blijven gaan, dat kan een belemmering zijn om onvoldoende mee te werken aan het uitdragen van de verbetertrajecten in de dienstverlening. Extern: Netwerk-, hardware- en softwarestoringen zorgen voor risico’s voor de dienstverlening van alledag. Aan de balie, via de telefoon en het internet. Geen toegang tot internet en ontbreken van digitale vaardigheden: Inwoners die geen toegang hebben tot het internet helpen we op een andere manier. We verliezen daarnaast ook niet uit het oog dat er inwoners en medewerkers minder of niet digitaalvaardig zijn. Hierdoor blijven post, telefoon en een persoonlijke afspraak beschikbaar.
76
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
Prestaties • Bewustwording: Interne bewustwording voor het belang van onze dienstverlening vergroten. Onder de aandacht brengen van onze dienstverleningsprincipes. - dienstverlening onderdeel van onboardingprogramma nieuwe medewerkers - gedurende 2023 diverse communicatie-uitingen over de dienstverleningsprincipes zodat nieuwe en bestaande medewerkers het belang van dienstverlening beter inzien • Dienstverleningsprincipes “duidelijk” en “betrouwbaar” zijn geïmplementeerd - meldingen openbare ruimte - duidelijke taal (aanbod taaltrainingen, herschrijven standaardbrieven) - klanttevredenheidsonderzoeken - terugbelverzoeken • Dienstverleningsprincipes “persoonlijk” en “meedenkend” zijn geïmplementeerd • Dienstverleningsprincipe “volledig antwoord” is geïmplementeerd. Vermindering van regels en verantwoordingsdruk: “De stofkam halen door de APV”; met de raad bekijken of overbodige regelgeving kan worden geschrapt, verduidelijkt of vereenvoudigd. • Onderzoek naar nieuwe website • Implementatie Nieuwskamer • Implementatie nieuwe huisstijl • Implementatie nieuwe website
2023
2024
2025
2026
77
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
LASTEN EN BATEN 2023 bedragen x € 1.000
LASTEN: € 27.434
BATEN € 89.561
78
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
OVERZICHT TAAKVELDEN
Begroting 2021 Taakveld (bedragen x € 1.000) 0. Bestuur en ondersteuning
Begroting 2022
Meerjarenbegroting
Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Saldo Saldo Saldo 2022 2022 2022 2023 2023 2023 2024 2025 2026 21.131 -82.423 -61.292 27.045 -89.561 -62.516 -68.210 -70.403 -65.618
0.1 Bestuur
2.109
-
2.109
1.930
-
1.930
1.931
1.930
1.958
0.2 Burgerzaken
1.406
-400
1.006
1.273
-503
770
674
659
620
0.4 Overhead
14.251
-362
13.889
13.941
-385
13.556
13.764
13.911
13.742
0.5 Treasury
597
-2.330
-1.733
217
-2.420
-2.203
-2.534
-2.792
-2.679
0.61 OZB woningen
433
-3.672
-3.239
462
-3.959
-3.497
-3.580
-3.641
-3.762
0.62 OZB niet-woningen
372
-14.016
-13.644
396
-15.470
-15.074
-15.699
-16.636
-17.572
0.64 Belastingen overig
17
-66
-49
17
-64
-47
-47
-47
-47
-
-59.530
-59.530
-
-65.304
-65.304
-65.557
-68.026
-62.803
1.498
-2.047
-549
8.728
-1.456
7.272
2.561
3.934
4.620
0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB)
448
-
448
81
-
81
277
305
305
6. Sociaal domein
613
-
613
389
-
389
374
374
375
6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Saldo baten en lasten voor bestemming
613
-
613
389
-
389
374
374
375
21.744
-82.423
-60.679
27.434
-89.561
-62.127
-67.836
-70.029
-65.243
0.10 Mutaties reserves
6.709
-8.026
-1.317
-
-268
-268
-143
-143
-143
Resultaat na bestemming
28.453
-90.449
-61.996
27.434
-89.829
-62.395
-67.979
-70.172
-65.386
79
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
ANALYSE PROGRAMMA 5
Baten en Lasten Programma 5
Rekening
Begroting
Begroting
Meerjarenbegroting
(Cijfers x € 1.000)
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Totaal Lasten
17.903
21.744
27.434
24.737
25.662
25.905
Totaal Baten
-80.426
-82.423
-89.561
-92.574
-95.690
-91.148
Resultaat voor bestemming
-62.523
-60.679
-62.127
-67.837
-70.028
-65.242
3.789
6.619
0
-90
-90
-90
Storting in reserves Onttrekking aan reserves
-4.580
-7.936
-268
-53
-53
-53
Resultaat na bestemming
-63.315
-61.996
-62.395
-67.980
-70.172
-65.385
Verschil t.o.v. 2022
-399
Samenvatting verschillen t.o.v. 2022
Het verschil op programma 5 tussen het begrote resultaat (na bestemming) in 2023 ten opzichte van 2022 bedraagt € 399.000 voordelig. Ten opzichte van de totale lasten binnen dit programma is dat een afwijking van ruim 1%. De voornaamste oorzaken zijn een hogere algemene uitkering en opbrengst OZB en daartegenover een hogere stelpost nieuw beleid.
Nadere toelichting verschillen In onderstaand overzicht is een toelichting opgenomen van de belangrijkste verschillen, waarbij: - In de kolom V/N is aangegeven of het een voordeel of een nadeel betreft; - In de kolom % de relatieve afwijking ten opzichte van de omvang van het betreffende budget in 2022 is weergegeven.
80
Programma 5 Partnerschap in een veranderende samenleving
Onderwerp
Bedrag
% V/N Toelichting
Algemene uitkering gemeentefonds
-5.107.000
8%
V
Opbrengst OZB
-1.739.000
10%
V
Treasury
-470.000
27%
V
Vennootschaps belasting Overheadkosten
-359.000
86%
V
-333.000
2%
V
Kosten primair proces
-314.000
12%
V
Bestuur
-185.000
9%
V
Burgerzaken
-66.000
69%
V
Reservemutaties
1.049.000
80%
N
Stelpost nieuw beleid
7.114.000 909%
N
Overig
11.000
Totaal
-399.000
-
N V
De in deze begroting opgenomen ramingen van de algemene uitkering van het rijk zijn gebaseerd op de meicirculaire gemeentefonds 2022. Deze circulaire kwam te laat om nog te kunnen verwerken in de kadernota 2023. In de meicirculaire 2022 waren de accrescijfers aanzienlijk aangepast t.o.v. de septembercirculaire 2021. Daarnaast was de al langer gepland staande herijking van de verdeelmaatstaven gemeentefonds erin verwerkt. Deze beide aanpassingen betekenen voor de gemeente Moerdijk een aanzienlijke positieve bijstelling van de uitkeringen voor de jaren 2023 tot en met 2025. Na correctie van de taakmutaties en stelposten gaat dit voor 2023 om een meeropbrengst van ruim € 5 miljoen. In de kadernota 2023 was rekening gehouden met een neerwaartse bijstelling van de OZBopbrengsten, met name bij de heffing voor niet-woningen. Inmiddels is aan de hand van de heffingsgegevens over 2022 gebleken dat de negatieve verwachtingen iets kunnen worden bijgesteld. De meeropbrengst is daarnaast een gevolg van de indexering van de tarieven met 7,6% zoals toegelicht in de kadernolta 2023. Met name door een verhoging van het rente-omslagpercentage van 1,5 naar 2 procent is het bedrag aan rente-inkomsten hoger dan in 2022. De raming van de te betalen vennootschapsbelasting is verlaagd op basis van de naar beneden bijgestelde winstnemingen op de grondexploitatie voor 2023.
Alle personeel dat niet in het primaire proces meedraait wordt beschouwd als overhead, dit betreft de leidinggevende functies en de ondersteunende teams. Hun kosten worden op de centrale post Overhead verantwoord en niet toegerekend aan de de verschillende taakvelden, zoals dit wel gebeurt bij de medewerkers in het primaire proces. Ook de kosten van huisvesting en automatisering/ informatisering worden beschouwd als overheadkosten. Totaal gaat het om een budget van bijna € 14 miljoen. Het voordelig verschil heeft voor een groot deel te maken met lagere personeelskosten vanwege het vervallen van de VPL-premie vanaf 1-1-2023. Daarnaast is het mobiliteitsbudget met € 100.000 verlaagd, gelet op de werkelijke kosten in de afgelopen jaren. Verder zijn enkele tijdelijke budgetten die in 2021 en 2022 beschikbaar waren, vanaf 2023 niet langer geraamd. Dit betreft o.a. budgetten voor experimenteren/vernieuwen, voor datagedreven werken en voor inhuur van een trainee. Het structureel maken van het budget voor datagedreven werken is opgenomen in de kadernota 2023 en is voorlopig geraamd op de stelpost nieuw beleid. Tegenover de voordelen zijn er hogere kosten geraamd voor energieverbruik gemeentehuis (€ 40.000) en is de bijdrage aan ICT WBW € 90.000 hoger, voornamelijk door de uittreding van de gemeente Bergen op Zoom.