2e bestuursrapportage 2024

31

Programma 2 Prettig en veilig wonen en leven in Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Investeringskredieten (x € 1.000) Binnen programma 2 zijn er naast bovenstaande exploitatiebudgetten, aanpassingen nodig in de eerder beschikbaar gestelde investeringskredieten. Deze investeringen worden na afronding meerjarig afgeschreven. Krediet

Bedrag

% V/N

S/I Toelichting

Beheerplan bruggen (Lamgatsebrug)

240

33%

N

I

De kosten voor vernieuwing van de Lamgatsebrug tussen Moerdijk en Halderberge (die ook bijdragen in de kosten) vallen hoger uit. De oorzaken hiervan zijn een slechtere bereikbaarheid van het bouwterrein van de lamgatsebrug dan van tevoren gedacht, vergoeding voor gebruik particuliere landbouwpercelen, benodigde opstelplaatsen bouwkranen en verminderde opbrengsten m.b.t. de verkoop van het hout van de oude brug. De benodigde bijstelling voor het aandeel van de gemeente Moerdijk bedraagt € 240.000. Rekening houdend met een afschrijvingstermijn van 45 jaar resulteert dit de komende jaren in ca. € 5.000 hogere afschrijvingslasten.

Sportvelden (De Fendert)

18

67%

N

I

De kosten vallen hoger uit i.v.m. de plaatsing van een ballenvanger die niet was begroot. Rekening houdend met een afschrijvingstermijn van 15 jaar resulteert dit de komende jaren in ca. € 1.200 hogere afschrijvingslasten.

Sportvelden (v.v. TPO)

19

29%

N

I

De kosten van uitvoering renovatie bleken hoger te zijn dan begroot. Er zijn geen bijzondere afwijkingen in de uitvoering. Rekening houdend met een afschrijvingstermijn van 15 jaar resulteert dit de komende jaren in ca. € 1.300 hogere afschrijvingslasten.

Tractie (Pick up PU10)

26

35%

N

I

Vanwege de kosten van BPM per 1-1-2024 en hogere aanschafkosten is een bijstelling nodig van dit investeringskrediet. Rekening houdend met een afschrijvingstermijn van 10 jaar resulteert dit de komende jaren in ca. € 2.600 hogere afschrijvingslasten.

32

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk Onze gemeente heeft een sterke economische functie van regionale en nationale betekenis. Hierdoor ontstaat zowel werkgelegenheid voor onze eigen inwoners als voor de regio. De economische doorontwikkeling biedt kansen voor een inclusieve arbeidsmarkt en het aantrekken van nieuwe inwoners om de leefbaarheid te versterken en onze voorzieningen op peil te houden. De economische positie van de gemeente wordt verder uitgebouwd door economische kansen te benutten. Daarbij streven we naar een beter evenwicht tussen economie en de (milieu)druk op mens en omgeving. We kijken naar wat economische ontwikkelingen kunnen bijdragen aan het realiseren van doelstellingen ten aanzien van duurzaamheid, klimaat, leefbaarheid en bereikbaarheid. We kunnen de economische kracht van het haven- en industrieterrein waar mogelijk koppelen aan andere lokale en regionale opgaven. Er liggen kansen om de spin-off vanuit de industrie richting lokale bedrijvigheid te vergroten. De aanwezigheid van de zeehaven van Moerdijk en ons uitgestrekte buitengebied met agrarische bebouwing en recreatieterreinen hebben helaas een aantrekkingskracht op de georganiseerde criminaliteit. Dit kan ondermijnende effecten hebben op onze samenleving.

Mijlpalen

• De bouw van Logistiek Park Moerdijk is in maart gestart met de ontwikkeling van de eerste ontwikkelcel voor DSV. Ook de interne baan die Logistiek Park Moerdijk met het Haven- en industrieterrein verbindt is gereed. • In juni hebben de gemeenten Moerdijk, Drimmelen, Geertruidenberg en Oosterhout, de Provincie Noord Brabant en het Ministerie van EZK de bestuursovereenkomst Gebiedsinvesteringen “wind uit zee” ondertekend. De vier gemeenten ontvangen gezamenlijk € 50 miljoen om de gevolgen van op zee opgewekte windenergie voor inwoners op te vangen. Moerdijk ontvangt € 11,7 miljoen. Begin 2026 moet definitief besloten zijn hoe de middelen worden ingezet. • Eind augustus zijn de werkzaamheden aan de Noordelijke Randweg van Zevenbergen officieel van start gegaan. De nieuwe weg, die onderdeel is van de N285, zorgt voor een goede ontsluiting van Zevenbergen-Noord. Daar worden nieuwe woningen en het klimaatadaptieve bedrijventerrein Koekkoek 2 gebouwd. • Moerdijkse mobiliteitsopgaven zoals de stationsontwikkeling van Zevenbergen zijn

goed gepositioneerd in de regionale Meerjarige Multimodale Mobiliteitsafspraken in zowel de stedelijke regio West-Brabant West als BredaTilburg. Dit vormt een opmaat voor mogelijk nadere afspraken over programmering en cofinanciering.

33

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Gemeente Moerdijk

THEMA HAVEN- EN INDUSTRIETERREIN Strategisch doel

• Het Haven- en Industrieterrein ontwikkelt zich in balans met haar omgeving (People, Planet, Profit). We benutten de economische kracht door ruimtelijk-economische ontwikkelingen bij te laten dragen aan onze doelstellingen op gebied van klimaat, duurzaamheid en leefbaarheid.

Ontwikkelingen

Governance stedelijke regio's Ten aanzien van Stedelijke regio West-Brabant West wordt een college besluit over de governance in december voorzien. Dit is conform afspraak in het Pact van Moerdijk. Vaststelling door de raad zal in 2025 plaatsvinden. Besluitvorming over Baronie en SRBT volgt een vergelijkbaar pad, maar wordt mogelijk net wat later gerealiseerd. RWB Strategische agenda en actieprogramma 2024-2028 In april werd de nieuwe strategische agenda en bijbehorend actieprogramma door het algemeen bestuur van de RWB vastgesteld. Met deze agenda richt de RWB zich in lijn met de Economic Board West-Brabant en REWIN op de pijlers: plantbased, circulaire en innovatieve economie. Overdracht taken RWB aan stedelijke regio's De overdracht van taken van de RWB naar de stedelijke regio heeft in praktijk al grotendeels plaatsgevonden. Bedrijventerrein afspraken worden

nu gemaakt via de lijn van de Stedelijke regio's. Hetzelfde geld voor afspraken over mobiliteit. Er was (nog) geen draagvlak om in lijn met afspraken over taken ook tot afspraken over middelen te komen. Mogelijk veranderd hier iets in als er vanuit de stedelijke regio's bijdragen gevraagd gaan worden aan de gemeenten. Dit wordt in 2025 voorzien. In afwachting op exacte bedragen is in de begroting 2025 hier al wel een post voor opgenomen.

Ontwerptafel Powerport De technische verkenning heeft meer tijd gevraagd dan vooraf verwacht. Ook kost het tijd om het rijk op politiek-bestuurlijk niveau aan te haken. De wisseling van het kabinet heeft hier niet aan bijgedragen. Naar verwachting lukt het om de technische verkenning in 2024 af te ronden. De gebiedsgerichte uitwerking, inclusief participatie schuift naar 2025. Voordat begonnen kan worden met deze stap is het nodig dat rijk, provincie en gemeenten gezamenlijk de scope van de participatie bepalen. Dit vraagt om richtinggevende keuzen. Evaluatie kredietovereenkomst GR Havenschap De evaluatie vindt elke 4 jaar plaats. Vorige keer was 2021. De evaluatie zal dan ook in 2025 worden opgepakt. Per abuis staat dit verkeerd in het overzicht, deze evaluatie is als prestatie in begroting 2025 opgenomen.

34

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Prestaties • Afspraken over governance Stedelijke regio's SRBT (Breda-Tilburg) en West-Brabant West (WBW), inclusief eventuele overdracht werkzaamheden van de RWB aan de stedelijke regio's • Opleveren resultaten integrale Ontwerptafel Moerdijk met Rijk, provincie en regio • Evaluatie kredietovereenkomst GR Havenschap Moerdijk • Interne Baan LPM operationeel • Moerdijk Meer Mogelijk (Afhankelijk van stikstofdossier): - Start realisatie havenontwikkeling Waterfront Moerdijk - Realisatie projectonderdeel dijkaanpak Waterfront Moerdijk • LPM fase 1-4: afhankelijk van oplossing stikstofproblematiek – realisatie en oplevering 2025-2027 • Moerdijk Meer Mogelijk: - Oplevering project Noordelijke randweg Zevenbergen - Oplevering Waterfront

Gemeente Moerdijk

2024 2025 2026 2027

35

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Gemeente Moerdijk

THEMA VITALE CENTRA Strategisch doel

• Zevenbergen, Fijnaart, Klundert en Willemstad hebben een bereikbaar, compact winkelhart dat uitnodigt als ontmoetingsplaats, met een aantrekkelijk aanbod van detailhandel, horeca, culturele en recreatieve functies en evenementen

Ontwikkelingen

Vaststelling centrumontwikkeling Fijnaart fase 1 – verplaatsing supermarkt De opdracht om Fijnaart een levendig dorpshart en een vitaal centrum te bezorgen was niet eenvoudig. De vanuit bewoners zelf opgerichte klankbordgroep is blij dat er een plan ligt, waar ook de gemeenteraad volmondig ‘ja’ tegen heeft gezegd. Ontwikkeling ondernemersfondsen Het huidige convenant, dat de richtlijnen voor de huidige ondernemersfondsen bepaalt, loopt tot 1 januari 2025. Onze evaluatie heeft aangetoond dat er ruimte is voor verbetering in de huidige opzet van

De klankbordgroep centrumplan heeft zich de afgelopen jaren sterk gemaakt voor het nieuwe centrumplan in Fijnaart. Vlnr Huibert van Dis, Joseph van Hoof en Peter Overzier. © Tonny Presser/Pix4Profs

de ondernemersfondsen. De volgende conclusies zijn hieruit naar voren gekomen: • Het innen van reclamebelasting heeft ervoor gezorgd dat de ondernemersverenigingen geen eigen ledenadministratie hebben. • De omschreven doelen in de nadere regels te breed zijn en verder gaan dan de verantwoordelijkheden van een ondernemersvereniging. • Taken in de openbare ruimte zijn verlegd naar de ondernemersverenigingen, waarbij de gezamenlijke conclusie is getrokken dat dit efficiënter gedaan kan worden door de gemeente.

Dashboard vitale centra Het strategisch doel is vertaald naar resultaten die we willen bereiken voor de vier vitale centra in Moerdijk. De meetmomenten zullen altijd in Q4 van het betreffende jaar zijn en vervolgens zal hierover gerapporteerd worden in Q1 in het jaar erop.

36

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Prestaties • Oplevering herinrichting openbare ruimte centrum Klundert (fase 2 centrumplan) • Vaststellen startdocument centrumplan Klundert fase 3 (Doorsteek/ Westerstraat e.o.) • Startdocument + planvorming voor project Bastion Groningen Willemstad • Definitie deelprojecten centrumvisie Fijnaart • Afronding centrumvisie Klundert (fase 3) • Oplevering herijking uitvoeringsprogramma Centrum Zevenbergen • Start realisatie deelgebied Stoofstraat Zevenbergen • Realisatie deelprojecten centrumvisie Fijnaar • Realisatie uitvoeringsprogramma vitaal centrum Willemstad • Definitie deelprojecten centrum Klundert

Gemeente Moerdijk

2024 2025 2026 2027

37

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Gemeente Moerdijk

THEMA TOERISME Strategisch doel

• Het gemeentelijk aandeel in het toeristisch product Moerdijk is en blijft op orde. • Ondernemers versterken en dragen bij aan de doorontwikkeling van het toeristisch product Moerdijk. • We brengen samen met ondernemers het toeristisch product Moerdijk op een effectieve en inspirerende manier onder de aandacht van inwoners en bezoekers.

Ontwikkelingen

Expeditie Haringvliet In 2024 is een evaluatie en toekomststudie uitgevoerd met als hoofdvraag of het binnen de gestelde kaders mogelijk is om een vaarverbinding te ontwikkelen en te exploiteren die bijdraagt aan de aantrekkelijkheid van het gebied rondom het Haringvliet als toeristische bestemming. Conclusie

van het rapport is dat er zeker behoefte is aan een vaarverbinding, maar dat op dit moment een snelle vaarverbinding over het Haringvliet niet realistisch is. Er is daarom gekozen om in te zetten op kortere routes met langzamere schepen. Voor het westelijk deel van het Haringvliet is dit voor 2024 gerealiseerd onder de benaming veerverbinding Haringvliet. Voor het oostelijk deel (Moerdijk) is, naast de bestaande veerverbindingen, langer de tijd nodig om wenselijkheid en haarbaarheid nader te onderzoeken. In juli is de gemeenteraad met een Raadsinformatiebrief geïnformeerd over deze ontwikkeling.

Toeristische marketinginitiatieven en samenwerking De werkwijze waarin we samen met ondernemers tot het versterken van toeristisch product Moerdijk komen is geëvalueerd. Deze werkwijze wordt intern en extern goed ontvangen en in het afgelopen jaar

38

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

zijn meerdere initiatieven gerealiseerd. Er is zelfs een grotere vraag met initiatieven dan we kunnen honoreren. Ook de toeristische marketing is een meerwaarde gebleken. We worden steeds beter en vaker gevonden op het internet en het aantal volgers op sociale media stijgt. Het voorstel is dan ook om de ingeslagen weg te continueren en hier extra budget aan te koppelen. Dit wordt in oktober in de raad behandeld.

Gemeente Moerdijk

Fort de Hel Voor Fort de Hel is voor 2024 een nieuwe beheerder gevonden die het fort bezoekbaar en beleefbaar houdt binnen de huidige mogelijkheden. Het ontwikkeltraject Fort de Hel loopt nog en wordt niet in 2024 afgerond. De raad krijgt in 2025 een voorstel voor een ontwikkelrichting aangeleverd. Hierdoor kan nu nog niet gekeken worden naar een definitieve invulling van het fort. De huidige beheerder is enthousiast om het fort ook in 2025 bezoekbaar en beleefbaar te houden.

Prestaties • Toeristische monitor is gereed • Het openbaar gebied rondom de Stenen Poppen in Klundert is ingericht • Werkprogramma Stelling van Willemstad is opgesteld, inclusief vaarverbindingen • Ontwikkeling permanente steiger nabij Fort Sabina is gestart • Gevelrestauratie Fort Sabina is afgerond • Realisatie invulling botenloods Fort Sabina is gestart • Toeristisch bebordingsplan Willemstad en omgeving is gerealiseerd • Evaluatie werkwijze versterken toeristisch product Moerdijk i.s.m. ondernemers • Verkenning mogelijkheden regionale promotiestrategie is uitgevoerd • Aanbesteding voor een nieuwe exploitant Fort de Hel is opgestart • Cultureel beleid, inclusief monumentaal erfgoed, is vastgesteld • Realisatie permanente steiger nabij Fort Sabina • Verkenning doortrekken Roode Vaart

2024 2025 2026 2027

39

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Gemeente Moerdijk

THEMA ARBEIDSMARKT Strategisch doel

• Er is voldoende en goed gekwalificeerd personeel voor nieuwe en bestaande bedrijven

Ontwikkelingen

Huisvesting arbeidsmigranten De aanvraag omgevingsvergunning Blokdijk in Moerdijk voor 450 arbeidsmigranten is in december 2023 ingediend en is in behandeling. Streven is dit jaar de vergunning te verlenen. Afhankelijk van eventuele bezwaren kan gestart worden met realisatie eind 2024 of 2025. Voor de initiatieven aan de Oudemolensedijk in Fijnaart voor 320 arbeidsmigranten en de Zwaluwsedijk Moerdijk voor 112 arbeidsmigranten lopen de principeverzoeken en wordt in 2025 de vergunning verwacht. Tegen beide initiatieven worden bezwaarprocedures verwacht, zodat start realisatie verwacht wordt in 2026. Er wordt deelgenomen aan de regionale themagerichte aanpak arbeidsmigratie, onder begeleiding van de VNG. De nulmeting heeft in september plaatsgevonden. Het is de bedoeling dat vanaf 2025 een plan van aanpak handhaving zal worden opgestart.

NXT-Moerdijk / projectportfolio arbeidsmarkt De NXT-Moerdijk community groeit: er zijn 2 triple helix events geweest waarbij ondernemers, onderwijs en overheid met elkaar het gesprek gevoerd hebben over onder andere de manier waarop zij gezamenlijk de arbeidsmarkt kunnen verstevigen. Vanuit deze events zijn een werkgroep en stuurgroep gevormd. Het aantal unieke gebruikers in de NXT-Moerdijk app is gegroeid naar ongeveer 380. Er zijn 2 scholen en 28 ondernemers aangesloten en op dit moment hebben ca. 25 ondernemers in overweging om aan te sluiten. Momenteel (september 2024) zijn er 83 banen en stages geplaatst. Begin 2024 is een start gemaakt met de 2e fase van NXT-Moerdijk. Op dit moment zijn we in gesprek met onderwijs en ondernemers om de Hybride Leeromgeving met leermogelijkheden op maat voor doelgroepen en ondernemers aan te bieden via de NXT-Moerdijk app. In de eerste helft van 2024 zijn diverse promotie­ activiteiten voor NXT-Moerdijk geweest. Onder andere via de sociale media maar ook bij het netwerk­ event op de Bloemencorso en in voorbereiding voor tijdens de open havendag in Moerdijk.

Prestaties • Ontwikkelen van projectportfolio arbeidsmarkt (inclusief de ontwikkeling van een hybride leeromgeving logistiek, de sustainable learning community met Avans en ontwikkelprojecten op gebied van robotisering & digitalisering) • Start realisatie van een aantal grootschalige huisvestingscomplexen voor arbeidsmigranten • Doorontwikkeling + handhaving nachtregister waarin bezoekers en arbeidsmigranten die korter dan 4 maanden in de gemeente verblijven worden geregistreerd. Dit register vormt de grondslag voor het innen van toeristenbelasting van personen die in de gemeente verblijven en niet staan ingeschreven in de BRP • 2e fase Hybride Leeromgeving (HLO) • Oplevering huisvestingscomplexen arbeidsmigranten • Realisatie portfolio arbeidsmarkt • Arbeidsmigratie: handhaving op illegale huisvestingssituaties

2024 2025 2026 2027

40

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Gemeente Moerdijk

THEMA VESTIGINGSKLIMAAT Strategisch doel

• We beschikken over schone, veilige en duurzame bedrijventerreinen met voldoende ruimte voor ontwikkeling • Onze bedrijventerreinen zijn goed en op een duurzame wijze te bereiken voor zowel het personenvervoer (fiets, deelmobiliteit en auto) als het goederenvervoer (spoor, buis, water en weg) • We faciliteren ondernemers in aansluiting op hun behoeften en stimuleren het realiseren van economische en maatschappelijke meerwaarde en samenwerking tussen ondernemers onderling

Ontwikkelingen

Optimalisatie CRM-systeem Om onze dienstverlening aan ondernemers te kunnen verbeteren is gewerkt aan een Customer Relationship Management (CRM). In 2024 zijn belangrijke stappen gezet in de optimalisatie van het gebruik van het CRM-systeem. Er heeft een her-implementatie van Tribe CRM plaatsgevonden. Hierin zijn een succesvolle koppeling met de KVKdatabase, verbeterd functioneel beheer, en een vergroot bereik van ondernemers gerealiseerd. Spooremplacement Roosendaal De mogelijke inpassing van het emplacement

én de gevolgen hiervan voor Moerdijk worden meegenomen in de ontwerptafel Powerport. Op die ontwerptafel wordt een advies geformuleerd ten aanzien van de inpasbaarheid van tal van projecten op gebied van energie, economie, bereikbaarheid etc.

Opwaardering buslijn 119 Moerdijk lobbyt al langer voor een betere Openbaar Vervoer-bereikbaarheid, dit heeft geleid tot aanpassingen in de provinciale OV-concessie die volgend jaar ingaat. Medio 2025 wordt Lijn 119 (wordt dan Lijn 373) opgewaardeerd naar een Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV)-verbinding. Opwaardering fietsroute Breda- PrinsenbeekZevenbergen Dit zit als onderwerp/traject opgenomen in de mobiliteitspakketten vanuit de Stedelijke Regio die aangeboden worden aan provincie Brabant en/of Het Rijk. Bedrijventerreinen ontwikkeling Zevenbergen Noord De vaststelling van de wijziging van het omgevingsplan voor bedrijventerrein Koekoek II is geschied op 5 september 2024.

Prestaties • Regionale verkenning mogelijkheden uitplaatsen spooremplacement Roosendaal • Optimalisatie van het gebruik van het CRM-systeem ten behoeve van verbetering van communicatie richting ondernemers. • Het opleveren van een nieuw accountplan door de accountmanager bedrijven. • Afspraken met Provincie over opwaardering buslijn 119 BredaZevenbergen tot HOV-verbinding • Start uitgifte fase 1 bedrijventerreinen ontwikkeling Zevenbergen Noord • Start uitgifte bedrijventerrein Bedrijvenpoort West-Brabant (nabij station Lage Zwaluwe) • Aanbieden deelmobiliteit op station Lage Zwaluwe, gekoppeld aan ontwikkeling bedrijventerreinen Bedrijvenpoort West-Brabant en het realiseren van LPM • Opwaardering fietsroute Breda- Prinsenbeek-Zevenbergen door Provincie Noord-Brabant

2024 2025 2026 2027

41

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Gemeente Moerdijk

THEMA VEILIGHEID Strategisch doel

Moerdijk Veilig 2.0) is in 2024 opgestart en zal in het eerste kwartaal 2025 worden gepresenteerd aan de stuurgroep veiligheid Haven-, en industrieterrein.

Ontwikkelingen

Doorontwikkeling Bevolkingszorg Met betrekking tot de Moerdijkse crisisorganisatie is de basis op orde en zal vanaf 2025 blijvend worden geïnvesteerd in het opleiden, trainen en oefenen. Dit zowel intern als met externe partners.

• We bestrijden integraal veiligheidsrisico’s en georganiseerde criminaliteit.

Programma Veiligheid Met de invulling van vacante posities op veiligheid en ondermijning in de loop van 2024, uitbreiding van het cluster veiligheid naar 2025 en het nieuwe programma Veiligheid Moerdijk werken we in 2025 toe naar een bestendige aanpak. Invoer kwetsbare gebouwen en locaties (KGL) in het Register Externe Veiligheid De Omgevingswet bepaalt dat gegevens over KGL worden opgenomen in het Register Externe veiligheid (REV). Op basis van de samenwerking hierin met OMWB en het trainen van collega's voor het gebruik van het REV dit jaar, zal hier in 2025 invulling aan worden gegeven.

Drugsdumpingen & saneringen We zien een toename van drugsdumpingen en hebben in 2024 opdracht tot een bodemsanering moeten geven na het langdurig lozen van drugsafval in gemeentelijke grond. Deze onvoorziene saneringskosten bedragen vooralsnog ruim € 80.000, waarbij de kosten na bemonstering van de bodem mogelijk nog oplopen.

Haven veiligheidsstrategie De doorontwikkeling van de veiligheidsstrategie voor het haven- en industriegebied (het voormalige

Prestaties • Nieuw op te zetten programma Veiligheid opnemen in Uitvoeringsprogramma VVTH 2024 • Afronden conversie Register Risicosituaties Gevaarlijke Stoffen (RRGS) naar Register Externe Veiligheidsrisico’s (REV) in samenwerking met Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant (OMWB) • Doorontwikkeling haven veiligheidsstrategie in samenhang met de uitrol van maatregelen in de Mainport aanpak Zeehavens Zeeland-West Brabant • Doorontwikkeling crisisorganisatie bevolkingszorg gereed • Uitvoering geven aan een multidisciplinaire crisis oefening • Het nieuw op te zetten programma Veiligheid wordt eind 2023 opgeleverd. Op basis daarvan worden realistische en meerjarige prestaties geprogrammeerd.

2024 2025 2026 2027

42

Gemeente Moerdijk

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

FINANCIËLE WIJZIGINGEN PROGRAMMA 3

Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Begroting 2024 huidig

Wijziging 2e berap

Begroting 2024 na wijz.

(Bedragen x € 1.000) (-/- is voordelig) Totaal lasten

19.410

-8.644

10.766

Totaal baten

-18.602

11.648

-6.954

Saldo van baten en lasten

808

3.004

3.812

Storting in reserves

5.080

219

5.299

Onttrekking aan reserves

-3.191

-540

-3.731

Resultaat na bestemming

2.697

2.683

5.380

Samenvatting wijzigingen programma 3

Totaal

2.683

Mutaties reserves (deels*)

-322

Overige grondzaken (deels*)

-303

Overig

21

Samenkracht en burgerparticipatie

72

Economische ontwikkeling (deels *)

112

Grondexploitaties

3.103

De wijzigingen binnen programma 3 hebben op het begrote resultaat (na bestemming) per saldo een nadelig effect van € 2,7 miljoen. Ten opzichte van de totale omvang (lasten) van dit programma is dat een afwijking van 14%. Dit nadeel is voornamelijk ontstaan als gevolg van wijzigende BBV wetgeving wat betreft de wijze waarop rente aan grondexploitaties moet worden toegerekend, waardoor een forse storting nodig is in de verliesvoorziening.

43

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Gemeente Moerdijk

Nadere toelichting mutaties (x € 1.000) In onderstaand overzicht is een toelichting opgenomen van de belangrijkste verschillen, waarbij: • In de kolom V/N is aangegeven of het een voordeel of een nadeel betreft; • In de kolom % de relatieve afwijking ten opzichte van de omvang van het betreffende taakveld is weergegeven; • In de kolom S/I is aangegeven of het een structurele (S) of incidentele (I) afwijking betreft; • De afwijkingen gemarkeerd met een * geen effect hebben op het uiteindelijke resultaat omdat ze een directe relatie hebben met een afwijking binnen een ander programma of omdat deze uitgaven worden gedekt uit een reserve. Onderwerp Mutaties reserves (deels*)

Bedrag -322

% V/N -6%

V

S/I Toelichting I

Er wordt meer onttrokken uit de reserve strategische verwervingen (€ 443.000 V) ter dekking van gemaakte kosten i.v.m. strategische grondaankopen (zie ook onderdeel 'overige grondzaken'). Verder worden hogere stortingen in de reserve bovenwijks (€ 184.000 N) en ruimtelijke ontwikkeling (€ 35.000 N) verwacht als gevolg van hogere bijdragen vanuit initiatiefnemers van projecten (zie ook onderdeel 'overige grondzaken'). Tot slot worden de kapitaallasten van diverse investeringen gedekt uit een daarvoor ingestelde gestelde bestemmingsreserve ( € 73.000 V) en wordt op basis van het raadsbesluit van 2 maart 2023 nog een onttrekking begroot m.b.t. Zevenbergen Oost (€ 25.000 V).

Overige grondzaken (deels*)

-303

-2%

V

S/I Om bij strategische aankopen van onroerende zaken het eventuele verschil tussen de verkrijgingsprijs (incl. bijkomende verwervingskosten) en de marktwaarde (taxatiewaarde) te kunnen dekken, is de reserve strategische verwerving onroerend goed ingesteld. Dit meerdere mag namelijk niet geactiveerd worden op de balans en vormt daarmee een kostenpost in het betreffende jaar. Op basis daarvan wordt van de gemaakte kosten (€ 511.000 N) een deel gedekt uit de reserve strategische verwervingen (zie ook onderdeel 'mutatie reserves'). Daar tegenover staat dat een voordeel wordt verwacht i.v.m. een grondverkoop in het dorp Moerdijk (€ 450.000 V) en hogere huurinkomsten worden verwacht m.b.t. diverse panden die in 2024 en eerdere jaren strategisch verworven zijn (€ 160.000 V). Daarnaast geldt dat hogere bijdragen worden verwacht vanuit initiatiefnemers van projecten die een bijdrage doen t.b.v. bovenwijkse voorzieningen en ruimtelijke ontwikkelingen. (€ 219.000 V). Deze opbrengsten worden gestort in de daarvoor ingestelde bestemmingsreserves (zie ook onderdeel mutatie reserve). Tot slot zijn er diverse kleinere voor- en nadelen ontstaan (€ 15.000 N).

Arbeidsparticipatie

Samenkracht en burgerparticipatie

-

-

-

-

Zowel de lasten als de baten vallen ca. € 1,5 miljoen lager uit. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties stelt middelen beschikbaar voor het vergroten van het woningaanbod voor de huisvesting van aandachtsgroepen. Vastgelegd is richting initiatiefnemers dat de gemeente de subsidie doorbetaald na realisatie en goedkeuring van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (rvo). Indien een initiatief niet of niet conform voorwaarden wordt gerealiseerd, zal de subsidie aan rvo moeten worden terugbetaald. Per saldo heeft dit voor de gemeente geen effect op het begrotingsresultaat. In 2024 zullen geen initiatieven gereed gemeld worden en geen betalingen worden gedaan. De toegezegde rijksbijdragen op grond van de regeling huisvesting aandachtsgroepen zullen in 2025 of 2026 moeten worden doorbetaald aan de initiatiefnemers danwel terugbetaald naar rvo. Voor een nadere toelichting over dit thema wordt verwezen naar de beleidstekst van programma 3.

72 313%

N

I

De onderhoudskosten t.b.v. De Schuur in Zevenbergen nemen toe vanwege prijsstijgingen en benodigde extra kwaliteit (beperken geluidsoverlasten, temperatuurregulatie) zoals gebleken via inspecties. Op basis hiervan is een aanvullende storting nodig in de daarvoor ingestelde voorziening Meerjaren onderhoudsplan gebouwen.

44

Onderwerp

Gemeente Moerdijk

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Bedrag

% V/N

S/I Toelichting

Economische ontwikkeling (deels *)

112

13%

N

I

Grondexploitaties

3.103

27%

N

I

Het huidige convenant, dat de richtlijnen voor de huidige ondernemersfondsen bepaalt, loopt tot 1 januari 2025. In het raadsbesluit 'subsidieregeling ondernemersverenigingen vitale centra' ( raadsvergadering 12 september 2024) is naar aanleiding van de gehouden evaluatie besloten om de bekostiging van de jaarlijkse subsidie (€ 65.000) vanaf 2025 in te passen in de meerjarenbegroting. Daarbij is verder besloten om de kosten die in 2025 met de overgangsperiode gemoeid gaan te dekken uit de reserve vitale centra. In de stelpost nieuw beleid was voor 2024 nog rekening gehouden met een hoger subsidiebedrag op basis van het huidige convenant (wat loopt tot 1-1-2025). Tegenover het nadeel wat binnen dit programma ontstaat (€ 54.000 N), staat dus een voordeel binnen programma 5 (vrijval uit de stelpost nieuw beleid). Daarnaast zijn er diverse kleinere nadelen ontstaan binnen dit taakveld (€ 58.000 N). Ontwikkelingen binnen de grondexploitaties hebben per saldo onderstaande effecten: (Bedragen x € 1.000) (-/- is nadelig)

2024

2025

2026

2027

2028

Effecten op begrotingsresultaat

-3.103

973

-33

6

0

Wijzigende BBV wetgeving Het verwachte nadelige effect in 2024 is grotendeels het gevolg van wijzigende BBV wetgeving wat betreft de wijze waarop rente aan grondexploitaties moet worden toegerekend. Concreet betekent de wijziging dat vanaf 2024 dezelfde systematiek geldt als voor investeringskredieten, waarbij de rente wordt toegerekend op basis van de berekende renteomslag. De renteomslag zoals die in de begroting 2025-2028 is berekend en toegelicht bedraagt 2,7%. Dit terwijl in het verleden het gewogen gemiddelde rentepercentage van de bestaande leningenportefeuille van de gemeente naar verhouding vreemd vermogen/totaal vermogen moest worden gehanteerd (wat in 2024 uitkwam op 0,76%). Door de hogere rentetoerekening nemen de lasten binnen de grondexploitaties toe, waardoor de verwachte resultaten afnemen. De effecten hiervan vanaf 2025 zijn verwerkt in de begroting 2025-2028. Zoals in de begroting 2025-2028 is toegelicht heeft de wijzigende wetgeving vooral op 2024 een negatief effect. Dit heeft namelijk gevolgen voor de benodigde stand van de verliesvoorzieningen. Indien binnen een grondexploitatie een negatief resultaat wordt verwacht, dient voor dat verlies op het moment van constateren een voorziening te worden gevormd. Op basis hiervan is in 2024 een benodigde storting in de verliesvoorziening nodig van ca. € 2,2 miljoen.

Voor de volledigheid wordt opgemerkt dat de nadelige effecten die binnen de grondexploitaties ontstaan (doordat er meer rente moet worden toegerekend) niet per definitie betekent dat de totale daadwerkelijke rentekosten voor de gemeente met hetzelfde bedrag toenemen. Het betreft hier namelijk een wijziging in de wijze waarop de rentelasten van de gemeente over alle investeringskredieten en grondexploitaties wordt verdeeld. Dit conform de wettelijk voorgeschreven renteomslag, waarbij conform de financiële verordening ook rekening wordt gehouden met zogenaamde ’bespaarde rente’. Dit betreft een fictieve rente die gemeenten mogen doorberekenen over de eigen interne financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen). Voor een nadere toelichting over deze systematiek wordt verwezen naar de paragraaf financiering in de begroting 2025-2028. Overige ontwikkelingen Naast het hierboven toegelichte rente effect, wordt in 2024 per saldo een nadeel van € 0,9 miljoen verwacht. Dit komt grotendeels doordat de winstneming die t.b.v. de grondexploitatie Waterwijk Fijnaart in 2024 was voorzien (ca.€ 1 miljoen) doorschuift naar 2025 (waardoor in dat jaar juist een positief verschil ontstaat).

Hierbij moet worden opgemerkt dat het resultaat van de grondexploitaties in een bepaald jaar niet altijd een accuraat beeld geeft van de totale winstgevendheid van een grondexploitatie over de volledige looptijd. Tussentijdse winstnemingen hebben bijvoorbeeld een effect op het huidige jaar maar dat hoeft niet te betekenen dat de totale resultaten daarmee ook direct wijzigen. Voor een nader inzicht in de totale (verwachte) resultaten per grondexploitatie wordt daarom verwezen naar de meest recente paragraaf grondbeleid (in dit geval de paragraaf grondbeleid in de begroting 2025-2028). Overig

21

Totaal

2.683

-

N N

S/I Diverse kleinere positieve en negatieve verschillen (< € 50.000).

45

Gemeente Moerdijk

Programma 3 Economie als versneller voor een vitaal Moerdijk

Investeringskredieten (x € 1.000) Binnen programma 3 zijn er naast bovenstaande exploitatiebudgetten, aanpassingen nodig in de eerder beschikbaar gestelde investeringskredieten. Deze investeringen worden na afronding meerjarig afgeschreven. Krediet

Bedrag

% V/N

S/I Toelichting

Fort Sabina ­gevelrestauratie

-150

-8%

V

I

Het beschikbare investeringskrediet (€ 2.000.000) kan met € 150.000 verlaagd worden. De kosten vallen (o.a. door een lagere urentoerekening t.b.v. ambtelijke inzet) lager uit dan oorspronkelijk was begroot. Rekening houdend met een afschrijvingstermijn van 25 jaar resulteert dit de komende jaren in ca. € 6.000 lagere afschrijvingslasten.

Centrumvisie Klundert (Vitale Centra)

30

30%

N

I

De opdracht voor het maken van de centrumvisie van Klundert vraagt meer uitwerking dan vooraf ingeschat. Met name de wens vanuit Klundert om concrete acties door te voeren geeft dat meer kosten worden verwacht t.b.v. het maken van schetsen en nadere uitwerking. Rekening houdend met een afschrijvingstermijn van 25 jaar resulteert dit de komende jaren in ca. € 1.200 hogere afschrijvingslasten.

Centrumplan zevenbergen (Roode Vaart)

600

21%

N

I

De werkzaamheden aan de haven in Zevenbergen zijn fysiek gereed, het water stroomt vanaf eind 2020 door de haven. Er zijn nog een aantal issues met de bouwer. Totale administratieve afronding hangt af van de resultaten van de procedure bij de Raad van Arbitrage te verwachten in het 2de kwartaal van 2025. Het eerste deelvonnis is inmiddels administratief afgehandeld. Voor de lopende en geprognotiseerde kosten zijn onvoldoende middelen beschikbaar en dient een aanvullend krediet gevoteerd te worden vanuit de Raad. Zoals in de eerdere met uw Raad gedeelde rapportages leiden de kosten die volgen uit de procedures en afwikkeling daarvan tot een tekort op het totale project. De verdeling over de twee deelprojecten Roode Vaart en Markt resulteren in onderstaande bijstellingen. Investeringskrediet

Bedrag

Roode vaart

Bijstelling uitgaven

€ 1.200.000

Bijstelling inkomsten

- € 600.000

Bijstelling netto

€ 600.000

Markt Bijstelling uitgaven

€ 400.000

Het betreft een inschatting van het kostenverloop tot het eindvonnis. De eventuele kosten en opbrengsten die volgen uit het eindvonnis zijn hierin niet meegenomen. De overschrijding op de Roode Vaart wordt voor 50% gedeeld met de risicodragende Samenwerkingspartners. De raad wordt gevraagd het krediet voor de Roode Vaart te verhogen met € 1.200.000 met als gedeeltelijke dekking de bijdrage vanuit de risicodragende ­Samenwerkingspartners van € 600.000. Daarnaast wordt gevraagd het krediet voor de Markt te verhogen met € 400.000. Beide investeringskredieten worden over een periode van 40 jaar afgeschreven. Dit betekent dat de benodigde kredietbijstellingen de komende jaren resulteren in ca. € 25.000 hogere afschrijvingslasten. Centrumplan zevenbergen (Markt)

400

14%

N

I

Zie toelichting hierboven

46

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Gemeente Moerdijk

Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben Gemeente Moerdijk staat voor goede, betaalbare en beschikbare zorg en ondersteuning voor de kinderen, jongeren, volwassenen en senioren die het écht nodig hebben. Soms is dat een duwtje in de rug, soms intensieve hulp. Wij bieden onze inwoners hulp op de leefgebieden opvoeden en opgroeien, onderwijs, gezondheid, veiligheid, dagelijks leven, financiën, wonen, mobiliteit en sociale participatie. Gemeente Moerdijk wil een inclusieve gemeente zijn waar iedereen meedoet, ongeacht culturele achtergrond, gender, leeftijd of beperkingen.

Mijlpalen Nieuwkomers

Realisatie asiellocatie aan de Schansdijk • Het COA heeft eind december 2023 een vergunningaanvraag gedaan. Op twee onderdelen was extra actie nodig om het terrein geschikt te maken. Dat betrof verplaatsing van enkele plakkaten van de Teunisbloem, die een habitat vormt voor de Teunisbloempijlstaartvlinder. Daarnaast heeft vanwege de weersomstandigheden het benodigde aanvullende bodemonderzoek nog niet kunnen plaatsvinden. Daarom zijn extra beheersmaatregelen toegevoegd gedurende de realisatie- en exploitatiefase. • Op 19 september 2024 is een omgevingsvergunning ‘bouwen’ voor 10 jaar verleend aan het COA. Dat betekent dat het COA kan starten met de realisatie van de opvanglocatie aan de Schansdijk. Het COA heeft aangegeven gedurende de 6-weken periode waarin bezwaar kan worden gemaakt te willen starten met de werkzaamheden. Er wordt gestreefd naar ingebruikname van de opvanglocatie in het tweede kwartaal van 2025.

Ontwikkelingen Nieuwkomers

Financieel De begrotingswijziging van het Werkplein op het gebied van inburgering is terug te leiden naar de hogere aantallen inburgeraars. Hier staat een rijksvergoeding tegenover. Dat geldt ook voor de kosten voor het leefgeld voor Oekraïense

ontheemden.

Programmatische aanpak In de zomer van 2024 zijn de opgaven en prioriteiten voor inzet rondom de nieuwkomers in een programmatische aanpak gegoten. Daarbij zijn verschillende projecten geformuleerd. Met de capaciteitsaanvragen in de begroting is het voor 2025 mogelijk de inzet op de gehele keten in te vullen en daarmee de verschillende deel-opgaven rondom nieuwkomers met elkaar te verbinden. Plan van aanpak voor realisatie van expertisecentrum Nederlands als tweede taal (NT2) In 2024 was de beschikbare capaciteit nodig om invulling te geven aan andere aspecten van de nieuwkomersopgave en de benodigde verbinding met de programmatische aanpak nieuwkomers. Het opstellen van een plan van aanpak ten behoeve van de realisatie van een expertisecentrum NT2 is om deze reden nog niet verder ingevuld. Integraal plan van aanpak voor taal met oa voor- en vroegschoolse educatie, laaggeletterdheid en NT2 onderwijs Het onderwijs heeft met alle schoolbesturen en gemeente een plan van aanpak ontwikkeld en één taalgroep (mogelijk met uitbreiding van twee) opgericht vanuit één schoolbestuur. Alle leerlingen korter dan 40 weken in Nederland maken hier gebruik van en stromen daarna door naar het reguliere onderwijs. Een vereiste is het niveau

47

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

waarover kwaliteitsafspraken zijn gemaakt. Voor de leerlingen die zich nog niet kunnen redden (ook niet na 40 weken) is geregeld dat deze leerlingen extra ondersteuning blijven behouden vanuit de taalgroep.

Ontwikkelingen huisvesting en inburgering statushouders • Voor de eerste helft van 2024 geldt dat de taakstelling niet is behaald. Dit komt met name door de in 2023 opgelopen achterstand. Daarmee krijgt de gemeente van de Provincie het toezichtsoordeel ‘niet behaald’. Samen met Woonkwartier en Vluchtelingenwerk is een stand van zaken rapportage opgesteld, die inzicht geeft in de inzet en de mogelijkheden. • In mei 2024 is onder gebruikmaking van de hotel-en accommodatieregeling (HAR) een bedrijfswoning in gebruik genomen, door het Rijk gefinancierd. Hier kunnen maximaal 5 statushouders gelijktijdig tijdelijk wonen in afwachting van een eigen woning in de gemeente. Tot eind september 2024 zijn 12 statushouders van tijdelijke huisvesting voorzien en inmiddels uitgestroomd naar een eigen woning. De leerroutes inburgering zijn voor de B1 route en de Z-route opnieuw aanbesteed. De gunning van de aanbesteding gebeurt eind oktober 2024. Bestendiging opvang Oekraïense ontheemden De opvanglocatie voor Oekraïense ontheemden aan de Schansdijk is inmiddels ruim een jaar

Spreekuur arbeidsmigranten op locatie Hotel Port of Moerdijk

Gemeente Moerdijk

in gebruik. De locatie is volledig bezet, en inmiddels is de tijdelijke verblijfsstatus van de ontheemden verlengd tot maart 2026. Daarmee is de invulling van de opvangopgave voor deze groep vluchtelingen uit de crisisfase, en wordt gewerkt aan bestendiging. De ontheemden worden gestimuleerd tot deelname aan het maatschappelijk verkeer en ontvangen waar nodig ondersteuning hierin. Een voorbeeld hiervan is de taallessen. De inning van de eigen bijdrage voor werkende Oekraïense ontheemden wordt voorbereid.

Ondersteuning arbeidsmigranten Door de intensieve inzet rond arbeidsmigranten op sociaal maatschappelijk gebied ontstaat er meer inzicht in de ondersteuningsbehoefte van arbeidsmigranten. Dit wordt meegenomen in de programmatische aanpak. Recent is er een toename van arbeidsmigranten uit zowel Afrika als ZuidEuropa (Spanje). • Onze contactpersoon arbeidsmigranten heeft een wekelijks spreekuur in het Trefpunt. Daarnaast hebben we een eerste spreekuur georganiseerd op locatie, in Hotel Port of Moerdijk en wordt op dit moment een spreekuur bij DSV georganiseerd. • Regionaal is gestart met een migratie informatie punt, het zogenaamde WIN punt (WorkInNL). Dit is gevestigd in Breda, waar arbeidsmigranten zich moeten inschrijven voor een BSN nummer.

48

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Mijlpalen Sociaal domein breed

Programma Mens en Maatschappij Alle inzichten en kansen uit de Scan Mens en Maatschappij en de opgaven uit het bestuursakkoord en de beleidsbegroting zijn in één programma gegoten. Hiermee is overzichtelijk hoe opgaven gelieerd zijn aan de verschillende doelen.

Gemeente Moerdijk

Wijkgerichte aanpak op twee pilotlocaties Het doel van de pilots is te onderzoeken of het op een andere wijze bundelen van krachten in een dorp, stad of wijk door gemeente, woon, zorg- en welzijnspartijen, bijdraagt aan het blijvend antwoord kunnen geven op sociale vraagstukken die nu of in de toekomst spelen en welke rol en ondersteuning van de gemeente en partners nodig is. Het college heeft in augustus het startdocument Pilot Wijkgericht werken vastgesteld.

Prestaties Mens & Maatschappij breed • Dienstverlening aan de inwoners op peil houden en waar nodig ontwikkelen, omdat de actualiteit vraagt om aanpassingen of nieuwe werkwijzen. • Er ligt een programmatische aanpak voor het doorontwikkelen van het sociaal domein waarbij de negen uitgangspunten en tien leefgebieden leidend zijn. Onderdelen zijn in ieder geval: - We hebben een concrete set databronnen die we gebruiken om de inzet binnen het sociaal domein waar mogelijk te meten, op integrale wijze. - We blijven investeren in de samenwerking met maatschappelijke partners, vrijwilligersorganisaties en zorgaanbieders om vanuit dezelfde visie en uitgangspunten te werken. - Voor inwoners is het netwerk van ondersteuners in de omgeving zichtbaar en vindbaar. Inwoners weten waar ze moeten zijn voor hulp en ondersteuning - Het netwerk van ondersteuners kent elkaar en weet de inwoner met een hulpvraag op de juiste wijze door te verwijzen - De werkwijze van het Werkplein op locatie is goed aangesloten op de werkwijze van wmo, jeugd en schuldhulpverlening • Een visie op de wenselijkheid en haalbaarheid van een adviesraad sociaal domein is geformuleerd • Er is een brede programmatische aanpak opgesteld voor de doelgroep Nieuwkomers

2024 2025 2026 2027

49

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Gemeente Moerdijk

THEMA MEEDOEN EN PREVENTIE Strategisch doel

Meedoen • Jeugd en jongeren groeien op in een veilige omgeving waarin zij zich zo optimaal mogelijk kunnen ontwikkelen en kunnen meedoen. • De volwassenen zijn zoveel mogelijk zelfredzaam en kunnen participeren in de samenleving. Preventie • Om de gewenste beweging van zorg naar gezondheid en preventie goed te kunnen maken, is het nodig de sociale basis te versterken. Deze sociale basis bestaat uit voorzieningen, preventief aanbod en een stevig goed samenwerkend netwerk van samenwerkingspartners. Er is € 80.000 opgenomen om Jongerenwerk op de scholen structureel mogelijk te maken.

Mijlpalen

Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) en de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) De gemeenteraad heeft het OAB vastgesteld en de LEA benoemd als startdocument. De eerste netwerkbijeenkomst heeft verdere invulling gegeven aan wensen en doelen vanuit de gemeente en het (onderwijs)veld. Er is in 2024 doorgegaan op de vastgestelde organisatiestructuur LEA door invulling te geven aan de themawerkgroepen (Taal en Ontwikkeling, Zorg en Ondersteuning, Kindcentra en toekomstbestendige scholen. OAB-middelen worden nu uitgegeven conform het vastgestelde OAB-beleid en er is consensus vanuit de LEA stuurgroep hoe de prestaties en doelen vanuit de LEA worden bereikt. De evaluatie van het jaar 2024 staat in het teken van de verbinding en het jaarplan voor 2025 zal zich meer richten op de uitvoering. Het gesprek met de inspectie van het onderwijs gaf geen aanleiding voor zorgen. De bevestiging hiervan wordt nog in een brief verzonden

Ontwikkelingen

Lokale visie sociale veiligheid In 2024 is voorwerk gedaan om in 2025 een visie op lokale, sociale veiligheid te kunnen maken

(onderdeel van het landelijke Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming). Er wordt nu al actie ondernomen wanneer er sprake van geweld is in gezinnen met kinderen en huishoudens zonder kinderen. Vanaf 2026 moet een sterk lokaal team actief zijn dat risico's op sociale onveiligheid en zet preventief acties uit met het gezin, op alle leefgebieden. Dit loopt samen met alle andere preventieve ontwikkelingen en wijkgerichte aanpak.

Uitvoering Lokaal plan van aanpak GALA en regionale ketenaanpak IZA Er is uitvoering gegeven aan het Lokale Plan van Aanpak GALA, in de beleidsbegroting noemden we dit nog Lokaal Preventie Plan. Tevens zijn we aangehaakt op de regionale ketenaanpakken vanuit IZA (Kansrijke Start, Kind Naar Gezond Gewicht, Gezonde Leefstijlinterventie (GLI), Valpreventie en Welzijn op Recept). Bij iedere aanpak zijn stakeholders uit verschillende domeinen betrokken. Denk aan o.a.: jeugdgezondheidszorg, welzijnspartners, huisartsen, zorgverleners en uiteraard de gemeenten zelf. Aanpak gezondheidsachterstanden Vaak ligt er aan de basis van gezondheidsachterstanden andere problematiek ten grondslag. Er is veel data verzameld om inzicht te krijgen in de verschillen tussen de kernen als het gaat om gezondheidsrisico's. Deze data worden gebruikt om keuzes te maken bij het wijkgericht werken in twee kernen. Kansrijke Start Door (aanstaande) ouders in een kwetsbare situatie te ondersteunen bij het ouderschap hebben we ook in de afgelopen maanden weer geïnvesteerd in een goede start voor elk kind. In Moerdijk is inmiddels een actieve kerngroep voor Kansrijke Start opgezet. Hiermee is het huidige interventieaanbod besproken, is de zorgpadentool vanuit Pharos gevuld en zijn samenwerkingsafspraken geformuleerd aan de hand van doelen.

Ook de mogelijkheden voor regionale samenwerking zijn onderzocht, hiervoor liggen concrete aanbevelingen.

50

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) en vroegsignalering alcoholproblematiek Vanuit het bestaande Jeugd Preventie Overleg met partijen als o.a. Novadic Kentron, Halt, BOA’s, wijkagenten, politie, jongerenwerk, CJG en de gemeente is er blijvend aandacht voor signalering en aanpak overlast door alcohol-/middelengebruik. Daarnaast ontvangt de raad in december 2024 een raadsvoorstel om in te stemmen met het projectvoorstel OKO en zodoende het aansluiten bij het 4-jarige implementatietraject vanuit het Trimbos-Instituut om invulling te geven aan OKO voor de jaren 2025 t/m 2028. Binnen OKO zal ook aandacht zijn voor het verbeteren van de mentale gezondheid onder de jeugdigen. Daarnaast hebben we ook in 2024 in Moerdijk op zowel het PO al het VO een Steunpunt. Dit is een samenwerking tussen onder andere GGZ WNB, Meer Moerdijk, Novadic Kentron, de GGD en het CJG. Overgewicht en obesitas De lokale preventie-adviseur van de GGD brengt momenteel in kaart welke acties en initiatieven er allemaal lopen als het gaat om de bestrijding van overgewicht/obesitas en dit overzicht zal dit jaar nog gereed zijn. De komende periode wordt hierbij ook een sterkere koppeling gemaakt met het vastgestelde Armoedebeleid. Afgelopen periode is er een lokale projectleider Kind naar Gezonder Gewicht aan de slag gegaan in Moerdijk.

Valpreventie In het Sportakkoord was aandacht voor de doelgroep 65- tot 75-jarigen met fitheidstesten en een beweegprogramma. Versterken sociale basis In 2024 wordt de gemeentelijke visie op de sociale basis vastgesteld. Sociale verbanden zijn van belang voor de gezondheid en het welbevinden van inwoners. Deze sociale verbanden gaan inwoners veelal zelf aan of worden door hen gevormd. In de gemeentelijke visie zal het gaan hoe de gemeente daarin een rol speelt of volgens de inwoners daarin een rol zou moeten spelen. De afgelopen periode is geïnvesteerd in definiëring en inwonersparticipatie om te komen tot een visie.

Gemeente Moerdijk

Mantelzorg De ondersteuning van mantelzorg is onderdeel van de gemeentelijke visie op de sociale basis. De mantelzorgondersteuning en mantelzorgwaardering wordt uitgevoerd door het steunpunt Mantelzorg Moerdijk uitgevoerd door Surplus. Met zeven gemeenten die hun steunpunt Mantelzorg hebben ondergebracht bij Surplus Welzijn, is een gezamenlijke opdracht aan Surplus gegeven om een communicatieplan op te stellen om de steunpunten meer zichtbaar te maken en daarmee het bereik van specifieke groepen mantelzorgers, zoals jongeren, anderstaligen, etcetera te vergroten. Een tegen eenzaamheid Sinds juli zijn we aangesloten bij het landelijk actieprogramma één tegen eenzaamheid. Dit betekent dat we ons gecommitteerd hebben aan de 5 landelijke pijlers binnen het programma, te weten: bestuurlijke commitment, vormen van een lokaal netwerk, betrekken van ervaringsdeskundigen, komen tot een duurzame aanpak en monitoring. Welzijn op Recept Inmiddels is gestart bij 2 huisartsenpraktijken met Welzijn op Recept. In de ketenpak IZA is de wens regionaal uitgesproken om een aansluiting te realiseren op alle huisartsenpraktijken. Jongerenwerk/ kinderwerk op school In het eerste half jaar heeft het kinderwerk zich gericht op 16 casussen verspreid over 4 verschillende basisscholen.

Het kinderwerk biedt een tussenoplossing voor kwesties die te licht zijn voor professionele zorg, maar te ernstig om te negeren. Hierbij kan men denken aan eenzaamheid, weerbaarheid en agressie. Ook zijn er verschillende kindermiddagen georganiseerd. Het jongerenwerk op het Markland college is ook gecontinueerd en een belangrijke schakel in het Steunpunt. De leerlingen en docenten stellen hier hun vragen over mentale gezondheid en sociale uitdagingen. Daarnaast zijn er in de Tune sinds mei wekelijks bijeenkomsten georganiseerd gericht op het bespreken en verbeteren van de mentale gezondheid van jongeren. Deze bijeenkomsten zijn opgezet omdat veel jongeren zich onbegrepen voelen door hun sociale omgeving en ondersteuning en begrip nodig hebben.

51

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Scheidingsproblematiek De overeenkomst met Villa Penedo wordt verlengd voor 2025 en 2026. Villa Penedo biedt online ondersteuning voor jongeren bij scheiding, een buddy programma en online ondersteuning van ouders in een scheidingsituatie. Binnen Moerdijk is onvoldoende preventief aanbod beschikbaar voor de verschillende leeftijdscategorieën. Er is een beroep gedaan op de regio WBW (negen omliggende gemeenten) om gezamenlijk preventief aanbod in te kopen.

Subsidieregeling tegemoetkoming energielasten vrijwilligersorganisaties. Op 30 september 2024 zijn er in totaal 43 aanvragen gedaan voor de tegemoetkoming energielasten vrijwilligersorganisaties. De totaal verleende subsidie staat op deze datum op € 80.000. Een aantal aanvragen moet nog verwerkt worden. Het ligt niet in de lijn der verwachting dat het beschikbaar gestelde bedrag van € 300.000 volledig benut zal worden. Implementatie Voorzieningenwijzer Deze wordt in 2024 daadwerkelijk ingezet door medewerkers van het Werkplein, zowel bij mensen met een uitkering als mensen zonder een uitkering. Hierbij is nauwe samenwerking met collega’s van Wmo, Jeugd en Schuldhulpverlening. Uitvoering Cultuur- en erfgoednota • De regeling cultuureducatie is geëvalueerd. Het ging om een aantal technische aanpassingen. Inhoudelijk is de regeling hetzelfde gebleven. • De nieuwe cultuurcoach is gestart bij Meer Moerdijk. Het eerste half jaar is met name besteed aan het kennismaken met de cultuurverenigingen en het bespreken van mogelijkheden en uitdagingen. Ook zijn verschillende uitvoeringen en voorstellingen bijgewoond, wat erg wordt gewaardeerd en zorgt voor een betrokken band en een fijne samenwerking met de verenigingen. Daarnaast pakt de cultuurcoach een verbindende rol richting de gemeente en andere organisaties in het culturele veld.

• In het kader van de herdenking 80 jaar bevrijding zijn aan diverse organisaties subsidies verleend voor specifieke activiteiten en herdenkingen, er is een gemeente breed divers programma ontstaan.

Gemeente Moerdijk

Uitvoering Sportakkoord Met name sportaanbieders, Meer Moerdijk, de GGD en Energiek Moerdijk blijven via het Sportakkoord nieuwe projecten ontwikkelen. • Op initiatief van handbalvereniging Groene Ster is rolstoelhandbal ontwikkeld, 10 – 15 inwoners uit Moerdijk en de regio met of een chronische beperking of herstellende van een blessure nemen deel. Dit project is nu geborgd bij Groene Ster. • De buurtsportcoach voor mensen met een beperking heeft in samenwerking met fysiotherapeuten Parkinson boksen opgezet. • Er is ingezet op het stimuleren van een gezonde sportaccommodatie door middel van een NIX 18-campagne. Veel buitensportverenigingen zijn in gesprek gegaan met boa's. Dit vanuit een positieve insteek en zonder het opleggen van sancties. In het najaar komt er een tweede ronde met bezoeken. Daarnaast is er in april een Sportcafé georganiseerd met het thema ‘gezonde sportaccommodatie’, waar NIX 18 één van de thema's was. Hier is ook aandacht geweest voor bewustwording rondom de thema's rookvrije accommodatie en de gezonde sportkantine. Er waren circa 20 deelnemers van 8 verschillende sportaanbieders aanwezig. Dit krijgt nog een vervolg in het najaar 2024 en 2025. Scan inclusiviteit Er is een scan naar bewustwording en fysieke toegankelijkheid uitgevoerd. Ervaringsdeskundigen hebben in verschillende kernen input geleverd.

De notitie en visie op het vervolg worden in 2025 opgeleverd.

52

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Prestaties • Uitvoering geven aan het Lokaal Preventie Plan op de thema's sport en bewegen, cultuur, gezondheid en sociale basis. - Er is een preventief jeugdbeleid opgesteld (o.a. kansrijke start, aanbod rondom scheidingsproblematiek, en doorontwikkeling van het Steunpunt binnen onderwijs). - Er is een beleidsvisie sociale basis opgesteld waarin thema's als sociale samenhang, mantelzorg, tegengaan eenzaamheid en inzet en ondersteuning vrijwilligerswerk en professionals sociaal domein aan bod komen. Een voorbeeld hiervan kan zijn invoering van de methodiek Welzijn op recept. - Er is een lokale preventie en nazorgaanpak bij dakloosheid ontwikkeld in samenhang met het lokaal preventieplan, de beleidsvisie sociale basis en het lokaal armoedebeleid. • De voorzieningenwijzer met de regelingen voor inkomensondersteuning is in gebruik genomen.

Hiervoor zijn extra gelden opgenomen voor personele inzet (bij het Werkplein en bij de gemeente zelf 107.210 voor 2024 tot en met 2026 • Via uitvoering van de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) is de samenwerking met onderwijs en betrokken partners versterkt, waaronder de signaleringsfunctie over zorgelijke situaties • Er wordt uitvoering gegeven aan de Cultuur- en Erfgoednota • Er wordt uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma 2023-2026 Sportakkoord Moerdijk • Er wordt uitvoering gegeven aan programma 2023-2026 uit de nota Bestaanszekerheid – lokale aanpak armoede. • Er is een scan uitgevoerd naar inclusiviteit, onder andere naar toegankelijkheid in de fysieke ruimte. Daarnaast is extra aandacht gegeven aan bewustwording en borging van inclusiviteit in de organisatie en ons beleid. • Het project Sociale Benadering Dementie is geëvalueerd. Een eventueel vervolg wordt meegenomen in uitwerking van het Lokaal Preventieplan (GALA/IZA) • Voorbereidingen voor het gezondheidsonderzoek in relatie tot industrie- en haventerrein zijn gestart, in samenwerking met huisartsen • Er is een plan van aanpak opgesteld voor realisatie van een expertisecentrum Nederlands als tweede taal (NT2). Met een eenduidige methodiek wordt voor inschaling op niveau vastgesteld en NT2 onderwijs geboden en dat ‘zo thuis nabij’ mogelijk (in Zevenbergen).

Het expertisecentrum vervult een adviserende en ondersteunende rol aan alle scholen op het gebied van taalonderwijs aan nieuwkomers.

Gemeente Moerdijk

2024 2025 2026 2027

53

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Gemeente Moerdijk

THEMA LICHTE ONDERSTEUNING WAAR MOGELIJK Strategisch doel

• Inwoners weten de weg naar de lichte ondersteuning en samenwerkingspartners hanteren ook de visie ‘lichte ondersteuning waar mogelijk’. Zorg en welzijn werken nauw samen. • Signalen worden vroegtijdig opgepakt om tijdig te kunnen anticiperen, bijsturen en waar nodig ondersteunen.

Ontwikkelingen

Huisartsenroute Om inwoners en ketenpartners te ondersteunen in het vinden van de juiste weg naar passende ondersteuning, is in 2024 een pilot gestart waarbij de huisarts door middel van het systeem een directe lijn heeft met een medewerker in het sociaal domein. Zij kijkt integraal naar de vraag, biedt lichte ondersteuning of verwijst warm door naar de juiste ondersteuning als dat nodig is. Na evaluatie zal deze pilot stoppen. Er werd te weinig gebruik van gemaakt. Deze vorm van ondersteuning wordt ondervangen door Welzijn op Recept. Daarnaast zal er voor alle huisartsen een aansluiting met CJG via de verwijsapplicatie Zorgdomein worden gerealiseerd (eind 2024) en sluiten jeugdprofessionals aan bij het Multi Disciplinair Overleg (MDO) van huisarts en ketenpartners in de wijk. Hoewel het aantal huisartsverwijzingen al enkele jaren een daling laat zien, willen we door deze directe verbindingen met de huisartsen, de doorverwijzingen naar gespecialiseerde jeugdhulp verminderen. Woonzorgvisie Ten behoeve van de regionale woonzorgvisie is de woonzorganalyse afgerond. In december wordt de gemeenteraad hierover geïnformeerd. De regionale analyse moet regionaal leiden tot spreidingsafspraken van aandachts- en urgentiegroepen. Na afronding van de regionale woonzorgvisie wordt in 2025 gestart met de lokale woonzorgvisie, die voor het onderdeel zorg moet landen in het Wmo beleidsplan.

Buurtkamers In Willemstad wordt veel gebruik gemaakt van de buurtkamer. In Zevenbergen is dit jaar een tweede buurtkamer geopend en gekoppeld aan de steunpunten De Donk en Serena. De buurtkamers zijn belangrijke ontmoetingsplekken voor inwoners met een lichte ondersteuningsbehoefte. Op de openingstijden is er een zorgmedewerker aanwezig om lichte ondersteuning te bieden. Hiermee onderscheidt de buurtkamer zich van de reguliere steunpunten. Pleeggezinnen Op 12 juni is een inloopmiddag georganiseerd voor alle pleeggezinnen in de gemeente en omstreken. Het was een drukbezochte middag waarin pleegkinderen konden spelen en ontmoeten en waardering werd uitgesproken voor het werk van pleegouders. Normalisering Het Programmaplan Normaliseren is regionaal vastgesteld, bezien vanuit de toename in de vraag naar jeugdhulp. Hierin staan de volgende concrete adviezen voor gemeenten vermeld: 1. vervlecht normaliseren in de gemeentelijke visie, strategie en beleid; 2. versterk de pedagogische basis in het voorliggend veld; 3. werk aan houding en gedrag.

54

Programma 4 Ondersteuning voor mensen die het écht nodig hebben

Prestaties • De eerste stap is gezet om te komen tot een woonzorgvisie: inzicht in de (toekomstige) woonsituaties van kwetsbare inwoners. Dit biedt kansen voor de ontwikkeling van nieuwe vormen van wonen o.a. gemengd wonen dat wil zeggen een woonvoorziening waar mensen wonen die zorg vragen en zorg en hulp leveren. • Het ondernemersplatform ter ondersteuning bij financiële zorgen wordt intensiever gebruikt door het platform meer bekendheid te geven • De bestaande buurtkamers (indicatieloze dagbesteding) in Willemstad en Zevenbergen zijn voortgezet en op basis van de evaluatie waar nodig aangepast. Er is tevens in kaart gebracht of het meerwaarde heeft om het concept van de buurtkamers uit te breiden naar meerdere kernen. Dit leidt eventueel tot een advies aan het college. • Er is een integraal plan van aanpak voor taal opgesteld met oa voor- en vroegschoolse educatie, laaggeletterdheid en NT2 onderwijs, zodat taal als basisvoorwaarde om deel te kunnen nemen aan de maatschappij goed is geborgd. • De uitgangspunten ter begrenzing van de jeugdzorg zijn toegepast in het dagelijks werk: 'jeugdhulp kan niet alles oplossen', ouders wijzen op eigen verantwoordelijkheid/ niet alles is maakbaar.