Jaarstukken 2025 (11-6-2026)

Primitieve begroting 2025 € 2.481.012 € 240.997

Begroting incl. wijzigingen € 2.578.494 € 223.770

Werkelijk 2025

Verschil

€ 2.896.859 € 196.507

- € 318.365 € 27.263

€ 254.293

€ 276.928

€ 263.615

€ 13.313

€ 647.046 € 981.599 € 357.077

€ 667.558 € 1.013.161 € 397.077

€ 870.017 € 1.124.932 € 441.788

- € 202.459 - € 111.771 - € 44.711

- € 414.523 - € 19.400 - € 395.123 € 2.066.489

- € 422.936 €0 - € 422.936 € 2.155.558

- € 469.179 €0 - € 469.179 € 2.427.681

€ 46.243 €0 € 46.243 - € 272.123

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding bestuurlijke samenwerking (€ 27.263) De voornaamste reden voor deze onderschrijding betreft een verschuiving in werkgeverslasten (ca € 10.000) en lagere lasten inzake regionale samenwerking ( ca € 15.000). Overschrijding Bestuursorganen (€ -202.459) De overschrijding bestaat voornamelijk uit een hogere storting in de voorziening (- € 141.470) samen met hogere werkgeverslasten. Betreft hier een overschrijding (ca - € 55.000). Overschrijding Burgerzaken (€ -111.771) De extra tweede kamer verkiezing was niet gepland. We hebben hierdoor meer kosten gemaakt (- € 65.000). Sowieso de eigen collega’s van KCC/Burgerzaken hebben uren weggeschreven op deze post.

Gemeente Midden-Delfland

27

Jaarstukken 2025 En collega’s van andere teams hebben uren op deze post geschreven. We verwachten nog een vergoeding te ontvangen voor de ‘meerkosten deelname experiment nieuw stembiljet Tweede Kamerverkiezing’ via gemeentefonds in 2026, bedrag is nog niet bekend. Daarnaast hebben we te maken gehad met de overgang van Citrix naar Remote welke ontzettend veel tijd heeft gevraagd van onze applicatiebeheerder. Daarnaast hebben we veel problemen met applicaties gehad (telefonieproblemen/storingen), de JCC-migratie heeft veel tijd in beslag genomen. Verder zien we een toename van vreemdelingen/naturalisaties én de complexiteit van deze vraagstukken neemt toe wat extra uitzoekwerk/tijd gekost heeft (- € 51.000). Overschrijding Raad en raadscommissies (€ -44.711) Voornamelijk overstijging vergoedingen gemeentelijk dienstverband ( ca -€ 49.000). Inkomsten Overschrijding Burgerzaken (€ 46.243) Op de post “Salarissen en sociale lasten” zijn aanzienlijk minder uren op geboekt vanwege de verkiezingen. 3 collega’s hebben extra uren gemaakt voor de tweede kamer verkiezing. Hierdoor hebben zij in die periode minder uren gemaakt op deze post. Daarbij is post “contributies en abonnementen” pas eind 2025 overgeheveld en hier is nauwelijks op geschreven (€ 46.243).

Beleidsveld openbare orde en veiligheid Beleidsdoel Dat de gemeente Midden-Delfland een veilige gemeente is om in te wonen, werken en recreëren.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Dat inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen in Midden-Delfland. Wanneer er een incident, ramp of crisis is of deze zich dreigt voor te doen, merken inwoners dat de gemeente dit adequaat oppakt.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Een goede en veilige leefomgeving is een basisvoorwaarde bij de beleving van de kwaliteit van leven in een gemeente. Cittaslow besteedt bij de fysieke leefomgeving aandacht aan herstel en herbestemming van vervallen locaties en leegstaande panden. De aandacht voor de fysieke leefomgeving draagt bij aan de leefbaarheid en veiligheid in een gemeente.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken We zetten in op het continueren van ons veiligheidsniveau. We zetten lopende activiteiten voort. De meeste aandacht gaat uit naar de veiligheidsaspecten die we noemen in het geldende actieprogramma veiligheid. Ons operationele doel staat eveneens in dit actieprogramma. Concrete doelen/acties

28

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 Veiligheid waarborgen is een steeds complexer wordende kerntaak van de overheid. Veiligheidsproblemen worden groter en dringender. Zo nemen criminaliteit, zoals ondermijning en cybercriminaliteit, en fysieke veiligheidsrisico’s, toe. De effectieve aanpak van de veiligheidsvraagstukken vraagt bovendien steeds vaker integrale samenwerking, bijvoorbeeld tussen zorg en veiligheid en tussen private en publieke partijen. Zo zullen er continu Beleids- en programmaontwikkelingen rond integrale veiligheid (zoals het IVP/Integraal Veiligheidsbeleid ) plaatsvinden en rond specifieke veiligheidsthema’s zoals Ondermijning, Cybercrime en Informatiebeveiliging. Wat gaan we daarvoor doen? •

Het maken van (risico-)analyses, evaluatie en benchmarks van veiligheidsvraagstukken en de aanpak daarvan (met o.a. ondersteuning van het RIEC), zoals enquêtes veiligheid en leefbaarheid, de benchmark integrale veiligheid. • Ontwikkeling en implementatie van instrumenten, interventies en onderdelen van een veiligheidsaanpak zoals Toezicht en handhaving Openbare Ruimte; • Het Integraal Veiligheidsbeleid 2024 - 2027 uitvoeren met de bijbehorende uitvoeringsplannen; • We gaan specifiek inzetten op ondermijning om daarover onze kennis te vergroten en een goed beeld te krijgen van eventuele ondermijning in onze gemeente; • Organisatie- en netwerkontwikkeling van actoren in het veiligheidsdomein. Daarnaast willen we een Bibob-coördinator aanwijzen die verantwoordelijk is voor de coördinatie en uitvoering van de Bibob-toetsen zodat dit organisatiebreed opgepakt kan worden. De Wet Bibob geeft de gemeente de mogelijkheid de achtergrond van een aanvrager van bijvoorbeeld een vergunning, subsidie of vastgoedtransactie met de gemeente te onderzoeken. Door toepassing van deze wet kan de gemeente voorkomen dat ze criminele activiteiten faciliteert door bijvoorbeeld het verlenen van een vergunning. Dit is een volledig nieuwe rol die veel Bibob kennis en ervaring vraagt. Wij kunnen deze rol niet intern invullen en heb daarom onderzocht wat de mogelijkheden zijn om het extern uit te besteden.

Hierover volgt nog een advies. Instrumenten • • • • • • • • • • • •

IVB (integraal veiligheidsbeleid) Uitvoeringsprogramma IVB Algemene Plaatselijke Verordening Midden-Delfland (en bijzondere wetten) Evenementenbeleid Horecabeleid Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden Regionaal Crisisplan Haaglanden Onze handhavers/BOA's Veiligheidshuis– en kamer VTH beleid (vergunning-, toezicht- en handhavingsbeleid) Het RIEC en Bibob (van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) Bemiddeling & Mediation

Wat hebben we gedaan? Partners in 2025 De samenwerking met onze partners, zoals buurtpreventie, politie en brandweer, is verder versterkt.

Gemeente Midden-Delfland

29

Jaarstukken 2025 We hadden regelmatig overleg met onze partners, waarbij de focus lag op de thema’s uit het Integraal Veiligheidsplan 2024-2027 en het bijbehorende uitvoeringsplan. Wat deden we in 2025 De samenwerking tussen de BOA’s en de wijkagenten is sterker en intensiever geworden. Meldingen worden regelmatig besproken en, wanneer gewenst, teruggekoppeld aan de melder. Afgelopen jaar is ingezet op de Bibob aanpak. De raad heeft daar voor de gevraagde projectperiode de middelen voor ter beschikking gesteld. De werkwijze is gestart en zal te zijner tijd ge-evalueerd worden. Er is in 2025 veel aandacht besteed aan crisisbeheersing. Er zijn oefeningen gehouden die ons voorbereiden op crisissituaties. Daarnaast hebben veel medewerkers trainingen gevolgd of cursussen afgerond ter voorbereiding op nieuwe functies binnen crisisbeheersing. Ook is een regionale samenwerking gestart om de regio voor te bereiden op 72 uur uitval van nutsvoorzieningen. Midden-Delfland werkt hieraan mee. Verder is de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) actueel gehouden. Dit past binnen de werkwijze om jaarlijks te bekijken of actualisatie nodig is, zodat regelgeving up-to-date blijft en aansluit bij nieuwe ontwikkelingen.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? De gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) is ontstaan door de Wet veiligheidsregio’s. In deze wet staat dat gemeenten moeten samenwerken. Ze moeten samen afspraken maken over hoe ze omgaan met brandweerzorg, rampenbestrijding en crisissituaties en geneeskundige hulpverlening. Met politie, zorg en het Veiligheidshuis Haaglanden werken we aan een gezamenlijke aanpak bij gebiedgebonden overlastgevende thema's.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Brandweer en rampenbestrijdin g Overige openbare orde I Overige openbare orde

Primitieve begroting 2025 € 2.070.888 € 1.389.979

Begroting incl. wijzigingen € 2.289.588 € 1.389.979

Werkelijk 2025

Verschil

€ 2.231.486 € 1.336.291

€ 58.102 € 53.688

€ 680.909

€ 899.609

€ 895.195

€ 4.414

- € 22.800 - € 22.800

- € 209.740 - € 209.740

- € 211.033 - € 211.033

€ 1.293 € 1.293

€ 2.048.088

€ 2.079.848

€ 2.020.453

€ 59.395

Toelichting financiële afwijking Uitgaven

30

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 Onderschrijding Brandweer en rampenbestrijding (€ 53.688) De onderschrijding is vooral toe te schrijven aan de bijdrage aan de VRH. De bijdrage werd lager dan voorzien.

Mutaties reserve

Mutaties reserves programma 2 Uitgaven Inkomsten

Werkelijk 2023 € 49.306 - € 10.000 € 39.306

Primitieve Begroting incl. begroting wijzigingen 2025 €0 € 36.000 €0 - € 50.000 €0 - € 14.000

Werkelijk 2025

Verschil

€ 26.040 - € 21.317 € 4.723

€ 9.960 - € 28.683 - € 18.723

Inkomsten: Onttrekking uit de Algemene reserve: Uit de algemene reserve wordt in 2025 voor € 20.000 minder onttrokken voor het doorschuifbudget aanpak van ondermijning. Uit de algemene reserve wordt in 2025 voor € 8.683 minder onttrokken voor het doorschuifbudget JCC servers en hostingskosten.

Gemeente Midden-Delfland

31

Jaarstukken 2025

Programma 3: Beheer, verkeer en milieu Beleidsveld beheer openbare ruimte Beleidsdoel Het leveren van een kwalitatieve bijdrage aan de aanleg, de verbetering en de instandhouding van de boven- en ondergrondse infrastructuur, de leefbaarheid van de woonomgeving en de natuur-ontwikkeling.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect We willen binnen de kaders van wat financieel mogelijk is een onderhoudsniveau van de openbare ruimte in stand houden waarbij inwoners zich prettig voelen.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? De inrichting van de openbare ruimte draagt bij aan de beleving van de kwaliteit van de dorpen en het landschap. Cittaslow ondersteunt bewustwording van de inrichting van die ruimte, waarbij we rekening houden met de directe omgeving. Een historische omgeving vraagt om een ander bestratingsmateriaal en om andere inrichtingselementen dan een nieuwbouwwijk. In het open veenweidegebied wordt rekening gehouden met zichtlijnen en het voorkomen van lichtvervuiling door bijvoorbeeld groene ledverlichting toe te passen. We hebben aandacht voor duurzaamheid door bijvoorbeeld het gebruik van milieuvriendelijke materialen, hergebruik van bestratingsmateriaal en het renoveren van bestaande riolering door middel van 'relining'. Dit is bij de inrichting van de openbare ruimte een belangrijk aspect. Ook wordt er bij vervanging van voertuigen voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte zoveel mogelijk ingezet op elektrische voertuigen.

Wat gaan we daarvoor doen? Wegen Concrete acties voor 2025 • • •

De wegen binnen enkele jaren op het gewenste niveau brengen en houden. Klimaatadaptief inrichten van wegen bij nieuwbouw en reconstructies. Benutten van meekoppelkansen bij infrastructurele projecten van andere overheden zoals de N468 en de A4. • Intensiveren van afstemming en samenwerking met het Hoogheemraadschap van Delfland voor wegen op kades. • Intensiveren van integrale aanpak wegen en nutsvoorzieningen. • Optimaliseren van vegen en onkruidbestrijding in afstemming met groenbeheer. • Beheer van wegmeubilair, markering en bebording volgens het nieuwe beheerplan. • Opstellen van beheernotitie onkruidbestrijding en vegen. • Opstellen van beheernotitie halfverharding. • Actualiseren van gemeentelijke regelgeving kabels en leidingen. • Vaststellen geactualiseerde en gedigitaliseerde wegenlegger. Instrumenten •

32

Wegenbeheerplan 2025-2029. Vaststelling staat gepland in 2024.

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 • • •

Gladheidsbestrijdingsplan Wegenlegger Beheerplan wegmeubilair 2024-2028 (inclusief bebording en markering). Vaststelling staat gepland in 2024. Civiele kunstwerken Concrete acties voor 2025 • • •

Preventief onderhoud aan beweegbare bruggen. Correctief onderhoud civiele kunstwerken. Benutten van meekoppelkansen bij infrastructurele projecten van andere overheden, zoals de N468. Instrumenten • Beheerplan bruggen 2024-2028. Vaststelling staat gepland in 2024. Openbare verlichting Concrete acties voor 2025 • Vervangen van afgeschreven armaturen en verbeteren van de lichttechnische kwaliteit. • Gebruik maken van dimmers, Telemanagement units en (groene) ledverlichting. • Verlichten van achterpaden (sociale veiligheid). Instrumenten •

Keuzenotitie openbare verlichting 2025-2029. Vaststelling staat gepland eind 2024/begin 2025.

Wat hebben we gedaan? Wegen • •

Er is een samenwerkingsagenda afgesloten met het Hoogheemraadschap van Delfland. Er zijn nieuwe overeenkomsten ingegaan voor onkruidbestrijding op verharding en vegen in combinatie met groenonderhoud. • In diverse ontwerpen voor wegen bij nieuwbouw en reconstructies zijn klimaatadaptieve maatregelen opgenomen. Hiervoor is ook subsidie aangevraagd en toegekend. • Er is een maatregelentoets uitgevoerd om een goede planning van groot onderhoud en investeringen te kunnen maken in het areaalbeheersysteem. • Er is afstemming over de planning met de nutspartijen. Met Westland Infra is op meer reguliere basis afstemming over het plaatsen van nieuwe trafostations. Er is een verkenning gestart om deel uit te maken van het platform infraplannen.nl voor een efficiënte afstemming van projecten met Westland Infra en Evides. • De sanering en vervanging van overbodige bebording is gecontinueerd en de sanering van straatmeubilair is gestart. • Het concept beleidskader wegen en concept beleidskader gladheidsbestrijding inclusief de operationele plannen zijn opgesteld voor vaststelling in 2026. Civiele kunstwerken •

Regulier beheer en onderhoud is uitgevoerd conform de beheerplannen die in 2024 zijn vastgesteld. Openbare verlichting

Gemeente Midden-Delfland

33

Jaarstukken 2025 •

Wanneer verlichtingsarmaturen zijn vervangen, hebben die energiezuinige verlichting gekregen.

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U Binnenhavens en waterwegen Wegen I Binnenhavens en waterwegen Wegen

Primitieve begroting 2025 € 4.034.309 € 497.702

Begroting incl. wijzigingen € 4.590.641 € 570.396

Werkelijk 2025

Verschil

€ 4.536.731 € 622.754

€ 53.910 - € 52.358

€ 3.536.607 - € 144.500 - € 5.000

€ 4.020.245 - € 219.500 - € 5.000

€ 3.913.977 - € 130.797 €0

€ 106.268 - € 88.703 - € 5.000

- € 139.500 € 3.889.809

- € 214.500 € 4.371.141

- € 130.797 € 4.405.934

- € 83.703 - € 34.793

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding wegen (€ -106.268) Betreft enerzijds een onderschrijding i.v.m. lagere uitgaven onkruidbestrijding verharding (€ -35.391), gas water en licht (€ -66.795) en verschuiving werkgeverslasten (€ -57.224). Anderzijds is er een overschrijding op bouwkundig onderhoud bruggen (€ 47.219). Overschrijding binnenhavens en waterwegen (€ 52.358) Dit is voornamelijk een overschrijding op onderhoud wegbermen (maai- en slootwerk). Inkomsten Onderschrijding wegen (€ -83.703) De onderschrijding komt voornamelijk door een te ontvangen subsidie PZH in relatie tot de N468 welke vooralsnog niet ontvangen is (€ -69.700). Daarnaast is er vertraging in schadeverhaal ontstaan (€ -11.900).

Wat gaan we daarvoor doen? Groen Concrete acties voor 2025 • Ondersteunen van bewonersinitiatieven voor vergroening van de wijken. • Klimaatadaptieve inrichting realiseren met meer groen. • Uitvoeren van ecologisch plus groenbeheer met eigen groendienst. • Uitbreiden van ecologisch bermbeheer. • Kwaliteitsimpuls groen Harnaschpolder. • Actualiseren van groenbeleidsplan. • Optimaliseren van afstemming groenbeheer en onkruidbestrijding op verharding en vegen. Instrumenten

34

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 • Groenbeleidsplan Midden-Delfland Begraafplaatsen Concrete acties voor 2025 • Actualiseren van beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen. • Opstellen van beheerplan begraafplaatsen. • In stand houden van het huidige kwaliteitsniveau van de begraafplaatsen Instrumenten •

Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen 2009

Wat hebben we gedaan? Groen •

Bij reconstructies van wegen zijn klimaatadaptieve maatregelen genomen, zoals groene parkeervakken. • De eigen groendienst heeft 'ecologisch plus groenbeheer' uitgevoerd. • Er zijn nieuwe overeenkomsten ingegaan voor het groenonderhoud in combinatie met onkruidbestrijding op verharding en vegen. • Het groenplan voor de Harnaschpolder is uitgevoerd. • Er is een nieuw groenbeleidsplan vastgesteld. Begraafplaatsen • •

Er is een start gemaakt met het actualiseren van de beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen, de heffingsverordening voor de lijkbezorgingsrechten en de nadere regels voor de begraafplaatsen en het opstellen van beleid en capaciteitsberekeningen. De paden op de begraafplaats in Schipluiden zijn vervangen voor paden waarop het onkruid beter te beheersen is.

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U Begraafplaatsen Openbaar groen I Begraafplaatsen Openbaar groen

Primitieve begroting 2025 € 1.677.046 € 227.310 € 1.449.736 - € 174.800 - € 151.500 - € 23.300 € 1.502.246

Begroting incl. wijzigingen € 2.809.400 € 251.010 € 2.558.390 - € 1.204.300 - € 151.500 - € 1.052.800 € 1.605.100

Werkelijk 2025

Verschil

€ 2.716.880 € 226.793 € 2.490.086 - € 1.277.770 - € 142.403 - € 1.135.366 € 1.439.110

€ 92.520 € 24.217 € 68.304 € 73.470 - € 9.097 € 82.566 € 165.990

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Openbaar groen (€ -68.304) Dit gaat voornamelijk om een overschrijding op het boombeheer (€ 104.359), kapitaallasten (32.954) en overige kosten (€ 23.745). Hiernaast blijft een onderschrijding op groenonderhoud aan de

Gemeente Midden-Delfland

35

Jaarstukken 2025 dorpskernen (€ -77.386), de doorbelasting tractie (€ -46.691), uitgaven zwerfafval (€ -19.526) en een verschuiving van werkgeverslasten (€ -62.272) over. Inkomsten Overschrijding Openbaar groen (€ 82.566) Deze overschrijding met name vanwege een hogere vergoeding voor de aanpak van zwerfafval.

Wat gaan we daarvoor doen? Speelplaatsen Concrete acties voor 2025 •

Meer aandacht voor natuurlijk spelen en spelen in het groen bij herinrichting van speelplaatsen; • Vergroenen van verharde (grijze) speelplaatsen; • Bij speelplaatsen die weinig gebruikt worden niet opnieuw speeltoestellen plaatsen, maar wel de speelruimte behouden en speelaanleidingen toevoegen; • Actualiseren Nota spelen. Instrumenten •

Nota spelen

Wat hebben we gedaan? Speelplaatsen • • • •

Er zijn meerdere speelplaatsen heringericht. Er zijn valondergronden vervangen met het oog op inclusiviteit en toegankelijkheid. Er is een veldonderzoek en inventarisatie van alle speelplekken uitgevoerd. Er is nieuw speelbeleid vastgesteld.

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U Speelvoorziening en

Primitieve begroting 2025 € 251.117 € 251.117

Begroting incl. wijzigingen € 233.810 € 233.810

Werkelijk 2025

Verschil

€ 226.368 € 226.368

€ 7.442 € 7.442

€ 251.117

€ 233.810

€ 226.368

€ 7.442

Toelichting financiële afwijking Verschil is kleiner dan € 25.000, daarom bevat deze afwijking geen toelichting.

Beleidsveld verkeer Beleidsdoel Het hoofddoel van het verkeersbeleid blijft het terugdringen van de overlast van het gemotoriseerde verkeer in de dorpen. Dit doen we via drie routes:

36

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 •

Het actief ontmoedigen van het gebruik van de wegen in Midden-Delfland voor doorgaand verkeer. • Het verbeteren van de alternatieve vervoersmogelijkheden, zoals openbaar vervoer, fiets en wandelen. • Het verduurzamen van het wagenpark door het aanleggen en faciliteren van oplaadpunten voor elektrische voertuigen. Verder blijft het verkeersbeleid van de gemeente erop gericht om: • •

de veiligheid voor alle verkeersdeelnemers te verbeteren, met een extra prioriteit voor schoolroutes; de recreatiemogelijkheden in Midden-Delfland te vergroten door het verbeteren van fietsen wandelverbindingen.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Het verbeteren van de verkeersveiligheid en het optimaliseren van de verkeersafwikkeling.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Het stimuleren van alternatieve vervoersmethoden vloeit voort uit de uitgangspunten van Cittaslow. Binnen de dorpen wordt rekening gehouden met veilige routes voor fietsers en voetgangers. Fietsroutes zijn beschikbaar voor recreatie en woon-werkverkeer. Binnen de MRDH is een actieve inzet om voor fietsverkeer metropolitane fietsroutes te creëren. Dit zijn routes die woongebieden verbinden met locaties in de regio waar veel mensen werken en bedrijven gevestigd zijn.

Wat gaan we daarvoor doen? Concrete acties voor 2025 • •

In stand houden van het huidige niveau van het openbaar vervoer in Midden-Delfland. Belang van onze gemeente inbrengen in infrastructurele projecten van het rijk en de provincie. • Aanpassen van de parkeersituatie en verkeerscirculatie in het centrum van Den Hoorn. • Terugdringen van doorgaand verkeer door de dorpen. • Mobiliseren van bedrijven tot duurzame mobiliteit. • Opstellen van de visie verkeersveiligheid. • Vergroten van de verkeersveiligheid bij herinrichting van wegen. • Veilig inrichten van schoolzones. Instrumenten • • • • • • • • • •

Verkeersplan Den Hoorn 2016 Nota parkeernormen Midden-Delfland 2020 Beleid laadinfrastructuur 2022 Routestructuurplan (Recreatieschap Midden-Delfland) Structuurschets Harnaschpolder e.o. 2002 Bestuurlijke overeenkomst IODS Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid MRDH 2016-2025 Regionaal Investeringsprogramma Regionale aanbesteding laadinfrastructuur Strategisch Plan Verkeersveiligheid

Gemeente Midden-Delfland

37

Jaarstukken 2025

Wat hebben we gedaan? • • • • • • • •

Het openbaar vervoer in Midden-Delfland is behouden gebleven. We hebben actieve gemeentelijke inbreng in het infrastructurele project N468 van de provincie. Er zijn bij meerdere wegen verkeersveiligheidsmaatregelen uitgevoerd, met subsidie. In ontwerpen voor reconstructies van wegen zijn verkeersveiligheidsmaatregelen opgenomen. Er is geïnventariseerd wat voor knelpunten er rondom scholen zijn op het gebied van verkeersveiligheid en hiervoor zijn maatregelen uitgewerkt en is subsidie aangevraagd. Voor het verbeteren van de verkeersveiligheid voor fietsers bij de Maassluiseweg werken we in afstemming met Maassluis scenario's uit. Voor mogelijke maatregelen op de Zouteveenseweg is afstemming met de buurgemeenten en met bewoners. Voor het AZC zijn langzaam verkeerroutes in beeld gebracht en uitgewerkt, inclusief de oversteken.

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U Parkeren Verkeer en vervoer I Parkeren Verkeer en vervoer

Primitieve begroting 2025 € 296.398 € 13.014 € 283.384

Begroting incl. wijzigingen € 296.398 € 13.014 € 283.384

Werkelijk 2025

Verschil

€ 226.300 € 5.444 € 220.856

€ 70.098 € 7.570 € 62.528

- € 32.300 - € 11.100 - € 21.200

- € 50.300 - € 11.100 - € 39.200

- € 61.584 - € 15.104 - € 46.480

€ 11.284 € 4.004 € 7.280

€ 264.098

€ 246.098

€ 164.716

€ 81.382

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding verkeer en vervoer (€ 62.528) Dit heeft als hoofdoorzaak een verschuiving van werkgeverslasten.

Beleidsveld milieu Beleidsdoel Het versterken en behouden van een duurzame, veilige, gezonde en aangename leefomgeving voor inwoners en bezoekers gebaseerd op de uitvoering van de Wet milieubeheer, de waarden van Cittaslow en de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties (Global Goals).

Wat willen we bereiken? Het realiseren en in stand houden van een veilige, gezonde en aangename leefomgeving en bijdragen aan een duurzaam Midden-Delfland, vanuit een duurzame ontwikkeling. Een duurzame

38

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 ontwikkeling van de fysieke leefomgeving is een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van huidige generaties zonder daarmee de mogelijkheden voor de toekomstige generaties in gevaar te brengen ook in hun behoeften te voorzien (VN-commissie Brundtland, 1987).

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Duurzaamheid is één van de basisprincipes van Cittaslow. Hierbij gaat het om de regelgeving op deze terreinen en zorgen voor bewustwording. Dit heeft als doel dat inwoners en bedrijven meer maatregelen treffen dan wettelijk voorgeschreven. Hierdoor zijn inwoners en bezoekers zich er meer bewust van dat zij zich bevinden in een groen landschap van hoge kwaliteit. Maatregelen om minder energie te gebruiken en meer duurzame energiebronnen te gebruiken sluiten nauw aan bij Cittaslow. Bijvoorbeeld de onderdelen die betrekking hebben op klimaatadaptatie en klimaatmitigatie. Voor klimaatadaptatie (aanpassen aan klimaatverandering) wordt vanuit het nationale Deltaprogramma gewerkt aan een klimaatbestendig Midden-Delfland. Denk daarbij aan maatregelen met betrekking tot droogte, hitte en wateroverlast voor de diverse gebieden in Midden-Delfland. Daarnaast is aandacht voor maatregelen met betrekking tot klimaatmitigatie (verminderen emissies broeikasgassen). De Regionale Energie Strategie (RES), de Warmtetransitie visie vormt daarvoor een kader voor maatregelen. In het aan de Warmtetransitie visie gekoppelde Meerjarig Uitvoeringsprogramma staan projecten opgenomen om het verminderen van energiegebruik bij inwoners en de verdere energietransitie van fossiele brandstoffen naar duurzaam opgewekte energie te ondersteunen.

Andere onderdelen komen terug bij de desbetreffende beleidsterreinen, zoals het beheer van de openbare ruimte en Duurzaam Boer Blijven. Doelstelling daarbij is dat Midden-Delfland in 2050 CO2 neutraal is. Afvalbeleid is een ander onderdeel dat binnen dit beleidsveld en Cittaslow belangrijk is. Cittaslow roept op tot voorkomen van verspilling, preventie op het ontstaan van afval en bij het ontstaan van afval dit zoveel mogelijk gescheiden te verwerken.

Wat gaan we daarvoor doen? De gemeentelijke verplichtingen (en daarmee onze doelen) die voortkomen uit wet- en regelgeving en beleid zijn uitgewerkt in operationele plannen en (toetsings)kaarten. Per beleidsveld zijn operationele doelen vastgesteld en kosten inzichtelijk gemaakt. De bestaande plannen en kaarten hebben betrekking op de volgende milieu gerelateerde thema’s: • Riolering • Afval en circulaire economie • Handhaving, toezicht en vergunningverlening • Bodem • Geluid (Geluidsactieplan/Geluidskaart) en stiltebeleid • Luchtkwaliteit • Externe Veiligheid • Klimaat, energie en warmte • Water • Groen en natuur Concrete acties voor 2025 Handhaving en vergunningverlening De milieubelastende activiteiten worden door Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) getoetst aan en

Gemeente Midden-Delfland

39

Jaarstukken 2025 gecontroleerd op de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. De ODH doet dit vooral op basis van een jaarlijks door het college vast te stellen uitvoeringsplan. Bodem Per 2024 is met de inwerkingtreding van de Omgevingswet een deel van de bodemtaken van de provincie overgedragen aan gemeenten. De ODH voert deze taken namens de gemeente uit . Geluid Ondersteunen van het provinciale beleid voor stiltegebieden en hier rekening mee houden in de vergunningverlening. Uitvoeren van Actieplan Geluid 2024-2029 en Saneringsprogramma Geluid. Luchtkwaliteit Onder de Omgevingswet wordt de luchtkwaliteit jaarlijks gemonitord in aandachtsgebieden van stikstofoxide en fijnstof. Omdat de gemeente Midden-Delfland in een aandachtsgebied ligt, monitoren wij jaarlijks de luchtkwaliteit langs relevante gemeentelijke wegen. Bij nieuwe planontwikkelingen nemen wij het aspect luchtkwaliteit mee. Wij ondersteunen regionale plannen die de luchtkwaliteit verbeteren. Externe Veiligheid/Omgevingsveiligheid Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het begrip Externe Veiligheid vervangen door het begrip Omgevingsveiligheid. Bij omgevingsveiligheid gaat het onder meer om risico's van het gebruik en transport van gevaarlijke stoffen, veiligheid van milieubelastende activiteiten en veiligheid van zich snel ontwikkelende technieken.

Daarnaast worden aandachtsgebieden en voorschriftgebieden geïntroduceerd om de omgevingsveiligheid te beheersen. Klimaatadaptatie Maatregelen om nadelige gevolgen van wateroverlast, droogte (met kans op versnelde bodemdaling), overstromingen en hittestress tegen te gaan, die voortkomen uit de Strategie Klimaatadaptatie Midden-Delfland 2021-2026 en de uitwerking ervan in een uitvoeringsprogramma. Klimaatmitigatie Het Warmteprogramma (voorheen Transitievisie Warmte) wordt elke 5 jaar herzien. Dit programma omvat een plan voor verduurzaming van wijken, inclusief duurzame warmte-alternatieven voor prioritaire gebieden. Eind 2025 wordt de geactualiseerde versie aangeboden aan de raad. Uitvoering geven aan het meerjarig uitvoeringsprogramma (MJUP) verduurzaming koopwoningen Midden-Delfland 2023 -2026. Toezicht energie label C kantoren Uitvoering geven aan toezicht op de energielabel C verplichting bij kantoren. Deze taak is als 'plustaak' ondergebracht bij de ODH. Water: In het kader van het afsprakenkader Emissieloze Kas 2027 wordt samen met andere glastuinbouwgemeenten, waterschappen en de glastuinbouwsector gewerkt aan het voorkomen van emissies van bestrijdingsmiddelen en meststoffen vanuit de glastuinbouw naar het oppervlaktewater.

Onder leiding van het Hoogheemraadschap van Delfland wordt samen met ODH en andere gemeenten gewerkt aan de maatregelen ten behoeve van de (chemische en ecologische) doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water in 2027. Betreft tevens verbeteren biodiversiteit op kades en langs oevers. 40

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 Groen/natuur Waar mogelijk ecologisch beheer van wegkanten en oevers vanuit het gemeentelijk beheer en in samenwerking met de Coöperatie Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland u.a.. Tevens wordt fasegewijs op basis van inventarisaties ecologisch beleid voor Midden-Delfland vorm gegeven aan de hand van zgn. soortenmanagementplannen (zie ook: programma 7, beleidsveld ruimtelijke ordening). Instrumenten • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Wet Milieubeheer Omgevingswet Regionaal bodembeleid Zuid-Holland (tot gedeeltelijke taakoverheveling naar gemeente) Omgevingsvisie Provincie Zuid-Holland Stiltebeleid Provincie Zuid-Holland Actieplan Geluid 2024-2029 Saneringsprogramma Geluid Bodemkwaliteitskaart bedrijfsterrein Harnaschpolder Bodemfunctiekaart gemeente Midden-Delfland Strategie Klimaatadaptatie Midden-Delfland 2021-2026 Regionale Energiestrategie MRDH (RES) Regionale energieloket Uitvoeringsplan Transitievisie Warmte Omgevingsvisie 1.0 Regelgeving bruidsschat Omgevingswet Geurverordening Midden-Delfland 2009/geurhinderbeleid Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 en visie Behoud door Ontwikkeling (Vitale Dorpen in Midden-Delfland 2025) LOP Midden-Delfland®2025 Toekomstvisie 2050

Wat hebben we gedaan? Resultaten 2025 Met ingang van 1 januari 2024 is de Omgevingswet inwerking getreden. Daarmee is de Wet milieubeheer voor een belangrijk deel opgegaan in deze Omgevingswet. Op onderdelen blijft daarnaast de Wet milieubeheer bestaan. De bestaande gemeentelijke verplichtingen (en daarmee onze doelen) gebaseerd op de regelgeving vanuit de Wet milieubeheer, uitgewerkt in operationele plannen en (toetsings)kaarten, blijven ook onder de nieuwe wet van kracht. Deze hebben betrekking op de volgende milieu gerelateerde thema’s: • • • • • • • • •

Riolering Afval en circulaire economie Handhaving, toezicht en vergunningverlening Bodem Geluid (Geluidsactieplan/Geluidskaart) en stiltebeleid Luchtkwaliteit Externe Veiligheid Klimaat, energie en warmte Water

Gemeente Midden-Delfland

41

Jaarstukken 2025 •

Groen en natuur

Handhaving en vergunningverlening Door de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) zijn de milieubelastende activiteiten getoetst aan en gecontroleerd op de voorschriften van de Wet milieubeheer, de Omgevingswet met de daarbij behorende Algemene Maatregelen van Bestuur en andere milieuregelgeving. Deze toetsing en controle is gebeurd op basis van het jaarlijks door het college vastgestelde uitvoeringsplan inclusief voorcalculatie. De daadwerkelijke afrekening van de kosten van de ODH vindt plaats op basis van de werkelijke gepleegde inzet (output financiering). Bodem Met het opstellen van de regels 'toepassen grond in de Harnaschpolder, gemeente Midden-Delfland' beschermen we de grond van het bedrijventerrein Harnaschpolder blijvend tegen het slechter worden van de grond. De regels zijn een beleidsneutrale vertaling van de Nota bodembeheer (welke in 2026 wordt ingetrokken, tezamen met de oude bfk en de bkk). De bfk (bodemfunctieklassenkaart) wordt op één punt licht gewijzigd. Onder wegen binnen de gemeente hoeft de grond niet te voldoen aan de functieklasse Landbouw/Natuur, maar dat voldoen aan klasse wonen, zoals in de rest van de omgeving. Als gevolg van de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn een deel van de huidige bodemtaken van de provincie overgedragen aan de gemeenten. Daarmee is de gemeente bevoegd gezag geworden.

Voor Midden-Delfland zal de ODH deze taken namens ons uitvoeren. Vooralsnog betekent dit een lastenverzwaring, omdat het bijbehorende budget niet is overgedragen. Geluid Het wettelijke verplichte Actieplan Geluid moeten we elke vijf jaar opnieuw vaststellen. In 2024 is gewerkt aan de actualisatie van het gemeentelijke actieplan. Deze is vervolgens ter vaststelling aan de raad voorgelegd. Ook is gewerkt aan het saneringsprogramma Geluid, dat eveneens is vastgesteld. Binnen de gemeente Midden-Delfland bestaan woningen, waarvan de bewoners al geruime tijd een relatief hoge geluidsbelasting ten gevolge van het wegverkeer ondervinden. De betreffende woningen staan genoemd op een verplichte lijst met ‘te saneren woningen’; de zogenaamde saneringslijst. Deze lijst is verplicht gesteld door het Rijk vanuit de Wet geluidhinder. Het saneringsprogramma voor de woningen die op de zogenaamde saneringslijst staan, wordt uitgevoerd. In het jaar 2025 zijn schouwingen en bouwopnames uitgevoerd en worden berekeningen en maatregelen gedaan. Voor de bouwopnames (metingen binnen het pand) zijn speciale afspraken gemaakt met eigenaren van de woningen. Nadat een rapport met metingen en maatregelen wordt geaccordeerd door BSV zal in 2026 aangevangen worden met de uitvoering van de maatregelen.

Verder is ingezet op het voldoen aan de wettelijke verplichtingen ten aanzien voor omgevingslawaai en geluidbelastende bedrijven en het ondersteunen van het provinciaal beleid voor stiltegebieden. Luchtkwaliteit Onder de Omgevingswet wordt de luchtkwaliteit jaarlijks gemonitord in aandachtsgebieden van stikstofoxide en fijnstof. Omdat de gemeente Midden-Delfland in een aandachtsgebied ligt,

42

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 monitoren wij jaarlijks de luchtkwaliteit langs relevante gemeentelijke wegen. Uit de monitoringronde 2025 van luchtkwaliteit langs wegen over het jaar 2024 blijkt dat er geen overschrijding van grenswaarden voor de parameters stikstofdioxide en fijnstof aanwezig is. Bij nieuwe planontwikkelingen nemen wij het aspect luchtkwaliteit mee. Wij ondersteunen regionale plannen die de luchtkwaliteit verbeteren. Externe Veiligheid/Omgevingsveiligheid Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het begrip Externe Veiligheid vervangen door het begrip Omgevingsveiligheid. Bij omgevingsveiligheid gaat het onder meer om risico's van het gebruik en transport van gevaarlijke stoffen, veiligheid van milieubelastende activiteiten en veiligheid van zich snel ontwikkelende technieken. Daarnaast zijn aandachtsgebieden en voorschriftgebieden geïntroduceerd om de omgevingsveiligheid te beheersen. Voor de Omgevingsveiligheid binnen Midden-Delfland is ingezet op: •

Binnen de mogelijkheden, situaties voorkomen die kunnen leiden tot een verhoogd veiligheidsrisico. • Risicovolle bedrijven en activiteiten weren uit woonomgeving en waar nodig verplaatsten. • Voorbereid blijven op risico’s. • Structurele borging van omgevingsveiligheid in beleid ruimtelijke ordening en milieu. Klimaatadaptatie In de Strategie Klimaatadaptatie Midden-Delfland 2021-2026 is uitgewerkt welke aanpak nodig is om klimaatadaptatie in de gemeente te implementeren. Deze aanpak is gestoeld op de 7 ambities uit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA). Het in 2024 opgestelde meerjarig uitvoeringsprogramma is een doorvertaling van de strategie en een leidraad om de 7 ambities uit te voeren. De ambities zijn als stappen in een iteratief proces. De ambities zijn als volgt: 1. Kwetsbaarheden in beeld brengen (stresstesten) 2. Risicodialogen voeren en strategie opstellen 3. Uitvoeringsagenda opstellen 4. Meekoppelkansen benutten 5. Stimuleren en faciliteren 6. Reguleren en borgen 7. Handelen bij calamiteiten In 2025 zijn de interne risicodialogen ten behoeve van het uitvoeringsprogramma en het uitvoeringsprogramma zelf afgerond. Er zijn een aantal aandachtgebieden, zoals genoemd in het uitvoeringsprogramma, met toepassen van klimaatadaptieve maatregelen aangepakt om ecologische risico’s te beperken.

Het parkeerterrein naast de sportvelden aan de Tiendweg is een voorbeeld van een project met klimaatadaptieve maatregelen. Klimaatmitigatie In de Transitie Visie Warmte (TVW) van de gemeente Midden-Delfland (2021) is als doel gesteld om in 2050 een CO2-neutrale gemeente te zijn. In 2025 is er begonnen met het opstellen van het Warmteprogramma. Het Warmteprogramma is de opvolger van de TVW. Hierin worden concrete stappen uitgewerkt richting naar een aardgasvrije gebouwde omgeving in Midden-Delfland. Er is ingezet op de uitvoering van het meerjarig uitvoeringsprogramma (MJUP) voor de verduurzaming van koopwoningen als onderdeel van de TVW. Het MJUP draagt bij aan de doelstelling van het Nationaal Isolatieprogramma, namelijk het versneld isoleren van slecht geïsoleerde woningen en daarbij ondersteuning bieden aan de doelgroepen die dat het hardst nodig

Gemeente Midden-Delfland

43

Jaarstukken 2025 hebben. Het programma draagt direct bij aan de gemeentelijke doelstelling om inwoners te helpen met energiebesparing, energiearmoede te bestrijden en energie- en CO2-neutraal te zijn in 2050. Daarnaast is in regionaal verband de samenwerking gezocht om te onderzoeken op welke wijze we aan de doelstelling om in 2050 een CO2-neutrale gemeente te zijn kunnen gaan voldoen. Water Er is op verschillende fronten gericht ingezet op het verder reduceren van emissies en het treffen van aanvullende ecologische maatregelen die bijdragen aan de verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater. Deze inzet sluit aan bij de doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water (2027) en omvat onder meer de maatregelen en afspraken die voortvloeien uit het programma Duurzaam Boer Blijven, het uitvoeringsprogramma BPL, het Afsprakenkader Emissieloze Kas, het Netwerk Schoon en Gezond Water en het Netwerk Waterketen Delfland. Binnen deze samenwerkingsverbanden wordt structureel samengewerkt en kennis uitgewisseld met gemeenten, omgevingsdiensten, hoogheemraadschappen en andere relevante stakeholders, met als doel de gezamenlijke effectiviteit van de waterkwaliteitsaanpak te versterken. Groen/natuur Voor het beleidsveld Groen (natuurbeleid onder programma 1) is ingezet op onder andere: • • • • •

het ecologische beheer van wegkanten en oevers, het toetsen van aanvragen voor een omgevingsvergunning aan de Wet natuurbescherming, het aanvragen van subsidies ter ondersteuning van projecten, het participeren in regionale projecten voor het terugdringen van schadelijke emissies en het beoordelen van initiatieven waaronder een mogelijk nieuwe geothermie-locatie.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Met de deelname aan Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex wordt beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de wettelijke verplichtingen op het gebied van afvalinzameling. Het doel van de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) is het uitvoeren van de wettelijke milieutaken. Hierbij wordt voldaan aan landelijke kwaliteitscriteria, wordt gezorgd voor specialismevorming op inhoud en wordt een bijdrage geleverd aan een constante en eenduidige taakuitvoering in de regio. Deelname aan deze gemeenschappelijke regeling is opgelegd vanuit de Wet milieubeheer. De gemeente neemt deel aan de Coöperatie coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland U.A. Primaire doelstelling van deelname aan de coöperatieve vereniging is het creëren van een efficiënte en beleidsarme organisatie voor het beheer van recreatieve groengebieden. De netbeheerder Westland Infra en Capturam (dochter bedrijven van NV Juva) zijn nauw betrokken bij het opstellen van het Warmteprogramma o.a. rondom de vraagstukken over het verzwaren van het elektriciteitsnetwerk.

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen 44

Primitieve begroting 2025

begroting incl. wijzigingen

Werkelijk 2025

Verschil

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 Beschikbare middelen U Afvalverzameling en -verwerking Milieubeheer Riolering I Afvalverzameling en -verwerking Milieubeheer Riolering

Primitieve begroting 2025 € 6.009.833 € 2.597.485

begroting incl. wijzigingen € 6.730.294 € 3.076.674

Werkelijk 2025

Verschil

€ 6.328.726 € 2.958.236

€ 401.568 € 118.438

€ 1.376.527 € 2.035.821 - € 5.993.523 - € 3.090.665

€ 1.767.527 € 1.886.093 - € 6.125.695 - € 3.096.265

€ 1.577.563 € 1.792.927 - € 5.565.643 - € 2.998.139

€ 189.964 € 93.166 - € 560.052 - € 98.126

- € 364.564 - € 2.538.294 € 16.310

- € 609.564 - € 2.419.866 € 604.599

- € 326.351 - € 2.241.154 € 763.082

- € 283.213 - € 178.712 - € 158.483

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Afvalverzameling en verwerking (€ -118.438) Betreft enerzijds een overschrijding op advieskosten en afschrijvingslasten (€ 28.318). Anderzijds een onderschrijding op voornamelijk een gunstige eindafrekening 2025 als resultaat ten opzichte van vooraf ingekocht middels DVO (€ -78.843) een nagekomen afrekening 2024 (€ -26.966), grofvuilafspraken (€ -23.625), lagere kosten tractie (€ -17.769), mutatie egalisatievoorziening afval (€ -16.801), voorlichting (€ -8.935) en verschillende kleinere mutaties. Onderschrijding Milieubeheer (€ -189.967) Bekostiging vanuit (SiSa) subsidiegelden: •

De klimaat en energie uitvoeringskosten zijn achter gebleven op het begrootte (€ -171.139). Het restant is het volgende jaar beschikbaar. • Lokale aanpak isolatie uitgaven zijn ook lager dan vooraf begroot (€ -110.981). Tevens is er een faillissement geweest, waardoor een overschrijding van dit nadelige resultaat (€ 63.735) en wordt bij de jaarrekening verzocht een budget voor het actieplan geluid over te hevelen naar 2026 (€ -28.000). Hiernaast is er een verschuiving van de werkgeverslasten (€ 70.771). Onderschrijding Riolering (€ -93.166) De hoofdzakelijke oorzaak van de onderschrijding is een afname van de kosten voor electriciteit, gas en water (€ -34.951), tractie (€ -25.451) een verschuiving van werkgeverslasten (€ -58.269) en overschrijding op afschrijvingen (€ 17.405) en onderhoud gemaal en kelder (€ 10.925). Inkomsten Onderschrijding Afvalverzameling en verwerking (€ -98.126) Er is een onttrekking aan de voorziening afval begroot, terwijl een storting gerealiseerd is (€ -110.427). Het restant zit in meerinkomsten vanuit de opbrengst afvalstoffenheffing (€ 17.480). Onderschrijding Riolering (€ -178.712) De aansluitvergunningen riolering hebben meer opgebracht dan begroot (€ 14.050) evenals de inkomst Hoogheemraadschap Delftland (€ 14.562). Daarnaast wijkt de toerekening kapitaallasten af (€ 70.129) en is er een inkomst schadeverhaal (€ 25.004).

Het voornaamste restant zit in de onttrekking aan de voorziening ten opzichte van begroot (€ -291.443).

Gemeente Midden-Delfland

45

Jaarstukken 2025 Onderschrijding Milieubeheer (€ -283.213) Dit gaat over de verwerking van de werkelijke klimaat en isolatie uitgaven met als dekking de (SiSa) subsidiegelden. Restanten zijn in het volgende jaar beschikbaar.

Mutaties reserve

Mutaties reserves programma 3 Uitgaven Inkomsten Totaal

Werkelijk 2024 € 1.052.366 - € 820.918 € 231.448

Primitieve Begroting incl. begroting wijzigingen 2025 € 29.955 € 732.632 - € 282.099 - € 1.957.563 - € 252.144 - € 1.224.931

Werkelijk 2025

Verschil

€ 647.552 - € 1.839.585 - € 1.192.033

€ 85.080 - € 117.978 - € 32.898

Uitgaven: Storting in de Algemene reserve: •

In de Algemene reserve wordt in 2025 voor het budget '0 beurt straatmeubilair, borden en markering deels 2026' € 13.894 minder gestort dan begroot. Dit komt doordat de werkelijke lasten hoger zijn dan tijdens de 4e periodieke begrotingswijziging verwacht. • In de Algemene reserve wordt in 2025 voor het budget 'Onderhoud asfalt en elementverharding deels 2026' € 13.830 minder gestort dan begroot. Dit komt doordat de werkelijke lasten hoger zijn dan tijdens de 4e periodieke begrotingswijziging verwacht. • In de Algemene reserve wordt in 2025 voor het budget 'Vervanging dekplanken Bolle Kickert uitstel naar 2026' € 47.219 minder gestort dan begroot. Dit komt doordat de werkelijke lasten hoger zijn dan tijdens de 4e periodieke begrotingswijziging verwacht. Het overige verschil wordt verklaard door meerdere kleine mutaties.

Inkomsten: Onttrekking uit de Algemene reserve: •

Uit de Algemene reserve wordt in 2025 voor € 69.382 minder onttrokken voor het project Diftar. De reden hiervoor is dat er in 2025 minder lasten waren dan vooraf begroot. • Uit de Algemene reserve wordt in 2025 voor € 24.210 minder onttrokken voor het Doorschuiven Zuidhoornseweg Flexwoningen. De reden hiervoor is dat er in 2025 minder lasten waren dan vooraf begroot. Het overige verschil wordt verklaard door meerdere kleine mutaties.

Investeringen programma 3

46

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 Omschrijving investering

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Opmerkingen

€ 35.198

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet € 227.127 Nee

Reconstr. wegen Woudseln & Lookwat. Den Hoorn 2023 Verv halfverhardin gspaden begraafpl Schipl (2024) Wegreconstr Vlaardingseka de/Willemoor dseweg (2025) Reconstructie Rijksstraatwe g wegvak 1 en 2 (2018) Vervangen brug Trekkade/Ker kweg M004 Vervangen brug S019 Zouteveense weg Vervangen Sionsbrug DH021 Renoveren Hodenpijlbrug S028 behoud gem. monument Vervangen brug Zuidkade-Zou teveenseweg (S022) Verv. bruggen Willemsoords eweg S032 en S042 (2018) Vervangen ophaalbrug Gaagweg S024

€ 262.325

€ 120.000

€ 108.058

€ 11.942 Ja

Project afgerond

€ 100.000

€0

€ 100.000 Nee

Loopt door in 2026

€ 315.191

€ 2.030

€ 313.161 Nee

€ 570.436

€ 532.471

€ 37.965 Nee

Project in voorbereiding , afronding in 2027 Loopt door in 2026

€0

€ 350

- € 350 Ja

€ 128.688

€0

€ 128.688 Nee

Loopt door in 2026

€ 71.055

€ 199

€ 70.856 Ja

Project afgerond

€ 192.100

€ 10.302

€ 181.798 Nee

Loopt door in 2026

€ 177.184

€ 197.031

- € 19.847 Ja

Project afgerond

€ 257.688

€ 33.997

€ 223.691 Nee

Loopt door in 2026

Gemeente Midden-Delfland

Loopt door in 2026

Project afgerond

47

Jaarstukken 2025 Omschrijving investering

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Bouw nieuwe Zoutloods Verkeersmaat regelen Zouteveense weg (2018) Reconstructie en verb. fietspad Rotterdamse weg Reconstructie Slot de Houvelaan Reconstr. deel Westlander, Schouw, Aak en Praam Reconstructie Hoornseweg metropolitan e fietsroute Reconstructie Maassluissew eg 2021 Project Centrumplan Schipluiden (2021) Reconstructie Commandeur skade deel 2 (2023) Parkeerplaats Tiendweg 2022 Woudselaan 2024 Vervangen lichtmasten en armaturen 2024 Vervangen lichtmasten en armaturen 2025 Verv. brug DH019

€ 25.692

€ 9.009

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet € 16.683 Nee

€ 51.808

€ 32.670

€ 19.138 Nee

€ 100.000

€0

€ 100.000 Nee

Loopt door in 2026

€ 195.000

€ 34.144

€ 160.856 Nee

Loopt door in 2026

€ 100.000

€0

€ 100.000 Nee

Loopt door in 2026

€ 15.000

€0

€ 15.000 Nee

Loopt door in 2026

€ 437.270

€ 128.403

€ 308.867 Nee

Loopt door in 2026

€ 155.100

€0

€ 155.100 Nee

Loopt door in 2026

€ 315.657

€ 336.721

- € 21.064 Nee

Loopt door in 2026

€ 371.597

€ 357.906

€ 13.691 Ja

Project afgerond

€ 100.000

€0

€ 100.000 Nee

€ 167.924

€ 11.873

€ 156.051 Nee

Loopt door in 2026 Loopt door in 2026

€ 185.500

€ 7.500

€ 178.000 Nee

Loopt door in 2026

€ 41.740

€0

€ 41.740 Nee

Loopt door in 2026

48

Opmerkingen

Loopt door in 2026 Loopt door in 2026

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 Omschrijving investering Woudseweg thv Lookwatering 2025 Verv. brug DH010 Noordelijke brug Looksingel 2025 Verv. brug DH009 Zuidelijke brug Looksingel 2025 Vervangen brug van Rossumpad (2025) Vervangen beschoeiinge n/damwande n 2022 Vervanging duiker Baanderheer M030 (2021) Herinrichting openbaar groen 2023 Herinrichting openbaar groen 2024 Herinrichting openbaar groen 2025 Vervangen beschoeiinge n/damwande n 2023 Vervangen beschoeiinge n/damwande n 2024 Speelvoorzien ingen 2023 Speelvoorzien

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet

Opmerkingen

€ 93.024

€0

€ 93.024 Nee

Loopt door in 2026

€ 103.224

€0

€ 103.224 Nee

Loopt door in 2026

€ 30.000

€ 30.000

€ 0 Ja

Project afgerond

€ 121.903

€ 121.904

- € 1 Ja

Project afgerond

€ 160.000

€0

€ 19.655

€ 20.081

- € 426 Ja

Project afgerond

€ 35.824

€ 35.824

€ 0 Ja

Project afgerond

€ 50.000

€ 52.164

- € 2.164 Ja

Project afgerond

€ 331.501

€ 131.625

€ 199.876 Nee

Loopt door in 2026

€ 357.156

€ 615

€ 356.541 Nee

Loopt door in 2026

€ 110.000

€ 110.031

- € 31 Ja

€ 93.930

€ 93.930

€ 0 Ja

Gemeente Midden-Delfland

€ 160.000 Nee

Loopt door in 2026

Project afgerond Project

49

Jaarstukken 2025 Omschrijving investering ingen 2024 Speelvoorzien ingen 2025 Aanschaf bekisting en bordjes begraafpl. (2024) Vervangen pompunits drukriolering 2023 Vervangen pompen Hoofdgemale n 2023 Vervangen vrijvervalriole ring 2023 Vervangen pompunits electromecha nisch 2024 Vervangen pompunits electromecha nisch 2025 Vervangen hoofdgemale n 2024 Vervangen vrijvervalriole ring 2024 Vervangen hoofdgemale n 2025 Vervangen vrijvervalriole ring 2025 Vervangen persleidingen 2024 Vervangen persleidingen 2025 Aanvullend krediet zijbelader

50

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet

Opmerkingen

afgerond Loopt door in 2026 Loopt door in 2026

€ 130.000

€ 16.946

€ 113.054 Nee

€ 26.000

€ 16.500

€ 9.500 Nee

€ 3.097

€ 2.378

€ 720 Ja

Project afgerond

€ 3.885

€ 3.885

€ 0 Ja

Project afgerond

€ 148

€0

€ 148 Ja

Project afgerond

€ 58.648

€ 62.122

- € 3.474 Ja

Project afgerond

€ 205.000

€ 177.231

€ 27.769 Nee

Loopt door in 2026

€ 98.049

€ 98.542

- € 493 Ja

Project afgerond

€ 175.116

€ 173.512

€ 1.604 Ja

Project afgerond

€ 124.000

€ 22.999

€ 101.001 Nee

Loopt door in 2026

€ 460.000

€ 153.646

€ 306.354 Nee

Loopt door in 2026

€ 265.778

€ 269.586

- € 3.808 Ja

Project afgerond

€ 403.000

€ 27.962

€ 375.038 Nee

Loopt door in 2026

€ 5.843

€ 6.443

- € 600 Ja

Project afgerond

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 Omschrijving investering

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet

Opmerkingen

(2023)

Gemeente Midden-Delfland

51

Jaarstukken 2025

Programma 4: Onderwijs Programma 4: Onderwijs Beleidsveld onderwijs: Beleidsdoel Inclusief onderwijs voor alle jeugdigen. Dat streven wij na in Midden-Delfland. Zo dichtbij mogelijk, maar indien nodig in de regio. Zo ondersteunen wij de optimale ontwikkeling van jeugdigen. De gemeente zet zich ervoor in dat alle jongeren een startkwalificatie behalen. En de gemeente spant zich in om kinderen met een onderwijsachterstand of een risico daarop extra (taal)ondersteuning te bieden. Zodat zij het onderwijs kunnen volgen dat het best aansluit op hun ontwikkelingsmogelijkheden. We streven naar een goede aansluiting tussen onderwijs en jeugdhulp. Waar nodig krijgen kinderen op hun eigen school extra aandacht en ondersteuning, zodat leerbelemmeringen worden verminderd en ieder kind zo goed mogelijk mee kan doen. De gemeente zorgt voor goede huisvesting voor de basisscholen.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Iedere jeugdige komt zo goed mogelijk tot ontwikkeling. Iedere jongere behaalt een startkwalificatie voor een optimale deelname aan de maatschappij en de arbeidsmarkt. We bieden jongeren een geschikte leeromgeving door goede onderwijshuisvesting.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? De mogelijkheid om onderwijs te volgen en daarmee kansen op de arbeidsmarkt te vergroten is een toetsingscriterium van Cittaslow. De percentages kinderen met een (onderwijs)achterstand en jeugdwerkloosheid zijn in Midden-Delfland lager dan het landelijke en regionale gemiddelde. Niet het bepalen van de keuzes van mensen, maar mensen bewust maken van de gevolgen van hun eigen keuzes is onderdeel van de filosofie van Cittaslow.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken De gemeente, kinderopvang en scholen zorgen voor Voor- en Vroegschoolse Educatie. We zetten ons in voor een goede aansluiting tussen onderwijs en jeugdhulp. Waar nodig zorgen scholen of gemeente voor extra zorg of ondersteuning op school voor jeugdigen. Dit doen we door inzet van schoolcontactpersonen, maatschappelijk werk, trainingen of maatregelen binnen het budget Lokaal Onderwijsbeleid. Met de basisscholen verkennen we de optie voor een taalklas voor nieuwkomersonderwijs binnen onze eigen gemeente. De gemeente en de scholen zorgen voor extra ondersteuning van kinderen van inburgeraars en statushouders. De gemeente biedt leerlingenvervoer aan kinderen die daarop aangewezen zijn. Alle jongeren die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten, krijgen een oproep voor een gesprek. Dit gesprek moet leiden tot een passend traject naar scholing of werk. Concrete doelen/acties voor 2025

52

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 • •

Actualisering van de Verordening Leerlingenvervoer Uitvoering van het regionale programma ter voorkoming en bestrijding van voortijdig schoolverlaten van jongeren. Een nieuw regioplan wordt opgewerkt. • Uitvoering van het Lokaal Onderwijsbeleid • Uitvoering van het Convenant LEA • Acties voortvloeiend uit het IHP • Realiseren nieuwkomersonderwijs Instrumenten • • • • • • • • •

Integraal Huisvestingsplan Huisvestingsverordening onderwijs Leerlingenprognose Verordening leerlingenvervoer Bestuurlijke afspraken LEA Wet passend onderwijs Wet Educatie en Beroepsonderwijs Beleidskader Voor- en Vroegschoolse Educatie Kader en subsidieregeling Lokaal Onderwijsbeleid

Wat hebben we gedaan? Operationele doelen om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken De samenwerking tussen scholen en het sociaal team verliep naar tevredenheid. Er was aandacht voor schoolverlaters zonder startkwalificatie. Concrete doelen/acties voor 2025 • • • • •

Enkele percelen uit het leerlingenvervoer zijn opnieuw aanbesteed. Met als gevolg verbetering van kwaliteit en veiligheid. Het regionale programma Van School naar Duurzaam Werk is bestuurlijk vastgesteld. Het nieuwe programma gaat in per 1 januari 2026 , net als de nieuwe wet Van School naar Duurzaam Werk. Er zijn maatregelen ingezet om multiproblematiek bij peuters in groepen voor voorschoolse educatie te verminderen. De voorbereidingen voor de taalklas zijn afgerond en zal begin 2026 starten zodra er voldoende leerlingen zijn. De uitvoering van het IHP is gestart en de uitvoering verloopt volgens plan. Het betreft de voorbereiding voor een tijdelijke uitbreiding van De Schutse, het voorbereiden van de tijdelijke huisvesting en nieuwbouw van de Mariaschool, het starten van de verkenning voor de businesscase voor HUB Schipluiden en de (ver)nieuwbouw De Schutse.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Gemeenschappel

Primitieve begroting 2025 € 2.196.179 € 1.167.355

Gemeente Midden-Delfland

Begroting incl. wijzigingen € 2.434.986 € 1.131.128

Werkelijk 2025

Verschil

€ 2.238.549 € 982.902

€ 196.437 € 148.226

53

Jaarstukken 2025 Beschikbare middelen ijke baten/lasten onderwijs Huisvesting onderwijs Onderwijsbeleid en leerlingzaken I Gemeenschappel ijke baten/lasten onderwijs Huisvesting onderwijs

Primitieve begroting 2025

Begroting incl. wijzigingen

Werkelijk 2025

Verschil

€ 1.028.824

€ 1.303.858

€ 1.215.614

€ 88.244

€0

€0

€ 40.034

- € 40.034

- € 331.195 - € 144.168

- € 342.618 - € 155.591

- € 386.862 - € 165.662

€ 44.244 € 10.071

- € 187.027

- € 187.027

- € 221.200

€ 34.173

€ 1.864.984

€ 2.092.368

€ 1.851.687

€ 240.681

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Gemeenschappelijke baten/lasten onderwijs (€ 148.226) Het aantal doorverwijzingen in het kader van onderwijsachterstandenbeleid was in 2025 lager dan verwacht (€47.980) In 2025 zijn enkele percelen van het leerlingenvervoer opnieuw aanbesteed. Daarnaast wordt leerlingenvervoer per schooljaar geregeld. Na de zomervakantie kunnen andere geplande ritten een effect hebben op de kosten (€41.540) Overige oorzaken zijn lagere werkgeverslasten (€ 39.710) door verplaatsing van deze lasten naar Onderwijsbeleid en leerlingzaken en kleinere verschillen (€ 18.996) Onderschrijding Huisvesting onderwijs (€ 88.244) Oorzaken voor de onderschrijding zijn: •

De opgave in het IHP loopt meerdere jaren. In 2025 heeft de nadruk en urgentie gelegen op projecten in fase 1 van het IHP en minder in het onderwerp huisvesting algemeen. De algemene inzet is in komende jaren nog nodig. Om die reden verzoeken wij €47.500 door te schuiven naar de begroting van 2026. • De kosten voor doorlichting beheer en onderhoudsafspraken multifunctionele gebouwen en onderwijshuisvesting. De opdracht is later gestart en vindt voornamelijk plaats in 2026. Om die reden vragen wij het budget door te mogen schuiven naar 2026 (€ 23.000) • De gefactureerde bijdrage 2025 MFA Het Lint is lager dan de VVE-begroting 2025 en op dit moment is er onvoldoende inzicht in de stand van zaken door het overgaan van het beheer van de VVE naar een nieuwe beheerder. Een eerdere inventarisatie voorziet juist verhoogde onderhoudskosten. Het bedrag van de onderschrijding verzoeken wij door te schuiven naar 2026 (€23.700) Overschrijding Onderwijsbeleid en leerlingzaken (€ -40.034) De overschrijding hangt samen met de onderschrijding op Gemeenschappelijke baten/lasten onderwijs Inkomsten Overschrijding Huisvesting onderwijs (€ 34.173) 54

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 Oorzaak van de overschrijding zijn huuropbrengsten en bijdragen in energiekosten

Mutaties reserve

Mutaties reserves programma 4 Uitgaven Inkomsten Totaal

Werkelijk 2024 € 27.500 - € 345.824 - € 318.324

Primitieve Begroting incl. begroting wijzigingen 2025 €0 € 10.640 - € 252.374 - € 368.874 - € 252.374 - € 358.234

Werkelijk 2025

Verschil

€ 10.640 - € 344.271 - € 333.631

€0 - € 24.603 - € 24.603

Geen toelichting. Opgenomen bedrag is kleiner dan € 25.000.

Investeringen programma 4 Omschrijving investering

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Bedrag Afsluiten restant Ja/Nee krediet € 531.333 Nee

Opmerkingen

Aanschaf tijdelijke uitbreiding De Schutse (2025) Inricht. tijdelijke uitbreiding De Schutse (2025) Nieuwbouw Mariaschool (2025) Handbalveld topplaag HV Schipluiden (2025) Handbalveld constructie HV Schipluiden (2025)

€ 550.000

€ 18.667

€ 56.000

€0

€ 56.000 Nee

Loopt door in 2026

€ 290.000

€ 149.172

€ 140.828 Nee

Loopt door in 2026

€ 65.000

€ 81.940

-€ 16.940 Ja

Project afgerond

€ 115.000

€ 102.486

€ 12.514 Ja

Project afgerond

Gemeente Midden-Delfland

Loopt door in 2026

55

Jaarstukken 2025

Programma 5: Sociaal Domein en Welzijn programma 5: Sociaal Domein en Welzijn Beleidsveld Sociaal Domein Het programma 5 is onderverdeeld in een onderdeel Sociaal Domein en een onderdeel Welzijn. Het Sociaal Domein bevat onze ambities op het gebied van zorg en ondersteuning, zoals is vastgelegd in de Wmo, de Jeugdwet en de Wet Publieke Gezondheid. Onder het programmadeel Welzijn valt het brede lokale welzijnsbeleid op gebieden als preventie, cultuur, sport, verenigingsleven en bibliotheken.

Beleidsdoel Met dit programma proberen we iedere inwoner zelfstandig te laten participeren in de maatschappij, met gebruik van eigen kracht en netwerk. Centrale aandachtspunten hierin zijn het mogelijk maken, versterken en benutten van de eigen kracht van zowel individuele inwoners, als de netwerken en sociale verbanden in de gemeente. Daarnaast is een belangrijk doel het stabiliseren en terugdringen van de kosten in met name de jeugdzorg.

Wat willen we bereiken? • • • •

Iedereen neemt deel aan de samenleving. Jeugdigen groeien gezond en veilig op met voldoende mogelijkheden tot ontplooiing. Inwoners kunnen zo lang als mogelijk zelfstandig thuis wonen. Ondersteuning van de zelfredzaamheid en participatie van onze inwoners.