Jaarstukken 2025 (11-6-2026)

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Midden-Delflanders zijn gewend om binnen hun eigen omgeving naar oplossingen te zoeken. Zij maken daarbij veelal gebruik van de algemene maatschappelijke voorzieningen die aanwezig zijn. Deze houding is de identiteit van de inwoners en past goed in de beleidsdoelen van het sociaal domein. We willen dat inwoners vanuit hun eigen kracht handelen. Wanneer inwoners daar ondersteuning bij kunnen gebruiken, organiseren wij met één plan maatwerk dichtbij de (sociale) omgeving van de inwoners. De inwoner houdt daarbij zelf de regie in handen en zet in op de aanwezige kwaliteiten. Op deze manier maken wij gebruik van de ondernemende identiteit van de inwoners.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken De zorg dicht bij de inwoners organiseren. In partnerschap en co-creatie hierbij een schakel vormen tussen burgers en zorgaanbieders. Daarbij inzetten op preventie en kwalitatief goede zorg wanneer dat nodig is. Concrete doelen/acties voor 2025 • •

56

Realiseren ontwikkelpleinen, waar inwoners met hun vragen over Wmo, Jeugd en Schuldhulpverlening terecht kunnen. Uitvoering geven aan onze wettelijke taken op het gebied van de Wmo voor inwoners die daarop aangewezen zijn. In concreto: het bieden van hulp bij het huishouden, Woonaanpassingen, Begeleiding en overige dienstverlening.

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 •

Voortzetten traject decentralisatie van de beleidstaken Beschermd Wonen/Beschermd Thuis en Maatschappelijke opvang. • Uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda Beschermd wonen en maatschappelijke opvang. • Voortzetten toezicht WMO GGD. • Uitvoering geven aan het jaarlijks cliëntervaringsonderzoek Wmo. • Uitvoering geven aan gezamenlijk ambities in het kader van GALA en IZA/RIGA met ketenpartners waaronder DSW. • We werken integraal vanuit diverse teams (sociaal en fysiek domein) aan het onderwerp gezonde leefomgeving. • Doorontwikkeling regionale informatievoorziening (regionale dashboard). • Implementatie en uitvoering van het nieuwe beleidskader jeugd dat eind 2024 is/wordt vastgesteld. • Implementeren hervormingsagenda via regionale aanpak kostenbeheersing en via beleidskader jeugd. • Doorontwikkeling van de lokale informatievoorziening (dashboard). • Regionale voorbereidingen voor de nieuwe inkoopperiode specialistische jeugdhulp. • Voortzetten professionalisering en doorontwikkeling Maatschappelijk Team. Instrumenten • • • • • • • • •

Algemene Subsidieverordening (ASV) Calamiteitenprotocol Sociaal Domein Midden-Delfland Verordening en beleidsregels Wmo-Jeugd Beleidskader Jeugd 2024-2028 Beleidskader VVE Midden-Delfland Subsidieregeling Kwaliteit Peuteropvang en Voor- en Vroegschoolse Educatie Cliëntervaringsonderzoek Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026 Toekomstvisie 2050 Kader financiële ondersteuning welzijnsorganisaties

Wat hebben we gedaan? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Bij het leveren van zorg hebben we zoveel mogelijk maatwerk toegepast; aangesloten op eigen kracht van inwoners en op hulp vanuit de omgeving van inwoners. Concrete doelen/acties voor 2025 • • • • •

In drie dorpen zijn de ontwikkelpleinen geopend: Na de eerste vestiging van WIJ-Midden-Delfland in Den Hoorn, zijn ook in Schipluiden en Maasland WIJ-punten (en daarmee ook de terugkeer van de bibliotheek) gestart. We hebben in 2025 een cliëntervaringsonderzoek gedaan. De uitkomsten van het onderzoek waren positief, vooral met betrekking tot het contact met de medewerkers van het WMO-team. Vanuit het convenant uitstroom zorgafhankelijke groepen zijn vijf cliënten gehuisvest. Vanuit de Housing First afspraken is een persoon in Midden-Delfland komen wonen. We hebben het certificaat dementievriendelijke gemeente ontvangen. De ontwikkeling GALA/IZA/RIGA zetten we voort. Eenvoudig gezegd werken we aan preventie in relatie tot gezondheid. We werken voor zoveel mogelijk samen met de gemeenten in onze regio. Belangrijke thema's waar we aan werken zijn onderverdeeld in vijf

Gemeente Midden-Delfland

57

Jaarstukken 2025

• • • • • • • • • •

• Jeugd: • • •

thema's (ook wel ketenaanpakken): Kind naar Gezonder Gewicht, Kansrijke Start, Volwassene naar Gezonder Gewicht, Welzijn op Recept en Valpreventie. We hebben een gezamenlijke netwerkbijeenkomst voor professionals georganiseerd die werken in de aanpak van overgewicht van kinderen en volwassenen. We werken zoveel mogelijk toe naar een gezinsgerichte aanpak. We hebben het initiatief De Vitale Wijk van bewoners in Den Hoorn ondersteund. De ambitie van De Vitale Wijk is het versterken van de sociale cohesie in de buurt. We hebben bij multi-problematiek zoveel mogelijk domeinoverstijgend gewerkt en vanuit het perspectief van de inwoners. Meerdere medewerkers die in contact staan met inwoners, hebben de training doorbraakmethode gevolgd. De MUS heeft een vernieuwing doorgemaakt. De oude MUS-sen zijn vervangen door twee elektrische auto's. Deze voorziening wordt voor inwoners kosteloos voortgezet. We hebben gewerkt aan de voorbereidingen van het opstellen van de lokale wonenzorgwelzijn visie. Dat krijgt in 2026 een vervolg. Voor de onderwerpen Jeugd en Wmo is regionaal samengewerkt in specifieke onderzoeken voor handhaving van zorgaanbieders. In 2025 is Basisvoorziening Hulp Bij het Huishouden omgezet naar een verkorte aanvraag Huishoudelijke Hulp voor 6 maanden. We maken steeds meer gebruik van de informatie uit het regionale dashboard Basisbeeld.

Regiovisie Aanpak Huiselijk geweld Haaglanden 2026 is voorbereid en vastgesteld. Doorontwikkeling professionalisering Sociaal Team/WMO: o Alle consulenten Jeugd zijn SKJ geregistreerd. o Alle consulenten Jeugd getraind in de routekaart naar veiligheid (signs of safety) o Alle consulenten WMO zijn getraind in de WLZ. Er is een nieuwe verordening WMO opgesteld.

De implementatie Frontoffice Sociaal Team heeft plaatsgevonden. Home-start Humanitas is gestart in 2025 als aanvullende ondersteuning aan en/of lichte hulpvragen van gezinnen. Er is een nieuwe verordening Jeugdhulp opgesteld.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? GR GGD en VT Haaglanden. De GGD bewaakt en monitort de publieke gezondheid in de regio Haaglanden. Zij bevordert de gezondheid en beschermt door toezicht of actief ingrijpen tegen natuurlijke en/of opzettelijke bedreigingen van de volksgezondheid. Veilig Thuis Haaglanden draagt bij aan het voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld en kindermishandeling. Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden sluit in opdracht van de 9 gemeenten in Haaglanden onder meer de contracten met de aanbieders van jeugdhulp die medeverantwoordelijk zijn voor de uitvoering van het door de raad vastgestelde inkoopplan Jeugd. Inzet van het servicebureau beperkt de administratieve last van partners en gemeenten. Gezamenlijk inkopen ondersteunt de kwaliteit en het behoud van de zorginfrastructuur.

Wat heeft het gekost?

58

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025

Beschikbare middelen U Jeugd Jeugdgezondheid szorg (uniform) Kinderopvang Maatschappelijk team Openbare gezondheidszorg WMO WMO en jeugd I Jeugd Kinderopvang Maatschappelijk team Openbare gezondheidszorg WMO

Primitieve begroting 2025 € 11.241.125 € 3.902.629 € 714.190

Begroting incl. wijzigingen € 13.031.654 € 5.031.988 € 737.684

Werkelijk 2025

Verschil

€ 12.923.854 € 4.865.603 € 708.453

€ 107.800 € 166.385 € 29.231

€ 170.340 € 1.338.717

€ 192.002 € 1.448.512

€ 187.068 € 1.395.058

€ 4.934 € 53.454

€ 330.132

€ 492.732

€ 503.782

- € 11.050

€ 4.109.244 € 675.873 - € 279.100 - € 13.629 €0 €0

€ 4.450.263 € 678.473 - € 1.492.969 - € 13.629 €0 - € 13.000

€ 4.607.240 € 656.650 - € 1.838.479 - € 26.204 - € 20.000 - € 33.877

- € 156.977 € 21.823 € 345.510 € 12.575 € 20.000 € 20.877

- € 8.347

- € 166.239

- € 164.994

- € 1.245

- € 257.124 € 10.962.025

- € 1.300.101 € 11.538.685

- € 1.593.404 € 11.085.375

€ 293.303 € 453.310

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Jeugd (€ 166.385) Op zorg in natura (€177.530) en hulp zoals vervoer en PGB (€33.450) bestaat een onderschrijding. De overschrijding van de werkgeverslasten (€-50.690) op dit product hangt samen met de onderschrijding op Maatschappelijk team binnen dit programma door andere toerekening van uren. De rest is een onderschrijding op uitvoeringskosten (€ 6.095) Onderschrijding Jeugdgezondheidszorg (uniform) (€ 29.231) Het verschil wordt vooral bepaald door een voordelige vaststelling van de subsidie 2024 leidt tot een voordelig resultaat in 2025 (€23.350) Onderschrijding Maatschappelijk team (€ 53.454) De onderschrijding is een saldo van overschrijding op zorg in natura (€-46.160), en lagere werkgeverslasten (€79.405) en een voordeel op overige kosten (€ 14.214) Overschrijding Wmo (€-156.977) De overschrijding van Zorg in Natura (€-324.380) is vooral zichtbaar in huishoudelijke hulp en dagbesteding. Onderschrijdingen zijn er op werkgeverslasten (€77.600), regionale samenwerking in H5 verband (€17.240) en GALA (€ 16.370). De rest (€56.193) bestaat uit diverse bedragen waar automatisering (16.420) en uitvoeringskosten (€11.880) de grootste posten vormen

Gemeente Midden-Delfland

59

Jaarstukken 2025 Inkomsten Overschrijding Wmo (€ 293.303) Belangrijkste oorzaak is een aanvullende ontvangst voor Beschermd Wonen Beschermd Thuis (€200.000) en een hogere voordelige afrekening van regionale kosten die samenhangt met de hogere lasten op Wmo (€76.150). De rest (€ 17.153) is opgebouwd uit kleinere bedragen waaronder hogere eigen bijdragen

Beleidsveld Welzijn Beleidsdoel Het doel is dat iedere inwoner de kans krijgt zichzelf optimaal te ontwikkelen en te ontplooien, zodat hij volwaardig aan de maatschappij kan deelnemen. Het behoud van ons erfgoed draagt bij aan het behoud van de eigen identiteit en de beleving van de dorpen en het buitengebied en daarmee ook aan het welzijn van de inwoners. Het culturele- en verenigingsleven in Midden-Delfland draagt in belangrijke mate bij aan de leefbaarheid in de dorpen in onze gemeente. De gemeente ondersteunt organisaties zodat zij in staat zijn hun activiteiten zo goed mogelijk uit te voeren.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Om iedere inwoner mee te kunnen laten doen in de maatschappij is het belangrijk als gemeente te beschikken over goede basisvoorzieningen, een gezond verenigingsleven. Daarnaast is het belangrijk dat er aandacht is voor sport en cultuur. Het lokaal welzijnswerk is hierin een belangrijke partner. Een onderdeel van het cultuurbeleid is het erfgoedbeleid. Op het gebied van erfgoed willen we de cultuurhistorische kwaliteiten van het landschap en de dorpen en buurtschappen behouden, versterken en beleefbaar maken. Dit is onderdeel van diverse beleidsvelden in het fysieke domein. Behoud, bescherming en de verbetering van de kwaliteit van Rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, archeologische vindplaatsen, cultuurhistorische elementen in het landschap, het trekvaartverleden en het veenweidelandschap zelf behoren tot het gemeentelijk erfgoed en dragen bij aan de gemeentelijke identiteit. Deze elementen zijn onderdeel van de Omgevingsvisie 1.0 en worden integraal betrokken bij het landschappelijk en ruimtelijk beleid uit de programma’s 1 en 7.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Cittaslow vraagt specifiek aandacht voor toegang tot maatschappelijke voorzieningen en het behoud van culturele lokale evenementen (het zogenaamde 'immateriële erfgoed'). De identiteit van het landschap van Midden-Delfland en de dorpen Den Hoorn, Maasland en Schipluiden wordt medebepaald door cultuurhistorie en sterke maatschappelijke verbinding. Erfgoed en beleefbaarheid zijn belangrijke waarden van Cittaslow om vanuit de eigen identiteit te werken aan ruimtelijke kwaliteit binnen de lokale gemeenschappen.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken We stimuleren vrijwilligerswerk en sociale verbinding door goede voorzieningen voor sport, bewegen, cultuur en ontmoeten te faciliteren. Erfgoed (rijksmonumenten, gemeentelijke

60

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 monumenten, kerkgebouwen, cultuurhistorie en het landschap) willen we behouden en beleefbaar maken en waar mogelijk de kwaliteiten versterken. Concrete doelen/acties voor 2025 •

Voorbereiding van de herontwikkeling Hoornbloem waaronder alternatieven voor huidige gebruikers Hoornbloem. De herontwikkeling behelst ten minste het bouwen van zorgwoningen en een sociaal-maatschappelijke ruimte. • Uitvoering geven aan het lokaal sportakkoord, waarbij we bewegen voor jong en oud stimuleren. • Doorzetten van het Cultuurmenu voor scholen in het kader van Cultuureducatie met Kwaliteit. • Uitvoering geven aan beleidskader VVE. • Uitvoering geven aan GALA. • Vervolg uitvoering van projecten die kwaliteit en beleving van het trekvaartverleden Check voor erfgoed versterken en waarvoor de provincie in 2020 een subsidie heeft toegekend. • Het actualiseren van de beleidsregels voor subsidie voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten. • Het uitvoeren van de aanbevelingen uit de kerkenvisie over de toekomst van de monumentale kerkgebouwen in onze gemeente. Hiervoor hebben wij subsidie ontvangen van de rijksoverheid. Instrumenten • • • • • • • • • • •

Gala inclusief Lokaal Sport- en preventieakkoord Algemene Subsidieverordening ASV Diverse subsidieregelingen, zie link: Subsidies | Gemeente Midden-Delfland (middendelfland.nl) Beleidskader VVE Erfgoedverordening Handboek Erfgoed Open monumentendag en Kindermonumentendag Notitie Delflandse Trekvaarten Gemeentelijke Kerkenvisie De visie over het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland Verordening Omgevingskwaliteit

Wat hebben we gedaan? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Om iedere inwoner me te kunnen laten doen in de maatschappij is het van belang om als gemeente te beschikken over goede basisvoorzieningen en een levendig verenigingsleven. Daarnaast is het essentieel dat er aandacht is voor sport en cultuur. Het lokaal welzijnswerk is hierin een belangrijke partner. Een onderdeel van het cultuurbeleid is ook het erfgoedbeleid. In 2025 hebben we gewerkt aan concrete faciliteiten en voorziening die hieraan bijdragen.

Concrete doelen/acties voor 2025

Gemeente Midden-Delfland

61

Jaarstukken 2025 •

Er is een nieuwe samenwerkingsovereenkomst vastgesteld voor het lokale Cultuurmenu. Dit is een samenwerking tussen gemeente, basisscholen en voornamelijk lokale cultuuraanbieders. De overeenkomst gaat in per 1 januari 2026. • Vanuit fase 1 van het IHP zijn acties uitgevoerd. De voorbereidingen zijn getroffen voor uitbreiding van schoollocatie De Schutse in Maasland. Met betrekking tot de Mariaschool in Den Hoorn zijn de voorbereidingen voor de businesscase gestart. Verkenningsonderzoeken zijn uitgevoerd en er heeft een participatie avond met omwonenden plaatsgevonden. In 2026 leggen we de businesscase ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. • Met het actualiseren van de subsidieregeling Kunst, Cultuur en Sociale verbinding werd dit flexibeler en breder inzetbaar. Daarmee dragen we bij aan het bevorderen van de sociale verbinding in de dorpskernen. Vanwege de viering 80 jaar vrijheid heeft de gemeenteraad €20.000 extra budget beschikbaar gesteld in de KCSV regeling. Organisaties, verenigingen en inwoners hebben hiermee speciale activiteiten kunnen uitvoeren. • Vanwege de tijdelijke huisvesting voor de Mariaschool en hergebruik locatie De Hoornbloem is meermaals overleg geweest met kleine verenigingen die nu gebruik maken van De Hoornbloem. Waar mogelijk denkt de gemeente mee met alternatieven.

• Voor de multifunctionele accommodatie ’t Lint is het beheerplan geprofessionaliseerd en zijn verantwoordelijkheden verduidelijkt. Dat was nodig voor toekomstbestendig gebruik van de accommodatie. • Het Lokaal Sportakkoord en het preventieakkoord zijn onderdeel van de activiteiten van het 'gezond en actief leven akkoord' (GALA). GALA richt zich op het concept "positieve gezondheid". Met het aanstellen van een brede combinatiefunctionaris legden we meer verbinding tussen sport, cultuur, gezondheid en welzijn. In het kader van het Lokaal Sportakkoord zijn er twee sportcafés georganiseerd. Per bijeenkomst komen er verschillende relevante thema's voor sportverenigingen aan bod. • Op sportpark Schipluiden werd het handbalveld verplaatst waardoor ook ruimtelijk de sportverenigingen handbal en voetbal zijn gefuseerd. De afronding van het project vindt in 2026 plaats. • Met hulp van de gemeente heeft sportvereniging DIOS een nieuwe ballonhal kunnen realiseren. Ook is de renovatie van de toplaag van handbalveld DIOS voorbereid. • Met de beheerstichtingen sport van de drie dorpen in Midden-Delfland zijn voorbereidingen getroffen voor de renovatie van de kunstgrasvelden. • De contracten met de beheerstichtingen sport en de sportverenigingen zijn toe aan actualisatie. Hiermee gaan we in 2026 aan de slag. Tegelijkertijd willen we het beleidskader (buiten)sport herzien.

De voorbereidingen hiervoor zijn in 2025 gestart. We hebben ingezet op het behouden en beleefbaar maken van Erfgoed (rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, beschermde dorpsgezichten, archeologische waarden, cultuurhistorische waard van het landschap). De kwaliteiten versterkten we waar mogelijk. We hebben ingezet op de uitvoering van projecten die kwaliteit en beleving van het trekvaartverleden versterken en waarvoor de provincie in 2024 een subsidie heeft toegekend. We actualiseerden de subsidieverordening voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten. We maakten een verdiepingsslag op de Kerkenvisie Midden-Delfland fase 1. Als resultaat hiervan is er een netwerk met de kerkeigenaren. Het behoud en het gebruik van de kerkgebouwen en de beleving van het kerkenlandschap staan hier op de agenda.

62

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? We nemen deel aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland. Doel is om efficiënt en doelmatig invulling te geven aan de gemeentelijke wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek. Ook geeft het de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. Dit is een zogenaamde 'lichte' gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Delft en Midden-Delfland. Op basis hiervan verricht de stadsarcheoloog Delft tegen vergoeding de wettelijke taken van een archeoloog in Midden-Delfland. Vanuit de gemeenschappelijke regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden biedt de afdeling gezondheidsbevordering ondersteuning bij de uitvoering van het lokale sport- en preventieakkoord.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Kunst Openbaar bibliotheekwerk Openbare gezondheidszorg Oudheidkunde/m onumenten Sport Volksfeesten I Kunst Openbaar bibliotheekwerk Openbare gezondheidszorg Oudheidkunde/m onumenten Sport

Primitieve begroting 2025 € 1.710.149 € 114.212 € 435.126

Begroting incl. wijzigingen € 2.350.597 € 144.785 € 625.995

Werkelijk 2025

Verschil

€ 2.444.494 € 179.385 € 661.422

- € 93.897 - € 34.600 - € 35.427

€0

€ 32.560

€ 27.496

€ 5.064

€ 165.895

€ 142.330

€ 116.252

€ 26.078

€ 960.459 € 34.457 - € 315.553 - € 21.700 €0

€ 1.370.470 € 34.457 - € 537.013 - € 32.273 - € 170.837

€ 1.438.229 € 21.709 - € 689.909 - € 41.579 - € 195.977

- € 67.759 € 12.748 € 152.896 € 9.306 € 25.140

€0

- € 32.560

- € 22.560

- € 10.000

- € 1.400

- € 1.400

- € 1.386

- € 14

- € 292.453 € 1.394.596

- € 299.943 € 1.813.584

- € 428.407 € 1.754.585

€ 128.464 € 58.999

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Overschrijding Kunst (€ -34.600) In 2025 is een nieuwe periode voor het Cultuurmenu gestart. Naast een voortvarende start van de activiteiten verschilt de berekening van de gemeentelijke bijdrage met de manier waarop dat in onze administratie was ogenomen. Een deel van de overschrijding wordt gecompenseerd door een hogere bijdrage voor hetzelfde onderwerp. Overschrijding Openbaar bibliotheekwerk (€ -35.427) Gemeente Midden-Delfland

63

Jaarstukken 2025 De resterende ruimte in de specifieke uitkering herstelprogramma bibliotheken is in 2025 benut. Tegenover de hogere lasten staat grotendeels een bate uit deze specifieke uitkering. Onderschrijding Oudheidkunde/monumenten (€ 26.078) Deze onderschrijding zit verspreid over verschillende posten, waarvan subsidies (€ 7.400) en een verschuiving van werkgeverslasten (€ 7.132) de grootste zijn. Overschrijding Sport (€ 67.759) Overschrijdingen worden veroorzaakt door hogere onderhoudskosten (€-47.940) beheers- en exploitatievergoedingen (€-41.710) en noodzakelijke ureninzet op meerdere sportonderwerpen (€-26.100) Onderschrijdingen zijn er op de onderdelen specifieke uitkeringen (€ 21.200), Belastingen en wettelijk rente (€20.242) en een restbedrag (€6.549) Inkomsten Overschrijding Openbaar bibliotheekwerk (€ 25.140) De resterende ruimte in de specifieke uitkering herstelprogramma bibliotheken is in 2025 benut. Overschrijding Sport (€ 128.464) De overschrijding op sport (€ 176.296) wordt voornamelijk veroorzaakt door ontvangen rijksgelden vanuit de specifieke uitkering H4. Deze bedragen zijn niet begroot en bestaan voor € 51.444 aan nagekomen gelden uit de afrekening H4 2023 en voor € 124.752 uit gelden uit 2025. De ontvangsten uit de Specifieke uitkring GALA zijn lager (€-46.691) vanwege een lagere besteding.

Mutaties reserve

Mutaties reserves programma 5 Uitgaven Inkomsten Totaal

Werkelijk 2024 € 22.287 - € 616.105 - € 593.818

Primitieve Begroting incl. begroting wijzigingen 2025 € 12.088 € 864.014 - € 421.033 € 75.788 - € 408.945 € 939.802

Werkelijk 2025

Verschil

€ 863.828 - € 457.075 € 406.753

€ 186 € 532.863 € 533.049

Inkomsten: Het verschil wordt veroorzaakt door een terugdraaiing van een mutatie van € 542.500. De opboeking hiervan zit in de programma algemene dekkingsmiddelen en veroorzaakt daar ook het verschil. Deze mutatie samen is € 0. Het overige verschil wordt verklaard door meerdere kleine mutaties.

Investeringen programma 5 64

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025

Omschrijving investering

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

Renovatie Hofstede 2025

€ 190.827

€0

Gemeente Midden-Delfland

Bedrag Afsluiten restant Ja/Nee krediet € 190.827 Nee

Opmerkingen

Loopt door in 2026

65

Jaarstukken 2025

Programma 6: Economische en sociale zaken Programma 6: Economische en sociale zaken Beleidsdoel Versterking en behoud van de gemeentelijke economische infrastructuur op basis van een actieve bijdrage aan het regionaal economisch vestigingsklimaat en lokaal maatwerk.

Wat willen we bereiken? De beschikbare ruimte is beperkt en de algemene welvaart in Zuid-Holland blijft achter ten opzichte van andere provincies. Daarom zal ondersteuning van economische initiatieven in de toekomst selectiever zijn. Bedrijfsinitiatieven moeten passen bij het lokale en regionale economische profiel, bijdragen aan brede welvaart en aan een duurzame economie in 2050. We willen een toekomstbestendige economie om te kunnen meebewegen met (inter)nationale ontwikkelingen, technische mogelijkheden en de kansen die al dan niet latent aanwezig zijn in Midden-Delfland. Een positieve grondhouding ten opzichte van innovatie, met behoud van de identiteit van onze dorpen en kwaliteit van het landschap, is een belangrijke voorwaarde. Behoud en versterking van de vitaliteit van de dorpen door middel van een goed voorzieningenaanbod. Om als gemeente kansen te benutten en goede condities voor vitale dorpen en een gunstig ondernemersklimaat te creëren is samenwerking tussen overheden, onderwijs, organisaties en ondernemers van groot belang. We willen hiertoe extra investeren in externe relaties en samenwerkingsvormen, waarbij diverse domeinen, zoals het ruimtelijke en sociale, met elkaar in verbinding worden gebracht. We willen een bereikbare en betrouwbare partner zijn voor in Midden-Delfland gevestigde ondernemers.

We willen het bieden van laagdrempelige dagrecreatie in het landschap aan de regio verbeteren. De naamsbekendheid van Midden-Delfland is een belangrijke pijler onder het bestaansrecht van het landschap, en versterkt de agrarische - en recreatieve activiteiten die ontplooid worden. Gebiedsmarketing kan bijdragen aan onder meer de vrijetijdseconomie.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Het gemeentelijk lidmaatschap van Cittaslow biedt lokale ondernemers een instrument om zich te onderscheiden op duurzaamheid vanuit een innovatieve en maatschappelijk verantwoorde ontwikkeling. Bedrijven en organisaties die werken volgens deze principes en daarmee bijdragen aan de doelstellingen van Cittaslow en de Sustainable Development Goals, kunnen zich als ‘Supporter Cittaslow Midden-Delfland’ aanmelden en vanuit de gemeente het daarbij behorende certificaat ontvangen. Medio 2022 waren er 58 supporters en het aantal groeit gestaag.

Wat gaan we daarvoor doen? Economisch beleid; Om voor Midden-Delfland te bepalen welk economisch profiel wij voorstaan en welk profiel toekomstbestendig is binnen de regionale context is het wenselijk om een economisch beleid op te stellen. Op basis van dit beleid kan vervolgens een strategie uitgevoerd worden die op een duurzame wijze bijdraagt aan de beleidsdoelstellingen van Midden-Delfland. Gebiedsmarketing; In 2024 is een evaluatie over de uitvoering van gebiedsmarketing in Midden-Delfland afgerond. Op basis van deze resultaten wordt vorm gegeven aan een strategie voor de uitvoering van gebiedsmarketing na 2025. Tevens stellen we in 2025 beleid op voor versterking 66

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 van toerisme en recreatie in Midden-Delfland. (zie ook Programma 7, beleidsveld ruimtelijke ordening) Detailhandelsbeleid: Opstellen detailhandelsbeleid ten behoeve van vitale dorpen. Glastuinbouw: Verkennen toekomstvastheid en opstellen ontwikkelperspectief glastuinbouwclusters. Harnaschpolder: We overleggen met gemeente Den Haag en Bedrijvenschap HarnaschPolder over het beëindigen van de Gemeenschappelijke regeling HarnaschPolder, die op basis van de huidige inzichten eind 2024 of begin 2025 geformaliseerd zal worden.

Wat hebben we gedaan? Resultaten 2025 2025 was een tussenjaar waarin de voorbereiding van de volgende beleidsperiode plaatsvond. Het beleidskader Gebiedsmarketing Midden-Delfland 2026-2030 is vastgesteld. Voor het nastreven van doelstellingen in dat beleidskader begroot de gemeente jaarlijks en structureel een bedrag van € 100.000. Indexatie van dit bedrag vindt niet plaats. De stichting PUUUR Midden-Delfland stelde zelf een strategisch meerjarenplan op, als basis voor de activiteiten in 2025. Aan de hand van prestatieafspraken sprak de portefeuillehouder twee keer met het bestuur van PUUUR Midden-Delfland over de ontwikkelingen en de prestaties op de doelen van gebiedsmarketing. In 2025 hebben wij opdracht gegeven aan Wageningen Social & Economic Research om een geactualiseerd beeld te geven van de economische positie van de glastuinbouw in de gemeente Midden-Delfland. Dit inzicht bestaat uit: 1. een beeld van de sectorstructuur 2. een beeld van de economische prestatie 3. een beeld van de werkgelegenheid. Structureel wordt deelgenomen aan regionale en provinciale samenwerkingen, zoals Greenport West-Holland, Metropoolregio Rotterdam Den Haag en aan in die verbanden geïnitieerde programma's.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Het businesspark Haaglanden is een samenwerkingsverband op het gebied van de ontwikkeling en uitgifte van nieuwe bedrijfsterreinen. De huidige deelnemers zijn de gemeenten Midden-Delfland, Den Haag, Rijswijk, Pijnacker-Nootdorp, Delft, Zoetermeer en Leidschendam-Voorburg. De gemeenten en bedrijvenschappen zijn individueel beleidsmatig, financieel en juridisch verantwoordelijk voor de bedrijventerreinen die onder de vlag van het Businesspark Haaglanden worden uitgegeven en ontwikkeld.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Economie

Primitieve begroting 2025 € 748.521 € 748.521

Gemeente Midden-Delfland

Begroting incl. wijzigingen € 1.187.649 € 1.187.649

Werkelijk 2025

Verschil

€ 1.084.344 € 1.084.344

€ 103.305 € 103.305 67

Jaarstukken 2025 Beschikbare middelen I Economie

Primitieve begroting 2025 - € 448.929 - € 448.929 € 299.592

Begroting incl. wijzigingen - € 495.829 - € 495.829 € 691.820

Werkelijk 2025

Verschil

- € 535.485 - € 535.485 € 548.859

€ 39.656 € 39.656 € 142.961

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Economie (€ 103.305) De onderschrijding zit voornamelijk in een verschuiving van werkgeverslasten (€ -84.909). Het restant zit verspreid over diverse kleinere posten, waarvan kosten voor elektriciteit, gas en water de grootste is (€ -9.227). Inkomsten Overschrijding Economie (€ 39.656) De overschrijding zit voornamelijk in meerinkomsten huur gebouwen Midden-Delfland (€ 29.084). Het restant zit verspreid over diverse kleinere posten, waaronder de inkomst toeristenbelasting (€ 7.231).

Beleidsveld participatiewet en minimabeleid Beleidsdoel Iedereen doet mee in Midden-Delfland. De inwoner die in staat is om betaalde arbeid te verrichten, stimuleren en ondersteunen wij zo snel mogelijk richting de reguliere arbeidsmarkt. De inwoner die (nog) niet in staat is om te werken, participeert naar vermogen in de samenleving. Wij ondersteunen de inwoner die tijdelijk niet in staat is om zelfstandig in het inkomen te voorzien, en voorkomen en/of bestrijden armoede onder onze inwoners. Belangrijke ambitie is het aantal mensen dat afhankelijk is van een gemeentelijke uitkering terug te dringen. Hiertoe voeren wij een actief en effectief re-integratiebeleid in combinatie met het handhaven van de wet- en regelgeving. Binnen de gemeente Midden-Delfland heten wij inburgeraars welkom. Wij streven ernaar dat inburgeraars zich thuis voelen in onze gemeente, de weg leren kennen en de taal leren spreken waardoor deze inwoner gaat deelnemen aan onze maatschappij. Uitgangspunt hierbij is dat hij/zij dit doet met betaalde arbeid.

Wat willen we bereiken? • • • • • •

68

Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee! Zoveel mogelijk inwoners van Midden-Delfland werken om te voorzien in hun eigen onderhoud. De inwoner die (nog) niet in staat is om te werken, werkt aan het vergroten van zijn/haar mogelijkheden en participeert naar vermogen in de maatschappij. Zo min mogelijk inwoners van Midden-Delfland leven in armoede. We werken eraan het bereik van onze minimaregelingen te verhogen onder de doelgroep. Door vroegsignalering van schulden voorkomen dat deze oplopen tot problematische schulden. De stijgende lijn van het uitkeringenbestand willen we doorbreken. Zoveel mogelijk van onze statushouders ronden het inburgeringstraject af binnen de daarvoor gestelde termijn van drie jaren.

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Bestrijding van de sociale armoede is een belangrijk uitgangspunt van de filosofie van Cittaslow. Een eigen inkomen en maatschappelijke participatie dragen bij aan het vergroten van de kwaliteit van leven en de sociale cohesie. Het percentage uitkeringen en kinderen die leven in een ‘uitkeringsgezin’ is in Midden-Delfland lager dan het landelijke en regionaal gemiddelde. Tegelijkertijd is sprake van een hoger besteedbaar inkomen.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Ons motto is: Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee! Door extra inzet op bemiddeling naar werk, het ondersteunen bij re-integratie en het handhaven van wet- en regelgeving streven we naar daling van het bijstandsbestand. We zetten door het uitvoeren van het in 2024 vastgestelde participatie en re-integratieplan, extra in op het vergroten van de uitstroom naar (vervangend) werk en het vergroten van de participatie van inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Meer mensen aan het werk, minder in de uitkering en het voorkomen van armoede en schulden. Concrete doelen/acties voor 2025 •

We geven uitvoering aan het in 2024 vastgestelde participatie en re-integratiebeleid, door het versterken van de regie van klantmanagers, het samenwerken met meerdere aanbieders, het inzetten van een mee-doen coach en een werkgeversconsulent. • We geven uitvoering aan het in 2024 vastgestelde programma armoede en schulden, waaronder het vormgeven van de ontwikkelpleinen. • Wij geven invulling aan onze wettelijke taken op het gebied van re-integratie. Hiermee leiden we inwoners met een uitkering toe naar werk, parttime werk of participatie. • We zetten in op scholing en deskundigheidsbevordering van de klantmanagers in navolging van het nieuw vastgestelde re-integratie beleid. • Wij werken samen binnen de arbeidsmarktregio aan het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt voor inwoners van de arbeidsmarktregio. Hierbij verkennen we in 2025 de mogelijkheid voor werken in regionale werkcentra. • Wij bieden de wettelijke dienstverlening aan zelfstandigen via inzet van het expertise centrum Regionaal Bureau Zelfstandigen. • Voor de doelgroep jongeren zetten wij onze aanpak voort met de inzet van onze klantmanager Jongeren. • Dienstverlening voor onze inburgeraars voeren wij uit conform het vastgestelde uitvoeringsplan inburgering. Alle statushouders die zich huisvesten in onze gemeente, worden in begeleiding genomen door de klantmanager.

• We zetten het kwaliteitsbeleid voort, gericht op het in stand houden en verhogen van de kwaliteit van de uitvoer van onze publieke taak. • Invoering Participatiewet in Balans (besluitvorming van de wet wordt medio 2025 verwacht). Instrumenten • • • • •

Beleidskader participatie en re-integratie Midden-Delfland Beleidsplan geldzorgen, armoede en schulden Handhavingsplan Sociale Zaken Re-integratieverordening en beleidsregels re-integratie Verordening tegenprestatie

Gemeente Midden-Delfland

69

Jaarstukken 2025 • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Handhavingsverordening Verordening cliëntenparticipatie Verordening individuele inkomenstoeslag Verordening individuele studietoeslag Maatregelverordening Beleidsregels beschut werk Beleidsregels bestuurlijke boete Beleidsregels terugvordering en verhaal Beleidsregels vrijlating inkomsten en giften Beleidsregels bijzondere bijstand Beleidsregels Collectieve Aanvullende Verzekering (1 januari 2018) Beleidsregels krediethypotheek en -pand Beleidsregels schuldhulpverlening Beleidsregels bijstandsverlening zelfstandigen Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang SMI (sinds 1 maart 2021) Beleidsregelwoonsituatie en commerciële verhuur Jeugdsportfonds/ Jeugdcultuurfonds stichting leergeld Beleidsregels Tozo terug- en invordering gemeente Midden-Delfland 2022 Instrumentenbox DENNIS en EVA

Wat hebben we gedaan? Ons motto is "Iedereen werkt, werkt aan of werkt me!". In 2025 zijn we verder gegaan met de uitvoering van het beleidskader participatie en re-integratie. Voor vijfenzeventig procent van onze bijstandsgerechtigden inwoners is een participatieplan opgesteld. Dit heeft geleid tot het inzetten van 1 of meerdere re-integratietrajecten en/of een medisch onderzoek. In alle dorpskernen is gestart met een WIJ locatie. Een toegankelijke plek voor inwoners om vragen te stellen o.a. rondom het thema armoede. Concrete acties in 2025: •

• •

•

70

Op gebied van het re-integratiebeleid is in 2025 de scholing motiverende gespreksvoering van de klantmanagers Werk en Inkomen gerealiseerd, is er een vrouwengroep opgericht in Maasland waardoor de deelneemsters twee stappen op de participatieladder hebben gezet en is met 75% van de bijstandsgroep een plan van aanpak gemaakt op gebied van re-integratie. Op 15 mei is het regionale werkcentrum geopend in WIJ Den Hoorn. Werkenden, werkzoekenden en werkgevers kunnen hier terecht voor vragen en advies over werk, loopbaan en ontwikkeling en voor het aanbieden van vacatures. De voorbereidingen voor de invoering van het wetsvoorstel Participatiewet in balans (start 1 januari 2026) zijn getroffen. Er is invulling gegeven aan nieuwe bevoegdheden voor gemeenten die de bestaanszekerheid van onze inwoners verbeteren. Deze zijn vastgelegd in beleidsregels die in februari 2026 vastgesteld worden. Op basis van het beleidsplan 'Geldzorgen, armoede en schulden' heeft schuldhulpverlening haar diensten uitgebreid met het saneringskrediet en zijn in alle dorpskernen WIJ locaties geopend. Met het saneringskrediet hebben inwoners nog maar één resterende schuld en dit verlicht de stress.

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 •

Team inburgering heeft in 2025 op basis van woning beschikbaarheid meerdere nieuwe bewoners in onze gemeente welkom geheten en is gestart met het in inburgeringstraject. Ook is de eigen bijdrage voor ontheemde Oekraïners geïndexeerd.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Bijstand Minimabeleid Participatiefonds Sociale werkvoorziening Vreemdelingen I Bijstand Minimabeleid Vreemdelingen

Primitieve begroting 2025 € 6.568.933 € 3.538.679 € 865.563 € 351.242 € 220.625

Begroting incl. wijzigingen € 7.854.686 € 4.610.299 € 939.426 € 250.319 € 221.909

Werkelijk 2025

Verschil

€ 6.972.007 € 4.347.867 € 946.635 € 209.704 € 85.732

€ 882.679 € 262.432 - € 7.209 € 40.615 € 136.177

€ 1.592.824 - € 3.989.425 - € 2.480.125 - € 78.232 - € 1.431.068 € 2.579.508

€ 1.832.733 - € 5.246.623 - € 3.387.510 - € 78.232 - € 1.780.881 € 2.608.063

€ 1.382.070 - € 4.639.991 - € 3.319.484 - € 34.315 - € 1.286.192 € 2.332.016

€ 450.663 - € 606.632 - € 68.026 - € 43.917 - € 494.689 € 276.047

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Bijstand (€ 262.432) Ondanks dat het aantal uitkeringsgerechtigden in 2025 is toegenomen zijn de lasten binnen budget gebleven (€83.554) De uitvoeringskosten zijn lager (€49.379) Voornaamste oorzaak hiervan is succesvolle invordering van enkele lang openstaande vorderingen met een verlaging van de voorziening dubieuze uitkeringsdebiteuren als gevolg. De personeelslasten zijn lager door inzet op andere onderdelen binnen de afdeling (€129.499) Onderschrijding Participatiefonds (€ 40.615) Het nieuwe re-integratie en participatiebeleid wordt stapsgewijs uitgerold. Het aantal trajecten stijgt, maar wordt nog niet volledig ingezet. Onderschrijding Sociale werkvoorziening (€ 136.177) Het aantal mensen in de oorspronkelijke doelgroep WSW neemt af (€ 109.997) Voor de nieuwe doelgroep beschut werk zijn nog niet alle plaatsen gerealiseerd (€26.180) Onderschrijding Vreemdelingen (€ 450.663) Door het meerjarig doorvoeren van de budgetten voor de opvang van ontheemde Oekraïners in Euterpe is er geen rekening gehouden met de lagere rijksvergoeding en vervallen van de incidentele

Gemeente Midden-Delfland

71

Jaarstukken 2025 opstartkosten. Op de huisvesting ontstaat daardoor een positieve afwijking (€ 362.819) De latere opening van het AZC leidt tot lagere rentekosten (€58.629) Het restant zit verspreid over diverse kleinere posten (€ 29.402) Inkomsten Onderschrijding Bijstand (€ -68.026) Het verschil komt voort vanuit minder vorderingen dan geraamd. Onderschrijding Minimabeleid (€ -43.917) Er worden minder terugvorderingen opgelegd. Onderschrijding Vreemdelingen (€ -494.689) Samenhangend met lagere lasten ontvangen we minder baten uit de specifieke uitkeringen (€-389.485) De latere ingebruikname leidt tot een lagere bijdrage in het kader van het faciliteitenbesluit en de specifieke uitkering spreidingswet (-€147.246) De eigen bijdrage van bewoners van Euterpe is hoger door het aantal bewoners met werk (€51.015) Het restant zit verspreid over diverse kleinere posten (€ -8.973)

Mutaties reserve

Mutaties reserves programma 6 Uitgaven Inkomsten Totaal

Werkelijk 2024 € 590.938 - € 617.256 - € 26.318

Primitieve Begroting incl. begroting wijzigingen 2025 € 345.000 € 350.000 - € 352.596 - € 625.597 - € 7.596 - € 275.597

Werkelijk 2025

Verschil

€ 339.000 - € 538.390 - € 199.390

€ 11.000 - € 87.207 - € 76.207

Inkomsten: Onttrekking uit de Algemene reserve: • •

Uit de algemene reserve wordt in 2025 voor € 74.927 minder onttrokken dan begroot voor het budget beleidsplan 'Wijziging Uitvoeringsplan geldzorgen, armoede en schulden cfm Rdsbesl 23/01/'24'. Uit de algemene reserve wordt in 2025 voor € 12.280 minder onttrokken dan begroot voor het budget 'Doorschuiven van alleenverdienersproblematiek'.

Investeringen programma 6 Omschrijving investering Totaal

72

Bedrag begroot

Bedrag werkelijk

€0

€0

Bedrag Afsluiten restant ja/nee krediet €0

Opmerkingen

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025

Gemeente Midden-Delfland

73

Jaarstukken 2025

Programma 7: Ruimtelijke ordening, ontwikkeling en Programma 7: Ruimtelijke ordening, ontwikkeling en volkshuisvesting Beleidsveld ruimtelijke ordening Beleidsdoel In de ruimtelijke ordening hebben meerdere belangen en ontwikkelingen invloed op de bestaande en toekomstige leefomgeving van inwoners van onze gemeente. Wij willen ruimtelijke projecten tot ontwikkeling brengen mede met participatie van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties ruimtelijke projecten. Zo werken wij aan een groter maatschappelijk draagvlak voor ontwikkelingen van bijvoorbeeld woningbouwlocaties en bedrijfsterreinen. Daarnaast biedt ons ruimtelijk beleid, dat vooral is vastgelegd in de Omgevingsvisie 1.0, handvatten om tot goede belangenafweging te komen. Hierbij gaat het aan de ene kant om het bereiken en behouden van een veilige, gezonde en duurzame fysieke leefomgeving met omgevingskwaliteit, en aan de andere kant om het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving om te voorzien in maatschappelijke behoeften.

Wat willen we bereiken? Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht geworden, en eveneens de Wet kwaliteitsborging. Het doel van de Omgevingswet is om een goede balans te vinden tussen een veilige en gezonde leefomgeving en een goede kwaliteit van de omgeving. Dit wordt gedaan door de fysieke leefomgeving goed te beheren, te gebruiken en te ontwikkelen om aan maatschappelijke behoeften te voldoen. De huidige Wet natuurbescherming (Wnb) is opgegaan in de Omgevingswet. Belangrijk doel ervan is bescherming van de soortenrijkdom van planten en dieren, maar ook behoud en beheer van waardevolle landschappen en gebieden. Het instrument Soortenmanagementplan (SMP) is een instrument dat dient als ecologische onderbouwing bij verlenen van een gebiedsgerichte/generieke ontheffing door de provincie. In het SMP worden voorwaarden en maatregelen opgenomen waarmee de staat van instandhouding van (beschermde) soorten wordt geborgd tijdens de uitvoering van eventuele activiteiten gedurende een langere periode, en hoe met de aanwezige (beschermde) soorten en hun leefgebied wordt omgegaan. Een generieke of gebiedsontheffing bespaart op den duur tijd en geld bij eventuele ontwikkelingen, zoals bij verduurzaming van gebouwen. Het SMP ondersteunt en versnelt onder andere het realiseren van de doelstellingen uit het vastgestelde uitvoeringsprogramma Energietransitie.

Water en bodem zijn de komende jaren een belangrijk thema. 'Water en Bodem Sturend’ is door het Rijk en de provincie omarmd als ordeningsprincipe in de ruimtelijke ordening. Aspecten die aandacht zullen moeten krijgen in onze Omgevingsvisie 2.0 zijn onder meer: tegengaan wateroverlast (inclusief waterberging), verhogen grondwaterpeil in veenweidegebieden en tegengaan oxidatie van veen door het scheuren van grasland, mogelijke bescherming nieuwe drinkwaterbronnen, en klimaatbestendigheid van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Het landschap van Midden-Delfland levert een waardevolle bijdrage voor onze gemeente en de regio aan het vasthouden van water in relatie tot bodemdaling, en het voorkomen van wateroverlast in bebouwd gebied. De gemeente Midden-Delfland heeft een belangrijke rol om dit thema samen met regionale partners gestalte te geven in het zogenaamde Verstedelijkingsgebied Zuidelijke Randstad binnen het nationale omgevingsbeleid, en de aanstaande Omgevingsvisie van de provincie.

74

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Cittaslow richt zich op behoud en versterking van de ruimtelijke kwaliteit van de (fysieke) leefomgeving. De Omgevingsvisie 1.0 is hierbij een belangrijk instrument. De visies Midden-Delfland®2025 en Behoud door ontwikkeling kennen ook een belangrijke ruimtelijke component. Deze bestaat uit bescherming van de ruimtelijke kwaliteit via het Omgevingsplan, herontwikkeling via een grondexploitatie en aanpak van vervallen of leegstaande locaties.

Wat gaan we daarvoor doen? Concrete acties voor 2025 Evaluatie implementatie Omgevingswet: De verwachting is dat eind 2024 voldoende ervaring opgedaan is om een goede inschatting te kunnen maken van de structurele implicaties die de Omgevingswet heeft op de organisatie, de financiën en personele formatie. Tevens kan besluitvorming over het in 2024 geactualiseerde beleid voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) in 2025 invloed hebben op de vereiste personele formatie. Kostendekkendheid leges: Op basis van een in 2024 uitgevoerd onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges onder de Omgevingswet, worden de resultaten van 2025 afgezet tegen de uitkomsten van het onderzoek. Ook binnen de VNG is kostendekkendheid van VTH-taken onderwerp van gesprek, dat samen met diverse belangenpartijen en op interbestuurlijk niveau gevoerd wordt onder meer ten aanzien van mogelijke compensatie vanuit het Rijk voor de nadelige effecten van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor gemeenten. Monitoring blijft belangrijk voor eventuele verdere compensatie. Daarom roept de VNG alle gemeenten op om deel te nemen aan de Financiële Monitor Omgevingswet. Midden-Delfland heeft zich aangemeld. Omgevingsvisie 2.0: in de loop van 2025 wordt gestart met het proces om te komen tot de Omgevingsvisie 2.0. De Toekomstvisie 2050 is een belangrijke basis.

De dorpsvisies, en het in 2025 op te stellen nieuwe beleid voor economie en toerisme/recreatie vormen bouwstenen voor de Omgevingsvisie 2.0. Erfgoedbeleid: We ontwikkelen actueel beleid om de cultuurhistorie te handhaven en beleefbaar te maken, dusdanig dat we voldoen aan de aangescherpte criteria van het Interbestuurlijke toezicht van de provincie. Ruimtelijke omgevingskwaliteit: herzien Welstandsnota Midden-Delfland 2018. Recreatie: We stellen beleid op voor versterking van toerisme en recreatie in Midden-Delfland en het Bijzonder Provinciaal landschap in het bijzonder. We toetsen initiatieven en ontwikkelingen aan de vraag of deze de toegankelijkheid van het landschap of de functie als groen recreatiegebied bevorderen. Ook toetsen we aan het behoud van historische elementen en gebouwen. Ecologie en biodiversiteit: Om te voldoen aan de wet en er voor te zorgen dat ontwikkelingen en initiatieven voortvarend en met de juiste maatregelen ter hand genomen kunnen worden, wordt fasegewijs ecologisch beleid voor Midden-Delfland vorm gegeven aan de hand van soortenmagementplannen per nader af te bakenen gebied, zoals de dorpen en het landelijk gebied. Water en bodem: De kwaliteiten van bodem, ondergrond en waterstructuur worden meer als sturende principes ingezet bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen.

Het gaat hier om het benutten, beschermen en beheren van het bodem- en grondwatersysteem in relatie tot het verantwoord aanbrengen, beheren en afbouwen van functies in de ondergrond. De opgaven met betrekking tot

Gemeente Midden-Delfland

75

Jaarstukken 2025 water en bodem vragen samenwerking met alle gebiedspartijen, met name het Hoogheemraadschap. Spoorverdubbeling: Voor de spoorverdubbeling in ons landschap tussen Schiedam en Delft blijven we ons inzetten voor een vruchtbare samenwerking met betrokken partijen, waaronder Prorail, om uiteindelijk voldoende financiële dragers vanuit Rijk, provincie of regio te genereren om de kwaliteiten van het Bijzonder Provinciaal Landschap te behouden of te versterken. Dit door niet alleen de schade aan het landschap en de barrière werking van het spoor te beperken, maar juist ook een meerwaarde; een ‘plus’ voor het landschap, te creëren. Instrumenten • • • • • • • • • • • • • • •

Omgevingsvisie 1.0 Toekomstvisie 2050 Midden-Delfland®2025 Landschapsontwikkelingsperspectief Structuurvisie Midden-Delfland 2025 (5 juli 2011) Omgevingsbeleidsplan Midden-Delfland (2017) Bouwverordening Midden-Delfland 2007 Welstandsnota Midden-Delfland 2018 Erfgoedverordening Midden-Delfland 2024 (besluitvorming moet nog plaatsvinden) Handleiding Beeldkwaliteit Buitengebied 2016/Beeldkwaliteitsplannen Handboek Erfgoed Midden-Delfland Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht gemeente Midden-Delfland Grondbeleid inclusief grondexploitaties Aanwijzing Bijzonder Provinciaal Landschap (inclusief visie en uitvoeringsprogramma Gebiedstafel BPL) Grondinstrument (onderdeel Duurzaam Boer Blijven)

Wat hebben we gedaan? Resultaten 2025 Midden-Delfland werkt vanuit ruimtelijke en landschappelijke samenhang tussen het Bijzonder Provinciaal Landschap en de daarin gelegen dorpen toe naar een Omgevingsvisie waarin kwaliteit van leven voor inwoners, ondernemers en bezoekers voorop staat. Hierbij wordt een integrale afweging gemaakt van de maatschappelijke belangen zoals die zijn of nog worden uitgewerkt in de Nationale Omgevingsvisie, de Provinciale Omgevingsvisie en de - samen met stakeholders ontwikkelde - toekomstvisie 2050. In het najaar van 2025 zijn wij gestart met het proces om te komen tot Dorpenvisies als eerste bouwsteen voor de Omgevingsvisie 2.0. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 zijn diverse acties die verband houden met het kunnen uitvoeren van deze wet geïmplementeerd. Ook zijn er technische, procedurele en inhoudelijke verbeteringen doorgevoerd. Deze acties hebben een vervolg gekregen in 2025. Gelijktijdig met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het Omgevingsplan van rechtswege in werking getreden. Hierin zijn de voormalige bestemmingsplannen en de zogenoemde 'bruidsschat' vastgelegd. Gemeenten hebben tot 2032 de tijd om dit Omgevingsplan van rechtswege om te zetten

76

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 naar één omgevingsplan voor de hele gemeente. Dit is een omvangrijk proces. Daarom zijn wij in 2025 gestart met het opstellen van een transitiestrategie over het stapsgewijs doorlopen van dit proces. Verder hebben wij een regelbibliotheek gemaakt en de bruidsschat gepubliceerd als onderdeel van de technische inrichting van het Omgevingsplan. Verder is aan de invoering Omgevingswet de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) gekoppeld. Kern van deze wet is dat de aanvrager een onafhankelijke kwaliteitsborger aanwijst. Deze instelling toetst aan de wettelijke bouwkundige eisen en houdt toezicht op de bouw. De gemeente mag alleen toetsen aan de overige bouwkundige en ruimtelijke thema’s, zoals omgevingsplan en welstand. Ook beoordeelt de gemeente het borgingsplan en de risicoanalyse. Daarna heeft de gemeente feitelijk alleen nog de rol van handhaver. De werkprocessen van bouw- en woningtoezicht zijn hierop aangepast. Ten slotte is ingezet op: • • • •

de woningbouwplannen die zijn gericht op diverse doelgroepen, het faciliteren van nieuwe en bestaande ondernemingen die passen bij de dorpscentra rekening houdend met de leefbaarheid en vitaliteit van de dorpen, de verkeersveiligheid, -afwikkeling en -verbindingen, en de inrichting van woongebieden met aandacht voor klimaatadaptatie en energietransitie.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Het doel van de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) is het uitvoeren van de wettelijke milieutaken. Hierbij wordt voldaan aan landelijke kwaliteitscriteria, wordt gezorgd voor specialismevorming op inhoud en wordt een bijdrage geleverd aan een constante en eenduidige taakuitvoering in de regio. Deelname aan deze gemeenschappelijke regeling is opgelegd door de Wet milieubeheer. De deelname aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland heeft als doel op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek. Ook schept dit de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. Dit is een zogenaamde ‘lichte’ gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Delft en Midden-Delfland op basis waarvan de stadsarcheoloog Delft tegen vergoeding de wettelijke taken van een archeoloog in Midden-Delfland mag verrichten.

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U Ruimtelijke ordening I Ruimtelijke ordening

Primitieve begroting 2025 € 1.391.085 € 1.391.085

Begroting incl. wijzigingen € 1.820.783 € 1.820.783

Werkelijk 2025

Verschil

€ 1.943.871 € 1.943.871

- € 137.738 - € 137.738

- € 417.548 - € 417.548

- € 553.444 - € 553.444

- € 248.040 - € 248.040

- € 305.404 - € 305.404

€ 973.537

€ 1.267.339

€ 1.695.831

- € 443.142

Toelichting financiële afwijking Gemeente Midden-Delfland

77

Jaarstukken 2025 Uitgaven Overschrijding Ruimtelijke ordening (€ 137.738)Bouwplannen (niet zijnde grexen) particulier initiatief: Het aantal bouwplannen van particuliere partijen die de gemeente begeleidt, is toegenomen. Bij deze bouwplannen heeft de gemeente geen grondpositie en is er dus geen sprake van grondexploitaties. Financieel uitgangspunt hierbij is dat wij kostenverhaal toepassen: de kosten die we maken brengen wij in rekening bij de initiatiefnemer/ontwikkelende partij. Om kostenverhaal inzichtelijk te maken ramen we in deze begroting zowel de te verwachte kosten als ook de te verwachte opbrengsten (zie ook baten). Bouwplannen (niet grexen) initiatief gemeente: Voor de inzet op gemeentelijke initiatieven (die geen grondexploitaties zijn of worden) is in eerste instantie geen kostenverhaal mogelijk. Voor deze plannen vragen wij de raad om uitvoeringsbudgetten (zoals Hoornbloem en Centrum Schipluiden). Ruimtelijke ordening, bouwplannen initiatief gemeente en particulier tezamen: Op dit taakveld is een overschrijding in verband met toekomstig te verwachten verlies op anterieure overeenkomsten (€ 131.044) via de verliesvoorziening AOK. Daarnaast valt de onderschrijding op inhuur personeel en advieskosten weg tegen een verschuiving van werkgeverslasten.

Het restant zit in kosten uit anterieure overeenkomsten waar een inkomst tegenover staat Inkomsten Onderschrijding Ruimtelijke ordening (€ -305.404) De onderschrijding ontstaat vooral op bouwplannen particuliere initiatieven / anterieure overeenkomsten. In de begroting gaan wij ervan uit dat wij voor onze inzet op particuliere initiatieven (bouwplannen niet zijnde grexen, particulier initiatief) kostenverhaal toepassen. Wij gaan er in de begroting van uit dat wij 80% van de te maken kosten daadwerkelijk kunnen verhalen. Wij hebben echter minder kosten kunnen verhalen dan was begroot. Het lukt namelijk niet altijd om tot ondertekening van een anterieure overeenkomst te komen. Onzekerheid binnen (regelgeving over) de woningmarkt is hierbij een belangrijke oorzaak. Doordat het niet altijd lukt om tot een overeenkomst te komen ontstaat er een onderschrijding op de raming inkomsten.

Beleidsveld volkshuisvesting Beleidsdoel Wij streven naar een evenwichtige woningvoorraad, waarbij het accent per dorp verschilt. Dit beleidsveld heeft een sterke relatie met het sociaal domein (onder andere Wet maatschappelijke ondersteuning, statushouders, voorrangsverklaringen, langer zelfstandig wonen, sociale cohesie en veilige woonomgeving), locatieontwikkeling en ruimtelijke ordening (randvoorwaarden en planning nieuwe woningbouwlocaties).

Wat willen we bereiken? Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen volgen we de uitgangspunten en doelstellingen van de Woonvisie 2024-2030. Voor nieuwe projecten geldt dat minimaal 60% van de woningen sociaal en betaalbaar moet zijn, waarvan tenminste 30% sociale woningen zijn. We werken ook aan woningen die geschikt zijn voor ouderen en bijpassende voorzieningen, zoals huisartsenzorg. De verwachte toename van het aantal ouderen maakt dit noodzakelijk. Voor het realiseren van deze woningen werken we samen met zorginstellingen en Wonen Midden-Delfland. We streven ernaar om gemiddeld 50-70 woningen per jaar te realiseren.

78

Gemeente Midden-Delfland

Jaarstukken 2025 Wij nemen onze verantwoordelijkheid voor de opvang en huisvesting van asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen. De aantallen worden bepaald op regionaal niveau. Voor het in stand houden van de voorzieningen en daarmee de leefbaarheid in de dorpen in Midden-Delfland is woningbouw van groot belang. De nieuwe potentiële locaties komen aan de orde bij de op te stellen dorpsvisies. Zodoende is er ruimte voor een integrale politiek-bestuurlijke afweging omtrent potentiële woningbouwlocaties, ook voor na 2030.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Kwaliteit van leven en wonen gaan hand in hand. Vanuit Cittaslow streven we naar een kwalitatieve inrichting van de woon- en leefomgeving. Het lokale beleid is gericht op de persoonlijke omstandigheden van inwoners en verschillende doelgroepen in de gemeente. Bij de planvorming voor woningbouw zijn duurzaamheid, veiligheid en de bijdrage aan de vitaliteit van de dorpen belangrijke beleidsonderdelen.

Wat gaan we daarvoor doen? Concrete acties voor 2025 Uitvoering geven aan Woonvisie Wij realiseren gemiddeld 50-70 woningen per jaar en creëren meer betaalbare woningen voor mensen uit onze dorpen. Samenwerking met Wonen Midden-Delfland Wij blijven intensief samenwerken met de woningcorporatie Wonen Midden-Delfland en straks (2025) de gefuseerde corporatie. Jaarlijks maken we prestatieafspraken met de corporatie en huurdersverenigingen. Uitvoering Woningbouwprogramma In alle drie de dorpen worden woningen aan de voorraad toegevoegd. Ons woningbouwprogramma is vastgelegd in de Regionale Realisatie Agenda (de Woondeal) en door de Provincie Zuid-Holland vastgesteld. Hierin is de realisatie van 474 woningen tot en met 2030 opgenomen. In Den Hoorn worden onder andere woningen opgeleverd aan de Woudselaan. Voor centrum Den Hoorn, De Kreek fase IV, Equestrum en de Hoornbloem worden de woningbouwplannen voortgezet. In Schipluiden zijn er onder andere plannen in voorbereiding voor het toevoegen van woningen in het centrum, Keenenburg V en de Zuidrand. In Maasland worden er woningen opgeleverd in De Houve, de Maaslandse Zoom en op de Maaslandse Dam. Aandacht voor wonen met zorg De verwachte toename van het aantal ouderen maakt het noodzakelijk hier passende woningen voor te ontwikkelen. Voor het realiseren van deze woningen werken we samen met zorginstellingen en woningcorporatie.

Maximaal benutten subsidiemogelijkheden voor woningbouw Rijk en provincie bieden subsidiemogelijkheden aan voor stimulans woningbouwprogrammering. Het gaat hier om bijdragen die een impuls moeten geven aan het versnellen van woningbouw of het bijdragen bij een tekort. Het gaat om regelingen zoals de Vliegende Brigade, de Knelpuntenpot Sociale Woningbouw en de Startbouwimpuls. We bewaken welke projecten hiervoor in aanmerking komen en zorgen voor een tijdige aanvraag. Instrumenten

Gemeente Midden-Delfland

79

Jaarstukken 2025 • • • • • • • • • • •

Woonvisie 2024-2030. Toekomstvisie 2050 Omgevingsvisie 1.0 Visie Behoud door ontwikkeling (Vitale Dorpen 2025) Huisvestingsverordening Midden-Delfland 2023 Regionale Realisatie Agenda: gemeentelijk aandeel in regionale nieuwe woningmarktafspraken Prestatieafspraken met Wonen Midden-Delfland Wet maatschappelijke ondersteuning en de voorzieningen die daarop gebaseerd zijn (wonen, zorg en welzijn) Bestuurlijke Tafel Wonen (de ambtelijke en bestuurlijke samenwerking in de woningmarktregio Haaglanden) Anti-speculatiebeleid 2017 Beleidsnotitie Afkoop Sociale Woningbouw (gekoppeld aan Omgevingsvisie)

Wat hebben we gedaan? Resultaten 2025 Met het woonbeleid willen we onze vitale dorpen gehouden. We doen dit door te streven naar een evenwichtig woningaanbod en bevordering van doorstroming. Voor het in stand houden van voorzieningen en daarmee de leefbaarheid in de dorpen van Midden-Delfland is (betaalbaar) wonen van groot belang. Woningcorporatie In 2025 is constructief samengewerkt met de nieuwe fusieorganisatie WoonWest. Samen met de corporatie en de huurdersvereniging zijn nieuwe jaarlijkse prestatieafspraken gemaakt. Herziening Huisvestingsverordening Per 1 januari 2024 is een wijziging van Huisvestingwet doorgevoerd. Dit heeft onder andere geleid tot een technische en beleidsarme wijziging van de huisvestingsverordening eind 2024. De huidige verordening loopt tot 1 juli 2027, in 2025 is gestart met de evaluatie van de huidige verordening. In 2026 komt een beleidsarme tussentijdse wijziging waarna naar verwachting per 1 juli 2027 een grote wijziging van de verordening plaats gaat vinden. Hierin wordt de uitwerking van de wet Versterking Regie Volkshuisvesting en daarmee afspraken in de regionale woonzorgvisie verwerkt en wordt de evaluatie van de huidige verordening geïmplementeerd. Uitvoering Woningbouwprogramma Ons woningbouwprogramma is vastgelegd in de Regionale Realisatie Agenda (de Woondeal) en door de Provincie Zuid-Holland vastgesteld.