Gemeenteraad - Begroting 2025-2028
Tekst van het document
Wat gaan we daarvoor doen? Economisch beleid; Om voor Midden-Delfland te bepalen welk economisch profiel wij voorstaan en welk profiel toekomstbestendig is binnen de regionale context is het wenselijk om een economisch beleid op te stellen. Op basis van dit beleid kan vervolgens een strategie uitgevoerd worden die op een duurzame wijze bijdraagt aan de beleidsdoelstellingen van Midden-Delfland. Gebiedsmarketing In 2024 is een evaluatie over de uitvoering van gebiedsmarketing in MiddenDelfland afgerond. Op basis van deze resultaten wordt vorm gegeven aan een strategie voor de 60
Begroting 2025-2028 uitvoering van gebiedsmarketing na 2025. Tevens stellen we in 2025 beleid op voor versterking van toerisme en recreatie in Midden-Delfland. (zie ook Programma 7, beleidsveld ruimtelijke ordening) Detailhandelsbeleid: Opstellen detailhandelsbeleid ten behoeve van vitale dorpen. Glastuinbouw: Verkennen toekomstvastheid en opstellen ontwikkelperspectief glastuinbouwclusters. Harnaschpolder: We overleggen met gemeente Den Haag en Bedrijvenschap HarnaschPolder over het beëindigen van de Gemeenschappelijke regeling HarnaschPolder, die op basis van de huidige inzichten eind 2024 of begin 2025 geformaliseerd zal worden.
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Zie voor nadere toelichting paragraaf # Verbonden partijen
Wat mag het kosten?
Beschikbar e middelen U Economie I Economie Totaal
Werkelijk 2023 € 582.925 € 582.925 - € 791.392 - € 791.392 - € 208.467
2024
2025
2026
2027
2028
€ 629.895 € 629.895 - € 419.816 - € 419.816 € 210.079
€ 748.521 € 748.521 - € 448.929 - € 448.929 € 299.592
€ 735.495 € 735.495 - € 456.340 - € 456.340 € 279.155
€ 744.920 € 744.920 - € 462.840 - € 462.840 € 282.080
€ 754.431 € 754.431 - € 469.540 - € 469.540 € 284.891
Wijziging budget 2025 ten opzichte van 2024 Lasten Economie (€ 118.626) De toename komt voornamelijk vanwege een verschuiving aan werkgeverslasten (€ -28.388). Ook is er in 2024 budget voor bouwkundig onderhoud verschoven tussen de verschillende gebouwen (€ 168.155 ). Hiernaast incidenteel budget voor het opstellen van beleid recreatie en toerisme (€ 30.000) in 2025 en eerder voor economisch beleid (€ -30.000) en ondernemersmanifestatie in 2024 (€ -12.500).
Beleidsveld participatiewet en minimabeleid Beleidsdoel Iedereen doet mee in Midden-Delfland. De inwoner die in staat is om betaalde arbeid te verrichten, stimuleren en ondersteunen wij zo snel mogelijk richting de reguliere arbeidsmarkt. De inwoner die (nog) niet in staat is om te werken, participeert naar vermogen in de samenleving. Wij ondersteunen de inwoner die tijdelijk niet in staat is om zelfstandig in het inkomen te voorzien, en voorkomen en/of bestrijden armoede en schulden onder onze inwoners. Belangrijke ambitie is het aantal mensen dat afhankelijk is van een gemeentelijke uitkering terug te dringen. Hiertoe voeren wij een actief en effectief re-integratiebeleid in combinatie met het handhaven van de wet- en regelgeving.
61
Begroting 2025-2028 Binnen de gemeente Midden-Delfland heten wij inburgeraars welkom. Wij streven ernaar dat inburgeraars zich thuis voelen in onze gemeente, de weg leren kennen en de taal leren spreken. Met als doel dat de inwoner gaat participeren binnen onze maatschappij, met als uitgangspunt middels betaalde arbeid.
Wat willen we bereiken? • • • • • •
Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee! Zoveel mogelijk inwoners van Midden-Delfland werken om te voorzien in hun eigen onderhoud. De inwoner die (nog) niet in staat is om te werken, werkt aan het vergroten van zijn/haar mogelijkheden en participeert naar vermogen in de maatschappij. Zo min mogelijk inwoners van Midden-Delfland leven in armoede. We werken eraan het bereik van onze minimaregelingen te verhogen onder de doelgroep. Door vroegsignalering van schulden voorkomen dat deze oplopen tot problematische schulden. De stijgende lijn van het uitkeringenbestand willen we doorbreken. Zoveel mogelijk van onze statushouder sronden het inburgeringstraject af binnen de daarvoor gestelde termijn van drie jaren.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Bestrijding van de sociale armoede is een belangrijk uitgangspunt van de filosofie van Cittaslow. Een eigen inkomen en maatschappelijke participatie dragen bij aan het vergroten van de kwaliteit van leven en de sociale cohesie. Het percentage uitkeringen en kinderen die leven in een ‘uitkeringsgezin’ is in Midden-Delfland lager dan het landelijke en regionaal gemiddelde. Tegelijkertijd is sprake van een hoger besteedbaar inkomen.
Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Ons motto is: Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee! Door extra inzet op bemiddeling naar werk, het ondersteunen bij re-integratie en het handhaven van wet- en regelgeving streven we naar daling van het bijstandsbestand. We zetten door het uitvoeren van het in 2024 vastgestelde participatie en re-integratieplan, extra in op het vergroten van de uitstroom naar (vervangend) werk en het vergroten van de participatie van inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Meer mensen aan het werk, minder in de uitkering en het voorkomen van armoede en schulden. Concrete doelen/acties voor 2025 • • • •
62
We geven uitvoering aan het in 2024 vastgestelde participatie en re-integratiebeleid, door het versterken van de regie van klantmanagers, het samenwerken met meerdere aanbieders, het inzetten van een mee-doen coach en een werkgeversconsulent. We geven uitvoering aan het in 2024 vastgestelde programma armoede en schulden, waaronder het vormgeven van de ontwikkelpleinen. Wij geven invulling aan onze wettelijke taken op het gebied van re-integratie. Hiermee leiden we inwoners met een uitkering toe naar werk, parttime werk of participatie. We zetten in op scholing en deskundigheidsbevordering van de klantmanagers in navolging van het nieuw vastgestelde re-integratie beleid.
Begroting 2025-2028 •
Wij werken samen binnen de arbeidsmarktregio aan het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt voor inwoners van de arbeidsmarktregio. Hierbij verkennen we in 2025 de mogelijkheid voor werken in regionale werkcentra. • Wij bieden de wettelijke dienstverlening aan zelfstandigen via inzet van het expertise centrum Regionaal Bureau Zelfstandigen. • Voor de doelgroep jongeren zetten wij onze aanpak voort met de inzet van onze klantmanager Jongeren. • Dienstverlening voor onze inburgeraars voeren wij uit conform het vastgestelde uitvoeringsplan inburgering. Alle statushouders die zich huisvesten in onze gemeente, worden in begeleiding genomen door de klantmanager. • We zetten het kwaliteitsbeleid voort, gericht op het in stand houden en verhogen van de kwaliteit van de uitvoer van onze publieke taak. • Invoering Participatiewet in Balans (besluitvorming van de wet wordt medio 2025 verwacht). Instrumenten • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •
Beleidskader participatie en re-integratie Midden-Delfland Beleidsplan geldzorgen, armoede en schulden Handhavingsplan Sociale Zaken Re-integratieverordening en beleidsregels re-integratie Verordening tegenprestatie Handhavingsverordening Verordening cliëntenparticipatie Verordening individuele inkomenstoeslag Verordening individuele studietoeslag Maatregelverordening Beleidsregels beschut werk Beleidsregels bestuurlijke boete Beleidsregels terugvordering en verhaal Beleidsregels vrijlating inkomsten en giften Beleidsregels bijzondere bijstand Beleidsregels Collectieve Aanvullende Verzekering (1 januari 2018) Beleidsregels krediethypotheek en -pand Beleidsregels schuldhulpverlening Beleidsregels bijstandsverlening zelfstandigen Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang SMI (sinds 1 maart 2021) Beleidsregelwoonsituatie en commerciële verhuur Jeugdsportfonds/ Jeugdcultuurfonds stichting leergeld Beleidsregels Tozo terug- en invordering gemeente Midden-Delfland 2022 Instrumentenbox DENNIS en EVA
Wat mag het kosten?
Beschikbar e middelen U
Werkelijk 2023 € 5.737.045
2024
2025
2026
2027
2028
€ 5.815.587
€ 5.046.109
€ 5.060.454
€ 5.074.997
€ 5.089.634
63
Begroting 2025-2028 Beschikbar e middelen Bijstand Minimabele id Participatie fonds Sociale werkvoorzi ening Vreemdelin gen I Bijstand Minimabele id Participatie fonds Sociale werkvoorzi ening Vreemdelin gen Totaal
Werkelijk 2023 € 4.289.723 € 877.239
2024
2025
2026
2027
2028
€ 4.002.713 € 1.053.149
€ 3.538.679 € 865.563
€ 3.546.986 € 870.901
€ 3.554.898 € 876.301
€ 3.562.935 € 881.601
€ 338.716
€ 444.300
€ 351.242
€ 351.742
€ 352.773
€ 353.873
€ 188.030
€ 245.425
€ 220.625
€ 220.825
€ 221.025
€ 221.225
€ 43.338
€ 70.000
€ 70.000
€ 70.000
€ 70.000
€ 70.000
-€ 3.082.826 -€ 2.911.714 - € 105.093
-€ 3.049.347 -€ 2.896.115 - € 83.232
-€ 2.628.357 -€ 2.480.125 - € 78.232
-€ 2.731.125 -€ 2.582.825 - € 78.300
-€ 2.733.825 -€ 2.585.425 - € 78.400
-€ 2.736.525 -€ 2.588.125 - € 78.400
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
- € 66.018
- € 70.000
- € 70.000
- € 70.000
- € 70.000
- € 70.000
€ 2.654.219
€ 2.766.240
€ 2.417.752
€ 2.329.329
€ 2.341.172
€ 2.353.109
Wijziging budget 2025 ten opzichte van 2024 Lasten Bijstand (€ -479.034) Deze aframing heeft verschillende oorzaken. Als eerste het vanuit 2023 doorgeschoven restantbudget Energietoeslag (€ -169.823) en de incidentele bijraming van het budget participatiewetuitkeringen en loonkostensubsidie (€ -420.459). Het restant betreft een verschuiving aan werkgeverslasten (€ 109.108). Vreemdelingen (€ -70.838) De aframing komt voornamelijk door de uit 2023 naar 2024 doorgeschoven restantbudgetten; Maatwerkbudget statushouders (€ -48.000) en wet inburgering uitvoeringskosten (€ -46.000) waarvan dit budget in 2024 verlaagd is (€ -20.000). Het restant betreft een verschuiving aan werkgeverslasten (€ 42.510). Minimabeleid (€ -167.586) Deze aframing vanwege in 2024 incidenteel geraamde budget beleidscapaciteit geldzorgen armoede en schulden (€ -90.000) en een in 2025 hoger budget aan overige kosten (€ 37.000). Betreft een verschuiving aan werkgeverslasten (€ -102.634). Participatiefonds (€ -93.058) Deze aframing ontstaat na het uit 2023 naar 2024 doorgeschoven restantbudget voor het participatiefonds/werkgeversdienstverlening H5 (€ -100.000).
64
Begroting 2025-2028 Baten Bijstand (€ -415.990) Deze aframing heeft hoofdzakelijk te maken met de bijraming in 2024 van de rijksbijdrage BUIG (€ 412.716).
Mutaties reserve
Mutaties reserves U I Totaal
Werkelijk 2023 € 473.888 - € 444.434 € 29.454
2024
2025
2026
2027
2028
€ 345.000 - € 868.919 - € 523.919
€ 120.000 - € 379.317 - € 259.317
€ 120.000 - € 263.500 - € 143.500
€ 120.000 - € 263.500 - € 143.500
€ 120.000 - € 263.500 - € 143.500
Wijzigingen reserves 2025 ten opzichte van 2024 Lasten - € 225.000 In de reserve BUIG wordt in 2024 de volgende incidentele storting gedaan: - Toevoeging aan de reserve ter opvang van fluctuaties € 345.000 In de reserve gebiedsmarketing wordt in 2025 de volgende incidentele storting gedaan: - Storting opbrengst toeristenbelasting € 120.000 Baten - € 489.602 Uit de algemene reserve worden in 2024 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: - Doorschuiven energietoeslag 2023 verwachte aanvragen in 2024 € 59.823 - Doorschuiven energietoeslag 2023 uitvoeringskosten € 10.000 - Doorschuiven budg. beleidsplan 'Geldzorgen, armoede en schulden'. € 62.713 - Wijziging Uitvoeringsplan geldzorgen, armoede en schulden cfm Rdsbesl 23/01/'24 € 173.787 - Energietoeslag/Vergoeding energietoeslag € 110.000 - Participatiefonds/werkgeversdienstverlening H5 € 100.000 Uit de reserve BUIG wordt in 2024 de volgende incidentele onttrekking gedaan: - Onttrekking aan de reserve ter opvang van fluctuaties € 345.000 Uit de reserve BUIG wordt in 2025 de volgende incidentele onttrekking gedaan: - Onttrekking aan de reserve ter opvang van fluctuaties € 200.000 Uit de reserve gebiedsmarketing wordt in 2025 de volgende incidentele onttrekking gedaan: - Onttrekking PUUUR € 100.000 Het overige verschil wordt verklaard door diverse kleine bedragen.
65
Begroting 2025-2028
Programma 7: Ruimtelijke ordening, ontwikkeling en volkshuisvesting Beleidsveld ruimtelijke ordening Beleidsdoel In de ruimtelijke ordening hebben diverse belangen en ontwikkelingen invloed op de bestaande en toekomstige leefomgeving van inwoners van onze gemeente. Wij willen mede door participatie van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties ruimtelijke projecten tot ontwikkeling brengen. Op deze manier werken wij aan een groter maatschappelijk draagvlak voor ontwikkelingen van bijvoorbeeld woningbouwlocaties en bedrijfsterreinen. Daarnaast biedt het ruimtelijk beleid, dat met name is vastgelegd in de Omgevingsvisie 1.0, handvatten om tot goede belangenafweging te komen. Hierbij gaat het enerzijds om het bereiken en behouden van een veilige, gezonde en duurzame fysieke leefomgeving met omgevingskwaliteit, en anderzijds om het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften.
Wat willen we bereiken? Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht geworden, en eveneens de Wet kwaliteitsborging. Het doel van de Omgevingswet is om een goede balans te vinden tussen een veilige en gezonde leefomgeving en een goede kwaliteit van de omgeving. Dit wordt gedaan door de fysieke leefomgeving goed te beheren, te gebruiken en te ontwikkelen om aan maatschappelijke behoeften te voldoen. De huidige Wet natuurbescherming (Wnb) is opgegaan in de Omgevingswet. Belangrijk doel ervan is bescherming van de soortenrijkdom van planten en dieren, maar ook behoud en beheer van waardevolle landschappen en gebieden. Het instrument Soortenmanagementplan (SMP) is een instrument dat dient als ecologische onderbouwing bij verlenen van een gebiedsgerichte/generieke ontheffing door de provincie. In het SMP worden voorwaarden en maatregelen opgenomen waarmee de staat van instandhouding van (beschermde) soorten wordt geborgd tijdens de uitvoering van eventuele activiteiten gedurende een langere periode, en hoe met de aanwezige (beschermde) soorten en hun leefgebied wordt omgegaan. Een generieke of gebiedsontheffing bespaart op den duur tijd en geld bij eventuele ontwikkelingen, zoals bij verduurzaming van gebouwen. Het SMP ondersteunt en versnelt onder andere het realiseren van de doelstellingen uit het vastgestelde uitvoeringsprogramma Energietransitie.
Water en bodem zijn de komende jaren een belangrijk thema. 'Water en Bodem Sturend’ is door het Rijk en de provincie omarmd als ordeningsprincipe in de ruimtelijke ordening. Aspecten die aandacht zullen moeten krijgen in onze Omgevingsvisie 2.0 zijn onder meer: tegengaan wateroverlast (inclusief waterberging), verhogen grondwaterpeil in veenweidegebieden en tegengaan oxidatie van veen door het scheuren van grasland, mogelijke bescherming nieuwe drinkwaterbronnen, en klimaatbestendigheid van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Het landschap van Midden-Delfland levert een waardevolle bijdrage voor onze gemeente en de regio aan het vasthouden van water in relatie tot bodemdaling, en het voorkomen van wateroverlast in bebouwd gebied. De gemeente Midden-Delfland heeft een belangrijke rol om dit thema samen met regionale partners gestalte te geven in het zogenaamde Verstedelijkingsgebied Zuidelijke Randstad binnen het nationale omgevingsbeleid, en de aanstaande Omgevingsvisie van de provincie.
66
Begroting 2025-2028
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Cittaslow richt zich op behoud en versterking van de ruimtelijke kwaliteit van de (fysieke) leefomgeving. De Omgevingsvisie 1.0 is hierbij een belangrijk instrument. De visies MiddenDelfland®2025 en Behoud door ontwikkeling kennen eveneens een belangrijke ruimtelijke component. Deze bestaat uit bescherming via het bestemmingsplan, herontwikkeling via een grondexploitatie en aanpak van vervallen of leegstaande locaties.
Wat gaan we daarvoor doen? Concrete acties voor 2025 Evaluatie implementatie Omgevingswet: De verwachting is dat eind 2024 voldoende ervaring opgedaan is om een goede inschatting te kunnen maken van de structurele implicaties die de Omgevingswet heeft op de organisatie, de financiën en personele formatie. Tevens kan besluitvorming over het in 2024 geactualiseerde beleid voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) in 2025 invloed hebben op de vereiste personele formatie. Kostendekkendheid leges: Op basis van een in 2024 uitgevoerd onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges onder de Omgevingswet, worden de resultaten van 2025 afgezet tegen de uitkomsten van het onderzoek. Ook binnen de VNG is kostendekkendheid van VTH-taken onderwerp van gesprek, dat samen met diverse belangenpartijen en op interbestuurlijk niveau gevoerd wordt onder meer ten aanzien van mogelijke compensatie vanuit het Rijk voor de nadelige effecten van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor gemeenten. Monitoring blijft belangrijk voor eventuele verdere compensatie. Daarom roept de VNG alle gemeenten op om deel te nemen aan de Financiële Monitor Omgevingswet. Midden-Delfland heeft zich aangemeld. Omgevingsvisie 2.0: in de loop van 2025 wordt gestart met het proces om te komen tot de Omgevingsvisie 2.0. De Toekomstvisie 2050 is een belangrijke basis.
De dorpsvisies, en het in 2025 op te stellen nieuwe beleid voor economie en toerisme/recreatie vormen bouwstenen voor de Omgevingsvisie 2.0. Erfgoedbeleid: We ontwikkelen actueel beleid om de cultuurhistorie te handhaven en beleefbaar te maken, dusdanig dat we voldoen aan de aangescherpte criteria van het Interbestuurlijke toezicht van de provincie. Ruimtelijke omgevingskwaliteit : herzien Welstandsnota Midden-Delfland 2018. Recreatie: We stellen beleid op voor versterking van toerisme en recreatie in Midden-Delfland en het Bijzonder Provinciaal landschap in het bijzonder. We toetsen initiatieven en ontwikkelingen aan de vraag of deze de toegankelijkheid van het landschap of de functie als groen recreatiegebied bevorderen. Ook toetsen we aan het behoud van historische elementen en gebouwen. Ecologie en biodiversiteit: Om te voldoen aan de wet en er voor te zorgen dat ontwikkelingen en initiatieven voortvarend en met de juiste maatregelen ter hand genomen kunnen worden, wordt fasegewijs ecologisch beleid voor Midden-Delfland vorm gegeven aan de hand van soortenmagementplannen per nader af te bakenen gebied, zoals de dorpen en het landelijk gebied. Water en bodem . De kwaliteiten van bodem, ondergrond en waterstructuur worden meer als sturende principes ingezet bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen.
Het gaat hier om het benutten, beschermen en beheren van het bodem- en grondwatersysteem in relatie tot het verantwoord aanbrengen, beheren en afbouwen van functies in de ondergrond. De opgaven met betrekking tot
67
Begroting 2025-2028 water en bodem vragen samenwerking met alle gebiedspartijen, met name het Hoogheemraadschap. Spoorverdubbeling: Voor de spoorverdubbeling in ons landschap tussen Schiedam en Delft blijven we ons inzetten voor een vruchtbare samenwerking met betrokken partijen, waaronder Prorail, om uiteindelijk voldoende financiële dragers vanuit Rijk, provincie of regio te genereren om de kwaliteiten van het Bijzonder Provinciaal Landschap te behouden of te versterken. Dit door niet alleen de schade aan het landschap en de barrière werking van het spoor te beperken, maar juist ook een meerwaarde; een ‘plus’ voor het landschap, te creëren. Instrumenten • • • • • • • • • • • • • • •
Omgevingsvisie 1.0 Toekomstvisie 2050 Midden-Delfland®2025 Landschapsontwikkelingsperspectief Structuurvisie Midden-Delfland 2025 (5 juli 2011) Omgevingsbeleidsplan Midden-Delfland (2017) Bouwverordening Midden-Delfland 2007 Welstandsnota Midden-Delfland 2018 Erfgoedverordening Midden-Delfland 2024 (besluitvorming moet nog plaatsvinden) Handleiding Beeldkwaliteit Buitengebied 2016/Beeldkwaliteitsplannen Handboek Erfgoed Midden-Delfland Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht gemeente Midden-Delfland Grondbeleid inclusief grondexploitaties Aanwijzing Bijzonder Provinciaal Landschap (inclusief visie en uitvoeringsprogramma Gebiedstafel BPL) Grondinstrument (onderdeel Duurzaam Boer Blijven)
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Het doel van de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) is het uitvoeren van de wettelijke milieutaken. Hierbij wordt voldaan aan landelijke kwaliteitscriteria, wordt gezorgd voor specialismevorming op inhoud en wordt een bijdrage geleverd aan een constante en eenduidige taakuitvoering in de regio. Deelname aan deze gemeenschappelijke regeling is opgelegd vanuit de Wet milieubeheer. Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland heeft als doel op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek en het scheppen van de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. Dit is een zogenaamde ‘lichte’ gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Delft en Midden-Delfland op basis waarvan de stadsarcheoloog Delft tegen vergoeding de wettelijke taken van een archeoloog in Midden-Delfland mag verrichten.
Wat mag het kosten?
68
Begroting 2025-2028 Beschikbar e middelen U Ruimtelijke ordening I Ruimtelijke ordening Totaal
Werkelijk 2023 € 1.736.391 € 1.736.391
2024
2025
2026
2027
2028
€ 1.987.868 € 1.987.868
€ 1.391.085 € 1.391.085
€ 1.031.885 € 1.031.885
€ 1.033.885 € 1.033.885
€ 1.035.885 € 1.035.885
- € 203.756 - € 203.756
- € 422.251 - € 422.251
- € 417.549 - € 417.549
- € 116.683 - € 116.683
- € 116.783 - € 116.783
- € 116.883 - € 116.883
€ 1.532.635
€ 1.565.617
€ 973.536
€ 915.202
€ 917.102
€ 919.002
Wijziging budget 2025 ten opzichte van 2024 Lasten Ruimtelijke ordening (€ -596.783) De afname van de lasten op dit taakveld heeft meerdere oorzaken: Vanuit 2023 zijn restantbudgetten doorgeschoven naar 2024, het betreft centrumplan Schipluiden (€ -100.000), herontwikkeling Hoornbloem (€ -71.800) Euterpe Maasland (€ -22.000) en implementatie Omgevingswet (€ -275.625). Het restant betreft een verschuiving van werkgeverslasten (€ -160.178).
Beleidsveld volkshuisvesting Beleidsdoel Wij streven naar een evenwichtige woningvoorraad, waarbij het accent per dorp verschilt. Dit beleidsveld heeft een sterke relatie met het sociaal domein (onder andere Wet maatschappelijke ondersteuning, statushouders, voorrangsverklaringen, langer zelfstandig wonen, sociale cohesie en veilige woonomgeving), locatieontwikkeling en ruimtelijke ordening (randvoorwaarden en planning nieuwe woningbouwlocaties).
Wat willen we bereiken? Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen volgen we de uitgangspunten en doelstellingen van de Woonvisie 2024-2030. Voor nieuwe projecten geldt dat minimaal 60% van de woningen sociaal en betaalbaar moet zijn, waarvan tenminste 30% sociale woningen zijn. We werken ook aan woningen die geschikt zijn voor ouderen en bijpassende voorzieningen, zoals huisartsenzorg. De verwachte toename van het aantal ouderen maakt dit noodzakelijk. Voor het realiseren van deze woningen werken we samen met zorginstellingen en Wonen Midden-Delfland. We streven ernaar om gemiddeld 50-70 woningen per jaar te realiseren. Wij nemen onze verantwoordelijkheid voor de opvang en huisvesting van asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen. De aantallen worden bepaald op regionaal niveau. Voor het in stand houden van de voorzieningen en daarmee de leefbaarheid in de dorpen in Midden-Delfland is woningbouw van groot belang. De nieuwe potentiële locaties komen aan de orde bij de op te stellen dorpsvisies. Zodoende is er ruimte voor een integrale politiek-bestuurlijke afweging omtrent potentiële woningbouwlocaties, ook voor na 2030.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? 69
Begroting 2025-2028 Kwaliteit van leven en wonen liggen in elkaars verlengde. Vanuit Cittaslow gaat het bij dit beleidsveld om een kwalitatieve inrichting van de woon- en leefomgeving. Het lokale beleid is gericht op de persoonlijke omstandigheden van inwoners en verschillende doelgroepen in de gemeente. Bij de planvorming voor woningbouw zijn duurzaamheid, veiligheid en de bijdrage aan de vitaliteit van de dorpen belangrijke beleidsonderdelen.
Wat gaan we daarvoor doen? Concrete acties voor 2025 Uitvoering geven aan Woonvisie Wij realiseren gemiddeld 50-70 woningen per jaar en creëren meer betaalbare woningen voor mensen uit onze dorpen. Samenwerking met Wonen Midden-Delfland Wij blijven intensief samenwerken met de woningcorporatie Wonen Midden-Delfland en straks (2025) de gefuseerde corporatie. Jaarlijks maken we prestatieafspraken met de corporatie en huurdersverenigingen. Uitvoering Woningbouwprogramma In alle drie de dorpen worden woningen aan de voorraad toegevoegd. Ons woningbouwprogramma is vastgelegd in de Regionale Realisatie Agenda (de Woondeal) en door de Provincie Zuid-Holland vastgesteld. Hierin is de realisatie van 474 woningen tot en met 2030 opgenomen. In Den Hoorn worden onder andere woningen opgeleverd aan de Woudselaan. Voor centrum Den Hoorn, De Kreek fase IV, Equestrum en de Hoornbloem worden de woningbouwplannen voortgezet. In Schipluiden zijn er onder andere plannen in voorbereiding voor het toevoegen van woningen in het centrum, Keenenburg V en de Zuidrand. In Maasland worden er woningen opgeleverd in De Houve, de Maaslandse Zoom en op de Maaslandse Dam. Aandacht voor wonen met zorg De verwachte toename van het aantal ouderen maakt het noodzakelijk hier passende woningen voor te ontwikkelen. Voor het realiseren van deze woningen werken we samen met zorginstellingen en woningcorporatie.
Maximaal benutten subsidiemogelijkheden voor woningbouw Rijk en provincie bieden subsidiemogelijkheden aan voor stimulans woningbouwprogrammering. Het gaat hier om bijdragen die een impuls moeten geven aan het versnellen van woningbouw of het bijdragen bij een tekort. Het gaat om regelingen zoals de Vliegende Brigade, de Knelpuntenpot Sociale Woningbouw en de Startbouwimpuls. We bewaken welke projecten hiervoor in aanmerking komen en zorgen voor een tijdige aanvraag. Instrumenten - Woonvisie 2024-2030. - Toekomstvisie 2050 - Omgevingsvisie 1.0 - Visie Behoud door ontwikkeling (Vitale Dorpen 2025) - Huisvestingsverordening Midden-Delfland 2023 - Regionale Realisatie Agenda: gemeentelijk aandeel in regionale nieuwe woningmarktafspraken - Prestatieafspraken met Wonen Midden-Delfland - Wet maatschappelijke ondersteuning en de voorzieningen die daarop gebaseerd zijn (wonen, zorg
70
Begroting 2025-2028 en welzijn) - Bestuurlijke Tafel Wonen (de ambtelijke en bestuurlijke samenwerking in de woningmarktregio Haaglanden) - Anti-speculatiebeleid 2017 - Beleidsnotitie Afkoop Sociale Woningbouw (gekoppeld aan Omgevingsvisie)
Wat mag het kosten?
Beschikbar e middelen U Bouw- en woningtoez icht I Bouw- en woningtoez icht Totaal
Werkelijk 2023 € 1.588.306 € 1.588.306
- € 750.999 - € 750.999
€ 837.307
2024
2025
2026
2027
2028
€ 1.917.902 € 1.917.902
€ 1.494.902 € 1.494.902
€ 1.331.463 € 1.331.463
€ 1.278.024 € 1.278.024
€ 1.284.245 € 1.284.245
-€ 1.457.962 -€ 1.457.962
-€ 1.221.425 -€ 1.221.425
- € 309.400
- € 150.833
- € 120.009
- € 309.400
- € 150.833
- € 120.009
€ 459.940
€ 273.477
€ 1.022.063
€ 1.127.191
€ 1.164.236
Wijziging budget 2025 ten opzichte van 2024 Lasten Bouw- en woningtoezicht (€ -423.000) De afname heeft een tweetal oorzaken: Ten eerste is voor 2025 een lager budget benodigd en beschikbaar voor inhuur personeel bouwplantoetsing (€ -260.646). De tweede oorzaak is het gevolg van een verschuiving van werkgeverslasten (€ -155.779). Baten Bouw- en woningtoezicht (€ -236.639) De afname ontstaat volledig vanwege de afname op inkomsten uit leges bouwvergunningen.
Beleidsveld grondzaken Beleidsdoel De gemeente wil een regierol vervullen bij ruimtelijke ontwikkelingen. Het grondbeleid is ondersteunend aan de beleidsvelden Midden-Delfland® 2025 en Vitale Dorpen in 2025.
Wat willen we bereiken? Het beschikbaar hebben van gronden, tegen (maatschappelijk) acceptabele kosten, voor de doeleinden van andere programma’s.
71
Begroting 2025-2028
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Het beleidsveld grondzaken heeft een indirecte relatie met Cittaslow. De grondexploitatie is gericht op het realiseren van voorafgaand geformuleerde doelstellingen vanuit andere beleidsvelden. Daarbij zijn de waarden van Cittaslow uitgangspunt, zoals het betrekken van inwoners, een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte, sociale woningbouw en duurzaam bouwen.
Wat gaan we daarvoor doen? Het volgens planning beschikbaar hebben van gronden voor de doeleinden van andere programma’s, zoals onderwijs en welzijn. De planningen zijn onderdeel van de door het college van B&W vastgestelde projectplannen. Concrete acties voor 2025 In 2025 vaststellen van de geactualiseerde Nota Grondbeleid. De Toekomstvisie 2050, de Woonvisie 2024-2030 en de actuele woonagenda zijn Input voor de actualisatie, die tevens wordt afgestemd op de opties van de nieuwe Omgevingswet. Instrumenten • •
Nota Grondbeleid; Jaarlijkse herziening grondexploitaties, en bijbehorende risicoanalyse en het meerjarenprogramma grondexploitaties (ontwikkeling reserve grondexploitaties).
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? De deelname aan Bedrijvenschap Harnaschpolder heeft onder meer als doel de werkgelegenheid en de lokale en regionale economie een impuls te geven, een kwalitatieve invulling te geven aan het bedrijventerrein en zorg te dragen voor de beleidsmatige afstemming met de woningbouw in de Harnaschpolder. Nu de afronding van de bedrijvenlocatie nadert wordt de liquidatie van de stichting voorbereid. Deze zal in 2024 tot een afronding komen.
Wat mag het kosten?
Beschikbar e middelen U Grondexplo itaties I Grondexplo itaties Totaal
72
Werkelijk 2023 € 4.431.503 € 4.431.503 -€ 3.798.957 -€ 3.798.957 € 632.546
2024
2025
2026
2027
2028
€ 9.961.034 € 9.961.034
€ 2.231.448 € 2.231.448
€ 2.119.885 € 2.119.885
€ 2.026.089 € 2.026.089
€ 1.978.792 € 1.978.792
-€ 11.770.562 -€ 11.770.562 -€ 1.809.528
-€ 3.324.675 -€ 3.324.675 -€ 1.093.227
-€ 3.207.885 -€ 3.207.885 -€ 1.088.000
-€ 3.110.678 -€ 3.110.678 -€ 1.084.589
-€ 3.059.093 -€ 3.059.093 -€ 1.080.301
Begroting 2025-2028 Wijziging budget 2025 ten opzichte van 2024 De lasten binnen het taakveld grondexploitaties zijn gebaseerd op prognose van werkzaamheden (in-en extern) ten aanzien van de grondexploitaties voor de komende jaren. Deze lasten worden budgettair neutraal verwerkt in de begroting. Het saldo tussen de lasten en baten (€ 1.093.227) betreft de (netto) opbrengst uit erfpacht.
Mutaties reserve
Mutaties reserves U I Totaal
Werkelijk 2023 € 451.809 -€ 2.565.501 -€ 2.113.692
2024
2025
2026
2027
2028
€ 18.773 - € 603.362
€ 19.055 €0
€ 19.341 €0
€ 19.631 €0
€ 19.925 €0
- € 584.589
€ 19.055
€ 19.341
€ 19.631
€ 19.925
Wijzigingen reserves 2025 ten opzichte van 2024 Baten € -603.362 Uit de algemene reserve worden in 2024 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: - Doorschuiven grondbeleid € 10.000 - Doorschuiven uren uit het projectbudget Euterpe 2023 € 22.000 - Doorschuiven Omgevingswet restbudget naar 2024. € 175.000 - Doorschuiven budget Hoornbloem (S&D+LWE tezamen). € 52.000 - Doorschuiven restant budget ivm Woonvisie € 40.000 - Doorschuiven WKB budget (omgevingswet) € 56.937 - Doorschuiven uitvoeringsbudget Centrumplan Schipluiden naar 2024. € 100.000 - Doorschuiven Budg. Liquidatie bedrag Harnaschpolder tbv voorz. € 27.000 - Omgevingswet uitvoeringsbudget € 100.625 - Hoornbloem € 19.800
73
Begroting 2025-2028
Overzicht algemene dekkingsmiddelen Het overzicht algemene dekkingsmiddelen is geen (beleids)programma en heeft daardoor een aparte plaats. De financiële middelen in al hun verschijningsvormen zijn dienstbaar aan het beleid. Tegelijkertijd zijn de financiële middelen de randvoorwaarden voor het te voeren beleid. Daarbij wordt een evenwicht gezocht tussen ambities en mogelijkheden. In algemene termen kan gesteld worden dat het financiële beleid erop gericht is op korte en lange termijn te voorzien in voldoende financiële middelen om mogelijkheden en ambities met elkaar in evenwicht te houden. Omdat de voorgeschreven meerjarencijfers niet verder gaan dan het begrotingsjaar en de drie daaropvolgende jaren is een financieel perspectief opgesteld voor de langere termijn (zie Financieel meerjarenperspectief). In de volgende tabel wordt een overzicht gegeven van de algemene dekkingsmiddelen. Onder de tabel worden de onderdelen toegelicht.
Tabel Algemene dekkingsmiddelen (in €) OZB Algemene uitkering Dividenden Rente uitzettingen > 1 jaar Opbrengsten grondverkopen Vennootschapsbelasting Onvoorzien Overige eigen middelen Subtotaal Saldo financieringsfunctie Totaal algemene dekkingsmiddelen
2025 6.780.356 30.463.938 1.336.723 735.640 0 0 6.000 0 37.018.087 -1.111.251 35.906.836
2024 6.563.378 29.382.639 1.527.123 735.640 15.000 0 6.000 0 34.679.851 -950.985 33.728.866
De gemeentelijke heffingen, ook wel lokale heffingen genoemd, vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. De lokale heffing die bij de algemene dekkingsmiddelen hoort, is de OZB. Daarnaast zijn er nog heffingen die niet tot de algemene dekkingsmiddelen worden gerekend. Deze zijn opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen.
Onroerendezaakbelasting Vanaf 2022 stelt de gemeenteraad jaarlijks de tarieven van de OZB vaststelt. Uitgangspunt nu is een verhoging van de OZB-opbrengsten met 3%. Zo ontstaat naast een evenwichtige ontwikkeling van de opbrengst, ook een evenwichtige lokale lastendruk. De WOZ-waarde wordt bepaald aan de hand van gerealiseerde verkoopcijfers. De waardeontwikkeling wordt pas in de loop van een jaar duidelijk. Gebruik van landelijke cijfers is niet gewenst, omdat deze afwijken van de situatie in Midden-Delfland. Voorlopig wordt voor de woningen voor 2024 de verwachte marktontwikkeling van 3% aangehouden. Dit is gebaseerd op een overzicht van de taxateur waarin per kwartaal wordt bijgehouden hoe de verkoopcijfers zich ontwikkelen. Na een flinke stijging van de verkoopcijfers in 2021, ijkt de marktontwikkeling zich nu
74
Begroting 2025-2028 te stabiliseren. Onduidelijk is hoe en of deze ontwikkeling zich voort zal zetten. Dit wordt nauwlettend gemonitord.
In de volgende tabel staan de OZB-tarieven. OZB - tarieven* 2025 2026 2027 2028 Tarief eigenaren 0,1080% 0,1112% 0,1146% 0,1180% woningen Tarief eigenaren 0,2334% 0,2404% 0,2476% 0,2550% niet-woningen Tarief gebruikers 0,1676% 0,1726% 0,1778% 0,1831% niet-woningen * Jaarlijks worden de tarieven vastgesteld, waarbij rekening wordt gehouden met de waardeontwikkeling van het vastgoed en uitgaande van een opbrengststijging van 3% per jaar. De tariefstijging in deze tabel is 3% per jaar (bij een fictieve waardeontwikkeling van 0%). Wanneer de waardeontwikkeling > 0% per jaar is, worden de tarieven naar beneden bijgesteld en vice versa.
Er bestaat een relatie tussen de OZB en de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De algemene uitkering wordt over de gemeenten verdeeld met behulp van verdeelmaatstaven die verschillen in kosten weerspiegelen, maar ook verschillen in belastingcapaciteit. De belastingcapaciteit is een afgeleide van de waarde van de onroerende zaken. Gemeenten die binnen de grenzen hooggewaardeerd onroerend goed hebben, ontvangen een lagere algemene uitkering dan soortgelijke gemeenten met minder waardevol onroerend goed. Van de waarde van de woningen wordt 80% meegerekend. Van de waarde van niet-woningen 70%. Op de uitkomsten daarvan wordt het zogenaamde rekentarief toegepast. Dit rekentarief is afgeleid van het landelijke gemiddelde OZB-tarief. Het resulterende bedrag wordt als ‘eigen inkomstenmaatstaf’ afgetrokken van de algemene uitkering van de betreffende gemeente. Een hogere totale WOZ-waarde leidt hiermee dus ook tot een hogere korting op de algemene uitkering. Het OZB-tarief dat de gemeente hanteert, heeft overigens geen effect op deze aftrekpost.
Algemene uitkering De raming van de algemene uitkering is gebaseerd op de meicirculaire 2024. De berekeningen van de algemene uitkering voor de begroting 2025-2028 zijn met behulp van de meicirculaire 2024 gemaakt. In onderstaande tabel ziet u het verschil met de ramingen zoals gemaakt voor de begroting 2024-2027.
Raming 2025 2026 2027 algemene uitkering Begroting 2025 - 30.411.020 29.511.207 30.733.052 2028 Begroting 2024 - 30.168.073 28.709.311 29.940.034 2027 Verschil 242.947 801.896 793.018 (*) 2028 was niet begroot. Daar kan geen verschil voor worden berekend.
2028
31.839.842 NVT*
75
Begroting 2025-2028
Dividenden De gemeente ontvangt jaarlijks dividenduitkeringen uit hoofde van haar aandelenbezit bij de Bank Nederlandse Gemeenten, Waterbedrijf Evides en Westland Infra. Voor het dividend van JUVA wordt uitgegaan van een structureel lagere uitkering, gegeven het meerjarenplan van JUVA, de noodzakelijke investeringen en de ontwikkeling van de solvabiliteit. Gegeven de zeer volatiele situatie op de energiemarkt, de prijsontwikkeling en de omzet is voor 2025 (gegeven de te verwachten resultaten 2024) een dividenduitkering onzeker.
De gemeente ontvangt jaarlijks dividenduitkeringen uit hoofde van haar aandelenbezit bij de Bank Nederlandse Gemeenten, Waterbedrijf Evides en Westland Infra. 2025 Bank Nederlandse Gemeenten Juva N.V. Waterbedrijf Evides Totaal
104.723 1.088.000 78.000 1.270.723
2024 104.723 1.278.400 144.000 1.527.123
Rente uitzettingen langer dan 1 jaar Het betreft hier de rente die verkregen wordt van het langdurig uitgezette deel van de Nutsreserve (€ 724.006). Daarnaast wordt rendement gemaakt door de uitgifte van grond in erfpacht, welk (deels) wordt gefinancierd uit eigen overtollige financiële middelen.
Saldo financieringsfunctie De gemeente heeft ter financiering van haar activiteiten in totaal € 88.168.607 aan langlopende geldleningen aangetrokken (saldo 1-1-2025). Het saldo van de totale werkelijk betaalde rentelasten is hoger dan het saldo van de verdeelde rentelasten over de boekwaarde van de investeringen op basis van een rente omslagpercentage van 0%. Dit levert een last van € 1.355.246 (werkelijke rente) op in de begroting van 2025. Daar komt een toevoeging van rentes aan de reserves bij van € 55.570. Per saldo komt de financieringsfunctie uit op een nadelig resultaat van € 1.410.816.
Onvoorzien De raming van de post onvoorzien is bedoeld voor de dekking van niet voorzienbare uitgaven. Bij gemeenten die een sluitende begroting hebben, is de post onvoorzien meestal het positieve begrotingssaldo dat door de raad als dekkingsmiddel kan worden ingezet. In Midden-Delfland is dat zoals bekend niet het geval. In onze begroting is een bedrag voor onvoorziene uitgaven opgenomen van € 6.000 voor 2025.
Heffing vennootschapsbelasting Vanaf 1 januari 2016 is de gemeente vennootschapsplichtig. Dit betekent dat voor elke activiteit van de gemeente beoordeeld wordt of er aan de ondernemingscriteria volgens deze wet wordt voldaan. Als dit het geval is, wordt de gemeente per activiteit door de belastingdienst aangeslagen voor 19% tot € 200.000 (25,8% boven € 200.000) van het saldo batig (uitgaven minus inkomsten). Tot nu toe voldoet de gemeente Midden-Delfland niet aan de ondernemerscriteria voor de Vpb-plicht. Er zijn
76
Begroting 2025-2028 echter nog ontwikkelingen in de regelgeving die een onzekere factor vormen. Mocht de gemeente hierdoor aan de ondernemerscriteria gaan voldoen zal het nadeel gering zijn.
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? De BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Het dienen van het maatschappelijk belang bindt de bank met de gemeente. Daarom houdt de gemeente een beperkt aantal aandelen in de bank. Met de deelname aan Juva N.V. is een ongestoorde levering van gas en elektriciteit aan burgers en bedrijven binnen de gemeente gegarandeerd. Het doel van Evides is het altijd kunnen leveren van schoon en hoogwaardig drinkwater en het continu beschikbaar hebben van industriewater dat aan strenge normen voldoen. Voor de bovenstaande partijen geldt dat er naast het maatschappelijk belang eveneens sprake is van een financieel belang voor de gemeente. De jaarlijkse winstuitkeringen (dividend) vormt een relevante inkomstenpost.
Wat mag het kosten?
Beschikbar e middelen U Algemene baten en lasten Algemene uitkering OZB niet woning OZB woning Treasury Uitk. Deelfonds sociaal domein I Algemene baten en lasten Algemene uitkering
Werkelijk 2023 € 1.578.742 €0
2024
2025
2026
2027
2028
€ 1.547.586 € 6.000
€ 1.566.153 € 6.000
€ 1.563.413 € 6.000
€ 1.560.233 € 6.000
€ 1.562.972 € 6.000
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€ 480.834
€ 418.551
€ 427.519
€ 434.707
€ 439.580
€ 442.250
€ 1.097.908 €0
€ 1.123.035 €0
€ 1.132.634 €0
€ 1.122.706 €0
€ 1.114.653 €0
€ 1.114.722 €0
-€ 37.500.083 €0
-€ 38.961.856 €0
-€ 40.615.727 €0
-€ 39.998.538 €0
-€ 41.406.234 €0
-€ 42.706.828 €0
-€ 27.912.920
-€ 29.382.639
-€ 30.463.938
-€ 29.612.004
-€ 30.813.496
-€ 31.898.855
77
Begroting 2025-2028 Beschikbar e middelen OZB niet woning OZB woning Treasury Uitk. Deelfonds sociaal domein Totaal
Werkelijk 2023 -€ 2.372.828 -€ 4.012.898 -€ 3.201.437 €0
2024
2025
2026
2027
2028
-€ 2.298.833 -€ 4.264.545 -€ 3.015.839 €0
-€ 2.372.174 -€ 4.408.182 -€ 3.371.433 €0
-€ 2.447.908 -€ 4.550.507 -€ 3.388.119 €0
-€ 2.521.345 -€ 4.686.497 -€ 3.384.896 €0
-€ 2.596.985 -€ 4.826.567 -€ 3.384.421 €0
-€ 35.921.341
-€ 37.414.270
-€ 39.049.574
-€ 38.435.125
-€ 39.846.001
-€ 41.143.856
Wijziging budget 2025 ten opzichte van 2024 Baten Algemene uitkering (€ 1.081.299) De berekeningen van de algemene uitkering voor de begroting 2025-2028 zijn met behulp van de meicirculaire 2024 gemaakt. Hierin is de herverdeling van het gemeentefonds verwerkt en de extra toegezegde Rijksmiddelen voor diverse onderwerpen. Voor onze gemeente pakt dit voordelig uit. Voor het jaar 2026 echter moet worden uitgegaan van een lagere uitkering (ca. € 0,85 mln. minder dan 2025) op basis van het huidige kabinetsbeleid. OZB-woningen (€ 143.637) en OZB niet-woningen (€ 73.341) Uitgangspunt is een verhoging van de OZB-opbrengsten met 3% per jaar voor zowel woningen als niet-woningen, zoals reeds in de Begroting 2025-2028 in de ramingen is opgenomen. Daarnaast wordt de hogere opbrengst veroorzaakt door waardestijging en areaaluitbreiding. Treausury (€ 355.594) Dividend inkomsten dalen van zowel de BNG (€ -16.777) als van Waterbedrijf Evides (€ -66.000). Tevens zijn gronden in erfpacht uitgegeven de inkomsten hiervan zijn opgenomen in de begroting. De toebedeling van deze inkomsten worden budgettair neutraal verwerkt in de begroting. De inkomsten stijgen met ca (€ 447.000) betreft de (netto) opbrengst uit erfpacht. Het overige verschil wordt verklaard door diverse kleine mutaties.
Mutatie reserve
Mutaties reserves U I Totaal
Werkelijk 2023 € 149 - € 944.494 - € 944.345
2024
2025
2026
2027
2028
- € 125.292 - € 529.900 - € 655.192
€ 154 - € 398.484 - € 398.330
€ 156 - € 377.099 - € 376.943
€ 158 - € 373.501 - € 373.343
€ 161 - € 327.642 - € 327.481
Wijzigingen reserves 2025 ten opzichte van 2024
78
Begroting 2025-2028 Lasten € 125.446 Uit de reserve investeringsprogramma wordt in 2024 de volgende incidentele onttrekking gedaan: - Doorschuiven kwaliteitsimpuls naar 2024 € 125.443 Baten - € 131.416 Uit de reserve ontwikkeling Harnascholder wordt in 2024 de volgende structurele onttrekking gedaan: - Dekking bestuurskosten Harnaschpolder € 51.473 Uit de dekkingsreserve wordt in 2024 de volgende structurele onttrekking gedaan: - Dekking kapitaallasten gemeentehuis € 477.624 Uit de reserve ontwikkeling Harnascholder wordt in 2025 de volgende structurele onttrekking gedaan: - Dekking bestuurskosten Harnaschpolder € 21.385 Uit de dekkingsreserve wordt in 2025 de volgende structurele onttrekking gedaan: - Dekking kapitaallasten gemeentehuis € 377.099 Het overige verschil wordt verklaard door diverse kleine bedragen.
79
Begroting 2025-2028
Overzicht overhead In het gewijzigde Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) worden baten en lasten van de overhead niet meer onder de afzonderlijke programma’s geregistreerd, maar centraal onder een afzonderlijk taakveld. Hiermee vervalt de noodzaak van een complexe en veelal ondoorzichtige kostentoerekening aan alle gemeentelijke taken en activiteiten. Hiermee wint de begroting en verantwoording aan transparantie. De gemeenteraad kan beter sturen op de bedrijfsvoering. Bovendien kan door het hanteren van een eenduidige systematiek een betere vergelijking worden gemaakt met andere gemeenten. Om te voorkomen dat er verschillen gaan optreden in de wijze van toerekening van overhead is een algemene definitie van overhead voorgeschreven: Alle bedrijfskosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Uitgangspunt van deze definitie is dat kosten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taken/activiteiten. In dit kader volgt een hieronder een opsomming van een aantal zaken waarvoor wij een verdeelmethode hanteren. Verdeling van de ICT-kosten Alle kosten die verband houden met de diverse programmatuur waarmee binnen de gemeente gewerkt wordt, wordt verdeeld over de taakvelden waarvoor ze ingezet worden.
Verdeling van de tractie-kosten Onder tractie worden allerlei hulpmiddelen verstaan die gebruikt worden door de medewerkers van de buitendienst bij hun werk. Bijvoorbeeld pick-up's en een vrachtwagen maar ook de daarmee verband houdende kosten zoals brandstof, keuringen en onderhoud. Het totaal van deze kosten wordt ook verdeeld naar de taakvelden waarop ze ingezet worden. Bijvoorbeeld onderhoud groen of riolering. Basis voor deze verdeling is een gemiddelde van urenbegrotingen uit het verleden. Verdeling van de salariskosten Aan de afdelingen wordt bij het opstellen van de begroting gevraagd voor welke taken de medewerkers hun uren zullen inzetten voor het komende jaar. Dit gebaseerd op het totaal te verdelen directe uren. Daarvoor wordt een onderverdeling gemaakt naar indirecte uren (bijvoorbeeld uren voor werkoverleg/leidinggevende taken/uren voor de ondernemingsraad) en directe uren die gelijk aan een taakveld toegeschreven kunnen worden. De totale kosten uit de salarisbegroting worden dan gedeeld door het aantal productieve uren. Dit gebeurt per team omdat niet ieder team op dezelfde schaal is ingedeeld. De salariskosten worden op deze manier dus zoveel als mogelijk verdeeld over alle taakvelden in de begroting (ook grondexploitaties). Volgens deze methodiek wordt in de begroting en verantwoording dus niet gerekend met de integrale kostprijs.
In een aantal gevallen mag het hanteren van een integrale kostprijs nog wel een rol spelen. Dit om te voorkomen dat dit voor deze gevallen leidt tot een tekort in de begroting. Als voorbeelden kunnen worden genoemd: de grondexploitaties, investering en andere (subsidie)trajecten, die gepaard gaan met activering en afschrijving, waar vaak specifieke dekkingsposten voor bestaan. Voor deze gevallen is het toerekenen van overhead en (eventueel) rente extracomptabel wel toegestaan maar het wordt niet toegepast in onze gemeente.
80
Begroting 2025-2028 Ten aanzien van taken/activiteiten en daarmee samenhangende diensten waarvoor kostendekkende tarieven berekend mogen worden (bijvoorbeeld afval en riolering), geldt dat het niet meenemen van overhead betekent dat voor die producten een positief resultaat kan ontstaan. Dit komt doordat gemeenten overhead wel mogen meenemen in de berekening van de tarieven. Hieronder volgt in lijn met het format van onze begroting het overzicht van de overhead:
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling archiefbeheer Midden-Delfland wordt beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke verplichtingen als bedoeld in de Archiefwet 1995.
Wat mag het kosten?
Beschikbar e middelen U Overhead ambtelijke organisatie Overhead bestuursor gaan Overhead D,C en I Overhead openbare werken I Overhead ambtelijke organisatie Overhead bestuursor gaan Overhead D,C en I Overhead openbare werken Totaal
Werkelijk 2023 € 10.724.867 € 7.484.480
2024
2025
2026
2027
2028
€ 10.712.618 € 5.495.027
€ 11.526.034 € 6.940.835
€ 12.388.467 € 7.642.484
€ 13.155.791 € 8.462.968
€ 13.594.910 € 9.011.832
€ 867.705
€ 1.274.361
€ 1.138.173
€ 1.139.373
€ 1.144.573
€ 1.145.873
€ 2.274.345
€ 3.775.986
€ 3.308.568
€ 3.465.972
€ 3.405.413
€ 3.292.166
€ 98.337
€ 167.244
€ 138.458
€ 140.638
€ 142.838
€ 145.038
- € 339.358 - € 294.055
- € 128.040 - € 125.790
- € 91.650 - € 89.400
- € 93.850 - € 91.600
- € 95.850 - € 93.600
- € 98.050 - € 95.800
- € 2.250
- € 2.250
- € 2.250
- € 2.250
- € 2.250
- € 2.250
- € 16.836
€0
€0
€0
€0
€0
- € 26.217
€0
€0
€0
€0
€0
€ 10.385.509
€ 10.584.578
€ 11.434.384
€ 12.294.617
€ 13.059.941
€ 13.496.860
Wijziging budget 2025 ten opzichte van 2024
81
Begroting 2025-2028 Lasten Overhead ambtelijke organisatie (€ 1.445.808) De toename van deze lasten heeft voornamelijk een tweetal oorzaken: Enerzijds een toename van het budget personeelszaken voor o.a. duurzame inzetbaarheid en hybride werken (€ 143.000) en anderzijds een bijraming van de salarislasten op basis van de loonindex uit de meicirculaire 2024 (€ 1.220.738) Overhead voorlichting en informatievoorziening (€ -467.418) Per begrotingsjaar 2025 is wederom een groter deel van de werkgeverslasten op overhead verdeeld naar de verschillende taakvelden, met een afname op overhead als gevolg (ca € -80.000). Voor het jaar jaar 2024 is een eenmalige extra bijdrage opgenomen ter overbrugging naar nieuw landelijk mediabestel (ca € -25.000). Tevens is de looptijd van afschrijvingen op investeringen gewijzigd. Dit heeft ervoor gezorgd dat bepaalde activa in boekjaar 2024 versneld zijn afgeschreven. Samen met het doorschuiven van kredieten is een afname van de kapitaallasten verwezenlijkt (€ -133.626) en een incidenteel in 2023 beschikbaar gesteld bedrag voor de implementatie Office 365 (€ -265.000) welke is doorgeschoven naar het jaar 2024. Overhead bestuur ondersteuning (€ -136.188) Betreft het in 2023 doorgeschoven budget Toekomstvisie 2050 ten gunst van 2024 (€ -83.493). Daarnaast een verschuiving van werkgeverslasten (€ -53.995).
Overhead openbare werken (€ -28.786) Betreft voornamelijk een lager budget voor onderhoud van zowel het bouwkundige als ook door derden (€ -31.046).
Investeringen Overhead Omschrijving investering Basisregistrati es BAG, BGT, WOZ en BRT Vervanging Centric applicaties naar SaaS Informatiebel eidsplan 2024 Schilderwerk gemeentehuis Deelvervangin g vloeren van TL naar LED gemeentewer f Investering nieuw meubilair
82
2025
2026
2027
2028 Maatsch./Ec.n ut €0 E
€ 50.000
€0
€0
€ 90.000
€0
€0
€0 E
€ 25.000
€0
€0
€0 E
€ 140.000
€0
€0
€0 E
€ 30.000
€0
€0
€0 E
€ 10.000
€0
€0
€0 E
Begroting 2025-2028 Omschrijving investering werkplekken (2024) Eigentijdse ICT (2024)
2025
2026
2027
2028 Maatsch./Ec.n ut
€ 400.000
€0
€0
€0 E
€ 745.000
€0
€0
€0
Mutatie reserve
Mutaties reserves U I Totaal
Werkelijk 2023 €0 - € 240.958 - € 240.958
2024
2025
2026
2027
2028
€0 - € 518.326 - € 518.326
€0 €0 €0
€0 €0 €0
€0 - € 4.000 - € 4.000
€0 - € 4.000 - € 4.000
Wijzigingen reserves 2025 ten opzichte van 2024 Baten - € 518.326 Uit de algemene reserve worden in 2024 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: - Archiefbewaarplaats € 20.000 - Nieuw informatiebeleidsplan € 20.000 - Implementatiekosten e-HRM € 13.000 - Projectleiding implementatie e-HRM € 12.000 - Impuls verbetering dienstverlening € 20.000 - Impuls "juridische basiskennis" € 7.500 - Extra bijdrage WOS € 21.000 - Digitale media en traditionele middelen "Nieuwe burgemeester 2024" € 15.000 - Implementatie Office 365 € 265.000 - Toekomstvisie 2050 € 83.493 Uit de reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen worden in 2024 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: - Onderhoudsbudget Huisvesting Schipluiden € 29.231 - Onderhoudsbudget KP Buitendienst Maasland € 12.102
83
Begroting 2025-2028
Paragrafen
84
Begroting 2025-2028
Bedrijfsvoering Organisatie en personeel Arbeidsmarkt De arbeidsmarkt blijft krap de komende jaren. Daar houden we rekening mee door in te zetten op het verbinden van mensen aan onze organisatie en de uitstroom te beheersen door aantrekkelijk en goed werkgeverschap. Daarmee geven we prioriteit aan uitvoeringskracht en de kwaliteit van onze dienstverlening. Goede en bij onze organisatie passende arbeidsmarktcommunicatie is daarbij helpend, zodat we als organisatie zichtbaar en onderscheidend blijven. Duurzame inzetbaarheid De mens in onze organisatie is ons belangrijkste kapitaal. Hierin investeren is belangrijk voor de toekomstbestendigheid van onze gemeente. We willen daarom duurzame inzetbaarheid bevorderen met als doel het (nog meer) verbinden van de medewerker aan onze organisatie, ze gezond en veilig te laten werken en te laten groeien. Hiermee beheersen we de uitstroom, stimuleren we de doorstroom en verlagen we de kosten voor werving en selectie. We investeren in ons menselijk kapitaal door onder meer het invoeren van een vitaliteitsbeleid (verplichting CAO) en beleid op leren en ontwikkelen. Om veranderingen en ontwikkelingen aan te kunnen en onze opgaven te realiseren, is het nodig dat medewerkers wendbaar zijn en over voldoende veerkracht beschikken. We zetten daarom extra in op duurzame inzetbaarheid. Dit is goed voor individuele medewerkers en het geheel.
De verwachting is dat het ziekteverzuim en daarmee de bijbehorende kosten dalen als we hierop inzetten. Het effect van deze investering verwachten wij in 2026 voor het eerst te zien. Wanneer functies bezet zijn, medewerkers op de juiste plek zitten en goed inzetbaar zijn en blijven, dan zal ook de ervaren werkdruk verlagen. Traineeship De komende vier jaar verandert ons personeelsbestand door natuurlijk verloop. We weten welke vacatures hierdoor gaan ontstaan. Om een goede balans te houden in ons personeelsbestand en door voor te sorteren op de vacatures, gaan we trainees werven. Gebleken is dat een traineeship aantrekkelijk is voor een pas afgestudeerde medewerker en deze kandidaat sneller bindt aan onze organisatie. In een traineeship ontwikkelen medewerkers zich zowel professioneel als persoonlijk. De trainees krijgen de kans om op meerdere afdelingen diverse functies uit te voeren. Zij werken zo met een frisse blik mee aan de opgaven van de gemeente. Na het traineeship kan de trainee instromen op één van de functies die vacant is gekomen. De kosten voor het traineeship maken (al) onderdeel uit van de begroting en het meerjarenperspectief. Hybride werken Het aantal mensen dat hybride werkt is toegenomen sinds covid-19. De flexibiliteit van werkplek en werktijden maakt het voor de medewerker mogelijk om werk- en privétaken makkelijker te combineren.
Daardoor groeit het werkplezier en dit bevordert de productiviteit. Het is onze plicht vanuit de Arbowet om te zorgen voor een goede en veilige werkplek voor elke werknemer. Ook voor de organisatie is het belangrijk dat medewerkers thuis goed zitten, zodat zij niet uitvallen door fysieke klachten. In de begroting is hiervoor een bedrag opgenomen. CAO en loonstijging
85
Begroting 2025-2028 De huidige CAO-Gemeenten loopt van 1 januari 2024 tot 1 april 2025. De looptijd is 15 maanden met een loonafspraak van 4,75% per 1 januari 2024 en 1,25% per 1 oktober 2024. Deze afspraak is verwerkt in de salarisbegroting 2025 en verder.
Regionale samenwerking We werken op veel beleidsterreinen nauw samen in de regio. Dit doen we omdat een aantal gemeentelijke taken eenvoudigweg niet door individuele gemeenten kunnen worden opgepakt. Wij zijn alert op mogelijkheden en kansen voor samenwerking. We beoordelen of samenwerking of uitbesteden van taken leidt tot betere dienstverlening, meer continuïteit of lagere kosten. Of dat het juist beter is om het werk ‘in huis’ te organiseren. Daarnaast is het van belang dat wij regionaal de belangen van Midden-Delfland blijven vertegenwoordigen en een sterke partner zijn in deze samenwerkingen.
Dienstverlening De gemeente streeft het behoud van een hoge kwaliteit van dienstverlening na. De vragen en behoeften van onze inwoners staan hierin centraal. Wij vinden het belangrijk dat onze inwoners zich gehoord en begrepen voelen. Op uiteenlopende terreinen meten wij periodiek de klanttevredenheid van onze inwoners (te denken valt aan de jaarlijkse cliënttevredenheidsonderzoeken in het sociaal domein, zoals voor de Wmo, de telefonische bereikbaarheid en - in 2023 - de algehele dienstverlening). Dergelijke onderzoeken bevestigen waar de dienstverlening in onze kleinschalige organisatie nabij en op orde is. Tevens laten zij zien waar verbeteringen mogelijk zijn. De in 2024 ingezette lijn van het versterken van de dienstverlening via een dienstverleningsprogramma, zetten wij in 2025 voort.
Informatiemanagement en digitale transformatie VerSAASing en Digitale Transformatie VerSAASing, oftewel het gebruik van het SaaS-model (Software as a Service), is nu en de komende jaren een belangrijke (en onontkoombare) trend voor gemeenten. Het biedt ons voordelen zoals schaalbaarheid, flexibiliteit, eenvoudig onderhoud en updates, en verbeterde toegankelijkheid en samenwerking. Deze verandering vereist echter ook een aanpassing van onze organisatie, met nieuwe functies, rollen en vaardigheden voor medewerkers. Het vraagt ook dat we zorgvuldig onze serviceproviders selecteren en samenwerken, rekening houdend met de afhankelijkheid en het minimaliseren van risico's. Naast deze externe ontwikkelingen, is de vervanging van ons datacenter een voorname aanleiding en ook een stevige stok achter de deur om onze digitale transformatie vorm te geven. De extra kosten zoals opgenomen bij de Kadernota worden bekostigd vanuit bestaand budget. Door daar andere keuzes in te maken, hebben we ruimte gecreëerd om deze noodzakelijke kosten te financieren. Dienstverleningsovereenkomst ICT met Westland De overeenkomst met de gemeente Westland is herzien en ingegaan per 1 juli 2024. De nieuwe overeenkomst is gericht op het beheer van de cloud-omgeving waarin systeemsoftware draait en af te nemen diensten voor bestaande en nieuwe uitvoerende ICT-beheertaken.
Hierbij behouden we de mogelijkheid om zowel in technische als organisatorische zin te kunnen ontvlechten als blijkt dat een andere contract vorm of samenwerking beter past bij de ontwikkelingen.
86
Begroting 2025-2028 Gekoppeld aan de looptijd van deze overeenkomst, vullen we de functie in van contractmanager. Dit was al een rol binnen een van de bestaande functies, maar is qua omvang en benodigde aandacht een voltijd functie. Deze is ook opgenomen in de Kadernota. Een structurele invulling hiervan is gewenst. Vanwege de financiële opgave voor een sluitende begroting en een positiever meerjarenbeeld, zetten we echter in op tijdelijke invulling van drie jaar. Tijdens deze inzet, wordt helder hoe een eventuele vervolgsamenwerking met Westland er uit komt te zien en is er meer duidelijkheid over de wijze waarop alle nieuwe (leveranciers)contracten vorm krijgen. En wat dit betekent voor de functies binnen de gemeentelijke organisatie en hoe dat het best te organiseren. Zaakgericht werken & Archivering Het is belangrijk om informatie goed op te slaan, te beheren en te delen. Daarom werken we er constant aan om informatie duurzaam en toegankelijk te maken. We werken op een gestructureerde manier en zorgen ervoor dat alleen geautoriseerde personen toegang hebben tot de informatie. Zo volgen we de juiste processen en bewaren we informatie niet langer dan wettelijk toegestaan. De komende jaren blijven we werken aan het beter digitaal toegankelijk maken en beheren van informatie, en we verbeteren steeds onze processen en dienstverlening.
Als de nieuwe archiefwet in 2026 ingaat, brengt dit veranderingen mee voor ons informatiebeheer. De bewaartermijn wordt korter: archieven moeten dan al na 10 jaar naar de archiefbewaarplaats worden gebracht, in plaats van na 20 jaar. Er komen ook regels voor het archiveren en bewaren van e-mails en chatberichten van onze medewerkers. De gemeente Midden-Delfland heeft een Gemeenschappelijke Regeling met Stadsarchief Delft. Deze dateert uit 2004 en wordt geactualiseerd qua diensten en kosten passend aan de huidige tijd. Zo is bijvoorbeeld het e-depot voor de opslag van digitale archieven benoemd en worden de structurele kosten van gemaakte advisering- en inspectie-uren geïndexeerd naar de huidige maatstaven
Informatieveiligheid en privacy Gemeentelijke informatievoorzieningen bevatten vertrouwelijke gegevens en moeten goed beveiligd zijn. Snelle technologische ontwikkelingen en de digitale transformatie maken dit steeds complexer. NIS2 en BIO 2.0 zorgen voor extra auditdruk, en minimaal 0,3 fte is nu al nodig voor informatiebeveiliging. De extra kosten zoals opgenomen bij de Kadernota worden bekostigd vanuit bestaand budget. Door daar andere keuzes in te maken, hebben we ruimte gecreëerd om deze benodigde kosten te financieren. Alle gemeentelijke systemen en werkplekken hebben unieke beveiligingseisen. Intelligente monitoring is essentieel om cyberaanvallen te detecteren. SIEM en SOC zijn wettelijk verplichte componenten volgens nieuwe Europese regelgeving. Een eerdere aanbesteding hiervoor mislukte; een nieuwe aanbesteding samen met de gemeente Westland is gestart. De gunning is vermoedelijk in 2025, hiervoor zijn aanvullende middelen nodig op het bestaande budget.