Begroting 2027-2030
Tekst van het document
Algemeen Al een aantal jaren ontvangen wij specifieke middelen in relatie tot de gezondheidsakkoorden van het rijk. Hiervan zijn de lasten even hoog als de baten in de begroting. Voor 2027 heeft het rijk een aantal specifieke uitkeringen gestopt vandaar bovenstaande mutaties. Inhoudelijk echter wordt een deel voortgezet onder een andere naam, maar deze worden op een andere wijze in onze begroting weergegeven. 59 Begroting 2027-2030 60 Beleidsveld Welzijn Beleidsdoel Het doel is dat iedere inwoner de kans krijgt zichzelf optimaal te ontwikkelen en te ontplooien, zodat hij volwaardig aan de maatschappij kan deelnemen. Het behoud van ons erfgoed draagt bij aan het behoud van de eigen identiteit en de beleving van de dorpen en het buitengebied en daarmee ook aan het welzijn van de inwoners. Het culturele- en verenigingsleven in Midden-Delfland draagt in belangrijke mate bij aan de leefbaarheid in de dorpen in onze gemeente en draagt ook positief bij aan het welbevinden van onze inwoners. Door Kunst en Cultuur behouden en versterken we sociale verbinding en lokale identiteit en het kan worden ingezet als economische drager. De gemeente ondersteunt organisaties zodat zij in staat zijn hun activiteiten zo goed mogelijk uit te voeren.
Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Om iedere inwoner mee te kunnen laten doen in de maatschappij is het belangrijk als gemeente te beschikken over goede basisvoorzieningen, ook met betrekking tot gezondheidzorg via GGD en Jgz, en een een vitaal verenigingsleven. Daarnaast is het belangrijk dat er aandacht is voor sport en cultuur. Het lokaal welzijnswerk is hierin een belangrijke partner. Een onderdeel van het cultuurbeleid is het erfgoedbeleid. Op het gebied van erfgoed willen we de cultuurhistorische kwaliteiten van het landschap en de dorpen en buurtschappen behouden, versterken en beleefbaar maken. Dit is onderdeel van diverse beleidsvelden in het fysieke domein. Behoud, bescherming en de verbetering van de kwaliteit van Rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, archeologische vindplaatsen, cultuurhistorische elementen in het landschap, het trekvaartverleden en het veenweidelandschap zelf behoren tot het gemeentelijk erfgoed en dragen bij aan de gemeentelijke identiteit. Deze elementen zijn onderdeel van de Omgevingsvisie 1.0 en worden integraal betrokken bij het landschappelijk en ruimtelijk beleid uit de programma’s 1 en 7. Met ons lokale Cultuurmenu geven we vorm aan Cultuureducatie. Dit is een samenwerking tussen cultuuraanbieders, scholen en gemeente, waarbij kinderen van onze basisscholen minimaal eens per jaar hun culturele omgeving beleven.
Het kan rekenen op breed draagvlak en wordt door de samenwerkingspartners als waardevol beschouwd. Wij streven ernaar dit te behouden voor onze gemeente. Met onze subsidieregelingen voor culturele organisaties blijven we Kunst- en Cultuuractiviteiten stimuleren om bij te dragen aan kwalitatieve versterking en sociale verbinding. We geven hierbij ook ruimte aan nieuwe initiatieven. Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Cittaslow vraagt specifiek aandacht voor toegang tot maatschappelijke voorzieningen en het behoud van culturele, lokale evenementen (het immateriële erfgoed). De identiteit van het landschap van Midden-Delfland en de dorpen Den Hoorn, Maasland en Schipluiden wordt medebepaald door cultuurhistorie en sterke maatschappelijke verbinding. Erfgoed en beleefbaarheid zijn belangrijke waarden van Cittaslow om vanuit de eigen identiteit te werken aan ruimtelijke kwaliteit binnen de lokale gemeenschappen. Begroting 2027-2030 61 Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken We stimuleren vrijwilligerswerk en sociale verbinding door goede voorzieningen voor sport, bewegen, cultuur en ontmoeten te faciliteren. Erfgoed (rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, kerkgebouwen, cultuurhistorie en het landschap) willen we behouden en beleefbaar maken en waar mogelijk de kwaliteiten versterken.
Ook beschermen wij de archeologische waarden die aanwezig zijn in de ondergrond. Concrete doelen/acties voor 2027 · Voorbereiding van de herontwikkeling Hoornbloem waaronder alternatieven voor huidige gebruikers Hoornbloem. De herontwikkeling behelst ten minste het bouwen van zorgwoningen en een sociaal-maatschappelijke ruimte. · Bewegen voor jong en oud stimuleren · Voorbereiden beleidskader buitensport en herzien huurovereenkomsten · Doorzetten van het Cultuurmenu voor scholen in het kader van Cultuureducatie met Kwaliteit · Uitvoering geven aan gezamenlijk ambities in het kader van AZWA en IZA/RIGA met 8 gemeenten van de WSD-regio en 60 ketenpartners waaronder DSW.Verder uitvoering geven aan de lokale en regionale ketenaanpakken (Valpreventie, Welzijn op Recept, Kind naar Gezonder Gewicht, Volwassenen naar Gezonder Gewicht en Kansrijke Start) in het kader van het AZWA.
· Regionale samenwerking en uitvoering van de programmalijnen binnen het RIGA Transformatieplan · We werken integraal vanuit diverse teams (sociaal en fysiek domein) aan het onderwerp gezonde leefomgeving · Stimuleren van projecten die kwaliteit en beleving van het trekvaartverleden voor erfgoed versterken · Het uitvoeren van de aanbevelingen uit de Kerkenvisie in samenwerking met de kerkeigenaren · Uitvoering geven aan de subsidieregelingen Kunst, Cultuur en Sociale Verbinding en subsidieregelingen voor muziek- en zangverenigingen Begroting 2027-2030 62 Instrumenten · Algemene Subsidieverordening (ASV) · Lokale- en regionale werkagenda AZWA (nog onduidelijk waar het Sportakkoord en de Brede Combinatiefunctionaris onder gaat vallen) · Diverse subsidieregelingen te vinden op de gemeentelijke website · Erfgoedverordening · Handboek Erfgoed · Open monumentendag en Kindermonumentendag · Notitie Delflandse Trekvaarten · Kerkenvisie Midden-Delfland · De visie over het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland · Verordening commissie Omgevingskwaliteit · Landschapsbiografie Midden-Delfland · Cultuurvisie Midden-Delfland 2021 “Midden-Delfland verbindt” · Regeling Cultuureducatie met Kwaliteit 2025-2028 (CMK-4) · Samenwerkingsovereenkomst Cultuurmenu Midden-Delfland · RIGA Transformatieplan 2025-2028 · Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) · Wonen Welzijn Zorg Visie
Midden-Delfland Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland wordt beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek en het scheppen van de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. Dit is een zogenaamde ‘lichte’ gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Delft en Midden-Delfland op basis waarvan de stadsarcheoloog Delft tegen vergoeding de wettelijke taken van een archeoloog in Midden-Delfland mag verrichten. Vanuit de gemeenschappelijke regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden biedt de afdeling gezondheidsbevordering ondersteuning bij de uitvoering van het lokale sport- en preventieakkoord. GR GGD en VT Haaglanden. De GGD bewaakt, beschermt en bevordert de (publieke) gezondheid van de bevolking. Deze uitvoering vindt plaats in een context van actuele landelijke ontwikkelingen op het gebied van gezondheid en preventie.
Veilig Thuis, het wettelijke Advies- en Meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling, heeft diverse taken, waaronder het opstellen van veiligheidsplannen na meldingen, het geven van advies aan inwoners en professionals, het coördineren van tijdelijk huisverboden, het verzorgen van voorlichting aan ketenpartners en het uitvoeren van de radarfunctie en monitoring. Begroting 2027-2030 Wat mag het kosten? Beschikbare | Werkelijk | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 middelen | 2025 U | € 4.579.637 | € 4.588.773 | € 3.966.944 | € 3.830.845 | € 3.852.916 | € 3.928.221 Kunst | € 179.385 | € 122.193 | € 122.640 | € 123.640 | € 107.989 | € 108.272 Openbaar | € 661.422 | € 597.234 | € 462.700 | € 474.200 | € 484.100 | € 495.200 bibliotheekwerk Oudheidkunde/ | € 116.252 | € 190.768 | € 156.279 | € 154.179 | € 156.779 | € 159.579 monumenten Sport | € 1.443.667 | € 1.269.766 | € 1.032.523 | € 984.476 | € 969.996 | € 986.496 Volksfeesten | € 21.709 | € 36.604 | € 22.027 | € 22.638 | € 22.969 | € 23.480 Welzijn en | € 2.157.201 | € 2.372.208 | € 2.170.776 | € 2.071.712 | € 2.111.083 | € 2.155.194 gezondheidszorg I | -€ 724.903 | -€ 642.927 | -€ 353.894 | -€ 246.994 | -€ 233.171 | -€ 235.671 Kunst | -€ 41.579 | -€ 24.051 | -€ 24.051 | -€ 24.251 | -€ 7.900 | -€ 8.100 Openbaar | -€ 195.977 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 bibliotheekwerk Oudheidkunde/ | -€ 1.386 | -€ 1.400 | -€ 1.400 | -€ 1.400 |
-€ 1.400 | -€ 1.400 monumenten Sport | -€ 278.408 | -€ 299.961 | -€ 218.443 | -€ 221.343 | -€ 223.871 | -€ 226.171 Volksfeesten | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 Welzijn en | -€ 207.554 | -€ 317.515 | -€ 110.000 | € 0 | € 0 | € 0 gezondheidszorg Totaal | € 3.854.734 | € 3.945.846 | € 3.613.050 | € 3.583.851 | € 3.619.745 | € 3.692.550 Wijziging budget 2027 ten opzichte van 2026 Lasten Openbaar bibliotheekwerk (€ -134.534) De afname komt volledig vanwege een incidenteel hoger budget in 2026 voor de bibliotheek/ontwikkelpleinen. Oudheidkunde/monumenten (€ -34.489) Dit komt voornamelijk door een uit 2025 doorgeschoven budget naar 2026 voor 'archeologie en monumenten IBT' (€ -32.600). Sport (€ -237.243) Dit betreft voor een deel een afloop van een specifieke uitkering (€ -81.518). Daarnaast zijn voor het jaar 2026 een aantal incidentele uitvoeringsbudgetten geraamd vanwege investeringen in sportaccommodaties (o.a. nieuw handbalveld, drie kunstgrasvelden en verplaatsing handbalveld) (€ -155.725). Welzijn en gezondheidszorg (€ -201.432) Dot betreft voornamelijk de afloop van een specifieke uitkering. De aflopende specifieke uitkeringen sport en Welzijn en gezondheidzorg betreffen uitkeringen die een relatie hebben met de gezondheidsakkoorden. 63 Begroting 2027-2030 Baten Sport (€ -81.518) Dit betreft de afloop van een specifieke uitkering (€ -81.518).
Welzijn en gezondheidszorg (€ -207.515) Dit verschil wordt verklaard door het aflopen van een specifieke uitkering. Algemeen Al een aantal jaren ontvangen wij specifieke middelen in relatie tot de gezondheidsakkoorden van het rijk. Hiervan zijn de lasten even hoog als de baten in de begroting. Voor 2027 heeft het rijk een aantal specifieke uitkeringen gestopt vandaar bovenstaande mutaties. Inhoudelijk echter wordt een deel voortgezet onder een andere naam, maar deze worden op een andere wijze in onze begroting weergegeven. Mutaties reserve Mutaties | Werkelijk | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 reserves | 2025 U | € 863.828 | € 5.415 | € 2.327 | € 1.709 | € 1.434 | € 1.155 I | -€ 457.075 | -€ 599.876 | -€ 243.858 | -€ 132.019 | -€ 120.345 | -€ 53.629 Totaal | € 406.753 | -€ 594.461 | -€ 241.531 | -€ 130.310 | -€ 118.911 | -€ 52.473 Wijzigingen reserves 2027 ten opzichte van 2026 Baten € -356.018 Uit de algemene reserve werden in 2026 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: - Vervangen toplaag 3 kunstgrasvelden € 80.000 - Beleid archeologie en monumenten deels naar 2026 € 10.000 - Beleid Monumenten naar 2026 € 22.600 - Toename inzet opvang Oekrainers naar 2026 € 25.650 - Resterende implementatiebudget BWBT naar 2026 € 100.000 - WMO € 30.000 Uit de reserve sociaal domein werd in 2026 de volgende incidentele onttrekking gedaan: - Opvangen budgettaire fluctuaties en
onvoorziene uitgaven lange termijn € 191.281 Uit de algemene reserve wordt in 2027 de volgende incidentele onttrekking gedaan: - Beheersafspraken sportaccommodaties € 80.000 Uit de reserve sociaal domein wordt in 2027 de volgende incidentele onttrekking gedaan: - Opvangen budgettaire fluctuaties en onvoorziene uitgaven lange termijn € 23.513 64 Begroting 2027-2030 65 Programma 6: Economische- en Sociale zaken Economische zaken Beleidsdoel Versterking en behoud van de gemeentelijke economische infrastructuur op basis van een actieve bijdrage aan het regionaal economisch vestigingsklimaat en lokaal maatwerk. Wat willen we bereiken? Toekomstbestendige economie, recreatie en gebiedsmarketing Wat willen we bereiken? Wij streven naar een sterke, toekomstbestendige, inclusieve en vitale gemeente die kan inspelen op (inter)nationale ontwikkelingen, kennis en innovatie en nieuwe economische kansen. Het versterken van de brede welvaart en toekomstig verdienvermogen staan hierbij centraal. Ondernemers in Den Hoorn, Maasland en Schipluiden zijn van groot belang voor de leefbaarheid en vitaliteit van onze dorpen. Daarom werken we nauw samen met ondernemers en ondernemersorganisaties, die een belangrijke verbindende rol vervullen tussen de gemeente en het lokale bedrijfsleven.
Met het stimuleren van kennis- innovatieontwikkeling, en met behoud van de identiteit van onze dorpen en de kwaliteit van het landschap, versterken we het economisch vestigingsklimaat en onze positie in de regio als agrarische gemeente. Daarbij zetten we in op een evenwichtige ontwikkeling van economie, landschap en leefomgeving. Daarnaast willen we de recreatieve aantrekkelijkheid van Midden-Delfland vergroten. Door aantrekkelijke en laagdrempelige recreatiemogelijkheden in de dorpen en het landschap te stimuleren, versterken we de brede welvaart, gezondheid, sociale ontmoeting en de lokale economie. Ook bieden we ruimte voor nieuwe economische kansen, zoals verbreding van de agrarische bedrijfsvoering. Een sterke naamsbekendheid van Midden-Delfland draagt bij aan het behoud en de versterking van het groenblauwe landschap, de recreatieve sector, de landbouw en het ondernemerschap. Gebiedsmarketing speelt hierin een belangrijke rol en versterkt bovendien de onderlinge verbondenheid van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Het gemeentelijk lidmaatschap van Cittaslow biedt lokale ondernemers een instrument om zich te onderscheiden op duurzaamheid vanuit een innovatieve en maatschappelijk verantwoorde ontwikkeling.
Bedrijven en organisaties die werken volgens deze principes en daarmee bijdragen aan de doelstellingen van Cittaslow en de Sustainable Development Goals, kunnen zich als ‘Supporter Cittaslow Midden-Delfland’ aanmelden en vanuit de gemeente het daarbij behorende certificaat ontvangen. Medio 2022 waren er 58 supporters en het aantal groeit gestaag. Begroting 2027-2030 Wat gaan we daarvoor doen? • We actualiseren het economisch beleid en vertalen relevante onderdelen uit regionale ruimtelijk-economische visies, agenda's en strategieën naar een gemeentelijke ruimtelijk-economische strategie die richting geeft aan een sterke en toekomstbestendige economie. • We nemen economische beleidsuitgangspunten op in de Dorpenvisie, zodat economische ontwikkeling aansluit bij de identiteit en kwaliteiten van de afzonderlijke dorpen. • De stichting PUUUR Midden-Delfland voert de Meerjarenambitie en -strategie Gebiedsmarketing 2026-2030 uit. Jaarlijks worden de effecten van gebiedsmarketing inzichtelijk gemaakt, onder meer door het meten van de naamsbekendheid van Midden-Delfland onder inwoners en regiobewoners. De groei van het aantal aangesloten partners en de versterking van de onderlinge samenwerking, bijvoorbeeld via streeklunches en arrangementen, zijn daarbij belangrijke indicatoren. Daarnaast werkt PUUUR aan het vergroten van de eigen inkomsten, naast de gemeentelijke subsidie.
• We ondersteunen de verdere opschaling van gebiedsmarketing binnen de Landschapstafel Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland. De uitvoering van het project Welkomstborden vormt hiervoor een eerste zichtbare stap. • Voor de glastuinbouw verkennen we de toekomstbestendigheid van de glastuinbouwclusters en stellen we een ontwikkelperspectief op voor de verdere ontwikkeling van deze belangrijke economische sector. • We stellen een gemeentelijk recreatiebeleid vast. Hiermee stimuleren we recreatie, gezondheid, ontmoeting en brede welvaart, versterken we de kwaliteit van het landschap en brengen we de recreatieve en economische kansen van Midden-Delfland beter in beeld. Tevens besteden we aandacht aan de verbreding van de agrarische bedrijfsvoering en samenwerking met regiogemeenten.
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Zie voor nadere toelichting paragraaf Verbonden partijen Wat mag het kosten? Beschikbar | Werkelijk | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 e middelen | 2025 U | € 1.084.344 | € 756.330 | € 944.334 | € 985.428 | € 1.016.270 | € 1.027.341 Economie | € 1.084.344 | € 756.330 | € 944.334 | € 985.428 | € 1.016.270 | € 1.027.341 I | -€ 535.485 | -€ 492.087 | -€ 738.487 | -€ 776.640 | -€ 803.840 | -€ 821.840 Economie | -€ 535.485 | -€ 492.087 | -€ 738.487 | -€ 776.640 | -€ 803.840 | -€ 821.840 Totaal | € 548.859 | € 264.243 | € 205.847 | € 208.788 | € 212.430 | € 205.501 Wijziging budget 2027 ten opzichte van 2026 66 Begroting 2027-2030 67 Lasten Economie (€ 188.004) De toename heeft meerdere redenen. Enerzijds vanwege in 2025 naar 2026 doorgeschoven budget voor Economisch beleid (€ -30.000). Anderzijds de financiële uitwerking voor het gebruik van de voorziening vastgoed (€ 114.800) en een restant de verschuiving van werkgeverslasten (€ 99.830). Baten Economie (€ -246.400) De toename voornamelijk vanwege de verhoging toeristenbelasting (€ -120.000) een verschuiving leges over de programma's (€ -16.900) en in mindere mate inkomststijging huurinkomsten (€ -12.800). Beleidsveld participatiewet en minimabeleid Beleidsdoel Iedereen doet mee in Midden-Delfland.
De inwoner die in staat is om betaalde arbeid te verrichten, stimuleren en ondersteunen wij zo snel mogelijk richting de reguliere arbeidsmarkt. De inwoner die (nog) niet in staat is om te werken, participeert naar vermogen in de samenleving. Wij ondersteunen de inwoner die tijdelijk niet in staat is om zelfstandig in het inkomen te voorzien, en voorkomen en/of bestrijden armoede en schulden onder onze inwoners. Belangrijke ambitie is het aantal mensen dat afhankelijk is van een gemeentelijke uitkering terug te dringen. Hiertoe voeren wij een actief en effectief re-integratiebeleid in combinatie met het handhaven van de wet- en regelgeving. Binnen de gemeente Midden-Delfland heten wij inburgeraars welkom. Wij streven ernaar dat inburgeraars zich thuis voelen in onze gemeente, de weg leren kennen en de taal leren spreken. Met als doel dat de inwoner gaat participeren binnen onze maatschappij, met als uitgangspunt betaalde arbeid. Wat willen we bereiken? · Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee! Zoveel mogelijk inwoners van Midden-Delfland werken om te voorzien in hun eigen onderhoud. · De inwoner die (nog) niet in staat is om te werken, werkt aan het vergroten van zijn/haar mogelijkheden en participeert naar vermogen in de maatschappij. · Zo min mogelijk inwoners van Midden-Delfland leven in armoede.
We werken eraan het bereik van onze minimaregelingen te verhogen onder de doelgroep. · Door vroegsignalering van schulden voorkomen dat deze oplopen tot problematische schulden. · De stijgende lijn van het uitkeringenbestand willen we doorbreken. · Zoveel mogelijk van onze statushouders ronden het inburgeringstraject af binnen de daarvoor gestelde termijn van drie jaren. · We zetten vanaf het begin van inburgeringstrajecten in op meedoen en werk om integratie van inburgeraars te bevorderen en de druk op de bijstand te verminderen. · We willen Wij-punten in de dorpskernen verder ontwikkelen tot een plek waar inwoners laagdrempelig terecht kunnen voor vragen, elkaar ontmoeten en zichzelf kunnen ontwikkelen. Begroting 2027-2030 68 Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Bestrijding van de sociale armoede is een belangrijk uitgangspunt van de filosofie van Cittaslow. Een eigen inkomen en maatschappelijke participatie dragen bij aan het vergroten van de kwaliteit van leven en de sociale cohesie. Het percentage uitkeringen en kinderen die leven in een ‘uitkeringsgezin’ is in Midden-Delfland lager dan het landelijke en regionaal gemiddelde. Tegelijkertijd is sprake van een hoger besteedbaar inkomen.
Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Ons motto is: Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee! Door de inzet op bemiddeling naar werk, het ondersteunen bij re-integratie en het handhaven van wet- en regelgeving streven we naar daling van het bijstandsbestand. We geven invulling hieraan op basis van de evaluatie van het in 2024 vastgestelde participatie- en re-integratieplan. Meer mensen aan het werk, minder mensen in de uitkering en het voorkomen van armoede en schulden. Concrete doelen/acties voor 2027 · We geven verder uitvoering aan op basis van de evaluatie van het in 2024 vastgestelde participatie en re-integratiebeleid, door het verder versterken van de regie van klantmanagers, het samenwerken met meerdere aanbieders, het continueren van de inzet van de mee-doen coach en de werkgeversconsulent. · We geven verder uitvoering aan het in 2024 vastgestelde programma armoede en schulden, waaronder de doorontwikkeling van de Wij punten . · Wij geven invulling aan onze wettelijke taken op het gebied van re-integratie. Hiermee leiden we inwoners met een uitkering toe naar werk, parttime werk of participatie. · Wij werken samen binnen de arbeidsmarktregio aan het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt voor inwoners van de arbeidsmarktregio.
Dit doen we onder andere door inzet binnen het regionale werkcentrum. · Wij bieden de wettelijke dienstverlening aan zelfstandigen via inzet van. Externe partijen met expertise op het vlak van bijstands- en schuldhulpverlening aan zelfstandigen. · Voor jongeren onder de 27 jaar hebben we een aparte benadering om hen terug te leiden naar studie of betaald werk. · Dienstverlening voor onze inburgeraars voeren wij uit conform het vastgestelde uitvoeringsplan inburgering. Alle statushouders die zich huisvesten in onze gemeente, worden begeleid door een klantmanager inburgering. · We zetten het kwaliteitsbeleid voort, gericht op het in stand houden en verhogen van de kwaliteit van de uitvoer van onze publieke taak. · Het stapsgewijs implementeren van de maatregelen uit het wetsvoorstel Participatiewet in Balans.
Begroting 2027-2030 Instrumenten · Beleidskader participatie en re-integratie Midden-Delfland · Beleidsplan geldzorgen, armoede en schulden · Handhavingsplan Sociale Zaken · Re-integratieverordening en beleidsregels re-integratie · Verordening tegenprestatie · Handhavingsverordening · Verordening cliëntenparticipatie · Verordening individuele inkomenstoeslag · Maatregelverordening · Beleidsregels beschut werk · Beleidsregels Inkomen Participatiewet · Beleidsregels bestuurlijke boete · Beleidsregels terugvordering en verhaal · Beleidsregels bijzondere bijstand · Beleidsregels Collectieve Aanvullende Verzekering · Beleidsregels schuldhulpverlening · Beleidsregels saneringskredieten · Beleidsregels bijstandsverlening zelfstandigen · Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang SMI · Beleidsregels Alleenverdienersproblematiek 2025-2027 · Jeugdsportfonds/ Jeugdcultuurfonds · Stichting Leergeld · Beleidsregels Tozo terug- en invordering gemeente Midden-Delfland 2022 · Instrumentenbox DENNIS en EVA Wat mag het kosten? Beschikbar | Werkelijk | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 e middelen | 2025 U | € 6.972.007 | € 8.212.875 | € 8.050.007 | € 7.908.802 | € 7.855.219 | € 7.871.359 Bijstand | € 4.369.837 | € 4.674.628 | € 4.503.615 | € 4.513.155 | € 4.521.472 | € 4.529.812 Minimabele | € 924.665 | € 862.542 | € 880.940 | € 765.940 | € 772.640 | € 778.840 id Vreemdelin | € 1.382.070 |
€ 2.012.198 | € 2.083.987 | € 2.046.841 | € 1.977.041 | € 1.977.241 gen Re-integrati | € 295.436 | € 663.507 | € 581.466 | € 582.866 | € 584.066 | € 585.466 e en participatie I | -€ 4.640.891 | -€ 5.470.860 | -€ 5.461.487 | -€ 5.467.602 | -€ 5.389.902 | -€ 5.391.302 Bijstand | -€ 3.320.384 | -€ 3.436.339 | -€ 3.422.439 | -€ 3.423.939 | -€ 3.425.139 | -€ 3.426.439 Minimabele | -€ 34.315 | -€ 78.300 | -€ 78.400 | -€ 78.500 | -€ 78.600 | -€ 78.700 id Vreemdelin | -€ 1.286.192 | -€ 1.956.221 | -€ 1.960.648 | -€ 1.965.163 | -€ 1.886.163 | -€ 1.886.163 gen Re-integrati | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 e en participatie Totaal | € 2.331.116 | € 2.742.015 | € 2.588.520 | € 2.441.200 | € 2.465.317 | € 2.480.057 69 Begroting 2027-2030 70 Wijziging budget 2027 ten opzichte van 2026 Lasten Bijstand (€ -171.013) In 2026 is in het kader van de bezuinigingen besloten om eenmalig te investeren in sociale recherche. Deze investering heeft als doel om de uitkeringslasten te verminderen en zich op die manier terug te verdienen. De uitkeringslasten dalen wanneer op basis van onderzoek blijkt dat een inwoner onrechtmatig een uitkering ontvangt of onrechtmatig teveel uitkering heeft ontvangen. Het restant betreft een verschuiving aan werkgeverslasten (€ -121.413). Bij het vaststellen van het re-integratiebeleid in 2024 is er ook tijdelijke formatie beschikbaar gesteld.
Het re-integratiebeleid 2024 houdt voor Werk en Inkomen een nieuwe manier van werken in. Waarbij er intensiever contact is met de inwoners en de re-integratiepartijen werkzaam voor onze gemeente. Op die gronden is er tijdelijke formatie toegekend. Vreemdelingen (€ 71.789) Sinds de inwerkingtreding van de Wet Inburgering zijn er jaarlijks statushouders gestart aan een meerjarig inburgeringstraject. Onze inburgeringsconsulenten hebben daardoor een steeds grotere caseload. De toename hangt dan ook volledig samen met een stijging van werkgeverslasten. Re-integratie en participatie (€ -82.041) De afname betreft een verschuiving aan werkgeverslasten. Deze vermindering in werkgeverslasten staan in relatie met het aflopende re-integratiebeleid waarbij er tijdens dat beleid een meedoen coach in dienst is gekomen. In 2026 wordt het re-integratiebeleid in het laatste kwartaal opnieuw vastgesteld. Op dit product zijn geen specifieke inkomsten.
Begroting 2027-2030 Mutaties reserve Mutaties | Werkelijk | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 reserves | 2025 U | € 339.000 | € 140.000 | € 260.000 | € 260.000 | € 260.000 | € 260.000 I | -€ 538.390 | -€ 576.000 | -€ 238.500 | -€ 238.500 | -€ 90.000 | -€ 90.000 Totaal | -€ 199.390 | -€ 436.000 | € 21.500 | € 21.500 | € 170.000 | € 170.000 Wijzigingen reserves 2027 ten opzichte van 2026 Baten € -337.500 Uit de algemene reserve werden in 2026 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: - Wijziging Uitvoeringsplan geldzorgen, armoede en schulden cfm Rdsbesl 23/01/'24 € 156.000 - Implementatie Housing First reg middelen naar 2026 € 110.000 - Economisch beleid gaat in 2026 plaatsvinden € 30.000 - Budget beleid 'Recreatie en toerisme' naar 2026 € 30.000 - Beleidskader re-integratie en participatie naar 2026 € 50.000 - Traject re-integratiepartijen participatieladder naar 2026 € 100.000 Uit de algemene reserve wordt in 2027 de volgende incidentele onttrekking gedaan: - Uitvoeringsplan geldzorgen, armoede en schuld € 148.500 71 Begroting 2027-2030 72 Programma 7: Ruimtelijke ordening, ontwikkeling en Beleidsveld ruimtelijke ordening Beleidsdoel In de ruimtelijke ordening hebben diverse belangen en ontwikkelingen invloed op de bestaande en toekomstige leefomgeving van inwoners van onze gemeente.
Wij willen mede door participatie van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties ruimtelijke projecten tot ontwikkeling brengen. Op deze manier werken wij aan een groter maatschappelijk draagvlak voor ontwikkelingen van bijvoorbeeld woningbouwlocaties en bedrijfsterreinen. Daarnaast biedt het ruimtelijk beleid, dat met name is vastgelegd in de Omgevingsvisie, handvatten om tot goede belangenafweging te komen. Hierbij gaat het enerzijds om het bereiken en behouden van een veilige, gezonde en duurzame fysieke leefomgeving met omgevingskwaliteit, en anderzijds om het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften. Wat willen we bereiken? Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet van kracht geworden, en eveneens de Wet kwaliteitsborging. Het maatschappelijk doel van de Omgevingswet is om een goede balans te vinden tussen het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving. Enerzijds door het bereiken en behouden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving met een goede omgevingskwaliteit en intrinsieke natuurwaarden en anderzijds door het goed beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving om aan maatschappelijke behoeften te voldoen.
In de geest van de Omgevingswet werken wij integraal en uitvoeringsgericht aan onze fysieke leefomgeving met ruimte voor lokaal maatwerk en tijdige participatie. Wij werken volgens de beleidscyclus van de Omgevingswet, waarbij wij ons beleid regelmatig evalueren en actualiseren. De huidige Wet natuurbescherming (Wnb) is opgegaan in de Omgevingswet. Belangrijk doel ervan is bescherming en versterken van de soortenrijkdom van planten en dieren, maar ook behoud en beheer van waardevolle landschappen en gebieden. Het instrument Soortenmanagementplan (SMP) is een instrument dat dient als ecologische onderbouwing bij verlenen van een gebiedsgerichte/generieke ontheffing door de provincie. In het SMP worden voorwaarden en maatregelen opgenomen waarmee de staat van instandhouding van (beschermde) soorten wordt geborgd tijdens de uitvoering van eventuele activiteiten gedurende een langere periode, en hoe met de aanwezige (beschermde) soorten en hun leefgebied wordt omgegaan. Een generieke of gebiedsontheffing bespaart op den duur tijd en geld bij eventuele ontwikkelingen, zoals bij verduurzaming van gebouwen. Het SMP ondersteunt en versnelt onder andere het realiseren van de doelstellingen uit het vastgestelde uitvoeringsprogramma Energietransitie. Water en bodem zijn de komende jaren een belangrijk thema, zeker voor een open veenweidegebied als Midden-Delfland.
'Water en Bodem Sturend’ is door het Rijk en de provincie omarmd als ordeningsprincipe in de ruimtelijke ordening. Aspecten die aandacht zullen moeten bij de eerste herziening van de Omgevingsvisie: tegengaan wateroverlast (inclusief waterberging), verhogen grondwaterpeil in veenweidegebieden en tegengaan oxidatie van veen door het scheuren van grasland, mogelijke bescherming nieuwe drinkwaterbronnen, en klimaatbestendigheid van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Het landschap van Midden-Delfland levert een waardevolle bijdrage voor onze gemeente en de regio aan het vasthouden van water in relatie tot bodemdaling, en het voorkomen van wateroverlast in bebouwd gebied. De gemeente Midden-Delfland heeft een Begroting 2027-2030 73 belangrijke rol om dit thema samen met regionale partners gestalte te geven in het zogenaamde Verstedelijkingsgebied Zuidelijke Randstad binnen het nationale omgevingsbeleid, het ontwikkelingsperspectief NOVEX Zuidelijke Randstad, de regionale investeringsagenda en het omgevingsbeleid van de provincie. Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Cittaslow richt zich op behoud en versterking van de ruimtelijke kwaliteit van de (fysieke) leefomgeving. De Omgevingsvisie 1.0 als ook de Toekomstvisie 2050 zijn hierbij belangrijke instrumenten.
Wat gaan we daarvoor doen? • Kostendekkendheid leges: Binnen de VNG blijft kostendekkendheid van VTH-taken onderwerp van gesprek, dat samen met diverse belangenpartijen en op interbestuurlijk niveau gevoerd wordt onder meer ten aanzien van mogelijke compensatie vanuit het Rijk voor de nadelige effecten van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor gemeenten. Monitoring blijft belangrijk voor eventuele verdere compensatie. Daarom heeft de VNG alle gemeenten opgeroepen om deel te nemen aan de Financiële Monitor Omgevingswet. Midden-Delfland heeft zich aangemeld. • 1e wijziging Omgevingsvisie: Gemeenten zijn op grond van de Omgevingswet verplicht uiterlijk op 1 januari 2027 een Omgevingsvisie vast te stellen. Met de huidige Omgevingsvisie 1.0 (lees: Omgevingsvisie) en Dorpenvisie voldoen wij al aan deze wettelijke verplichting. Wel is een eerste herziening van de Omgevingsvisie nodig, inclusief een participatietraject. De Toekomstvisie 2050 vormt, samen met andere bouwstenen zoals de Woonvisie en het recreatiebeleid, een belangrijke basis voor deze herziening. De uitvoering van de Omgevingsvisie vindt plaats via omgevingsprogramma’s. Het vaststellen van deze programma’s is een bevoegdheid van het college. De afstemming tussen raad en college over de omgevingsprogramma’s en de daarvoor benodigde financiële middelen vindt plaats via de begrotingscyclus.
• Omgevingsplan: Het Omgevingsplan dient uiterlijk 1 januari 2032 vastgesteld te zijn. Wij beschikken al over een tijdelijk Omgevingsplan van rechtswege dat wij stapsgewijs wijzigen om te komen tot een volwaardige Omgevingsplan. Wij doen dat volgens een transitiestrategie die jaarlijks wordt bijgesteld. De eerste wijziging van het omgevingsplan is gestart in 2026 en wordt afgestemd met het traject herziening Omgevingsvisie. Het opbouwen van het omgevingsplan gaat stapsgewijs. Na vaststelling van de wijziging omgevingsplan voor bodem zal in 2027 in ieder geval het deelgebied woongebieden worden opgepakt. • Erfgoedbeleid: In het kader van het Interbestuurlijke Toezicht (IBT) is de provincie gestart met een nieuwe wijze van toezicht voor het toezichtgebied Monumenten en Archeologie, zoals beschreven in haar Uitvoeringsprogramma IBT. Het toezicht wordt één keer per jaar uitgevoerd aan de hand van 4 indicatoren, die mede een beeld moeten geven van de mate waarin de gemeente is toegerust op de uitvoering van het taakveld Monumenten en Archeologie binnen de context van de Omgevingswet. Op dit moment is nog niet aan te geven of dit structureel financiële consequenties heeft voor de gemeente. • Recreatie en toerisme: Het Bijzonder Provinciaal Landschap van Midden-Delfland heeft een belangrijke waarde voor de eigen inwoners maar juist ook voor de inwoners van de omliggende steden.
De waarde voor recreatie en toerisme gaat hand in hand met het belang van het beschermen en onderhouden van het landschap. Om de recreatieve functie te versterken dienen de bekendheid, toegankelijkheid en beleefbaarheid van het gebied vergroot te worden. Het gebied kan aantrekkelijker gemaakt worden door toevoeging van Begroting 2027-2030 74 onder meer wandel- en fietspaden, en activiteiten of functies die gericht zijn op natuurbeleving, lokale voedselproductie of educatie. • Ecologie en biodiversiteit: De Wet natuurbescherming (Wnb) is opgegaan in de Omgevingswet. Om te voldoen aan de wet en ervoor te zorgen dat ontwikkelingen en initiatieven voortvarend en met de juiste maatregelen ter hand genomen kunnen worden, wordt fasegewijs ecologisch beleid voor Midden-Delfland vormgegeven. Een generieke of gebiedsontheffing bespaart op den duur tijd en geld bij eventuele ontwikkelingen, bijvoorbeeld verduurzaming van gebouwen. Wij stimuleren verduurzaming en willen tegelijkertijd rekening houden met beschermde diersoorten die in deze gebouwen leven. Een soortenmanagementplan kan voorkomen dat per pand een ontheffing of vrijstelling aangevraagd dient te worden. • Water en bodem: Water en bodem zijn de komende jaren een belangrijk thema.
Het landschap van Midden-Delfland levert een waardevolle bijdrage voor onze gemeente en de regio aan het vasthouden van water in relatie tot bodemdaling, en het voorkomen van wateroverlast in bebouwd gebied. De gemeente Midden-Delfland heeft een belangrijke rol om dit thema samen met regionale partners gestalte te geven in het zogenaamde Verstedelijkingsgebied Zuidelijke Randstad binnen het nationale omgevingsbeleid, en de Omgevingsvisie van de provincie. ‘Water en Bodem Sturend’ is door het Rijk en de provincie omarmd als ordeningsprincipe in de ruimtelijke ordening. De kwaliteiten van bodem en ondergrond worden nog onvoldoende meegenomen bij het oplossen van maatschappelijk opgaven. Aspecten die aandacht zullen moeten krijgen in onze herziene Omgevingsvisie zijn onder meer: tegengaan wateroverlast (inclusief waterberging), verhogen grondwaterpeil in veenweidegebieden en tegengaan oxidatie van veen door het scheuren van grasland, mogelijke bescherming nieuwe drinkwaterbronnen, en klimaatbestendigheid van nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Door de stijging van de zeewaterspiegel verschuift ook de verziltingsgrens landinwaarts, met consequenties voor Midden-Delfland. De opgaven met betrekking tot water en bodem vragen samenwerking met alle gebiedspartijen, met name het Hoogheemraadschap.
Binnen de regionale uitwerking voor de provincie Zuid-Holland (ZH-PLG) worden de belangen van natuur, water, stikstof en klimaat als randvoorwaarde voor een vitaal platteland samengebracht. Onder andere (grond)water is een belangrijk thema, ook voor Midden-Delfland. Zo wordt op basis van de Kader Richtlijn Water (KRW, 2027) de aanpak voor waterkwaliteit geïntensiveerd. De doelen van de KRW liggen momenteel buiten bereik, terwijl een goede waterkwaliteit van belang is voor de biodiversiteit, volksgezondheid en de kringlooplandbouw. Er wordt ook in beeld gebracht wat de impact is van de grondwaterstand in de veenweiden op een aantal factoren. De provincie is hiertoe een belangrijke partner. • Spoorverdubbeling: Tussen Delft en Schiedam is een spoorverdubbeling gepland van het tracé dat het landschap van Midden-Delfland doorsnijdt (De Oude Lijn). ProRail heeft de projectleiding. Onze samenwerking met ProRail is gericht op een zorgvuldige ruimtelijke inpassing en een kwalitatief verantwoorde uitvoering, zodat de spoorverdubbeling gepaard gaat met compensatie voor eventueel aangetaste waarden en tevens een plus oplevert voor de belevings-, gebruiks-, en toekomstwaarde het landschap. Eind 2023 is een propositie opgesteld (met financiering door de aangesloten partijen), waarvan de uitwerking op dit moment gaande is.
De Landschapstafel heeft een procesbegeleider/programmamanager aangesteld, om binnen het speelveld van uiteenlopende belangen ervoor te zorgen dat de propositie op een constructieve wijze doorwerkt in de verdere uitwerking van de spoorverdubbeling. Doel is een integrale aanpak voor de bereikbaarheid, de verstedelijkingsopgave en behoud of versterking van het Bijzonder Provinciaal Landschap, waar alle partners van de Landschapstafel achter staan. Dit heeft geleid tot een samenwerking met betrokken partijen, waaronder ProRail, om uiteindelijk voldoende financiële dragers vanuit het Rijk, provincie of regio te genereren om de kwaliteiten van het Begroting 2027-2030 75 Bijzonder Provinciaal Landschap te behouden of te versterken. Onze gemeentelijke bijdrage gaat vooralsnog via de Landschapstafel. Indien aanvullende middelen nodig zijn om ons doel te bereiken zal dat separaat of via de P&C-cyclus aan de orde gesteld worden. Medio 2025 is de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) door het ministerie gepubliceerd met daarin opgenomen zeven te onderzoeken varianten voor de viersporigheid tussen Delft en Schiedam. Onder de varianten ook de oplossingen die door de Landschapstafel zijn aangereikt.
Instrumenten • Omgevingsvisie 1.0 • Omgevingsprogramma's en het omgevingsplan • Toekomstvisie 2050 • Midden-Delfland®2025 • Landschapsontwikkelingsperspectief • Structuurvisie Midden-Delfland 2025 (5 juli 2011) • Omgevingsbeleidsplan Midden-Delfland (2017) • Bouwverordening Midden-Delfland 2007 • Welstandsnota Midden-Delfland 2018 • Erfgoedverordening Midden-Delfland 2024 • Handleiding Beeldkwaliteit Buitengebied 2016/Beeldkwaliteitsplannen • Handboek Erfgoed Midden-Delfland • Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht gemeente Midden-Delfland • Grondbeleid inclusief grondexploitaties • Aanwijzing Bijzonder Provinciaal Landschap (inclusief visie en uitvoeringsprogramma Gebiedstafel BPL) • Grondinstrument (onderdeel Duurzaam Boer Blijven) Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Het doel van de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) is het uitvoeren van de wettelijke milieutaken. Hierbij wordt voldaan aan landelijke kwaliteitscriteria, wordt gezorgd voor specialismevorming op inhoud en wordt een bijdrage geleverd aan een constante en eenduidige taakuitvoering in de regio. Deelname aan deze gemeenschappelijke regeling is opgelegd vanuit de Wet milieubeheer.
Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland heeft als doel op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek en het scheppen van de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. Dit is een zogenaamde ‘lichte’ gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Delft en Midden-Delfland op basis waarvan de stadsarcheoloog Delft tegen vergoeding de wettelijke taken van een archeoloog in Midden-Delfland mag verrichten. Begroting 2027-2030 Wat mag het kosten? Beschikbar | Werkelijk | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 e middelen | 2025 U | € 1.952.951 | € 1.699.942 | € 1.227.377 | € 1.334.478 | € 1.393.323 | € 1.360.923 Ruimtelijke | € 1.952.951 | € 1.699.942 | € 1.227.377 | € 1.334.478 | € 1.393.323 | € 1.360.923 ordening I | -€ 261.040 | -€ 44.221 | -€ 37.453 | -€ 37.554 | -€ 37.654 | -€ 37.754 Ruimtelijke | -€ 261.040 | -€ 44.221 | -€ 37.453 | -€ 37.554 | -€ 37.654 | -€ 37.754 ordening Totaal | € 1.691.911 | € 1.655.721 | € 1.189.924 | € 1.296.924 | € 1.355.669 | € 1.323.169 Wijziging budget 2027 ten opzichte van 2026 Lasten Ruimtelijke ordening (€ -472.565) De afname van de lasten op dit taakveld heeft meerdere oorzaken, de voornaamste zijn: - Met name de mutatie huisvest de huisarts uit het fonds sociale woningbouw in 2026
(€ -200.000) - Een uit 2025 doorgeschoven budget naar 2026 voor project de Kroon (€ -50.000) en in 2026 opgenomen budget voor ontwikkelmogelijkheden van een locatie (€ -30.000) en nota kostenverhaal herziening (€ -19.000) - Het overige is voornamelijk toe te wijzen aan een verschuiving van werkgeverslasten (€ -107.000 ). Beleidsveld volkshuisvesting Beleidsdoel Wij streven naar een evenwichtige woningvoorraad, waarbij het accent per dorp verschilt. Dit beleidsveld heeft een sterke relatie met het sociaal domein (onder andere Wet maatschappelijke ondersteuning, statushouders, voorrangsverklaringen, langer zelfstandig wonen, sociale cohesie en veilige woonomgeving), locatieontwikkeling en ruimtelijke ordening (randvoorwaarden en planning nieuwe woningbouwlocaties). Wat willen we bereiken? Midden-Delfland blijft een aantrekkelijke woongemeente voor alle generaties. Jongeren en jonge gezinnen moeten de mogelijkheid hebben om in Midden-Delfland te blijven wonen of later terug te keren. Tegelijkertijd willen we dat ouderen, wanneer hun woonwensen veranderen, in hun eigen dorp kunnen blijven wonen. Daarom zetten we ons in voor voldoende en passende woonmogelijkheden voor jongeren, gezinnen en ouderen. Zo versterken we de leefbaarheid en houden we onze dorpen vitaal, levendig en sociaal verbonden.
Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen sluiten we aan bij de uitgangspunten en doelstellingen van de Wet versterking regie volkshuisvesting (Wet regie). Een belangrijke doelgroep daarbij zijn jongeren. We vinden het belangrijk dat zij ook in de toekomst een passende woning kunnen vinden binnen onze gemeente. Daarnaast werken we aan woningen die geschikt zijn voor ouderen, in combinatie met passende voorzieningen, zoals huisartsenzorg. Door de verwachte groei van het aantal ouderen is dit noodzakelijk. Voor de realisatie hiervan werken we samen met onder meer WoonWest en zorginstellingen. 76 Begroting 2027-2030 77 Ook willen we ruimte bieden aan aandachtsgroepen en andere vormen van betaalbaar wonen. We streven ernaar jaarlijks gemiddeld 50 tot 70 woningen toe te voegen. Daarbij nemen wij onze verantwoordelijkheid voor de opvang en huisvesting van asielzoekers, statushouders en Oekraïense vluchtelingen, binnen de kaders en opgaven die regionaal en landelijk worden vastgesteld. Om onze dorpen op lange termijn vitaal te houden, zijn nieuwe woningbouwlocaties nodig. Daarbij geven we voorrang aan dorpsinbreiding: bouwen binnen de bestaande kernen. Wanneer deze mogelijkheden op termijn onvoldoende blijken, onderzoeken we andere geschikte locaties, met behoud van de kwaliteiten van het Bijzonder Provinciaal Landschap.
De woningmarkt blijft onder druk staan door onder meer het woningtekort, stijgende rente en toenemende bouwkosten. Deze ontwikkelingen hebben invloed op de voortgang van woningbouw en ruimtelijke projecten. Daarom benutten wij actief de subsidiemogelijkheden van Rijk en provincie om woningbouw te versnellen en knelpunten bij de realisatie van woningen weg te nemen. Hiermee vergroten we de kans om onze woningbouwdoelstellingen te behalen. Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Kwaliteit van leven en wonen liggen in elkaars verlengde. Vanuit Cittaslow gaat het bij dit beleidsveld om een kwalitatieve inrichting van de woon- en leefomgeving. Het lokale beleid is gericht op de persoonlijke omstandigheden van inwoners en verschillende doelgroepen in de gemeente. Bij de planvorming voor woningbouw zijn duurzaamheid, veiligheid en de bijdrage aan de vitaliteit van de dorpen belangrijke beleidsonderdelen. Wat gaan we daarvoor doen? • Uitvoering geven aan Woonvisie Wij realiseren gemiddeld 50 tot 70 woningen per jaar en creëren meer betaalbare woningen; onze prioritaire doelgroepen zijn jongeren, jonge gezinnen en ouderen. • Samenwerking met WoonWest Wij blijven intensief samenwerken met de woningcorporatie Woonwest. Jaarlijks maken we prestatieafspraken met de corporatie en huurdersvereniging. Ook maken we afspraken over een optimale inzet van Lokaal Maatwerk.
• Uitvoering Woningbouwprogramma In alle drie de dorpen worden woningen aan de voorraad toegevoegd. Ons woningbouwprogramma is vastgelegd in de Regionale Realisatie Agenda (de Woondeal) en door de Provincie Zuid-Holland vastgesteld.. In Den Hoorn worden de woningbouwplannen voor centrum Den Hoorn, De Kreek fase IV en de Hoornbloem voortgezet. In Schipluiden zijn er onder andere plannen in voorbereiding voor het toevoegen van woningen in het centrum, aan de Kasteellaan en de Zuidrand. In Maasland is er een plan in voorbereiding voor het centrum en in 2027 en 2028 worden de woningen opgeleverd van het project Maaslandse Zoom. • Aandacht voor wonen met zorg De verwachte toename van het aantal ouderen en andere aandachtsgroepen maakt het noodzakelijk hier passende woningen voor te ontwikkelen. Voor het realiseren van deze woningen werken we samen met zorginstellingen en woningcorporatie Woonwest. Onze lokale visie op wonen, welzijn en zorg zal naar verwachting eind 2026 zijn vastgesteld en biedt een visie op de gezamenlijke ambities en uitdagingen op dit thema. Vervolgens zal er worden gewerkt aan de vorming van een uitvoeringsagenda. Begroting 2027-2030 78 • Regionale samenwerking In de regio Haaglanden maken we afspraken over de huisvesting van urgent woningzoekenden. Met de inwerkingtreding van de Wet regie wordt de voorrang van urgentiecategorieën bij wet voorgeschreven.
We verwachten hierdoor een toename van het aantal urgente woningzoekenden. Onze bestaande regeling zal worden aangepast, zodat de inwoners van Midden-Delfland die urgent woningzoekend zijn kunnen worden gehuisvest binnen onze gemeente. Verdeelafspraken over de urgentiecategorieën worden in regionaal verband gemaakt en zullen landen in de Regionale Woonzorgvisie. Wijzigingen in de regelgeving zullen vervolgens landen in de nieuwe Huisvestingsverordening. · Maximaal benutten subsidiemogelijkheden voor woningbouw Het Rijk en de provincie bieden subsidiemogelijkheden aan. Het gaat hier om bijdragen die een impuls moeten geven aan het versnellen van woningbouw of ter ondersteuning van financiële tekorten. Het gaat om regelingen zoals de Vliegende Brigade, Knelpuntenpot Sociale Woningbouw, Startbouwimpuls en de Realisatiestimulans. We bewaken welke projecten hiervoor in aanmerking komen en zorgen voor een tijdige aanvraag.
Instrumenten • Woonvisie 2024-2030 • Toekomstvisie 2050 • Omgevingsvisie 1.0 • Visie Behoud door ontwikkeling (Vitale Dorpen 2025) • Huisvestingsverordening Midden-Delfland 2023 • Regionale Realisatie Agenda: gemeentelijk aandeel in regionale nieuwe woningmarktafspraken • Prestatieafspraken met WoonWest • Wet maatschappelijke ondersteuning en de voorzieningen die daarop gebaseerd zijn (wonen, zorg en welzijn) • Bestuurlijke Tafel Wonen (de ambtelijke en bestuurlijke samenwerking in de woningmarktregio Haaglanden) • Anti-speculatiebeleid 2017 • Beleidsnotitie Afkoop Sociale Woningbouw (gekoppeld aan Omgevingsvisie) • Wet versterking Regie op de volkshuisvesting Begroting 2027-2030 Wat mag het kosten? Beschikbar | Werkelijk | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 e middelen | 2025 U | € 2.219.316 | € 1.955.624 | € 1.542.313 | € 1.526.986 | € 1.531.261 | € 1.485.863 Bouw- en | € 2.219.316 | € 1.955.624 | € 1.542.313 | € 1.526.986 | € 1.531.261 | € 1.485.863 woningtoez icht I | -€ 1.308.072 | -€ 1.137.839 | -€ 1.077.038 | -€ 844.490 | -€ 639.882 | -€ 542.961 Bouw- en | -€ 1.308.072 | -€ 1.137.839 | -€ 1.077.038 | -€ 844.490 | -€ 639.882 | -€ 542.961 woningtoez icht Totaal | € 911.243 | € 817.785 | € 465.275 | € 682.496 | € 891.379 | € 942.902 Wijziging budget 2027 ten opzichte van 2026 Lasten Bouw- en woningtoezicht (€ -413.311) Dit verschil zit voornamelijk in de afloop van
inhuurbudget (€ -394.549) en vanuit 2025 naar 2026 doorgeschoven budgetten voor o.a. de Woonzorgvisie (€ -134.617). Het restant zit in een verschuiving van werkgeverslasten (€ 110.000). Baten Bouw- en woningtoezicht (€ -60.801) Deze afname betreft een lager begroot bedrag voor leges bouwvergunningen (€ -61.601). Beleidsveld grondzaken Beleidsdoel De gebiedsvisie 2025 is vervangen door de toekomstvisie 2050. Deze wordt voor de dorpen uitgewerkt in de dorpenvisie, waarvan het traject nog loopt. Op langere termijn wordt toegewerkt naar een actuele Omgevingsvisie, gekoppeld aan meerdere thematische en gebiedsgerichte omgevingsprogramma's. Het grondbeleid zal hierbij ondersteunend zijn aan het behalen van de ambities en doelen uit de Omgevingsvisie en de projecten, maatregelen en acties uit de omgevingsprogramma's. Wat willen we bereiken? Het beschikbaar hebben van gronden, tegen (maatschappelijk) acceptabele kosten, ten dienste van de in het beleidsdoel geformuleerde uitgangspunten. Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Het beleidsveld grondzaken heeft een indirecte relatie met Cittaslow. Het gemeentelijk grondbeleid is ondersteunend aan het realiseren van de in het beleidsdoel genoemde doelstellingen.
De waarden van Cittaslow zijn daarbij ook uitgangspunt, zoals het betrekken van inwoners, een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte, het open houden van het Midden-Delflandgebied en duurzaam bouwen. 79 Begroting 2027-2030 Wat gaan we daarvoor doen? In 2027 verkennen we de mogelijkheden voor een nieuwe nota grondbeleid. De focus ligt daarbij op de mogelijkheid om het beleid uit te breiden met nieuwe thema’s, zoals de voorwaarden voor het verkopen of verhuren van gronden. Dit betreft onder andere gronden bestemd voor woningbouw, bedrijvigheid, agrarisch gebruik en zogenoemd snippergroen — kleine restpercelen groen die vaak aan particuliere kavels grenzen. De Toekomstvisie 2050, de Woonvisie 2024-2030 en de actuele woonagenda zijn input voor de actualisatie, die tevens wordt afgestemd op de opties van de nieuwe Omgevingswet. Instrumenten • | Nota Grondbeleid • | Jaarlijkse herziening grondexploitaties, en bijbehorende risicoanalyse en het meerjarenprogramma grondexploitaties (ontwikkeling reserve grondexploitaties). Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Deelname aan het Bedrijvenschap Harnaschpolder heeft onder meer als doel de werkgelegenheid en de lokale en regionale economie een impuls te geven, een kwalitatieve invulling te geven aan het bedrijventerrein en zorg te dragen voor de beleidsmatige afstemming met de woningbouw in de Harnaschpolder.
De ontwikkeling van het bedrijventerrein is bijna ten einde. De liquidatie van de gemeenschappelijke regeling is in gang gezet. Wat mag het kosten? Beschikbar | Werkelijk | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 e middelen | 2025 U | € 5.401.206 | € 4.407.902 | € 1.954.229 | € 1.958.518 | € 1.887.326 | € 1.803.654 Grondexplo | € 5.401.206 | € 4.407.902 | € 1.954.229 | € 1.958.518 | € 1.887.326 | € 1.803.654 itaties I | -€ 5.121.184 | -€ 5.695.331 | -€ 3.289.857 | -€ 3.329.020 | -€ 3.369.894 | -€ 3.410.841 Grondexplo | -€ 5.121.184 | -€ 5.695.331 | -€ 3.289.857 | -€ 3.329.020 | -€ 3.369.894 | -€ 3.410.841 itaties Totaal | € 280.022 | -€ 1.287.429 | -€ 1.335.628 | -€ 1.370.502 | -€ 1.482.568 | -€ 1.607.187 Wijziging budget 2027 ten opzichte van 2026 De lasten binnen het taakveld grondexploitaties zijn gebaseerd op prognose van werkzaamheden (in-en extern) ten aanzien van de grondexploitaties voor de komende jaren. Deze lasten worden budgettair neutraal verwerkt in de begroting. Het saldo tussen de lasten en baten (€ 1.305.804) betreft de (netto) opbrengst uit erfpacht.
80 Begroting 2027-2030 Mutaties reserve Mutaties | Werkelijk | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 reserves | 2025 U | € 412.793 | € 19.758 | € 17.054 | € 17.310 | € 17.570 | € 17.833 I | -€ 2.267.877 | -€ 529.000 | € 0 | € 0 | € 0 | € 0 Totaal | -€ 1.855.084 | -€ 509.242 | € 17.054 | € 17.310 | € 17.570 | € 17.833 Wijzigingen reserves 2027 ten opzichte van 2026 Baten € - 529.000 Uit de algemene reserve werden in 2026 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: - Budget werkzaamheden Omgevingswet naar 2026 € 30.000 - Beleid 'Dorpenvisies' doorschuiven naar 2026 € 178.000 - Beleidsontwik. Als Woonzorgvisie Volkshuisvesting 2026 € 71.000 - Plankosten project de Kroon € 50.000 Uit de reserve fonds sociale woningbouw werd in 2027 de volgende incidentele onttrekking gedaan: - Huisvesting huisarts € 200.000 81 Begroting 2027-2030 Overzicht algemene dekkingsmiddelen Het overzicht algemene dekkingsmiddelen is geen (beleids)programma en heeft daardoor een aparte plaats. De financiële middelen in al hun verschijningsvormen zijn dienstbaar aan het beleid. Tegelijkertijd zijn de financiële middelen de randvoorwaarden voor het te voeren beleid. Daarbij wordt een evenwicht gezocht tussen ambities en mogelijkheden.
In algemene termen kan gesteld worden dat het financiële beleid erop gericht is op korte en lange termijn te voorzien in voldoende financiële middelen om mogelijkheden en ambities met elkaar in evenwicht te houden. Omdat de voorgeschreven meerjarencijfers niet verder gaan dan het begrotingsjaar en de drie daaropvolgende jaren is een financieel perspectief opgesteld voor de langere termijn (zie Financieel meerjarenperspectief). In de volgende tabel wordt een overzicht gegeven van de algemene dekkingsmiddelen. Onder de tabel worden de onderdelen toegelicht. Tabel Algemene | 2026 | 2027 dekkingsmiddelen (in €) OZB | 6.998.415 | 7.507.842 Algemene uitkering | 31.212.571 | 33.088.369 Dividenden | 1.950.723 | 1.914.517 Rente uitzettingen > 1 jaar | 742.930 | 742.663 Opbrengsten grondverkopen | 0 | 0 Vennootschapsbelasting | 0 | 0 Onvoorzien | 6.000 | 6.000 Overige eigen middelen | 0 | 0 Subtotaal | 40.910.639 | 43.259.391 Saldo financieringsfunctie | -1.423.241 | -2.061.093 Totaal algemene | 39.487.398 | 41.198.298 dekkingsmiddelen De gemeentelijke heffingen, ook wel lokale heffingen genoemd, vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. De lokale heffing die bij de algemene dekkingsmiddelen hoort, is de OZB.
De toeristenbelasting behoort feitelijk ook tot de algemene dekkingsmiddelen, maar met deze belasting wordt beoogd extra inkomsten te generen waarmee onder meer een bijdrage kan worden geleverd aan ‘Midden-Delfland’. De opbrengsten blijven door toevoeging aan de Bestemmingsreserve Midden-Delfland beschikbaar voor dit doel. Daarnaast zijn er nog heffingen die niet tot de algemene dekkingsmiddelen worden gerekend. Deze zijn opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. Onroerendezaakbelasting Voor het begrotingsjaar 2027 stelt de gemeenteraad opnieuw de tarieven van de OZB vast. Conform het meerjarenbeleid uit de begroting 2021-2024 is het uitgangspunt een jaarlijkse opbrengststijging van 3%. Hiermee wordt ingezet op een stabiele en evenwichtige opbrengstenontwikkeling, in plaats van een directe koppeling aan de marktontwikkeling van onroerend goed, die in recente jaren sterk fluctueerde en daarmee voor ongelijkheid in belastingdruk zou kunnen zorgen. 82 Begroting 2027-2030 De WOZ-waarde blijft gebaseerd op gerealiseerde verkoopcijfers. De waardeontwikkeling wordt gedurende het jaar inzichtelijk op basis van actuele verkoopgegevens. Landelijke gemiddelden worden niet als maatstaf gebruikt, omdat deze onvoldoende representatief zijn voor de lokale situatie in Midden-Delfland.
De gemeente blijft de ontwikkelingen op de woningmarkt nauwlettend volgen om eventuele toekomstige schommelingen tijdig te signaleren en waar nodig bij te sturen. In de volgende tabel staan de OZB-tarieven. OZB - tarieven* | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Tarief eigenaren | 0,1140% | 0,1174% | 0,121% | 0,1246% woningen Tarief eigenaren | 0,2492% | 0,2566% | 0,2643% | 0,2723% niet-woningen Tarief gebruikers | 0,1790% | 0,1844% | 0,1899% | 0,1956% niet-woningen * Jaarlijks worden de tarieven vastgesteld, waarbij rekening wordt gehouden met de waardeontwikkeling van het vastgoed en uitgaande van een opbrengststijging van 3% per jaar. De tariefstijging in deze tabel is 3% per jaar (bij een fictieve waardeontwikkeling van 0%). Wanneer de waardeontwikkeling > 0% per jaar is, worden de tarieven naar beneden bijgesteld en vice versa. Er bestaat een relatie tussen de OZB en de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De algemene uitkering wordt over de gemeenten verdeeld met behulp van verdeelmaatstaven die verschillen in kosten weerspiegelen, maar ook verschillen in belastingcapaciteit. De belastingcapaciteit is een afgeleide van de waarde van de onroerende zaken. Gemeenten die binnen de grenzen hooggewaardeerd onroerend goed hebben, ontvangen een lagere algemene uitkering dan soortgelijke gemeenten met minder waardevol onroerend goed. Van de waarde van de woningen wordt 80% meegerekend.
Van de waarde van niet-woningen 70%. Op de uitkomsten daarvan wordt het zogenaamde rekentarief toegepast. Dit rekentarief is afgeleid van het landelijke gemiddelde OZB-tarief. Het resulterende bedrag wordt als ‘eigen inkomstenmaatstaf’ afgetrokken van de algemene uitkering van de betreffende gemeente. Een hogere totale WOZ-waarde leidt hiermee dus ook tot een hogere korting op de algemene uitkering. Het OZB-tarief dat de gemeente hanteert, heeft overigens geen effect op deze aftrekpost. 83 Begroting 2027-2030 Algemene uitkering De berekeningen van de algemene uitkering voor de begroting 2027-2030 zijn met behulp van de meicirculaire 2026 gemaakt. In onderstaande tabel ziet u het verschil met de ramingen zoals gemaakt voor de begroting 2026-2029. Raming | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 algemene uitkering Begroting 2027 - | 33.088.369 | 33.206.582 | 34.440.132 | 35.695.270 2030 Begroting 2026- | 32.378.686 | 32.729.480 | 33.935.340 | - 2029 Verschil | 709.683 | 477.102 | 504.792 | NVT* (*) 2030 was niet begroot. Daar kan geen verschil voor worden berekend. Dividenden De gemeente ontvangt jaarlijks dividenduitkeringen uit hoofde van haar aandelenbezit bij de Bank Nederlandse Gemeenten, Waterbedrijf Evides en Juva. Voor het dividend van Juva wordt uitgegaan van de uitgangspunten in het Strategisch plan 2024-2030, update/evaluatie 2025, van Juva.
De dividendraming in dit plan bedraagt € 13 miljoen/ jaar voor de resterende jaren van de planperiode. Het belang van de gemeente bedraagt 13,6%. Echter, Juva stelt in het Strategisch plan dat hun cashflow in 2027 negatief wordt en aandacht vereist. Dit, alsmede de bestaande en nieuwe risico's in hun bedrijfsvoering, maakt dat werkelijke hoogte van de dividenduitkering onzeker blijft. De gemeente ontvangt jaarlijks dividenduitkeringen uit hoofde van haar aandelenbezit bij de Bank Nederlandse Gemeenten, Waterbedrijf Evides en Westland Infra. 2026 | 2027 Bank Nederlandse Gemeenten | 104.723 | 68.517 Juva N.V. | 1.768.000 | 1.768.000 Waterbedrijf Evides | 78.000 | 78.000 Totaal | 1.950.723 | 1.914.517 Rente uitzettingen langer dan 1 jaar Het betreft hier de rente die verkregen wordt van het langdurig uitgezette deel van de Nutsreserve (€ 742.663). Daarnaast wordt rendement gemaakt door de uitgifte van grond in erfpacht, welk (deels) wordt gefinancierd uit eigen overtollige financiële middelen. 84 Begroting 2027-2030 85 Saldo financieringsfunctie De gemeente heeft ter financiering van haar activiteiten in totaal € 94.048.102 aan langlopende geldleningen aangetrokken (saldo 1-1-2027). Het saldo van de totale werkelijk betaalde rentelasten is hoger dan het saldo van de verdeelde rentelasten over de boekwaarde van de investeringen op basis van een rente omslagpercentage van 0%.