Begroting_2024-2027_Definitief_Gemeenteraad
Tekst van het document
We geven uitvoering aan het in 2023 vastgestelde programma armoede en schulden. Wij geven invulling aan onze wettelijke taken op het gebied van re-integratie. Hiermee leiden we inwoners met een uitkering toe naar werk, parttime werk of participatie. • Wij werken samen binnen de arbeidsmarktregio aan het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt voor inwoners van de arbeidsmarktregio. • Wij bieden de wettelijke dienstverlening aan zelfstandigen via inzet van het expertise centrum Regionaal Bureau Zelfstandigen. • Voor de doelgroep jongeren zetten wij onze aanpak voort met de inzet van onze klantmanager Jongeren. • Dienstverlening voor onze inburgeraars voeren wij uit conform het vastgestelde uitvoeringsplan inburgering. Alle statushouders die voor 2024 gekoppeld worden aan onze gemeente, worden in begeleiding genomen door de klantmanager. • We zetten het kwaliteitsbeleid voort, gericht op het in stand houden en verhogen van de kwaliteit van de uitvoer van onze publieke taak. Instrumenten • • • • • • • • • • •
Uitgangspuntennota Participatiewet Uitvoeringsprogramma Werk en Inkomen 2017-2019 Actieplan versterken van de uitstroom naar werk Beleidsplan armoedebestrijding en schuldhulpverlening Handhavingsplan Sociale Zaken Re-integratieverordening en beleidsregels re-integratie Verordening tegenprestatie Handhavingsverordening Verordening cliëntenparticipatie Verordening individuele inkomenstoeslag Verordening individuele studietoeslag
63
• • • • • • • • • • • • • • •
Maatregelverordening Beleidsregels beschut werk Beleidsregels bestuurlijke boete Beleidsregels terugvordering en verhaal Beleidsregels vrijlating inkomsten en giften Beleidsregels bijzondere bijstand Beleidsregels Collectieve Aanvullende Verzekering (1 januari 2018) Beleidsregels krediethypotheek en -pand Beleidsregels schuldhulpverlening Beleidsregels bijstandsverlening zelfstandigen Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang SMI (sinds 1 maart 2021) Beleidsregelwoonsituatie en commerciële verhuur Regionale toolbox Jeugdsportfonds/ Jeugdcultuurfonds Beleidsregels Tozo terug- en invordering gemeente Midden-Delfland 2022
Wat mag het kosten?
Beschikbare middelen U Bijstand Minimabele id Participatief onds Sociale werkvoorzie ning Vreemdelin gen I Bijstand Minimabele id Participatief onds Sociale werkvoorzie ning
Rekening 2022 € 5.347.379 € 4.069.884 € 711.279
2023
2024
2025
2026
2027
€ 5.254.403 € 3.660.239 € 866.791
€ 4.759.944 € 3.348.302 € 821.917
€ 4.754.821 € 3.358.940 € 805.446
€ 4.768.699 € 3.366.860 € 810.704
€ 4.782.687 € 3.374.359 € 815.962
€ 356.967
€ 440.092
€ 344.300
€ 344.810
€ 345.310
€ 346.341
€ 177.180
€ 245.281
€ 245.425
€ 245.625
€ 245.825
€ 246.025
€ 32.070
€ 42.000
€0
€0
€0
€0
-€ 2.191.655 -€ 2.089.408 - € 35.609
-€ 2.451.250 -€ 2.333.250 - € 76.000
-€ 2.503.425 -€ 2.427.425 - € 76.000
-€ 2.556.125 -€ 2.480.125 - € 76.000
-€ 2.658.825 -€ 2.582.825 - € 76.000
-€ 2.661.425 -€ 2.585.425 - € 76.000
- € 17.348
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
64
Beschikbare middelen Vreemdelin gen
Rekening 2022 - € 49.290
2023
2024
2025
2026
2027
- € 42.000
€0
€0
€0
€0
€ 3.155.724
€ 2.803.153
€ 2.256.519
€ 2.198.696
€ 2.109.874
€ 2.121.262
Wijziging budget 2024 ten opzichte van 2023 Lasten Bijstand (€ -262.791) Deze afname ontstaat voornamelijk vanwege een in 2023 begroot bedrag voor de storting reserve BUIG (€ -225.000). Hiernaast een bij de jaarrekening 2022 doorgeschoven budget naar 2023 voor de ontwikkeling van een dashboard (€ -35.000). Vreemdelingen (€ -182.451) Deze aframing is mede vanwege een uit 2022 naar 2023 doorgeschoven uitvoeringsbudget inburgering (€ -70.209). Tevens is er in 2023 incidenteel budget voor huisvesting statushouders (€ -50.000) en leefgeld Oekraïners (€ -42.000) zie ook baten. Ter afsluiting een verschuiving van werkgeverslasten (€ 21.130). Minimabeleid (€ -124.438) Betreft het incidenteel in 2023 toegekende budget voor minimabeleid (€ -100.000). Daarnaast is er vanuit 2022 voor energiearmoede budget doorgeschoven naar 2023 (€ -49.146). Het restant zit onder andere in een verschuiving van werkgeverslasten (€ 22.966). Participatiefonds (€ -95.792) Vanuit 2022 zijn er budgetten doorgeschoven naar 2023 voor re-integratie (€ -27.019, primair budget (€ -27.032) en jongeren aanpak (€ -27.773). Een verschuiving van werkgeverslasten (€ -14.556) maakt de wijziging compleet. Baten Bijstand (€ 94.175) Betreft een hogere Rijksbijdrage gebundelde uitkering (BUIG). Vreemdelingen (€ -42.000) Budget vanuit het Rijk voor leefgeld Oekraïners (zie ook lasten).
Mutaties reserve
Mutaties reserves U I
Rekening 2022 € 3.023 - € 201.908 - € 198.885
2023
2024
2025
2026
2027
€ 345.000 - € 527.260 - € 182.260
€ 345.000 - € 352.596 - € 7.596
€0 - € 115.817 - € 115.817
€0 €0 €0
€0 €0 €0
65
Wijzigingen reserves 2024 ten opzichte van 2023 Baten € -174.664 Uit de algemene reserve worden in 2023 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: • Doorschuifbudget Energiearmoede € 49.146 • Doorschuifbudget Ontwikkeling dashboard € 35.000 • Doorschuifbudget Werkgeversdienstverlening H5 € 81.824 Het overige verschil wordt verklaard door diverse kleine mutaties.
66
Programma 7 Beleidsveld ruimtelijke ordening Beleidsdoel In de ruimtelijke ordening hebben diverse belangen en ontwikkelingen invloed op de bestaande en toekomstige leefomgeving van inwoners van onze gemeente. Wij willen mede door participatie van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties ruimtelijke projecten tot ontwikkeling brengen. Op deze manier werken wij aan een groter maatschappelijk draagvlak voor ontwikkelingen van bijvoorbeeld woningbouwlocaties en bedrijfsterreinen. Daarnaast biedt het ruimtelijk beleid, dat met name is vastgelegd in de Omgevingsvisie 1.0, handvatten om tot goede belangenafweging te komen. Hierbij gaat het enerzijds om het bereiken en behouden van een veilige, gezonde en duurzame fysieke leefomgeving met omgevingskwaliteit, en anderzijds om het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften.
Wat willen we bereiken? Het ruimtelijk ordeningsbeleid is ondersteunend aan de missie van de gemeente en de Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 en Vitale dorpen in 2025. Met beleid en regelgeving ondersteunen we een proces waarbij ruimte zodanig wordt bestemd dat gebruikers ervan zich maximaal kunnen ontplooien. Daarnaast hebben we respect voor de medegebruiker en nemen we ieders verantwoordelijkheid voor de wet in acht (ruimte maken en ruimte delen). Ook willen we komen tot een harmonieuze, evenwichtige, duurzame en leefbare samenleving. De componenten wonen, werken, verzorgen, recreëren, verkeer, natuur en milieu moeten ieder voor zich en in gezamenlijkheid de juiste aandacht krijgen. Wonen Voor het in stand houden van de voorzieningen en daarmee de leefbaarheid in de dorpen in MiddenDelfland is wonen van groot belang. Uitgaande van onze andere kerntaken, zoals het in stand houden van het landschap, zijn de mogelijkheden voor nieuwe woningbouwlocaties beperkt. Ook de dorpse uitstraling willen we behouden. Binnen de looptijd van deze meerjarenbegroting willen wij gemiddeld 75 -100 woningen per jaar realiseren. In alle dorpen worden woningen aan de voorraad toegevoegd. In Den Hoorn worden onder andere woningen opgeleverd aan de Woudselaan. Voor centrum Den Hoorn, De Kreek fase IV en Equestrum worden de woningbouwplannen (verder) voorbereid.
In Schipluiden zijn er onder andere plannen voor het toevoegen van woningen in het centrum, Keenenburg V en zuidrand Schipluiden. De planvoorbereiding en formele processen zijn opgestart. In Maasland komen er onder andere woningen bij in het centrum, aan de Maaslandse Zoom en op de Maaslandse Dam. Omgevingswet Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Dit is een transformatie die beleidsmatig en procedureel groter is dan de transitie in het sociaal domein. Deze wet bundelt 26 verschillende wetten in één wet en richt zich op het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving. De hoofddoelen van deze wet sluiten aan op onze uitgangspunten voor het landschap, dorpen en buurtschappen:
67
1. Bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit; 2. Doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving voor de vervulling van maatschappelijke behoeften. Op korte termijn is de implementatie gericht op de verplichte en noodzakelijke onderdelen die verbonden zijn aan deze stelselwijziging. Hiertoe is de Omgevingsvisie 1.0 vastgesteld in 2021. Het DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet) wordt ingevoerd per 1 januari 2024 om te kunnen voldoen aan de verplichting digitaal meldingen en vergunningen te kunnen ontvangen. De werkprocessen worden aangepast om aan de nieuwe wettelijke procedures te voldoen. Tevens wordt gewerkt aan de voorbereiding van het Omgevingsplan. Dit plan moet uiterlijk in 2032 vastgesteld worden. In het Omgevingsplan moet alle gemeentelijke regelgeving voor de fysieke leefomgeving worden ingebracht, zoals de bestemmingsplannen en plaatselijke verordeningen. Voor het Omgevingsplan onderscheiden we vijf deelgebieden: het Bijzonder Provinciaal Landschap, de glastuinbouwgebieden en de dorpen Den Hoorn, Maasland en Schipluiden.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Cittaslow richt zich op behoud en versterking van de ruimtelijke kwaliteit van de (fysieke) leefomgeving. De Omgevingsvisie 1.0 is hierbij een belangrijk instrument. De visies Midden-Delfland®2025 en Behoud door ontwikkeling kennen eveneens een belangrijke ruimtelijke component. Deze bestaat uit bescherming via het bestemmingsplan, herontwikkeling via een grondexploitatie en aanpak van vervallen of leegstaande locaties.
Wat gaan we daarvoor doen? Midden-Delfland werkt vanuit ruimtelijke en landschappelijke samenhang tussen het Bijzonder Provinciaal Landschap en de daarin gelegen dorpen toe naar een Omgevingsvisie waarin kwaliteit van leven voor inwoners, ondernemers en bezoekers centraal staat vanuit een integrale afweging van de maatschappelijke belangen zoals die worden uitgewerkt in de Nationale Omgevingsvisie en Provinciale Omgevingsvisie en de samen met stakeholders te ontwikkelen toekomstvisie 2050. Concrete doelen/acties voor 2024 Invoering Omgevingswet: • • • • • • • •
Afronden implementatie Omgevingswet en voorbereidingen treffen voor de Omgevingsvisie 2.0 en het definitieve Omgevingsplan. Werken met nieuwe werkprocessen, zoals kortere procedures, meer maatwerk en participatie. Doorontwikkelen werkprocessen binnen het DSO en zorgen voor digitale koppelingen met nationale basisregistraties en gemeentelijke informatiesystemen. Voorbereiden van een geo-datafundament voor de geo-gerelateerde Basisregistraties (WOZ, BOR, BGT en BAG). Plan van aanpak Omgevingsplan 2.0. Evalueren raadsbesluiten advies met instemming en (verplichte) participatie. Evalueren nieuwe gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit (GAO). Op basis van praktijkervaring de structurele uitvoeringskosten vaststellen.
68
Gekoppeld aan de invoering Omgevingswet is de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). De werkprocessen bouw- en woningtoezicht worden hiertoe aangepast. Kern van deze wet is dat de aanvrager een onafhankelijke kwaliteitsborger aanwijst. Deze instelling toetst aan de wettelijke bouwkundige eisen en houdt toezicht op de bouw. De gemeente mag alleen toetsen aan de overige bouwkundige en ruimtelijke thema’s, zoals omgevingsplan, welstand e.d.. Tevens beoordeelt de gemeente het borgingsplan en de risicoanalyse. Daarna heeft de gemeente feitelijk alleen nog de rol van handhaver. Ook vervolgen we de processen voor de centrumontwikkelingen in Den Hoorn, Maasland en Schipluiden. De processen zijn gericht op een integrale ontwikkeling van: •
woningbouwplannen gericht op diverse doelgroepen (zie ook programma 7, beleidsveld Volkshuisvesting); • faciliteren van nieuwe en bestaande ondernemingen die passen in de dorpscentra en daarmee een bijdrage leveren aan de leefbaarheid en vitaliteit in de dorpen; • aandacht in de planontwikkeling voor een optimale verkeersafwikkeling en daarbij anticiperen op vraagstukken over toekomstige mobiliteit en mogelijke mobiliteitsbehoeften; • verbeteren van de langzaamverkeersverbindingen voor voetgangers en fietsers in de dorpen; • inrichting van woonwijken en dorpscentra met aandacht voor klimaatadaptatie, -mitigatie en energietransitie. Instrumenten • • • • • • • • • • • • • •
Omgevingsvisie 1.0 Midden-Delfland®2025 Landschapsontwikkelingsperspectief Structuurvisie Midden-Delfland 2025 (5 juli 2011) Omgevingsbeleidsplan Midden-Delfland (2017) Bouwverordening Midden-Delfland 2007 Welstandsnota Midden-Delfland 2018 Erfgoedverordening Midden-Delfland 2024 (besluitvorming moet nog plaatsvinden) Handleiding Beeldkwaliteit Buitengebied 2016/Beeldkwaliteitsplannen Handboek Erfgoed Midden-Delfland Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht gemeente Midden-Delfland Grondbeleid inclusief grondexploitaties Aanwijzing Bijzonder Provinciaal Landschap (inclusief visie en uitvoeringsprogramma Gebiedstafel BPL) Grondinstrument (onderdeel Duurzaam Boer Blijven)
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Het doel van de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) is het uitvoeren van de wettelijke milieutaken. Hierbij wordt voldaan aan landelijke kwaliteitscriteria, wordt gezorgd voor specialismevorming op inhoud en wordt een bijdrage geleverd aan een constante en eenduidige taakuitvoering in de regio. Deelname aan deze gemeenschappelijke regeling is opgelegd vanuit de Wet milieubeheer. Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland heeft als doel op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke wettelijke verplichtingen op
69
het gebied van archeologisch onderzoek en het scheppen van de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. Dit is een zogenaamde ‘lichte’ gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Delft en Midden-Delfland op basis waarvan de stadsarcheoloog Delft tegen vergoeding de wettelijke taken van een archeoloog in Midden-Delfland mag verrichten.
Wat mag het kosten?
Beschikbare middelen U Ruimtelijke ordening I Ruimtelijke ordening
Rekening 2022 € 1.493.593 € 1.493.593
2023
2024
2025
2026
2027
€ 2.279.575 € 2.279.575
€ 1.508.443 € 1.508.443
€ 1.502.143 € 1.502.143
€ 1.143.043 € 1.143.043
€ 1.145.143 € 1.145.143
- € 282.844 - € 282.844
- € 653.701 - € 653.701
- € 422.251 - € 422.251
- € 421.934 - € 421.934
- € 133.074 - € 133.074
- € 133.174 - € 133.174
€ 1.210.749
€ 1.625.874
€ 1.086.192
€ 1.080.209
€ 1.009.969
€ 1.011.969
Wijziging budget 2024 ten opzichte van 2023 Lasten Ruimtelijke ordening (€ -516.812) De afname van de lasten op dit taakveld heeft meerdere oorzaken: Ruimtelijke ordening Hoofdzakelijk het gevolg van een verschuiving van werkgeverslasten (€ 29.574) en een uit 2022 naar 2023 doorgeschoven budget voor bestemmingsplannen (€ -50.000). Bouwplannen (niet zijnde grexen) particulier initiatief Betreft een afname aan kosten (waaronder werkgeverslasten) begroot voor verschillende anterieure overeenkomsten (€ -21.022). Bouwplannen (niet grexen) initiatief gemeente Een afname voornamelijk vanwege naar 2023 doorgeschoven budgetten als de Hoornbloem (€ -45.000), Centrumplan Schipluiden herinrichting (€ -88.300) en voor de Omgevingswet (€ -297.119). Vanwege in 2023 geraamde kosten voor project Euterpe Maasland (€ -254.320). Daarnaast een afname als gevolg van een verschuiving van werkgeverslasten (€ 167.708). Baten Ruimtelijke ordening (€ -121.450) Bouwplannen (niet zijnde grexen) particulier initiatief In de begroting gaan wij ervan uit dat wij voor kosten voor onze inzet op particuliere initiatieven (bouwplannen niet zijnde grexen) kostenverhaal toepassen. Wij gaan er in de begroting van uit dat wij 80% van de te maken kosten daadwerkelijk kunnen verhalen. Vanwege een daling van de kosten nemen ook de inkomsten af.
70
Beleidsveld volkshuisvesting Beleidsdoel Wij streven naar een evenwichtige woningvoorraad, waarbij het accent per dorp verschilt. Dit beleidsveld heeft een sterke relatie met het sociaal domein (onder andere Wet maatschappelijke ondersteuning, statushouders, voorrangsverklaringen, langer zelfstandig wonen, sociale cohesie en veilige woonomgeving), locatieontwikkeling en ruimtelijke ordening (randvoorwaarden en planning nieuwe woningbouwlocaties).
Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Een gedifferentieerde woningvoorraad en drie vitale dorpen, waarmee we een aantrekkelijke gezinsgemeente vormen. Een belangrijk gewenst maatschappelijk effect daarbij is voldoende aanbod van betaalbare woningen in de drie dorpen.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Kwaliteit van leven en wonen liggen in elkaars verlengde. Vanuit Cittaslow gaat het bij dit beleidsveld om een kwalitatieve inrichting van de woon- en leefomgeving. Het lokale beleid is gericht op de persoonlijke omstandigheden van inwoners en verschillende doelgroepen in de gemeente. Bij de planvorming voor woningbouw zijn duurzaamheid, veiligheid en de bijdrage aan de vitaliteit van de dorpen belangrijke beleidsonderdelen.
Wat gaan we daarvoor doen? Met het woonbeleid beogen we behoud van vitale dorpen. We doen dit door te streven naar een evenwichtig woningaanbod en bevordering van doorstroming. Voor het in stand houden van voorzieningen en daarmee de leefbaarheid in de dorpen van Midden-Delfland is (betaalbaar) wonen van groot belang. Concrete doelen/acties voor 2024 Samenwerking met Wonen Midden-Delfland Wij blijven in 2024 intensief samenwerken met de woningcorporatie Wonen Midden-Delfland. Jaarlijks maken we prestatieafspraken met Wonen Midden-Delfland en de beide huurdersverenigingen. Herziening Huisvestingsverordening In 2023 en 2024 wordt gestart met opnieuw een herziening van de Huisvestingsverordening. De nieuwe Huisvestingswet, die naar verwachting ingaat op 1 januari 2024 heeft veel invloed op de inhoud van deze verordening. De huisvestingsverordening wordt afgestemd met de provincie en met de andere gemeenten in de regio. Uitvoering Woningbouwprogramma In alle drie de dorpen worden woningen aan de voorraad toegevoegd. Ons woningbouwprogramma is vastgelegd in de Regionale Realisatie Agenda (de Woondeal) en door de Provincie Zuid-Holland vastgesteld. Hierin is de realisatie van 474 woningen tot en met 2030 opgenomen. In Den Hoorn worden
71
onder andere woningen opgeleverd aan de Woudselaan. Voor centrum Den Hoorn, De Kreek fase IV, Equestrum en de Hoornbloem worden de woningbouwplannen (verder) voorbereid. In Schipluiden zijn er onder andere plannen in voorbereiding voor het toevoegen van woningen in het centrum, Keenenburg V en de Zuidrand. In Maasland worden er woningen opgeleverd in De Houve, de Maaslandse Zoom en op de Maaslandse Dam. Aandacht voor wonen met zorg De verwachte toename van het aantal ouderen maakt het noodzakelijk hier passende woningen voor te ontwikkelen. Voor het realiseren van deze woningen werken we samen met zorginstellingen en Wonen Midden-Delfland. Maximaal benutten subsidiemogelijkheden voor woningbouw Rijk en provincie bieden subsidiemogelijkheden aan voor stimulans woningbouwprogrammering. Het gaat hier om bijdragen die een impuls moeten geven aan het versnellen van woningbouw of het bijdragen bij een tekort. Het gaat om regelingen zoals de Vliegende Brigade, de Knelpuntenpot Sociale Woningbouw en de Startbouwimpuls. We bewaken welke projecten hiervoor in aanmerking komen en zorgen voor een tijdige aanvraag.
Instrumenten - Herziene Woonvisie (2023) - Motie van 8 november 2022, betreft het besluit om het bestaande beleid van 30% sociaal (waarvan 15% goedkope koop en 15% sociale huur) te wijzigen in: voortaan bij nieuwbouwprojecten 30% sociale huur en als uitgangspunt bij nieuwbouwprojecten minimaal 60% sociale en betaalbare woningen (tot NHG) toe te passen (incl. sociale huur) - Omgevingsvisie 1.0 - Visie Behoud door ontwikkeling (Vitale Dorpen 2025) - Huisvestingsverordening Midden-Delfland 2023 - Regionale Realisatie Agenda: gemeentelijk aandeel in regionale nieuwe woningmarktafspraken - Prestatieafspraken met Wonen Midden-Delfland - Wet maatschappelijke ondersteuning en de voorzieningen die daarop gebaseerd zijn (wonen, zorg en welzijn) - Bestuurlijke Tafel Wonen (de ambtelijke en bestuurlijke samenwerking in de woningmarktregio Haaglanden) - Anti-speculatiebeleid 2017 - Beleidsnotitie Afkoop Sociale Woningbouw (gekoppeld aan Omgevingsvisie)
Wat mag het kosten?
Beschikbare middelen U Bouw- en woningtoezi cht
Rekening 2022 € 1.264.915 € 1.264.915
2023
2024
2025
2026
2027
€ 1.587.525 € 1.587.525
€ 1.817.375 € 1.817.375
€ 1.656.791 € 1.656.791
€ 1.490.671 € 1.490.671
€ 1.439.787 € 1.439.787
72
Beschikbare middelen I
Rekening 2022 - € 666.410
Bouw- en woningtoezi cht
- € 666.410
€ 598.505
2023
2024
2025
2026
2027
-€ 1.469.586 -€ 1.469.586
-€ 1.457.962 -€ 1.457.962
- € 575.475
- € 159.663
- € 160.463
- € 575.475
- € 159.663
- € 160.463
€ 117.939
€ 359.413
€ 1.081.316
€ 1.331.008
€ 1.279.324
Wijziging budget 2024 ten opzichte van 2023 Lasten Bouw- en woningtoezicht (€ 229.850) De toename is hoofdzakelijk het gevolg van een verschuiving van werkgeverslasten (€ 221.490). Het restant zit in de hogere toewijzing van onder andere automatiseringskosten (€ 13.412).
Beleidsveld grondzaken Beleidsdoel De gemeente wil een regierol vervullen bij ruimtelijke ontwikkelingen. Het grondbeleid is ondersteunend aan de beleidsvelden Midden-Delfland® 2025 en Vitale Dorpen in 2025.
Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Het beschikbaar hebben van gronden, tegen (maatschappelijk) acceptabele kosten, voor de doeleinden van andere programma’s.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Het beleidsveld grondzaken heeft een indirecte relatie met Cittaslow. De grondexploitatie is gericht op het realiseren van voorafgaand geformuleerde doelstellingen vanuit andere beleidsvelden. Daarbij zijn de waarden van Cittaslow uitgangspunt, zoals het betrekken van inwoners, een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte, sociale woningbouw en duurzaam bouwen.
Wat gaan we daarvoor doen? Het volgens planning beschikbaar hebben van gronden voor de doeleinden van andere programma’s, zoals onderwijs en welzijn. De planningen zijn onderdeel van de door het college van B&W vastgestelde projectplannen. Concrete doelen/acties voor 2024 Het voornemen is om in 2023 de Nota Grondbeleid te actualiseren. Het huidige beleid is uit 2019. Input voor de actualisatie is deels afhankelijk van de actualisatie van de woonagenda en de Omgevingswet.
73
Binnen de looptijd van deze meerjarenbegroting willen wij gemiddeld 75 -100 woningen per jaar realiseren. Instrumenten • •
Nota Grondbeleid; Jaarlijkse herziening grondexploitaties, en bijbehorende risicoanalyse en het meerjarenprogramma grondexploitaties (ontwikkeling reserve grondexploitaties).
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? De deelname aan Bedrijvenschap Harnaschpolder heeft onder meer als doel de werkgelegenheid en de lokale en regionale economie een impuls te geven, een kwalitatieve invulling te geven aan het bedrijventerrein en zorg te dragen voor de beleidsmatige afstemming met de woningbouw in de Harnaschpolder. Nu de afronding van de bedrijvenlocatie nadert wordt de liquidatie van de stichting voorbereid. Deze zal in 2024 tot een afronding komen.
Wat mag het kosten?
Beschikbare middelen U Grondexploi taties I Grondexploi taties
Rekening 2022 € 4.251.100 € 4.251.100 -€ 5.049.071 -€ 5.049.071 - € 797.971
2023
2024
2025
2026
2027
€ 1.852.943 € 1.852.943
€ 4.295.120 € 4.295.120
€ 1.673.511 € 1.673.511
€ 1.558.692 € 1.558.692
€ 1.557.411 € 1.557.411
-€ 3.060.236 -€ 3.060.236 -€ 1.207.293
-€ 5.647.684 -€ 5.647.684 -€ 1.352.564
-€ 3.058.852 -€ 3.058.852 -€ 1.385.341
-€ 2.965.802 -€ 2.965.802 -€ 1.407.110
-€ 2.965.802 -€ 2.965.802 -€ 1.408.391
Wijziging budget 2024 ten opzichte van 2023 De lasten binnen het taakveld grondexploitaties zijn gebaseerd op prognose van werkzaamheden (in-en extern) ten aanzien van de grondexploitaties voor de komende jaren. Deze lasten worden budgettair neutraal verwerkt in de begroting. Het saldo tussen de lasten en baten (€ 1.352.564) betreft de (netto) opbrengst uit erfpacht.
Mutaties reserve
74
Mutaties reserves U I
Rekening 2022 € 936.305 - € 491.975 € 444.330
2023
2024
2025
2026
2027
€ 19.013 - € 787.267 - € 768.254
€ 18.248 €0 € 18.248
€ 18.522 €0 € 18.522
€ 18.800 €0 € 18.800
€ 19.082 €0 € 19.082
Wijzigingen reserves 2024 ten opzichte van 2023 Baten € -787.267 Uit de algemene reserve worden in 2023 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: - Herontwikkeling gebied Euterpe Maasland woningbouw € 144.320 - Doorschuifbudget omgevingswet € 57.855 - Doorschuifbudget implementatie omgevingswet € 219.114 - Doorschuifbudget achterstallig werk omgevingswet € 50.000 - Doorschuifbudget herinrichting centrum Schipluiden € 88.300 - Doorschuifbudget herontwikkeling Hoornbloem € 45.000 - Doorschuifbudget verwerken BGT mutaties RVO € 10.000 - Doorschuifbudget project Hoornbloem € 85.080 - Doorschuifbudget opvang frictiekosten invoering nieuwe taken € 44.848 - Doorschuifbudget omgevingswet uitvoeringsbudget € 42.750
75
Overzicht algemene dekkingsmiddelen Het overzicht algemene dekkingsmiddelen is geen (beleids)programma en heeft daardoor een aparte plaats. De financiële middelen in al hun verschijningsvormen zijn dienstbaar aan het beleid. Tegelijkertijd zijn de financiële middelen de randvoorwaarden voor het te voeren beleid. Daarbij wordt een evenwicht gezocht tussen ambities en mogelijkheden. In algemene termen kan gesteld worden dat het financiële beleid erop gericht is op korte en lange termijn te voorzien in voldoende financiële middelen om mogelijkheden en ambities met elkaar in evenwicht te houden. Omdat de voorgeschreven meerjarencijfers niet verder gaan dan het begrotingsjaar en de drie daaropvolgende jaren is een financieel perspectief opgesteld voor de langere termijn (zie Financieel meerjarenperspectief). In de volgende tabel wordt een overzicht gegeven van de algemene dekkingsmiddelen. Onder de tabel worden de onderdelen toegelicht.
Tabel Algemene dekkingsmiddelen (in €)
2024
2023
OZB
6.563.378
6.214.366
Algemene uitkering
28.344.569
26.148.345
Dividenden
1.353.500
1.560.500
Rente uitzettingen > 1 jaar
735.640
735.640
Opbrengsten grondverkopen
15.000
15.000
Vennootschapsbelasting
0
0
Onvoorzien
6.000
6.000
Overige eigen middelen
0
0
Subtotaal 37.018.087 Saldo financieringsfunctie
-1.111.251
Totaal algemene 35.906.836 dekkingsmiddelen
34.679.851 -950.985 33.728.866
76
De gemeentelijke heffingen, ook wel lokale heffingen genoemd, vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. De lokale heffing die bij de algemene dekkingsmiddelen hoort, is de OZB. Daarnaast zijn er nog heffingen die niet tot de algemene dekkingsmiddelen worden gerekend. Deze zijn opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen.
Onroerendezaakbelasting Vanaf 2022 stelt de gemeenteraad jaarlijks de tarieven van de OZB vaststelt. Uitgangspunt nu is een verhoging van de OZB-opbrengsten met 3%. Zo ontstaat naast een evenwichtige ontwikkeling van de opbrengst, ook een evenwichtige lokale lastendruk. De WOZ-waarde wordt bepaald aan de hand van gerealiseerde verkoopcijfers. De waardeontwikkeling wordt pas in de loop van een jaar duidelijk. Gebruik van landelijke cijfers is niet gewenst, omdat deze afwijken van de situatie in Midden-Delfland. Voorlopig wordt voor de woningen voor 2024 de verwachte marktontwikkeling van 3% aangehouden. Dit is gebaseerd op een overzicht van de taxateur waarin per kwartaal wordt bijgehouden hoe de verkoopcijfers zich ontwikkelen. Na een flinke stijging van de verkoopcijfers in 2021, ijkt de marktontwikkeling zich nu te stabiliseren. Onduidelijk is hoe en of deze ontwikkeling zich voort zal zetten. Dit wordt nauwlettend gemonitord.
In de volgende tabel staan de OZB-tarieven. OZB - tarieven*
2024
2025
2026
2027
Tarief eigenaren woningen
0,1099%
0,1132%
0,1166%
0,1201%
Tarief eigenaren niet-woningen
0,2364%
0,2435%
0,2508%
0,2583%
Tarief gebruikers niet-woningen
0,1697%
0,1748%
0,1801%
0,1855%
* Jaarlijks worden de tarieven vastgesteld, waarbij rekening wordt gehouden met de waardeontwikkeling van het vastgoed en uitgaande van een opbrengststijging van 3% per jaar. De tariefstijging in deze tabel is 3% per jaar (bij een fictieve waardeontwikkeling van 0%). Wanneer de waardeontwikkeling > 0% per jaar is, worden de tarieven naar beneden bijgesteld en vice versa.
Er bestaat een relatie tussen de OZB en de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De algemene uitkering wordt over de gemeenten verdeeld met behulp van verdeelmaatstaven die verschillen in kosten weerspiegelen, maar ook verschillen in belastingcapaciteit. De belastingcapaciteit is een afgeleide van de waarde van de onroerende zaken. Gemeenten die binnen de grenzen hooggewaardeerd onroerend goed hebben, ontvangen een lagere algemene uitkering dan soortgelijke gemeenten met minder waardevol onroerend goed. Van de waarde van de woningen wordt 80% meegerekend. Van de waarde van niet-woningen 70%. Op de uitkomsten daarvan wordt het zogenaamde rekentarief toegepast. Dit rekentarief is afgeleid van het landelijke gemiddelde OZB-tarief.
77
Het resulterende bedrag wordt als ‘eigen inkomstenmaatstaf’ afgetrokken van de algemene uitkering van de betreffende gemeente. Een hogere totale WOZ-waarde leidt hiermee dus ook tot een hogere korting op de algemene uitkering. Het OZB-tarief dat de gemeente hanteert, heeft overigens geen effect op deze aftrekpost.
Algemene uitkering De raming van de algemene uitkering is gebaseerd op de meicirculaire 2022. De berekeningen van de algemene uitkering voor de begroting 2023-2026 zijn met behulp van de meicirculaire 2021 gemaakt. In onderstaande tabel ziet u het verschil met de ramingen zoals gemaakt voor de begroting 2022-2025.
De raming van de algemene uitkering is gebaseerd op de meicirculaire 2023. De berekeningen van de algemene uitkering voor de begroting 2024-2027 zijn met behulp van de meicirculaire 2023 gemaakt. In onderstaande tabel ziet u het verschil met de ramingen zoals gemaakt voor de begroting 2023-2026. Raming algemene uitkering
2024
2025
2026
2027
Begroting 2024 2027
28.344.569
29.918.531
28.493.133
29.239.804
Begroting 2023 2026
27.028.667
28.583.763
27.829.256
-
Verschil
1.315.902
1.334.768
663.877
NVT*
(*) 2027 was niet begroot. Daar kan geen verschil voor worden berekend.
Dividenden De gemeente ontvangt jaarlijks dividenduitkeringen uit hoofde van haar aandelenbezit bij de Bank Nederlandse Gemeenten, Waterbedrijf Evides en Westland Infra. Voor het dividend van JUVA wordt uitgegaan van een structureel lagere uitkering, gegeven het meerjarenplan van JUVA, de noodzakelijke investeringen en de ontwikkeling van de solvabiliteit. Gegeven de zeer volatiele situatie op de energiemarkt, de prijsontwikkeling en de lagere omzet is voor 2023 (gegeven de te verwachten resultaten in 2022) een dividenduitkering onzeker.
De gemeente ontvangt jaarlijks dividenduitkeringen uit hoofde van haar aandelenbezit bij de Bank Nederlandse Gemeenten, Waterbedrijf Evides en Westland Infra.
Bank Nederlandse Gemeenten
2024
2023
121.500
121.500
78
2024
2023
Juva N.V.
1.088.000
1.088.000
Waterbedrijf Evides
144.000
138.000
Totaal 1.353.500
1.347.500
Rente uitzettingen langer dan 1 jaar Het betreft hier de rente die verkregen wordt van het langdurig uitgezette deel van de Nutsreserve (€ 735.640). Daarnaast wordt rendement gemaakt door de uitgifte van grond in erfpacht, welk (deels) wordt gefinancierd uit eigen overtollige financiële middelen.
Saldo financieringsfunctie De gemeente heeft ter financiering van haar activiteiten in totaal € 72.266.908 aan langlopende geldleningen aangetrokken (saldo 1-1-2024). Het saldo van de totale werkelijk betaalde rentelasten is hoger dan het saldo van de verdeelde rentelasten over de boekwaarde van de investeringen op basis van een rente omslagpercentage van 0%. Dit levert een last van € 892.158 (werkelijke rente) op in de begroting van 2024. Daar komt een toevoeging van rentes aan de reserves bij van € 56.643. Per saldo komt de financieringsfunctie uit op een nadelig resultaat van € 948.801.
Onvoorzien De raming van de post onvoorzien is bedoeld voor de dekking van niet voorzienbare uitgaven. Bij gemeenten die een sluitende begroting hebben, is de post onvoorzien meestal het positieve begrotingssaldo dat door de raad als dekkingsmiddel kan worden ingezet. In Midden-Delfland is dat zoals bekend niet het geval. In onze begroting is een bedrag voor onvoorziene uitgaven opgenomen van € 6.000 voor 2024.
Heffing vennootschapsbelasting Vanaf 1 januari 2016 is de gemeente vennootschapsplichtig. Dit betekent dat voor elke activiteit van de gemeente beoordeeld wordt of er aan de ondernemingscriteria volgens deze wet wordt voldaan. Als dit het geval is, wordt de gemeente per activiteit door de belastingdienst aangeslagen voor 25% van het saldo batig (uitgaven minus inkomsten). Tot nu toe voldoet de gemeente Midden-Delfland niet aan de ondernemerscriteria voor de Vpb-plicht. Er zijn echter nog ontwikkelingen in de regelgeving die een onzekere factor vormen. Mocht de gemeente hierdoor aan de ondernemerscriteria gaan voldoen zal het nadeel gering zijn.
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen?
79
De BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Het dienen van het maatschappelijk belang bindt de bank met de gemeente. Daarom houdt de gemeente een beperkt aantal aandelen in de bank. Met de deelname aan Juva N.V. is een ongestoorde levering van gas en elektriciteit aan burgers en bedrijven binnen de gemeente gegarandeerd. Het doel van Evides is het altijd kunnen leveren van schoon en hoogwaardig drinkwater en het continu beschikbaar hebben van industriewater dat aan strenge normen voldoen. Voor de bovenstaande partijen geldt dat er naast het maatschappelijk belang eveneens sprake is van een financieel belang voor de gemeente. De jaarlijkse winstuitkeringen (dividend) vormt een relevante inkomstenpost.
Wat mag het kosten?
Beschikbare middelen U Algemene baten en lasten Algemene uitkering OZB niet woning OZB woning Treasury Uitk. Deelfonds sociaal domein I Algemene baten en lasten Algemene uitkering OZB niet woning OZB woning
Rekening 2022 € 1.374.601 €0
2023
2024
2025
2026
2027
€ 1.569.557 € 6.000
€ 1.534.007 € 6.000
€ 1.524.316 € 6.000
€ 1.519.017 € 6.000
€ 1.515.451 € 6.000
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€ 413.524 € 961.077 €0
€ 462.572 € 1.100.985 €0
€ 416.756 € 1.111.251 €0
€ 421.417 € 1.096.899 €0
€ 426.057 € 1.086.960 €0
€ 430.555 € 1.078.896 €0
-€ 36.207.555 €0
-€ 35.687.331 €0
-€ 37.905.740 €0
-€ 39.715.719 €0
-€ 38.504.887 €0
-€ 39.247.854 €0
-€ 26.450.552 -€ 2.201.785 -€ 3.836.755
-€ 26.436.251 -€ 2.231.020 -€ 4.033.346
-€ 28.344.569 -€ 2.298.833 -€ 4.264.545
-€ 29.918.531 -€ 2.372.174 -€ 4.390.682
-€ 28.493.133 -€ 2.447.908 -€ 4.533.007
-€ 29.239.804 -€ 2.447.908 -€ 4.533.007
80
Beschikbare middelen Treasury Uitk. Deelfonds sociaal domein
Rekening 2022 -€ 3.718.463 €0
2023
2024
2025
2026
2027
-€ 2.986.714 €0
-€ 2.997.793 €0
-€ 3.034.332 €0
-€ 3.030.839 €0
-€ 3.027.135 €0
-€ 34.832.954
-€ 34.117.774
-€ 36.371.733
-€ 38.191.403
-€ 36.985.870
-€ 37.732.403
Wijziging budget 2024 ten opzichte van 2023 Lasten OZB Woningen (€ -45.816) De oorzaak van deze aframing zit voornamelijk in een verschuiving van werkgeverslasten (€ -63.483) en in mindere mate in de toename van doorbelaste automatiseringskosten (€ 14.745). Baten Algemene uitkering (€ 1.908.318) De berekeningen van de algemene uitkering voor de begroting 2024-2027 zijn met behulp van de meicirculaire 2023 gemaakt. Hierin is de herverdeling van het gemeentefonds verwerkt en de extra toegezegde Rijksmiddelen voor diverse onderwerpen. Voor onze gemeente pakt dit fors voordeliger uit. Voor het jaar 2026 echter moet worden uitgegaan van een veel lagere uitkering (ca. € 1,4 mln. minder dan 2025) op basis van het huidige kabinetsbeleid. OZB-woningen (€ 231.199) en OZB niet-woningen (€ 67.813) Uitgangspunt is een verhoging van de OZB-opbrengsten met 3% per jaar voor zowel woningen als nietwoningen, zoals reeds in de Begroting 2023-2026 in de ramingen is opgenomen. Daarnaast wordt de hogere opbrengst veroorzaakt door waardestijging en areaaluitbreiding.
Mutatie reserve
Mutaties reserves U I
Rekening 2022 € 990.915 -€ 1.533.893 - € 542.978
2023
2024
2025
2026
2027
€ 149 - € 699.617
€ 151 - € 529.900
€ 154 - € 499.009
€ 156 - € 477.624
€ 158 - € 477.624
- € 699.468
- € 529.749
- € 498.855
- € 477.468
- € 477.466
Wijzigingen reserves 2024 ten opzichte van 2023
81
Baten € -169.717 Uit de algemene reserve wordt in 2023 de volgende incidentele onttrekking gedaan: - Correctie op begrotingswijziging 6 € -111.640 Uit de reserve investeringsprogramma wordt in 2023 de volgende incidentele onttrekking gedaan: - Kwaliteitsimpuls ambtelijke organisatie € 270.556 Het overige verschil wordt verklaard door diverse kleine mutaties.
82
Overzicht overhead In het gewijzigde Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) worden baten en lasten van de overhead niet meer onder de afzonderlijke programma’s geregistreerd, maar centraal onder een afzonderlijk taakveld. Hiermee vervalt de noodzaak van een complexe en veelal ondoorzichtige kostentoerekening aan alle gemeentelijke taken en activiteiten. Hiermee wint de begroting en verantwoording aan transparantie. De gemeenteraad kan beter sturen op de bedrijfsvoering. Bovendien kan door het hanteren van een eenduidige systematiek een betere vergelijking worden gemaakt met andere gemeenten. Om te voorkomen dat er verschillen gaan optreden in de wijze van toerekening van overhead is een algemene definitie van overhead voorgeschreven: Alle bedrijfskosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Uitgangspunt van deze definitie is dat kosten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taken/activiteiten. Volgens deze nieuwe methodiek wordt in de begroting en verantwoording niet meer gerekend met de integrale kostprijs. In een aantal gevallen speelt het hanteren van een integrale kostprijs nog wel een rol. Dit om te voorkomen dat dit voor deze gevallen leidt tot een tekort in de begroting.
Als voorbeelden kunnen worden genoemd: de grondexploitaties, investering en andere (subsidie)trajecten, die gepaard gaan met activering en afschrijving, waar vaak specifieke dekkingsposten voor bestaan. Voor deze gevallen is het toerekenen van overhead en (eventueel) rente wel toegestaan. Ten aanzien van taken/activiteiten en daarmee samenhangende diensten waarvoor kostendekkende tarieven berekend mogen worden (bijvoorbeeld afval en riolering), geldt dat het niet meenemen van overhead betekent dat voor die producten een positief resultaat kan ontstaan. Dit komt doordat gemeenten overhead wel mogen meenemen in de berekening van de tarieven. Om die reden is in het gewijzigde BBV de verplichting opgenomen om in de paragraaf lokale heffingen toe te lichten hoe de algemene overhead zich verhoudt tot taken/activiteiten/heffingen volgens een nader omschreven systematiek. Hieronder volgt in lijn met het format van onze begroting het overzicht van de overhead:
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling archiefbeheer Midden-Delfland wordt beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke verplichtingen als bedoeld in de Archiefwet 1995.
Wat mag het kosten?
83
Beschikbare middelen U
Rekening 2022 € 9.068.300
2023
2024
2025
2026
2027
€ 9.745.788
€ 9.948.095
€ 5.873.155
€ 11.503.111 € 7.691.399
€ 5.075.789
€ 5.204.002
€ 10.145.371 € 5.272.524
€ 10.175.964 € 5.307.319
Overhead ambtelijke organisatie Overhead bestuursorg aan Overhead D,C en I Overhead openbare werken I Overhead ambtelijke organisatie Overhead bestuursorg aan Overhead D,C en I Overhead openbare werken
€ 878.914
€ 941.272
€ 1.190.868
€ 1.192.782
€ 1.193.982
€ 1.199.182
€ 2.339.566
€ 2.729.018
€ 3.317.806
€ 3.399.802
€ 3.525.055
€ 3.513.353
- € 23.336
€ 141.422
€ 161.324
€ 151.510
€ 153.810
€ 156.110
- € 227.435 - € 197.259
- € 165.258 - € 163.008
- € 84.550 - € 82.300
- € 86.650 - € 84.400
- € 88.750 - € 86.500
- € 90.650 - € 88.400
- € 2.250
- € 2.250
- € 2.250
- € 2.250
- € 2.250
- € 2.250
- € 13.854
€0
€0
€0
€0
€0
- € 14.071
€0
€0
€0
€0
€0
€ 8.840.866
€ 11.337.853
€ 9.661.238
€ 9.861.445
€ 10.056.621
€ 10.085.314
Wijziging budget 2024 ten opzichte van 2023 Lasten Overhead ambtelijke organisatie (€ -2.615.609) Betreft voornamelijk een verschuiving van werkgeverslasten. Sinds het begrotingsjaar 2024 is een groter deel van de werkgeverslasten op overhead verdeeld naar de verschillende taakvelden, met een afname op overhead als gevolg. Overhead voorlichting en informatievoorziening (€ 588.788) Betreft lagere kapitaallasten (€ -104.985) en een incidenteel in 2023 beschikbaar gesteld bedrag voor de implementatie Office 365 (€ -265.000). Daarnaast is er een toename van de kosten samenwerking Westland (€ 135.000), voorlichting (€ 48.987) en verschuiving van werkgeverslasten (€ 740.205). Overhead bestuursondersteuning (€ 249.596) Betreft het in 2023 opgenomen budget voor Nieuwe Visies 2025 (€ -125.000). Daarnaast een verschuiving van werkgeverslasten (€ 373.461).
84
Baten Overhead ambtelijke organisatie (€ -80.708) Vanwege het stop zetten van Werken in Haaglanden vervalt de inkomst (€ -74.151).
Investeringen Overhead Omschrijving investering Vervanging installaties gemeentehuis 2024 IPv6 migratie (2021) Basisregistrati es BAG, BGT, WOZ en BRT Oracle migratie 2024 Vervanging Centric applicaties naar SaaS Informatiebele idsplan 2024 Schilderwerk gemeentehuis Vervanging hardware MTCs en randapparatuu r Vervanging mobiele telefoons Upgrade office 365 2025 Vervangen VW Crafte Pick-up V-590-DH
2024
2025
2026
2027 Maatsch./Ec.n ut €0 E
€ 25.000
€0
€0
€ 25.000
€0
€0
€0 E
€ 10.000
€ 50.000
€0
€0 E
€ 50.000
€0
€0
€0 E
€ 90.000
€ 90.000
€0
€0 E
€ 25.000
€ 25.000
€0
€0 E
€0
€ 140.000
€0
€0 E
€0
€ 300.000
€0
€0 E
€0
€ 80.000
€0
€0 E
€0
€ 20.000
€0
€0 E
€ 54.000
€0
€0
€0 E
€ 279.000
€ 705.000
€0
€0
Mutatie reserve
85
Mutaties reserves U I
Rekening 2022 € 326.153 - € 425.871 - € 99.718
2023
2024
2025
2026
2027
€0 - € 249.093 - € 249.093
€0 - € 169.833 - € 169.833
€0 €0 €0
€0 €0 €0
€0 - € 4.000 - € 4.000
Wijzigingen reserves 2024 ten opzichte van 2023 Baten € -79.260 Uit de algemene reserve worden in 2023 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: • Doorschuifbudget inhuur samenleving beleidsfuncties € 91.264 • Doorschuifbudget inhuur ambtelijke organisatie € 90.000 Het overige verschil wordt verklaard door diverse kleine mutaties.
86
Paragrafen
87
Bedrijfsvoering Organisatie en personeel Arbeidsmarkt We sloten 2022 af met landelijk een zeer krappe arbeidsmarkt. Sindsdien zijn er voorzichtige signalen dat de landelijke arbeidsmarkt afkoelt. De arbeidsmarktkrapte gaat echter voorlopig niet verdwijnen. Dit is merkbaar in samenwerking met andere gemeenten, in regionale samenwerking en met overige (maatschappelijke) partners en leveranciers. Ook wij kenden een zeer hoge uitstroom. Wij zijn echter ook behoorlijk in staat gebleken om nieuwe medewerkers aan te nemen. Op het moment van schrijven is dan ook weer sprake van een meer normale balans tussen uit- en instroom. We merken wel de effecten van afgelopen jaar en op een aantal plekken in onze organisatie is het moeilijk om vacatures met vaste medewerkers in te vullen. Daarnaast laat onderzoek zien dat van alle nieuwe gemeentemedewerkers (landelijk) één op de drie binnen drie jaar weer uitstroomt. Dat is de nieuwe werkelijkheid waar wij als organisatie actief op moeten investeren. We geven prioriteit aan uitvoeringskracht en de kwaliteit van onze organisatie. Talentontwikkeling Onze aandacht gaat naar ontwikkelen van talent en behoud van medewerkers. Dat kan betekenen dat we medewerkers aannemen met minder of geen gemeentelijke werkervaring, die wel graag willen leren en ontwikkelen.
Dit betekent ook dat we investeringen (moeten) blijven doen in aantrekkelijk werkgeverschap, arbeidsmarktcommunicatie op maat en passende ontwikkeling, training en opleiding, zowel op inhoud als op vaardigheden en persoonlijke effectiviteit. Op dit moment lijkt het gemeentebrede opleidingsbudget hierin niet meer helemaal te kunnen voorzien. Mogelijk dat in een later stadium hiervoor een aanvullende budgetvraag komt. Duurzame inzetbaarheid Wij gaan meer inzetten op de vitaliteit van onze medewerkers. Vitaliteit speelt een belangrijke rol bij de duurzame inzetbaarheid van onze medewerkers. Hierin investeren is belangrijk voor de toekomstbestendigheid van onze gemeente. Het betekent dat medewerkers in staat zijn om productief, gezond en gemotiveerd te blijven werken. Onderzoeken laten steeds weer zien dat medewerkerstevredenheid en betrokkenheid positief worden beïnvloed als medewerkers zich gewaardeerd voelen en de mogelijkheid krijgen om te groeien en zich te ontwikkelen. Uiteindelijk zorgt investeren in duurzame inzetbaarheid op termijn voor kostenbesparing. Gezonde en gemotiveerde medewerkers zijn minder vaak ziek en zijn productiever. Hybride werken Na twee jaar van veelvuldig thuiswerken in het kader van de pandemiebestrijding, is hybride werken onderdeel geworden van het organiseren van ons werk.
Hybride werken sluit aan op de wens van veel werkenden en past in een moderne cultuur. We willen deze verandering in de manier waarop we ons werk organiseren structureel vorm geven. Daarbij horen heldere afspraken. We brengen daarbij ook in kaart welke aanvullende maatregelen nodig en verplicht zijn. In 2024 willen we dat realiseren. Dan is ook bekend of hier extra kosten mee zijn gemoeid en zo ja welke dat zijn. Inhuur
88
Voldoende uitvoeringskracht en goede kwaliteit van onze organisatie vinden wij belangrijk en zijn nodig om onze opgaven te realiseren. In de huidige markt betekent dat ook dat we vaker dan voorheen een beroep moeten doen op inhuur van personeel. Ons uitgangspunt blijft ongewijzigd: inhuur ter overbrugging om de basisbezetting op orde te houden, zowel bij vacatures als bij afwezigheid door ziekte. Of inhuur voor tijdelijke projecten of specifieke expertise. De gemiddelde duur dat vacatures open staan, is toegenomen. Er zijn enkele uitschieters in moeilijk vervulbare vacatures waarbij functie meer dan een half jaar vacant blijft. Dat heeft tot gevolg dat inhuur langer nodig is en de kosten toenemen. Dit is een gevolg van de huidige arbeidsmarkt en niet uniek voor onze gemeente. Daar waar inhuur wordt ingezet voor vervanging tijdens (ziekte)verlof is sprake van eenmalige uitgaven om de continuïteit te borgen. De verwachting is dat deze krapte op de arbeidsmarkt voorlopig nog aanhoudt. Dat dit gevolgen heeft voor onze uitgaven is duidelijk. Welke dat precies zijn, kunnen we nog niet voorzien en kan per periode verschillen. Wij informeren u periodiek bij de begrotingswijzigingen.
regionale samenwerking We werken op veel beleidsterreinen nauw samen in de regio. Dit doen we omdat een aantal gemeentelijke taken eenvoudigweg niet door individuele gemeenten kunnen worden opgepakt. Wij zijn alert op mogelijkheden en kansen voor samenwerking. We beoordelen of samenwerking of uitbesteden van taken leidt tot betere dienstverlening, meer continuïteit of lagere kosten. Of dat het juist beter is om het werk ‘in huis’ te organiseren. Daarnaast is het van belang dat wij regionaal de belangen van Midden-Delfland blijven vertegenwoordigen en een sterke partner zijn in deze samenwerkingen.
Dienstverlening De gemeente streeft het behoud van een hoge kwaliteit van dienstverlening na. De vragen en behoeften van onze inwoners staan hierin centraal. Wij vinden het belangrijk dat onze inwoners zich gehoord en begrepen voelen. Op uiteenlopende terreinen meten wij periodiek de klanttevredenheid van onze inwoners (te denken valt aan de jaarlijkse cliënttevredenheidsonderzoeken in het sociaal domein, zoals voor de Wmo). Dergelijke onderzoeken bevestigen dat de dienstverlening in onze kleinschalige organisatie nabij en op orde is. In het kader van de dienstverleningsvisie heeft eind 2023 een breder onderzoek plaatsgevonden naar de dienstverlening. Met de uitvoeringsagenda die daarop volgt, werken we concreet aan de verbetering van dienstverlening. Ook de telefonische bereikbaarheid heeft blijvend onze aandacht nodig, zeker in de tweede lijn. De kwaliteit van de dienstverlening staat centraal.
Informatiemanagement en digitalisering Digitalisering Digitalisering is cruciaal voor gemeenten. Het draagt bij aan het verbeteren van de dienstverlening aan inwoners en ondernemers, efficiënter werken, bevorderen van transparantie en gegevens-gestuurd beleid te voeren. Daarvoor is digitale transformatie nodig. Dit brengt naast kansen, ook uitdagingen met zich mee. Onze aandacht gaat de komende jaren uit naar hoe we deze digitale transformatie kunnen vormgeven en welke rollen en taken we zelf uitvoeren en welke we uitbesteden.
89
Zo is steeds meer data beschikbaar om gegevens-gestuurd te werken. Dit vraagt om (meer) koppelingen tussen applicaties en dat maakt ook de infrastructuur complex. Om wendbaar te blijven, is het belangrijk om goed inzicht te hebben en te houden. Onze focus de komende periode ligt op het vinden van evenwicht vinden tussen digitalisering, uitbesteding en regievoering voor goede, effectieve dienstverlening. Dat vindt onder meer zijn weerslag in de samenwerking(svorm) met de gemeente Westland en andere partners dan wel leveranciers. VerSAASing VerSAASing, het gebruik van het SaaS-model (Software as a Service), is nu en de komende jaren een belangrijke (en onontkoombare) trend voor gemeenten. Het biedt ons voordelen zoals schaalbaarheid, flexibiliteit, eenvoudig onderhoud en updates, en verbeterde toegankelijkheid en samenwerking. Deze verandering vereist echter ook een aanpassing van onze organisatie, met nieuwe functies, rollen en vaardigheden voor medewerkers. Het vraagt ook dat we zorgvuldig onze serviceproviders selecteren en samenwerken, rekening houdend met de afhankelijkheid en het minimaliseren van risico's. Denk hierbij aan risico's voor beveiliging. Met name Centric heeft een koers aangegeven om de nog lokaal geïnstalleerde applicaties te migreren. Hier zijn we al mee gestart en continueren we ook in 2024 en 2025.
In 2024 beleggen we een aantal uitvoerende taken in lijn met de verSAASing van applicaties extern. Zo kijken we bijvoorbeeld hoe we business intelligence als dienst kunnen afnemen om data-analyses te kunnen uitvoeren waarmee we data kunnen combineren om inzichten te verkrijgen en daar gericht op te sturen. Ook onderzoeken we hoe we de specialistische taken in het monitoren van koppelingen en het gegevensverkeer het beste kunnen beleggen. Dienstverleningsovereenkomst ICT met Westland We willen de overeenkomst met de gemeente Westland al enige tijd herzien. Vanwege de razendsnelle ontwikkelingen op ICT hebben we de huidige overeenkomst tweemaal voor beperkte periode verlengd. De nieuwe overeenkomst is gericht op het beheer van de cloud-omgeving waarin systeemsoftware draait en af te nemen diensten voor bestaande en nieuwe uitvoerende ICT-beheertaken. In 2024 wordt de nieuwe aangepaste dienstverleningsovereenkomst vastgesteld. Hierbij behouden we de mogelijkheid om zowel in technische als organisatorische zin te kunnen ontvlechten als blijkt dat een andere contract vorm of samenwerking beter past bij de ontwikkelingen. Programma Eigentijdse ICT Wij werken samen met de gemeente Westland aan het overkoepelende, omvangrijke programma Eigentijdse ICT (EICT). Doel van EICT is een stabiele, veilige, flexibele en schaalbare omgeving voor medewerkers waarbij de continuïteit geborgd is.
Veel lopende en geplande projecten maken hiervan onderdeel uit. Onderdelen van dit programma bestaan o.a. uit de cloud-omgeving van Microsoft Azure en het moderniseren van de (digitale) werkplek. In 2024 brengen we ons datacenter naar de cloud. Dat betekent dat we geen investering meer doen in hardware, maar dienstverlening vanuit exploitatiebudgetten gaan afnemen. Dit betekent ook dat we in 2023 al starten met dit proces terwijl de hardware nog niet compleet is afgeschreven. We starten in 2024 ook met nieuwe digitale werkplekken en er wordt al rekening gehouden met nieuwe vormgeving van bedrijfscontinuïteitsmanagement zoals uitwijk bij storingen of uitval van ICT.
90
Er ligt bij dit programma een relatie met het lopende project voor de transitie naar Office365. Het geheel heeft grote impact op de werkwijze van onze medewerkers. We geven daarom op dat vlak extra aandacht in de vorm van training en ondersteuning. Europese aanbesteding vervanging storageomgeving naar cloud De storageomgeving moet worden vervangen. Hiervoor zijn in de meerjarenbegroting al middelen opgenomen voor 2025. Nieuwe ontwikkelingen leiden ertoe dat het aantrekkelijker (en uiteindelijk goedkoper is) om dit project in 2024 uit te voeren. We werken hierin samen met de gemeente Westland. De voorbereiding hiervoor is in 2023 gestart.
Informatieveiligheid en privacy Beveiliging informatie en continuïteit bedrijfsvoering Technologische ontwikkelingen blijven elkaar razendsnel opvolgen. Daarbij volgt elke keer de roep van inwoners en ondernemers, maar ook van medewerkers, college en raad om er gebruik van te maken. Tegelijkertijd wordt de informatiebeveiliging steeds complexer, zowel het technische als het organisatorische deel, door het aantal digitale toepassingen in de organisatie. Gemeentelijke informatievoorzieningen bevatten veel vertrouwelijke en privacygevoelige gegevens. Dat maakt ze erg interessant voor kwaadwillende. Al die systemen, gemeentelijke applicaties, registraties, koppelingen ertussen, netwerkapparatuur en werkplekken in een gemeente hebben ieder hun eigen eisen en uitdagingen als het gaat om informatieveiligheid. Het is een open deur dat wij onze informatiebeveiliging op orde moeten hebben. SIEM-SOC Om cyberaanvallen tijdig op te sporen en af te wenden is intelligente monitoring van ons IT-landschap dan ook noodzakelijk. Hiervoor bestaan SIEM- (Security Information & Event Management) en SOC oplossing (Security Operations Center. Een SIEM is de technische oplossing en het SOC is de organisatie van specialisten die alle IT-security gerelateerde taken uit het SIEM kan begeleiden en uitvoeren.
In het vierde kwartaal van 2023 startten we samen met de gemeente Westland een aanbesteding voor een dergelijke oplossing. Deze is naar verwachting eerste kwartaal 2024 gereed waarna het SIEM-SOC ingericht en operationeel wordt. Uitwijk bij calamiteiten We zijn verplicht om onze bedrijfscontinuïteit te waarborgen. Dat betekent dat we na een verstorend incident, de vereiste dienstverlening kunnen blijven leveren. We beschikken over een uitwijkcontract, deze voorziet in het minimale, maar herziening is nodig. In 2023 onderzochten we de uitwijkmogelijkheden voor de verplichte processen. Hieronder vallen onder meer de fysieke klant contact werkzaamheden voor de processen van burgerzaken. We richten ons niet op de vervanging van een uitwijksysteem voor onze fysieke ICT omgeving. We willen dit ondervangen door voor deze processen versneld te migreren naar de cloud en verSAASing van applicaties. Beheer, veiligheid, de bedrijfscontinuïteit met standaard inclusieve diensten als back-up en uitwijk maken standaard onderdeel uit van cloud diensten. Privacy
91
We hebben inmiddels een stevig privacy fundament en we bouwen daar in 2024 verder aan. We hebben een privacy-organisatie die het management, de medewerkers en bestuurders ondersteunt en adviseert over privacy. De komende jaren blijft het privacy bewustzijn een belangrijk aandachtspunt, evenals de verdere professionalisering en het detecteren van risico’s. Specifiek aandacht heeft ook de verdere implementatie van de Wet open overheid. Eveneens heeft de Wet politiegegevens (Wpg) onze aandacht. Werkgevers van boa’s met opsporingstaken (onder andere gemeenten) zijn verplicht om jaarlijks een interne audit uit te voeren. Ook is er elke vier jaar een externe audit nodig.
Communicatie Aandacht voor doelgroepgerichte communicatie en participatie blijft onverminderd groot. Voor een open oriëntatie naar de samenleving is het vroegtijdig betrekken van inwoners van belang. De belangen, meningen en creativiteit van inwoners en ondernemers komen daardoor eerder op tafel. Participatie maak daarom inmiddels onderdeel uit van onze manier van werken. Concrete projecten in de directe leefomgeving met een korte doorlooptijd én duidelijk verwachtingsmanagement lenen zich het best voor participatie. We zijn daarom vooraf eerlijk over de invloed die inwoners hebben en we zijn duidelijk over wie welke rol heeft in het proces. Onze dienstverlening moet goed zijn en blijven. Dat betekent in ieder geval dat wij begrijpelijke taal gebruiken in onze communicatie. Klantgerichte en begrijpelijke communicatie maakt onderdeel uit van ons inwerkprogramma voor nieuwe medewerkers. We willen hieraan een extra impuls geven. Dit doen we in 2024 voor alle medewerkers. Daarna borgen we educatie op dit gebied door dit op te nemen in ons opleidingsprogramma voor permanente educatie. In de communicatiebudgetten zijn middelen beschikbaar voor ‘business as usual’. Zoals budget voor publicaties in De Schakel Midden-Delfland en de kosten voor systemen. Daarbij was weinig ruimte voor het updaten van onze communicatiemiddelen.
Wij hebben een unieke identiteit en het is belangrijk om de meerwaarde hiervan en de kracht van ons landschap te blijven communiceren. Onze voorraad stockfoto's waaruit wij putten voor alle mogelijke uitingen is geactualiseerd en hierna volgt een aantal basis (corporate) communicatiemiddelen. Het is van belang onze unieke identiteit ook goed tot uitdrukking te laten komen in de arbeidsmarktcommunicatie. De komende jaren gaat hier meer aandacht naar uit.
92
Financiering Kaders en beleid In de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido), zijn de kaders gesteld voor een professionele inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie van decentrale overheden. Onder de treasuryfunctie vallen o.a. het beheer van geldstromen, liquiditeit, renterisico’s en de financiering van en in de gemeente (zowel lenen als uitzetten van gelden). De kaders hierbij zijn: •
Het treasurystatuut. Een beleidsmatige financiële infrastructuur, waarin verantwoordelijkheden en spelregels voor de gemeentelijke treasury zijn opgenomen. • De financieringsparagraaf die jaarlijks wordt aangeboden bij de begroting en het jaarverslag. Treasury houdt zich bezig met alle toekomstige kasstromen en daarmee samenhangende risico's. Deze risico's komen voort uit de financieringsbehoefte. Het treasurybeleid is primair gericht op het waarborgen van financiële continuïteit door maatregelen te treffen zodat de activiteiten van de gemeentelijke organisatie financierbaar blijven. Voor de renterisico's en risico's uit financiële posities treffen we beheersmaatregelen (vermijden, spreiden). We gaan in de uitwerking verder dan de wettelijke kaders. In principe zijn de uitgangspunten als volgt: • • • • • •
Zorgdragen voor voldoende financierbaarheid op korte en lange termijn. Bewerkstelligen van passende financieringsvoorwaarden. Beheersen van rente- en of financieringsrisico's. Risicomijdend uitzetten van gelden en afgeven van garanties. Zorgdragen voor een effectief, veilig en efficiënt betalingsverkeer. Actief onderhouden van contacten met marktpartijen om toegang tot de financiële markten open te houden. Door het schatkistbankieren kan de gemeente niet meer vrij beschikken over haar liquide middelen. Er is een verplichte rekening-courant verhouding met het Rijk. Er wordt geen rentevergoeding ontvangen. Met de introductie van het instrument erfpacht beogen we de gronduitgiften te stimuleren. Door het toepassen van erfpacht is er een rendement op het geïnvesteerde vermogen en (indien aanwezig) de liquide middelen van de gemeente. De risico’s van lenen worden beperkt doordat gemeenten zich moeten houden aan de kasgeldlimiet en de renterisiconorm.
Renterisico op kortlopende schuld (kasgeldlimiet) De Wet FIDO bevat instrumenten en regels die de risico’s beperken die gemeenten lopen bij het lenen. De kasgeldlimiet (voor leningen met looptijd <1 jaar) zorgt ervoor dat niet te veel kortlopende leningen worden aangetrokken. De kasgeldlimiet geeft weer tot welk bedrag de gemeente maximaal in haar korte financieringsbehoefte mag voorzien. Deze limiet is gesteld op 8,5% van de totale omvang van de begroting per 1 januari. Op basis van deze norm is de kasgeldlimiet voor onze gemeente circa € 5 miljoen. Als blijkt dat de kasgeldlimiet wordt overschreden, moet een deel van de kortlopende schuld omgezet worden in langlopende schuld