Begroting_2024-2027_Definitief_Gemeenteraad
Tekst van het document
Ontwikkeling en implementatie van instrumenten, interventies en onderdelen van een veiligheidsaanpak zoals Toezicht en handhaving Openbare Ruimte; Het Integraal Veiligheidsbeleid 2025 - 2028 opstellen met bijbehorende uitvoeringsplannen; Organisatie- en netwerkontwikkeling van actoren in het veiligheidsdomein;
29
•
Versterkingsgelden van het rijk inzetten om een ‘aanpak ondermijning op bedrijventerreinen’ op te zetten voor bedrijventerrein Harnaschpolder; • O.a. het evenementenbeleid actualiseren met extra vrijgemaakte middelen; • In 2024 willen we de BOA functie versterken door een tweede BOA aan te stellen. De werving voor deze functie wordt gestart als de middelen door de raad ter beschikking worden gesteld. Met deze versterking worden de BOA's aanzienlijk effectiever en zichtbaarder binnen de gemeente. Bovendien kunnen de BOA's, indien nodig, gezamenlijk worden ingezet en elkaar ondersteunen. Instrumenten • • • • • • • • • • • •
IVB (integraal veiligheidsbeleid) Uitvoeringsprogramma IVB Algemene Plaatselijke Verordening Midden-Delfland (en bijzondere wetten) Evenementenbeleid Horecabeleid Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden Regionaal Crisisplan Haaglanden Onze handhaver/BOA Veiligheidshuis– en kamer VTH beleid (vergunning-, toezicht- en handhavingsbeleid) Het RIEC en Bibob (van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) Bemiddeling & Mediation
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? De Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) is ontstaan op basis van de Wet veiligheidsregio’s die gemeenten verplicht een gemeenschappelijke regeling aan te gaan voor het organiseren van de samenwerking op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. De integrale aanpak van gebiedgebonden overlastgevende thema’s ontwikkelen we in samenwerking met politie, zorg en het Veiligheidshuis Haaglanden.
Wat mag het kosten?
Beschikbare middelen U Brandweer en rampenbest rijding Overige openbare orde
Rekening 2022 € 1.574.316 € 1.214.266
2023
2024
2025
2026
2027
€ 1.901.933 € 1.320.149
€ 2.066.872 € 1.329.028
€ 2.071.272 € 1.329.828
€ 2.075.672 € 1.330.628
€ 2.079.972 € 1.331.428
€ 360.050
€ 581.783
€ 737.844
€ 741.444
€ 745.044
€ 748.544
30
Beschikbare middelen I Brandweer en rampenbest rijding Overige openbare orde
Rekening 2022 - € 12.331 - € 12.546
2023
2024
2025
2026
2027
- € 21.700 €0
- € 22.200 €0
- € 22.800 €0
- € 23.400 €0
- € 24.000 €0
€ 215
- € 21.700
- € 22.200
- € 22.800
- € 23.400
- € 24.000
€ 1.561.985
€ 1.880.233
€ 2.044.672
€ 2.048.472
€ 2.052.272
€ 2.055.972
Lasten Overige openbare orde (€ 156.061) Betreft een verschuiving van werkgeverslasten (€ 133.180) en toename van de kosten (€ 20.207) handhaving (BOA).
Mutaties reserve
Mutaties reserve U I
Rekening 2022 €0 - € 12.381 - € 12.381
2023
2024
2025
2026
2027
€0 €0 €0
€0 €0 €0
€0 €0 €0
€0 €0 €0
€0 €0 €0
31
Programma 3 Beleidsveld beheer openbare ruimte Beleidsdoel Het leveren van een kwalitatieve bijdrage aan de aanleg, de verbetering en de instandhouding van de boven- en ondergrondse infrastructuur, de leefbaarheid van de woonomgeving en de natuur-ontwikkeling.
Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Binnen de kaders van wat financieel mogelijk is handhaven van een onderhoudsniveau van de openbare ruimte waarbij inwoners zich prettig voelen.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? De inrichting van de openbare ruimte draagt bij aan de beleving van de kwaliteit van de dorpen en het landschap. Cittaslow ondersteunt bewustwording van de inrichting van die ruimte, waarbij rekening wordt gehouden met de directe omgeving. Een historische omgeving vraagt om een ander bestratingsmateriaal en om andere inrichtingselementen dan een nieuwbouwwijk. In het open veenweidegebied wordt rekening gehouden met zichtlijnen en het voorkomen van lichtvervuiling door bijvoorbeeld groene ledverlichting toe te passen. Aandacht voor duurzaamheid door bijvoorbeeld het gebruik van milieuvriendelijke materialen, hergebruik van bestratingsmateriaal en relinen van riolering is bij de inrichting van de openbare ruimte een belangrijk aspect. Ook wordt er bij vervanging van voertuigen voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte zoveel mogelijk ingezet op elektrische voertuigen.
Wat gaan we daarvoor doen? Wegen Concrete acties voor 2024 • • • • • • • • • • •
De kwaliteit van wegen verhogen door een extra structurele financiële impuls op basis van het nieuwe wegenbeheerplan. De wegen binnen enkele jaren op een hoger kwaliteitsniveau brengen en houden. Klimaat adaptief inrichten van wegen bij nieuwbouw en reconstructies. Benutten van meekoppelkansen bij infrastructurele projecten van andere overheden zoals de N468 of de N223. Intensiveren van afstemming en samenwerking met het Hoogheemraadschap van Delfland voor wegen op kades. Intensiveren van integrale aanpak wegen en nutsvoorzieningen. Optimaliseren van vegen en onkruidbestrijding in afstemming met groenbeheer. Beheer van wegmeubilair, markering en bebording volgens het nieuwe beheerplan. Opschoonactie van bebording en wegmeubilair (sanering, afronding van in 2023 gestarte werk). Opstellen van onderhoudsplan halfverharding. Opstellen van beheernotitie onkruidbestrijding en vegen.
32
• Opstellen van beheernotitie halfverharding. • Actualiseren van gemeentelijke regelgeving kabels en leidingen. Instrumenten • Wegenbeheerplan 2024-2028. Vaststelling staat gepland in 2023. • Gladheidsbestrijdingsplan • Wegenlegger • Beheerplan wegmeubilair 2024-2028 (inclusief bebording en markering) Civiele kunstwerken Concrete acties voor 2024 • Vaststellen van geactualiseerd beheerplan bruggen Instrumenten • Beheerplan bruggen 2024-2028 Openbare verlichting Concrete acties voor 2024 • Vervangen van afgeschreven armaturen en verbeteren van de lichttechnische kwaliteit. • Gebruik maken van dimmers, Telemanagement units en (groene) ledverlichting. • Verlichten van achterpaden (sociale veiligheid). Instrumenten •
Keuzenotitie openbare verlichting 2024-2028
Wat mag het kosten?
Beschikbare middelen U Binnenhave ns en waterwegen Waterkering , afwatering en landaanwin ning Wegen I Binnenhave ns en waterwegen
Rekening 2022 € 2.999.481 € 317.770
2023
2024
2025
2026
2027
€ 4.368.624 € 540.244
€ 3.937.632 € 498.973
€ 4.216.421 € 536.007
€ 4.374.001 € 566.440
€ 4.379.709 € 573.440
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€ 2.681.711 - € 90.886 - € 4.724
€ 3.828.380 - € 157.352 - € 5.000
€ 3.438.659 - € 82.000 - € 5.000
€ 3.680.414 - € 153.600 - € 5.000
€ 3.807.561 - € 85.800 - € 5.000
€ 3.806.269 - € 87.600 - € 5.000
33
Beschikbare middelen Waterkering , afwatering en landaanwin ning Wegen
Rekening 2022 €0
2023
2024
2025
2026
2027
€0
€0
€0
€0
€0
- € 86.162 € 2.908.595
- € 152.352 € 4.211.272
- € 77.000 € 3.855.632
- € 148.600 € 4.062.821
- € 80.800 € 4.288.201
- € 82.600 € 4.292.109
Wijziging budget 2024 ten opzichte van 2023 Lasten Wegen, kunstwerken en openbare verlichting (€ -389.721) In 2023 is vanuit de reserve Grondexploitaties dekking gevonden voor uitvoeringswerkzaamheden aan de Bouwmare (€ -70.000) en zijn er incidentele budgetten voor wegmeubilair (€ -150.000) en bebording (€ -300.000) geweest. Verder is het bedrag voor het inlopen van achterstanden MJOP’s in 2024 hoger geweest dan in 2023 (€ 170.000) en zijn er bij de jaarrekening doorgeschoven budgetten van 2022 naar 2023, betreft belijning en markering (€ -67.000) en onderhoud asfaltverhardingen (€ -150.000). Hiernaast zijn er hogere kapitaallasten (€ 188.557) en budget ten behoeve van groepsremplace (€ 16.264). Het gevolg van een verschuiving van werkgeverslasten (€ -19.510) geeft een verklaring voor het restant. Binnenhavens en waterwegen (€ -41.271) De afname ontstaat hoofdzakelijk vanwege een in 2022 naar 2023 doorgeschoven budget voor baggerwerkzaamheden (€ -67.000). Hiernaast is er een stijging van de kapitaallasten (€ 23.295) en een verschuiving van werkgeverslasten (€ -4.317). Baten Wegen, kunstwerken en openbare verlichting (€ -75.352) De afname aan inkomsten is vanwege een incidentele bijdrage MRDH voor de Bouwmare (€ -77.200) in 2023.
Investeringsoverzicht
Omschrijving investering Reconstructie en dijkverzwaring Dijkshoornsek ade Reconstructie verharding
2024
2025
2026
€ 670.000
€0
€0
€ 970.000
€0
€0
2027 Maatsch./Ec.n ut €0 M
€0 M
34
Omschrijving investering deel Westlander,Sc houw, Aak en Praam Reconstructie Hoornseweg (metropolitan e fietsroute) Woudselaan Reconstructie wegen Woudselaan & Lookwatering Den Hoorn Vervangen lichtmasten 2024 Vervangen lichtmasten armaturen 2024 Vervangen lichtmasten 2025 Vervangen lichtmasten armaturen 2025 Vervangen lichtmasten 2026 Vervangen lichtmasten armaturen 2026 Vervangen lichtmasten 2026 Vervangen lichtmasten armaturen 2026 Vervangen brug S019
2024
2025
2026
2027 Maatsch./Ec.n ut
€ 550.000
€0
€0
€0 M
€ 350.000 € 262.500
€0 €0
€0 €0
€0 M €0 M
€ 121.333
€0
€0
€0 M
€ 60.667
€0
€0
€0 M
€0
€ 123.667
€0
€0 M
€0
€ 61.833
€0
€0 M
€0
€0
€ 123.667
€0 M
€0
€0
€ 61.833
€0 M
€0
€0
€0
€ 123.667 M
€0
€0
€0
€ 61.833 M
€ 277.100
€0
€0
€0 M
35
Omschrijving investering Zouteveensew eg Renoveren Hodenpijlbrug S0028 Vervangen brug ZuidkadeZouteveensew eg (S022) Vervangen brug S020 Zouteveensew eg Vervangen brug S021 Zouteveensew eg Vervangen brug Hoornseweg DH 003 Vervangen burg DH019 Woudseweg thv Lookwatering Vervangen burg DH010 Noordelijke brug Looksingel Vervangen burg DH009 Zuidelijke brug Looksingel Vervangen beschoeiingen /damwanden 2024 Vervangen beschoeiingen /damwanden 2025 Vervangen beschoeiingen
2024
2025
2026
2027 Maatsch./Ec.n ut
€ 182.300
€0
€0
€0 M
€ 192.100
€0
€0
€0 M
€ 202.300
€0
€0
€0 M
€ 267.700
€0
€0
€0 M
€ 1.521.800
€0
€0
€0 M
€0
€ 241.740
€0
€0 M
€0
€ 93.024
€0
€0 M
€0
€ 103.224
€0
€0 M
€ 350.000
€0
€0
€0 M
€0
€ 350.000
€0
€0 M
€0
€0
€ 350.000
€0 M
36
Omschrijving investering /damwanden 2026 Vervangen beschoeiingen /damwanden 2027 Vervanging duiker Baanderheer (M030) (2021)
2024
2025
2026
2027 Maatsch./Ec.n ut
€0
€0
€0
€ 350.000 M
€ 160.000
€0
€0
€0 M
€ 6.137.800
€ 973.488
€ 535.500
Wat gaan we daarvoor doen? Groen Concrete acties voor 2024 • Ondersteunen van bewonersinitiatieven voor vergroening van de wijken. • Klimaatadaptieve inrichting realiseren met meer groen. • Uitvoeren van ecologisch plus groenbeheer met eigen groendienst. • Uitbreiden van ecologisch bermbeheer. • Kwaliteitsimpuls groen Harnaschpolder. • Actualiseren van groenbeleidsplan. • Optimaliseren van afstemming groenbeheer en onkruidbestrijding op verharding en vegen. Instrumenten • Groenbeleidsplan Midden-Delfland Begraafplaatsen Concrete acties voor 2024 • Actualiseren van beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen. • Opstellen van beheerplan begraafplaatsen. • In stand houden van het huidige kwaliteitsniveau van de begraafplaatsen Instrumenten •
Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen 2009
Wat mag het kosten?
Beschikbare middelen U
Rekening 2022 € 1.435.233
2023
2024
2025
2026
2027
€ 1.611.969
€ 1.687.716
€ 1.703.945
€ 1.717.064
€ 1.727.546
37
Beschikbare middelen Begraafplaa tsen Openbaar groen I Begraafplaa tsen Openbaar groen
Rekening 2022 € 204.667
2023
2024
2025
2026
2027
€ 244.094
€ 253.306
€ 254.571
€ 254.469
€ 255.594
€ 1.230.567
€ 1.367.875
€ 1.434.411
€ 1.449.373
€ 1.462.595
€ 1.471.951
- € 370.765 - € 209.828
- € 167.430 - € 144.304
- € 171.000 - € 147.800
- € 174.800 - € 151.500
- € 178.500 - € 155.100
- € 182.200 - € 158.700
- € 160.937
- € 23.126
- € 23.200
- € 23.300
- € 23.400
- € 23.500
€ 1.064.469
€ 1.444.539
€ 1.516.716
€ 1.529.145
€ 1.538.564
€ 1.545.346
Wijziging budget 2024 ten opzichte van 2023 Lasten Openbaar groen (€ 66.535) De kosten voor groenonderhoud zijn toegenomen, vanwege onder andere een hogere indexatie van aannemers (€ 55.053). Hiernaast is er een bij de jaarrekening 2022 naar 2023 doorgeschoven bedrag voor behandeling plagen en ziekten van bomen (€ -50.000). Het restant is een verschuiving van werkgeverslasten (€ 64.087).
Investeringsoverzicht
Omschrijving investering Herinrichting openbaar groen 2024 Herinrichting openbaar groen 2025 Herinrichting openbaar groen 2026 Herinrichting openbaar groen 2027
2024
2025
2026
2027 Maatsch./Ec.n ut €0 M
€ 50.000
€0
€0
€0
€ 50.000
€0
€0 M
€0
€0
€ 50.000
€0 M
€0
€0
€0
€ 50.000 M
€ 50.000
€ 50.000
€ 50.000
€ 50.000
Wat mag het kosten? Speelplaatsen Concrete acties voor 2024
38
• • •
Meer aandacht voor natuurlijk spelen en spelen in het groen bij herinrichting van speelplaatsen; Vergroenen van verharde (grijze) speelplaatsen; Bij speelplaatsen die weinig gebruikt worden niet opnieuw speeltoestellen plaatsen, maar wel de speelruimte behouden en speelaanleidingen toevoegen; • Actualiseren Nota spelen. Instrumenten •
Nota spelen
Wat mag het kosten?
Beschikbare middelen U Speelvoorzi eningen I Speelvoorzi eningen
Rekening 2022 € 183.325 € 183.325
2023
2024
2025
2026
2027
€ 116.264 € 116.264
€ 224.899 € 224.899
€ 213.510 € 213.510
€ 210.761 € 210.761
€ 211.773 € 211.773
€0 €0
€0 €0
€0 €0
€0 €0
€0 €0
€0 €0
€ 183.325
€ 116.264
€ 224.899
€ 213.510
€ 210.761
€ 211.773
Wijziging budget 2024 ten opzichte van 2023 Lasten Speelvoorzieningen (€ 108.635) De toename op dit taakveld komt met name door hogere kapitaallasten (€ 93.960). Het restant betreft een verschuiving van werkgeverslasten (€ 13.372).
Investeringsoverzicht
Omschrijving investering Speelvoorzieni ngen 2024 Speelvoorzieni ngen 2025 Speelvoorzieni ngen 2026 Speelvoorzieni ngen 2027
2024
2025
2026
2027 Maatsch./Ec.n ut €0 M
€ 110.000
€0
€0
€0
€ 130.000
€0
€0 M
€0
€0
€ 100.000
€0 M
€0
€0
€0
€ 110.000 M
39
Omschrijving investering
2024
2025
2026
€ 110.000
€ 130.000
€ 100.000
2027 Maatsch./Ec.n ut € 110.000
Beleidsveld verkeer Beleidsdoel Het hoofddoel van het verkeersbeleid blijft het terugdringen van de overlast van het gemotoriseerde verkeer in de dorpen. Dit doen we via drie routes: •
het actief ontmoedigen van het gebruik van de wegen in Midden-Delfland voor doorgaand verkeer; • het verbeteren van de alternatieve vervoersmogelijkheden, zoals openbaar vervoer, fiets en wandelen; • verduurzamen van het wagenpark door het aanleggen en faciliteren van oplaadpunten voor elektrische voertuigen. Verder blijft het verkeersbeleid van de gemeente erop gericht om: • •
de veiligheid voor alle verkeersdeelnemers te verbeteren, met een extra prioriteit voor schoolroutes; de recreatiemogelijkheden in Midden-Delfland te vergroten door het verbeteren van fiets- en wandelverbindingen.
Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect De afwikkeling van het verkeer op een zodanige wijze organiseren dat voor de inwoners beperkte overlast wordt veroorzaakt.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Het stimuleren van alternatieve vervoersmethoden vloeit voort uit de uitgangspunten van Cittaslow. Binnen de dorpen wordt rekening gehouden met veilige routes voor fietsers en voetgangers. Fietsroutes zijn beschikbaar voor recreatie en woon-werkverkeer. Binnen de MRDH is een actieve inzet om voor fietsverkeer metropolitane fietsroutes te creëren.
Wat gaan we daarvoor doen? Concrete acties voor 2024 • • • • • • • •
In stand houden openbaar vervoer op minimaal het huidige niveau, in Midden-Delfland. Belang van onze gemeente inbrengen in infrastructurele projecten van het rijk en de provincie. Aanpassen van de parkeersituatie en verkeercirculatie in het centrum van Den Hoorn. Terugdringen van doorgaand verkeer door de dorpen. Mobiliseren van bedrijven tot duurzame mobiliteit. Opstellen van de visie verkeersveiligheid. Herinrichting Maassluiseweg voor verbetering verkeersveiligheid. Verbeteren verkeersveiligheid Zouteveenseweg.
40
Instrumenten • • • • • • • • • •
Verkeersplan Den Hoorn 2016 Nota parkeernormen Midden-Delfland 2020 Beleid laadinfrastructuur 2022 Routestructuurplan (Recreatieschap Midden-Delfland) Structuurschets Harnaschpolder e.o. 2002 Bestuurlijke overeenkomst IODS Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid MRDH 2016-2025 Regionaal Investeringsprogramma Regionale aanbesteding laadinfrastructuur Strategisch Plan Verkeersveiligheid
Wat mag het kosten?
Beschikbare middelen U Parkeren Verkeer en vervoer I Parkeren Verkeer en vervoer
Rekening 2022 € 257.893 € 9.372 € 248.521
2023
2024
2025
2026
2027
€ 409.341 € 28.678 € 380.663
€ 428.979 € 12.782 € 416.197
€ 432.079 € 13.014 € 419.065
€ 434.701 € 13.196 € 421.505
€ 437.631 € 13.396 € 424.235
- € 76.348 - € 13.630 - € 62.717
- € 41.730 - € 10.859 - € 30.871
- € 42.600 - € 11.000 - € 31.600
- € 43.500 - € 11.100 - € 32.400
- € 44.400 - € 11.200 - € 33.200
- € 45.300 - € 11.300 - € 34.000
€ 181.545
€ 367.611
€ 386.379
€ 388.579
€ 390.301
€ 392.331
Wijziging budget 2024 ten opzichte van 2023 Lasten Verkeer en vervoer (€ 35.534) De toename op dit taakveld vanwege een uit 2022 naar 2023 doorgeschoven budget voor verbetering verkeerssituaties (€ -25.000) en verkeersborden (€ -10.000). Hiernaast is er incidenteel budget in 2024 voor het beheerplan verkeersborden (€ 30.589). Het restant betreft een verschuiving van werkgeverslasten (€ 41.669).
Beleidsveld milieu Beleidsdoel Het versterken en behouden van een duurzame, veilige, gezonde en aangename leefomgeving voor inwoners en bezoekers gebaseerd op de uitvoering van de Wet milieubeheer, de waarden van Cittaslow en de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties (Global Goals).
41
Wat willen we bereiken? Het realiseren en in stand houden van een veilige, gezonde en aangename leefomgeving en bijdragen aan een duurzaam Midden-Delfland, vanuit een duurzame ontwikkeling. Een duurzame ontwikkeling van de fysieke leefomgeving is een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van huidige generaties zonder daarmee de mogelijkheden voor de toekomstige generaties in gevaar te brengen ook in hun behoeften te voorzien (VN-commissie Brundtland, 1987).
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Duurzaamheid is één van de basisprincipes van Cittaslow. Hierbij gaat het om de regelgeving op deze terreinen en zorgen voor bewustwording, zodat inwoners en bedrijven meer maatregelen treffen dan wettelijk voorgeschreven. Hierdoor zijn inwoners en bezoekers zich er meer bewust van dat zij zich bevinden in een groen landschap van hoge kwaliteit. Maatregelen om minder energie te gebruiken en meer duurzame energiebronnen te gebruiken sluiten nauw aan bij Cittaslow. Bijvoorbeeld de onderdelen die betrekking hebben op klimaatadaptatie en klimaatmitigatie. Voor klimaatadaptatie (aanpassen aan klimaatverandering) wordt vanuit het nationale Deltaprogramma gewerkt aan een klimaatbestendig Midden-Delfland. Denk daarbij aan maatregelen met betrekking tot droogte, hitte en wateroverlast voor de diverse gebieden in Midden-Delfland. Daarnaast is aandacht voor maatregelen met betrekking tot klimaatmitigatie (verminderen emissies broeikasgassen). De Regionale Energie Strategie (RES), de Warmtetransitie visie vormt daarvoor een kader voor maatregelen. In het aan de Warmtetransitie visie gekoppelde Meerjarig Uitvoeringsprogramma staan projecten opgenomen om het verminderen van energiegebruik bij inwoners en de verdere energietransitie van fossiele brandstoffen naar duurzaam opgewekte energie te ondersteunen.
Andere onderdelen komen terug bij de desbetreffende beleidsterreinen, zoals het beheer van de openbare ruimte en Duurzaam Boer Blijven. Doelstelling daarbij is dat Midden-Delfland in 2050 CO2 neutraal is. Afvalbeleid is een ander onderdeel dat binnen dit beleidsveld en Cittaslow belangrijk is. Cittaslow roept op tot voorkomen van verspilling, preventie op het ontstaan van afval en bij het ontstaan van afval dit zoveel mogelijk gescheiden te verwerken.
Wat gaan we daarvoor doen? De Wet milieubeheer wordt voor een groot deel geïntegreerd in de Omgevingswet. De gemeentelijke verplichtingen (en daarmee onze doelen) zijn uitgewerkt in operationele plannen en (toetsings)kaarten die gebaseerd op de regelgeving van de Wet milieubeheer. Per beleidsveld zijn operationele doelen vastgesteld en kosten inzichtelijk gemaakt. De bestaande plannen en kaarten hebben betrekking op de volgende milieu gerelateerde thema’s: • • • • • • •
Riolering Afval en circulaire economie Handhaving, toezicht en vergunningverlening Bodem Geluid (Geluidsactieplan/Geluidskaart) en stiltebeleid Luchtkwaliteit Externe Veiligheid
42
• • •
Klimaat, energie en warmte Water Groen en natuur
Concrete doelen/acties voor 2024 Handhaving en vergunningverlening De milieubelastende activiteiten worden door Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) getoetst aan en gecontroleerd op de voorschriften van de Wet milieubeheer, de Omgevingswet met de daarbij behorende Algemene Maatregelen van Bestuur en andere milieuregelgeving. De ODH doet dit vooral op basis van een jaarlijks door het college vast te stellen uitvoeringsplan. De jaarlijkse bijdrage aan de ODH wordt bepaald op grond van voorcalculatie. Daadwerkelijke afrekening van de kosten van de ODH vindt plaats op basis van werkelijke gepleegde inzet (output financiering). Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Dat kan zorgen voor aanpassing van de jaarlijkse bijdrage aan ODH. Bodem Met het vaststellen van de bodemfunctiekaart is gekozen voor het principe dat de bodem in MiddenDelfland niet vuiler mag worden. De bodemfunctiekaart maakt de gewenste bodemkwaliteit inzichtelijk. Voor de Harnaschpolder is een aparte bodemkwaliteitskaart vastgesteld. Uitgangspunt van het Rijk is dat per 1 januari 2024 een deel van de huidige bodemtaken van de provincie worden overgedragen aan gemeenten. De ODH zal deze taken namens ons uitvoeren. Op nationaal niveau vindt nog discussie plaats over de vergoeding van deze extra taak voor gemeenten .
In de begroting is nog geen aanvullende raming opgenomen omdat de kosten en vergoeding ervan nog onbekend zijn. Door het ministerie, het IPO en de VNG wordt gewerkt aan meerjarige afspraken over financiering voor de periode 2024-2030. Geluid • •
Voldoen aan de wettelijke verplichtingen voor omgevingslawaai en geluid belaste bedrijven. Ondersteunen van het provinciale beleid voor stiltegebieden en hier rekening mee houden in de vergunningverlening. • Geen nieuwe overlast gevende activiteiten zoals helikoptervluchten en wegverkeerslawaai. Het Actieplan Geluid is een wettelijke verplichting van de Europese commissie. Het gemeentelijk actieplan bestaat uit een geluidskaart en een actieplan voor de aanpak van de knelpunten. Het actieplan dient elke vijf jaar herzien te worden. Het huidige actieplan is vastgesteld in 2018. Aan de hand van de in 2022 geactualiseerde geluidskaart wordt gewerkt aan een nieuw Actieplan Geluid dat in 2024 aan de raad ter vaststelling zal worden voorgelegd. Luchtkwaliteit Onder de Omgevingswet wordt de luchtkwaliteit jaarlijks gemonitord in aandachtsgebieden van stikstofoxide en fijnstof. Omdat de gemeente Midden-Delfland in een aandachtsgebied ligt, monitoren wij jaarlijks de luchtkwaliteit langs relevante gemeentelijke wegen. Bij nieuwe planontwikkelingen nemen wij het aspect luchtkwaliteit mee. Wij ondersteunen regionale plannen die de luchtkwaliteit verbeteren.
43
Externe Veiligheid/Omgevingsveiligheid Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt het begrip Externe Veiligheid vervangen door het begrip Omgevingsveiligheid. Bij omgevingsveiligheid gaat het onder meer om risico's van het gebruik en transport van gevaarlijke stoffen, veiligheid van milieubelastende activiteiten en veiligheid van zich snel ontwikkelende technieken. Daarnaast worden aandachtsgebieden en voorschriftgebieden geïntroduceerd om de omgevingsveiligheid te beheersen. Omgevingsveiligheid binnen Midden-Delfland is gericht op: •
Binnen de mogelijkheden, situaties voorkomen die kunnen leiden tot een verhoogd veiligheidsrisico. • Risicovolle bedrijven en activiteiten weren uit woonomgeving en waar nodig verplaatsten. • Voorbereid blijven op risico’s. • Structurele borging van omgevingsveiligheid in beleid ruimtelijke ordening en milieu. Klimaatadaptatie De doelstelling is een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting van de leefomgeving in 2050. Daarvoor zijn maatregelen nodig om nadelige gevolgen van wateroverlast, droogte (met kans op versnelde bodemdaling), overstromingen en hittestress tegen te gaan. Klimaatadaptatie is opgenomen als één van de speerpunten in het Duurzaamheidsprogramma fysiek domein Midden-Delfland 20202023. In de Strategie Klimaatadaptatie Midden-Delfland 2021-2026 is uitgewerkt welke aanpak nodig is om klimaatadaptatie in de gemeente te implementeren. Deze aanpak is gestoeld op de 7 ambities uit het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) en bestaat uit twee fasen. Het streven is om in 2024 fase 1 af te ronden: kwetsbaarheden in beeld brengen, risicodialogen voeren en een beknopte strategie maken, en opstellen van het meerjarig uitvoeringsprogramma. Fase 2 is het uitvoeren van projecten uit het uitvoeringsprogramma. Indien dit structurele consequenties heeft voor de meerjarenbegroting, wordt dit separaat aan de raad voorgelegd.
Klimaatmitigatie In de Transitie Visie Warmte (TVW) van de gemeente Midden-Delfland (2021) is als doel gesteld om in 2050 een CO2-neutrale gemeente te zijn. Ons streven is om in 2030 de transitie naar definitieve fossielvrije alternatieven mogelijk te maken. Binnen het raamwerk van de TVW is het meerjarig uitvoeringsprogramma (MJUP) verduurzaming koopwoningen Midden-Delfland 2023 -2026 vastgesteld (juni 2023). Het MJUP draagt bij aan de doelstelling van het Nationaal Isolatieprogramma, namelijk het versneld isoleren van slecht geïsoleerde woningen en daarbij ondersteuning bieden aan de doelgroepen die dat het hardst nodig hebben. Het programma draagt direct bij aan de gemeentelijke doelstelling om inwoners te helpen met energiebesparing, energiearmoede te bestrijden en energie- en CO2-neutraal te zijn in 2050. Toezicht energie label C kantoren Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft per 1 januari 2023 de energielabel C-verplichting ingevoerd voor kantoren. Dit geldt ook voor gemeentelijke vastgoed. Deze verplichting is opgenomen in het bouwbesluit waarvoor de gemeente bevoegd gezag is. Ook in 2024 zullen wij uitvoering geven aan toezicht op de energielabel C verplichting bij kantoren. Deze taak is als 'plustaak' ondergebracht bij de ODH. Dat heeft extra kosten tot gevolg.
Hierom is de jaarlijkse bijdrage aan de ODH voor de jaren 2024 en 2025 verhoogd met € 11.000.
44
Water: •
In het kader van het afsprakenkader Emissieloze kas 2027 wordt samen met andere glastuinbouwgemeenten, waterschappen en de glastuinbouwsector gewerkt aan het voorkomen van emissies van bestrijdingsmiddelen en meststoffen vanuit de glastuinbouw naar het oppervlaktewater. • Onder leiding van het Hoogheemraadschap van Delfland wordt samen met andere gemeenten gewerkt aan de maatregelen ten behoeve van de (chemische en ecologische) doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water in 2027. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen de resultaat verplichte oppervlaktewaterlichamen (grote wateren zoals vaarten en kanalen) en inspanningsverplichte overige, kleinere wateren. Concreet moet bijvoorbeeld gedacht worden aan de maatregelen die voortkomen uit het Afsprakenkader Emissieloze Kas, BPL en Kringloopboeren. • Daarnaast is in 2023 een kleinschalige pilot van een toezichtproject gestart specifiek gericht op indirecte lozingen van de glastuinbouw en daarmee verbetering van de kwaliteit van het oppervlaktewater. In dit project werkt de Omgevingsdienst nauw samen met het Hoogheemraadschap om indirecte lozingen op te sporen. Doel van de pilot is het opdoen van kennis van de materie en vaststellen van mogelijkheden tot opsporing van indirecte lozingen. Bij positief resultaat zal de pilot in 2024 worden voortgezet.
In dat geval zal het project grootschaliger opgezet worden dat naar verwachting resulteert in een extra bijdrage aan de ODH. • Vanuit BPL wordt ook ingezet op terugdringen van emissies van de glastuinbouw. Groen/natuur Ons natuurbeleid is verwoord in programma 1, bij het beleidsveld ‘groen’. Daarnaast voeren we het volgende uit: • • • • • • •
Waar mogelijk ecologisch beheer van wegkanten en oevers vanuit het gemeentelijk beheer en in samenwerking met de Coöperatie Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland u.a.. Toetsen van omgevingsvergunningen aan de Wet natuurbescherming (per 1 januari 2024 Omgevingswet). Interne en externe communicatie over het milieu. Waar mogelijk subsidie aanvragen ter ondersteuning van projecten. Participatie in regionale projecten, zoals de emissie van meststoffen en bestrijdingsmiddelen naar het oppervlaktewater door de glastuinbouwsector te verminderen. Actieve participatie bij het realiseren van nieuwe geothermielocaties in Midden-Delfland. Actieve deelname aan WarmtelinQ (voorheen Leiding door het Midden).
Instrumenten • • • • • • •
Wet Milieubeheer Omgevingswet (inwerkingtreding 1 januari 2024) Regionaal bodembeleid Zuid-Holland (tot gedeeltelijke taakoverheveling naar gemeente) Omgevingsvisie Provincie Zuid-Holland Stiltebeleid Provincie Zuid-Holland Bodemkwaliteitskaart bedrijfsterrein Harnaschpolder Bodemfunctiekaart gemeente Midden-Delfland
45
• • • • • • • • •
Duurzaamheidsprogramma fysiek domein Midden-Delfland 2020-2023 Regionale Energiestrategie MRDH (RES) Regionale energieloket Uitvoeringsplan Transitievisie Warmte Omgevingsvisie 1.0 Regelgeving bruidsschat Omgevingswet Geurverordening Midden-Delfland 2009/geurhinderbeleid Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 en visie Behoud door Ontwikkeling (Vitale Dorpen in Midden-Delfland 2025) LOP Midden-Delfland®2025
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Met de deelname aan Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex wordt beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de wettelijke verplichtingen op het gebied van afvalinzameling. Het doel van de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) is het uitvoeren van de wettelijke milieutaken. Hierbij wordt voldaan aan landelijke kwaliteitscriteria, wordt gezorgd voor specialismevorming op inhoud en wordt een bijdrage geleverd aan een constante en eenduidige taakuitvoering in de regio. Deelname aan deze gemeenschappelijke regeling is opgelegd vanuit de Wet milieubeheer. De gemeente neemt deel aan de Coöperatie coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland U.A. Primaire doelstelling van deelname aan de coöperatieve vereniging is het creëren van een efficiënte en beleidsarme organisatie voor het beheer van recreatieve groengebieden.
Wat mag het kosten?
Beschikbare middelen U Afvalverzam eling en verwerking Milieubehe er Riolering I Afvalverzam eling en verwerking Milieubehe er
Rekening 2022 € 4.767.046 € 2.370.256
2023
2024
2025
2026
2027
€ 5.310.614 € 2.217.513
€ 5.352.910 € 2.289.421
€ 5.488.451 € 2.378.267
€ 5.654.633 € 2.490.137
€ 6.020.135 € 2.675.342
€ 965.521
€ 1.383.403
€ 1.299.338
€ 1.318.477
€ 1.335.137
€ 1.496.053
€ 1.431.270 -€ 4.630.417 -€ 2.855.719
€ 1.709.698 -€ 5.062.101 -€ 2.694.051
€ 1.764.152 -€ 5.282.375 -€ 2.799.422
€ 1.791.707 -€ 5.364.665 -€ 2.906.748
€ 1.829.358 -€ 5.554.486 -€ 3.042.348
€ 1.848.740 -€ 5.813.189 -€ 3.266.403
- € 5.567
- € 358.067
- € 361.315
- € 364.564
- € 364.564
- € 364.564
46
Beschikbare middelen Riolering
Rekening 2022 -€ 1.769.131 € 136.630
2023
2024
2025
2026
2027
-€ 2.009.983 € 248.513
-€ 2.121.638 € 70.535
-€ 2.093.353 € 123.786
-€ 2.147.574 € 100.147
-€ 2.182.222 € 206.946
Wijziging budget 2024 ten opzichte van 2023 Lasten Afvalinzameling en verwerking (€ 71.908) De toename van de lasten ontstaat hoofdzakelijk door hogere kosten voor afvalinzameling (€ 59.916). Het restant zit in de lagere raming van de compensatie verenigingen ten opzichte van 2023 (€ -25.000) en verschuiving van werkgeverslasten (€ 36.130). Milieubeheer (€ -84.065) De afname wordt met name veroorzaakt vanwege uit 2022 naar 2023 doorgeschoven budgetten voor de energietransitie (€ -102.564) en advieskosten (€ -21.625). Hiernaast is er een toename van de lasten als gevolg van een verschuiving van werkgeverslasten (€ 42.274). Baten Afvalinzameling en verwerking (€ 95.273) Ondanks een toename van het aantal aansluitingen en inkomsten afvalinzameling (€ 50.580) nemen de kosten sterker toe, met een hogere onttrekking aan de egalisatievoorziening als gevolg (€ 44.693).
Investeringsoverzicht
Omschrijving investering Vervangen pompunits drukriolering (GRP) 2024 Vervangen pompunits drukriolering (GRP) 2025 Vervangen pompunits drukriolering (GRP) 2026 Vervangen pompunits drukriolering (GRP) 2027
2024
2025
2026
2027 Maatsch./Ec.n ut €0 E
€ 205.000
€0
€0
€0
€ 205.000
€0
€0 E
€0
€0
€ 205.000
€0 E
€0
€0
€0
€ 205.000 E
47
Omschrijving investering Vervangen pompen hoofdgemalen (GRP) 2024 Vervangen vrijvervalrioler ing 2024 Vervangen pompen hoofdgemalen (GRP) 2025 Vervangen vrijvervalrioler ing 2025 Vervangen pompen hoofdgemalen (GRP) 2026 Vervangen vrijvervalrioler ing 2026 Vervangen pompen hoofdgemalen (GRP) 2027 Vervangen vrijvervalrioler ing 2027 Vervangen persleidingen 2024 Vervangen persleidingen 2025 Vervangen persleidingen 2026 Vervangen persleidingen 2027
2024
2025
2026
2027 Maatsch./Ec.n ut €0 E
€ 200.000
€0
€0
€ 400.000
€0
€0
€0 E
€0
€ 124.000
€0
€0 E
€0
€ 400.000
€0
€0 E
€0
€0
€ 124.000
€0 E
€0
€0
€ 460.000
€0 E
€0
€0
€0
€ 88.000 E
€0
€0
€0
€ 460.000 E
€ 403.000
€0
€0
€0 E
€0
€ 403.000
€0
€0 E
€0
€0
€ 403.000
€0 E
€0
€0
€0
€ 403.000 E
€ 1.208.000
€ 1.132.000
€ 1.192.000
€ 1.156.000
Mutaties reserve
48
Mutaties reserve U I
Rekening 2022 € 2.367.575 -€ 2.396.267 - € 28.692
2023
2024
2025
2026
2027
€ 29.584 - € 733.211
€ 29.955 - € 282.099
€ 30.332 - € 225.987
€ 25.864 - € 205.987
€ 26.252 - € 185.987
- € 703.626
- € 252.143
- € 195.655
- € 180.122
- € 159.735
Wijzigingen reserves 2024 ten opzichte van 2023 Baten € -451.112 Uit de algemene reserve worden in 2023 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: • Compensatieregeling verenigingen € 50.000 • Doorschuifbudget groot onderhoud asfaltverharding € 150.000 • Doorschuifbudget onderhoud markeringen € 67.000 • Doorschuifbudget onderhoud wegmeubilair € 19.000 • Doorschuifbudget inkoop nieuwe verkeersborden € 10.000 • Doorschuifbudget verbeteren verkeerssituaties € 25.000 • Doorschuifbudget (assistent) projectleiding luchthavenbesluit € 30.000 • Doorschuifbudget juridische begeleiding luchthavenbesluit € 8.625 • Doorschuifbudget controleren onderzoeken invoering omgevingswet € 13.000 • Doorschuifbudget werkzaamheden ODH € 22.257 • Doorschuifbudget projecten energietransitie € 72.564 • Doorschuifbudget baggerwerkzaamheden € 67.000 • Doorschuifbudget project injecteren bomen € 50.000 Uit de algemene reserve wordt in 2024 de volgende incidentele onttrekking gedaan: • Compensatieregeling verenigingen € 25.000 Uit de reserve afwikkeling complexen wordt in 2023 de volgende incidentele onttrekking gedaan: • Uitvoering van de reconstructie van de twee paden € 70.000 Uit de reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen worden in 2023 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: • Onderhoudsbudget lijkbezorging € 2.077 • Onderhoudsbudget dierenparkje € 36 Uit de reserve onderhoud gemeentelijke
gebouwen wordt in 2024 de volgende incidentele onttrekking gedaan: •
Onderhoudsbudget lijkbezorging € 447
Uit de reserve onderhoud kapitaalgoederen wordt in 2024 de volgende incidentele onttrekking gedaan: •
Kwaliteitsimpuls kapitaalgoederen € 180.000
49
Programma 4 Beleidsveld Onderwijs Beleidsdoel Passend onderwijs voor alle jongeren. Dat streven wij na in Midden-Delfland. Zo dichtbij mogelijk, maar indien nodig in de regio. Zo ondersteunen wij de optimale ontwikkeling van jongeren. De gemeente zet zich ervoor in dat alle jongeren een startkwalificatie behalen. En de gemeente spant zich in om kinderen met een onderwijsachterstand of een risico daarop extra (taal)ondersteuning te bieden. Zodat zij het onderwijs kunnen volgen dat het best aansluit op hun ontwikkelingsmogelijkheden. De gemeente zorgt voor goede huisvesting voor de basisscholen, behorend bij het aantal leerlingen uit de eigen dorpen.
Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect We willen optimale deelname aan de maatschappij en de arbeidsmarkt bereiken. En daarnaast onderwijshuisvesting, behorend bij het aantal leerlingen uit de eigen dorpen.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? De mogelijkheid om onderwijs te volgen en daarmee kansen op de arbeidsmarkt te vergroten is een toetsingscriterium van Cittaslow. De percentages kinderen met een (onderwijs)achterstand en jeugdwerkloosheid zijn in Midden-Delfland lager dan het landelijke en regionale gemiddelde. Niet het bepalen van de keuzes van mensen, maar mensen bewust maken van de gevolgen van hun eigen keuzes is onderdeel van de filosofie van Cittaslow.
Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken De gemeente, kinderopvang en scholen zorgen voor Voor- en Vroegschoolse Educatie. De gemeente en de scholen zorgen voor extra ondersteuning van kinderen van inburgeraars en statushouders. De gemeente biedt leerlingenvervoer aan kinderen die daarop aangewezen zijn. Alle jongeren die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten, krijgen een oproep voor een gesprek. Dit gesprek moet leiden tot een passend traject naar scholing of werk. Concrete doelen/acties voor 2024 • • • •
Actualisering van het Beleidskader Voor- en Vroegschoolse Educatie in overleg met onze samenwerkingspartners Actualisering van de Verordening Leerlingenvervoer Oplevering van het meerjarig Integraal Huisvestingsplan voor onderwijshuisvesting en kinderopvang Uitvoering van de regionale Beleidsagenda 2021-2024 RMC (regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig schoolverlaten)
50
• Uitvoering van het Lokaal Onderwijsbeleid • Uitvoering van het Convenant LEA Instrumenten • • • • • • •
Integraal Huisvestingsplan Huisvestingsverordening onderwijs Leerlingenprognose Verordening leerlingenvervoer Convenant LEA Wet passend onderwijs Wet Educatie en Beroepsonderwijs
Wat mag het kosten?
Beschikbare middelen U Gemeensch appelijke baten/laste n onderwijs Huisvesting onderwijs I Gemeensch appelijke baten/laste n onderwijs Huisvesting onderwijs
Rekening 2022 € 2.198.705 € 1.074.609
2023
2024
2025
2026
2027
€ 2.222.185 € 1.043.327
€ 1.904.487 € 997.637
€ 1.915.952 € 1.006.475
€ 1.917.900 € 1.014.995
€ 1.932.699 € 1.022.894
€ 1.124.096
€ 1.178.858
€ 906.850
€ 909.477
€ 902.905
€ 909.805
- € 521.883 - € 327.326
- € 431.358 - € 244.961
- € 330.795 - € 144.068
- € 331.195 - € 144.168
- € 331.595 - € 144.268
- € 331.995 - € 144.368
- € 194.557
- € 186.397
- € 186.727
- € 187.027
- € 187.327
- € 187.627
€ 1.676.822
€ 1.790.827
€ 1.573.692
€ 1.584.757
€ 1.586.305
€ 1.600.704
Wijziging budget 2024 ten opzichte van 2023 Lasten Huisvesting basisonderwijs (€ -272.008) De aframing op dit taakveld komt voornamelijk vanwege een lager budget voor de tijdelijke huur gebouwen (€ -81.235) en tevens een lagere bijdrage aan de Vereniging Van Eigenaren/Multi Functionele Accommodatie (€ -102.466). Daarnaast is er een uit 2022 naar 2023 doorgeschoven budget huisvestingsprogramma (€ -21.836), kosten VVE MFA 't-Lint (€ -46.000) en in 2023 incidenteel budget integraal huisvestingsplan (€ -21.750). Het restant zit in lagere kapitaallasten (€ -28.050) en een verschuiving van werkgeverslasten tussen taakvelden (€ 23.034).
51
Gemeenschappelijke baten en lasten onderwijs (€ -45.690) Betreft in 2023 aanwezige lasten (én baten) voor het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) (€ 100.656). Het restant zit in de verschuiving van werkgeverslasten tussen taakvelden (€ 59.677). Baten Gemeenschappelijke baten en lasten onderwijs (€ -100.893) Betreft de lagere raming, toegezegde Rijksbijdrage NPO voor 2023 (€ -100.656) zie ook lasten.
Mutaties reserve
Mutaties reserve U I
Rekening 2022 € 57.326 - € 186.105 - € 128.779
2023
2024
2025
2026
2027
€ 52.500 - € 325.820 - € 273.320
€0 - € 252.374 - € 252.374
€0 - € 252.374 - € 252.374
€0 - € 252.374 - € 252.374
€0 - € 252.374 - € 252.374
Wijzigingen reserves 2024 ten opzichte van 2023 Lasten € -52.500 In de algemene reserve wordt in 2023 de volgende incidentele storting gedaan: • NPO gelden € 52.500 Baten € -73.446 Uit de algemene reserve worden in 2023 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: • Doorschuifbudget kosten VVE MGA 't Lint € 46.000 • Doorschuifbudget huisvestingsprogramma € 21.836 Het overige verschil wordt verklaard door diverse kleine mutaties.
52
Programma 5 Beleidsveld Sociaal Domein Het programma 5 is onderverdeeld in een onderdeel Sociaal Domein en een onderdeel Welzijn. Het Sociaal Domein bevat onze ambities op het gebied van zorg en ondersteuning, zoals is vastgelegd in de Wmo, de Jeugdwet en de Wet Publieke Gezondheid. Onder het programmadeel Welzijn valt het brede lokale welzijnsbeleid op gebieden als preventie, cultuur, sport, verenigingsleven en bibliotheken.
Beleidsdoel Met dit programma trachten we iedere inwoner -zelfstandig- te laten participeren in de maatschappij. Hierbij gebruik makend van eigen kracht en netwerk. Centrale notie hierin is het faciliteren, versterken en benutten van de eigen kracht van zowel individuele inwoners, als de netwerken en sociale verbanden in de gemeente. Daarnaast is een belangrijk doel het stabiliseren en terugdringen van de kosten in met name de jeugdzorg.
Wat willen we bereiken? • • • •
Iedereen neemt deel aan de samenleving. Jeugdigen groeien gezond en veilig op met voldoende mogelijkheden tot ontplooiing. Inwoners kunnen zo lang als mogelijk zelfstandig thuis wonen. Ondersteuning van de zelfredzaamheid en participatie van onze inwoners.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Midden-Delflanders zijn gewend om binnen hun eigen omgeving naar oplossingen te zoeken. Zij maken daarbij veelal gebruik van de algemene maatschappelijke voorzieningen die aanwezig zijn. Deze houding is de identiteit van de inwoners en past goed in de beleidsdoelen binnen het sociaal domein. We willen dat inwoners vanuit hun eigen kracht handelen. Wanneer inwoners daar ondersteuning bij kunnen gebruiken, organiseren wij met één plan maatwerk dichtbij de (sociale) omgeving van de inwoners. De inwoner houdt daarbij zelf de regie in handen en zet in op de aanwezige kwaliteiten. Op deze manier maken wij gebruik van de ondernemende identiteit van de inwoners.
Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Waar mogelijk de zorg dichter bij de inwoners organiseren. In partnerschap en co-creatie hierbij een schakel vormen tussen burgers en zorgaanbieders. Daarbij inzetten op preventie en kwalitatief goede zorg wanneer dat nodig is. Concrete doelen/acties voor 2024 Wmo: •
Uitvoering geven aan onze wettelijke taken op het gebied van de Wmo voor inwoners die daarop aangewezen zijn. In concreto: het bieden van hulp bij het huishouden, Woonaanpassingen, Begeleiding en overige dienstverlening.
53
• • • • • Jeugd:
Voortzetten traject decentralisatie van de beleidstaken Beschermd Wonen/Beschermd Thuis en Maatschappelijke opvang. Uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda Beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Voortzetten toezicht WMO GGD. Uitvoering geven aan jaarlijks cliëntervaringsonderzoek. Uitvoering geven aan gezamenlijk ambities in het kader van GALA en IZA/RIGA met ketenpartners waaronder DSW. Doorontwikkeling regionale informatievoorziening (regionale dashboard).
•
Implementatie en uitvoering van het nieuwe beleidskader jeugd dat eind 2023 is/wordt vastgesteld. • Regionaal uitvoering geven aan het jaarplan volgend uit de regiovisie. • Doorontwikkeling van de lokale informatievoorziening (dashboard). • Starten regionale voorbereidingen voor de nieuwe inkoopperiode. • Voortzetten professionalisering Maatschappelijk Team. Instrumenten • • • • • • •
Algemene Subsidieverordening (ASV) Calamiteitenprotocol Sociaal Domein Midden-Delfland Verordening en beleidsregels Wmo-Jeugd Beleidskader Jeugd 2024-2028 Beleidskader VVE Midden-Delfland Subsidieregeling Kwaliteit Peuteropvang en Voor- en Vroegschoolse Educatie Cliëntervaringsonderzoek Wmo en jeugd Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? GR GGD en VT Haaglanden. De GGD bewaakt en monitort de publieke gezondheid in de regio Haaglanden. Zij bevordert de gezondheid en beschermt door toezicht of actief ingrijpen tegen natuurlijke en/of opzettelijke bedreigingen van de volksgezondheid. Veilig Thuis Haaglanden draagt bij aan het voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld en kindermishandeling. Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden sluit in opdracht van de 10 gemeenten in Haaglanden onder meer de contracten met de aanbieders van jeugdhulp die medeverantwoordelijk zijn voor de uitvoering van het door de raad vastgestelde inkoopplan Jeugd. Inzet van het servicebureau beperkt de administratieve last van partners en gemeenten. Gezamenlijk inkopen ondersteunt de kwaliteit en het behoud van de zorginfrastructuur.
Wat mag het kosten?
54
Beschikbare middelen U Jeugd Jeugdgezon dheidszorg (uniform) Kinderopva ng Maatschapp elijk team Openbare gezondheid szorg Overig sociaalcultureel werk WMO WMO en jeugd I Jeugd Jeugdgezon dheidszorg (uniform) Kinderopva ng Maatschapp elijk team Openbare gezondheid szorg Overig sociaalcultureel werk WMO WMO en jeugd
Rekening 2022 € 10.721.757 € 4.412.022 € 635.181
2023
2024
2025
2026
2027
€ 11.860.091 € 4.846.789 € 702.932
€ 11.960.959 € 4.938.921 € 722.008
€ 11.963.271 € 4.844.009 € 724.618
€ 12.080.776 € 4.848.707 € 741.718
€ 12.145.005 € 4.853.376 € 758.518
€ 119.419
€ 155.493
€ 198.136
€ 199.636
€ 201.136
€ 202.536
€ 769.130
€ 1.003.887
€ 799.125
€ 804.605
€ 812.305
€ 819.905
€ 326.576
€ 298.058
€ 375.234
€ 379.099
€ 383.011
€ 386.971
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€ 3.953.780 € 505.650
€ 4.167.177 € 685.755
€ 4.209.222 € 718.313
€ 4.277.307 € 733.997
€ 4.344.402 € 749.497
€ 4.410.202 € 713.497
- € 377.175 €0 €0
- € 147.980 €0 €0
- € 113.725 €0 €0
- € 114.025 €0 €0
- € 114.325 €0 €0
- € 114.625 €0 €0
- € 8.040
€0
€0
€0
€0
€0
- € 21.852
€0
€0
€0
€0
€0
- € 11.224
- € 34.500
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
- € 336.060 €0
- € 113.480 €0
- € 113.725 €0
- € 114.025 €0
- € 114.325 €0
- € 114.625 €0
€ 10.344.582
€ 11.712.111
€ 11.847.234
€ 11.849.246
€ 11.966.451
€ 12.030.380
Wijziging budget 2024 ten opzichte van 2023
55
Lasten Maatschappelijke team (€ -203.941) Deze aframing wordt deels veroorzaakt door in 2022 naar 2023 doorgeschoven budget Dienstverlening WMO-schuldhulpverlening (€ -84.418) en hoger geraamd budget Dienstverlening maatschappelijk team (€ -126.040). Daarnaast een hoger inhuurbudget 2023 (€ -100.000) en een verschuiving van de werkgeverslasten (€ -94.303). Afsluitend is er een hoger budget voor de stijgende kosten Jeugdhulp (€ 200.000) in 2024. Wmo (€ 42.045) Een toename vanwege een hoger budget WMO huishoudelijk hulp (€ 30.836) en een verschuiving van werkgeverslasten (€ 181.491). Daar tegenover staat een afname van de vervoerskostenvergoeding (Regiotaxi) (€ -26.700) en uitvoeringskosten beschermd wonen/thuis (€ -139.217). Jeugd (€ 92.132) Deze bijraming is voornamelijk het gevolg van een in 2023 lager budget voor jeugd en opvoedhulp (€ 100.000). Wmo en jeugd (€ 32.558) Betreft met name een hoger budget preventie sociaal domein (€ 10.000), van 2022 naar 2023 doorgeschoven budget Eenzaamheid ouderen (€ -35.286) en een verschuiving van werkgeverslasten (€ 46.855). Kinderopvang (€ 42.643) Deze bijraming is hoofdzakelijk vanwege een verschuiving van werkgeverslasten (€ 46.857). Openbare gezondheidszorg (€ 80.176) Deze bijraming is hoofdzakelijk vanwege een verschuiving van werkgeverslasten (€ 81.949).
Baten Openbare gezondheidszorg (€ -34.500) Dit betreft de reserve vrijval GGD tbv Maatschappelijk team in 2023 (€ 34.500).
Beleidsveld Welzijn Beleidsdoel De bedoeling is dat iedere inwoner de kans krijgt zichzelf optimaal te ontwikkelen en te ontplooien, zodat hij volwaardig aan de maatschappij kan deelnemen. Het behoud van ons erfgoed draagt bij aan het behoud van de eigen identiteit en de beleving van de dorpen en het buitengebied en daarmee ook aan het welzijn van de inwoners. Het culturele- en verenigingsleven in Midden-Delfland draagt in belangrijke mate bij aan de leefbaarheid in de dorpen in onze gemeente. De gemeente ondersteunt organisaties zodat zij in staat zijn hun activiteiten zo goed mogelijk uit te voeren.
Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Om iedere inwoner mee te kunnen laten doen in de maatschappij is het belangrijk als gemeente te
56
beschikken over goede basisvoorzieningen, een vitaal verenigingsleven. Daarnaast is het belangrijk dat er aandacht is voor sport en cultuur. Het lokaal welzijnswerk is hierin een belangrijke partner. Een onderdeel van het cultuurbeleid is het erfgoedbeleid. Op het gebied van erfgoed willen we de cultuurhistorische kwaliteiten van het landschap en de dorpen en buurtschappen behouden, versterken en beleefbaar maken. Dit is onderdeel van diverse beleidsvelden in het fysieke domein. Behoud, bescherming en de verbetering van de kwaliteit van Rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, archeologische vindplaatsen, cultuurhistorische elementen in het landschap, het trekvaartverleden en het veenweidelandschap zelf behoren tot het gemeentelijk erfgoed en dragen bij aan de gemeentelijke identiteit. Deze elementen zijn onderdeel van de Omgevingsvisie 1.0 en worden integraal betrokken bij het landschappelijk en ruimtelijk beleid uit de programma’s 1 en 7.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Cittaslow vraagt specifiek aandacht voor toegang tot maatschappelijke voorzieningen en het behoud van culturele, lokale evenementen (het immateriële erfgoed). De identiteit van het landschap van Midden-Delfland en de dorpen Den Hoorn, Maasland en Schipluiden wordt medebepaald door cultuurhistorie en sterke maatschappelijke verbinding. Erfgoed en beleefbaarheid zijn belangrijke waarden van Cittaslow om vanuit de eigen identiteit te werken aan ruimtelijke kwaliteit binnen de lokale gemeenschappen.
Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken •
Taalvaardigheid verbeteren, waardoor een beter functioneren in het maatschappelijk leven en kansen op de arbeidsmarkt verbeteren. • Verenigingen ondersteunen door o.a. bekendheid te geven aan de vele mogelijkheden voor sport en cultuur en hen te informeren over belangrijke ontwikkelingen. • Erfgoed (rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, kerkgebouwen, cultuurhistorie en het landschap) behouden en beleefbaar maken en de kwaliteiten waar mogelijk versterken. • Stimuleren en faciliteren van vrijwilligerswerk en sociale verbinding • Bijdragen aan goede sportvelden en bevorderen van sport/bewegen voor jong en oud Concrete doelen/acties voor 2024 • • • • • • •
Voorbereiding van de herontwikkeling Hoornbloem waaronder alternatieven voor huidige gebruikers Hoornbloem. De herontwikkeling behelst ten minste het bouwen van zorgwoningen en een sociaal-maatschappelijke ruimte Uitvoering geven aan het lokaal sportakkoord, waarbij we bewegen voor jong en oud stimuleren. Doorzetten van het Cultuurmenu voor scholen in het kader van Cultuureducatie met Kwaliteit.
Herijken van de subsidieregeling Kunst, Cultuur en Sociale Verbinding. Waarborgen voldoende plekken VVE in 2024 conform het beleidskader, tevens actualiseren van het beleidskader. Uitvoering preventieakkoord, mogelijk in een nieuwe vorm gezien ontwikkeling rondom onder andere GALA. Vervolg uitvoering van projecten die kwaliteit en beleving van het trekvaartverleden versterken en waarvoor de provincie in 2020 een subsidie heeft toegekend.
57
•
Het actualiseren van de beleidsregels voor subsidie voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten. • Het uitvoeren van de aanbevelingen uit de kerkenvisie over de toekomst van de monumentale kerkgebouwen in onze gemeente. Hiervoor hebben wij subsidie ontvangen van de rijksoverheid. Instrumenten • • • • • • • • • • •
Maatschappelijke verenigingen en organisaties Lokaal Sport- en preventieakkoord Subsidieverordening (raad), subsidieregelingen (college) Uitvoeringsprogramma’s/samenwerkingsovereenkomsten rond subsidiëring Erfgoedverordening Handboek Erfgoed Open monumentendag en Kindermonumentendag Notitie Delflandse Trekvaarten Gemeentelijke Kerkenvisie De visie over het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland Verordening Omgevingskwaliteit
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland wordt beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek en het scheppen van de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. Dit is een zogenaamde ‘lichte’ gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Delft en Midden-Delfland op basis waarvan de stadsarcheoloog Delft tegen vergoeding de wettelijke taken van een archeoloog in Midden-Delfland mag verrichten. Vanuit de gemeenschappelijke regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden biedt de afdeling gezondheidsbevordering ondersteuning bij de uitvoering van het lokale sport- en preventieakkoord.
Wat mag het kosten?
Beschikbare middelen U Kunst Openbaar bibliotheek werk Oudheidkun de/monume nten Sport
Rekening 2022 € 1.616.299 € 106.163 € 397.454
2023
2024
2025
2026
2027
€ 1.654.944 € 115.617 € 414.908
€ 1.602.366 € 121.907 € 399.800
€ 1.615.994 € 123.028 € 409.800
€ 1.652.332 € 123.890 € 419.600
€ 1.604.273 € 124.830 € 429.200
€ 176.115
€ 212.702
€ 211.589
€ 213.428
€ 224.728
€ 227.328
€ 917.414
€ 886.897
€ 842.740
€ 842.950
€ 857.016
€ 795.407
58
Beschikbare middelen Volksfeeste n I Kunst Openbaar bibliotheek werk Oudheidkun de/monume nten Sport Volksfeeste n
Rekening 2022 € 19.154
2023
2024
2025
2026
2027
€ 24.820
€ 26.330
€ 26.788
€ 27.098
€ 27.508
- € 328.206 - € 19.338 €0
- € 229.991 - € 20.664 - € 18.271
- € 214.946 - € 21.200 €0
- € 218.246 - € 21.700 €0
- € 221.853 - € 22.200 €0
- € 225.209 - € 22.700 €0
- € 3.937
- € 1.357
- € 1.400
- € 1.400
- € 1.400
- € 1.400
- € 304.931 €0
- € 189.699 €0
- € 192.346 €0
- € 195.146 €0
- € 198.253 €0
- € 201.109 €0
€ 1.288.093
€ 1.424.953
€ 1.387.420
€ 1.397.748
€ 1.430.479
€ 1.379.064
Wijziging budget 2024 ten opzichte van 2023 Lasten Sport (€ -52.229) Betreft een incidenteel in 2023 begroot bedrag voor compensatie beheerskosten maatschappelijke instellingen (€ -50.000).
Investeringsoverzicht
Omschrijving investering Onderhoud Tavenu Onderhoud Kerktoren
2024
2025
2026
2027 Maatsch./Ec.n ut €0 E
€ 25.000
€0
€0
€0
€ 43.000
€0
€0 E
€ 25.000
€ 43.000
€0
€0
Mutaties reserve
Mutaties reserves U I
Rekening 2022 € 419.905 - € 431.532
2023
2024
2025
2026
2027
€ 593.777 - € 640.119
€ 12.088 - € 421.033
€ 8.144 - € 340.345
€ 4.965 - € 331.626
€ 1.870 - € 163.858
59
Mutaties reserves
Rekening 2022 - € 11.627
2023
2024
2025
2026
2027
- € 46.343
- € 408.946
- € 332.202
- € 326.661
- € 161.988
Wijzigingen reserves 2024 ten opzichte van 2023 Lasten € -583.473 In de reserve sociaal domein worden in 2023 de volgende incidentele stortingen gedaan: •
Er is in 2023 incidenteel een bedrag van € 836.281 beschikbaar gesteld vanuit het rijk. Hiervan wordt € 591.281 gestort in de reserve. Het overige verschil wordt door diverse kleine bedragen verklaard. Baten €- 219.086 Uit de algemene reserve worden in 2023 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: • Doorschuifbudget opstellen kerkenvisie € 10.000 • Doorschuifbudget aanpak eenzaamheid onder ouderen € 35.286 • Doorschuifbudget uitvoeringsbudget inburgering € 90.549 • Doorschuifbudget POK gelden € 84.418 • Doorschuifbudget implementatie resultaatgericht werken € 34.000 • Doorschuifbudget uitvoering van MOBW € 139.217 • Doorschuifbudget integrale vroeghulp € 21.852 • Doorschuifbudget cultuurmenu € 8.560 Uit de reserve sociaal domein wordt in 2024 de volgende incidentele onttrekking gedaan: • Geraamde onttrekking bedraagt € 200.000 Het overige verschil wordt verklaard door diverse kleine mutaties.
60
Programma 6 Beleidsdoel Versterking en behoud van de gemeentelijke economische infrastructuur op basis van een actieve bijdrage aan het regionaal economisch vestigingsklimaat en lokaal maatwerk.
Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect • • • • •
Bijdragen aan een duurzame economie in 2050. Het zijn van een bereikbare en betrouwbare partner voor in Midden-Delfland gevestigde ondernemers. (Bijdragen aan het) Verhogen van de regionale brede welvaart. Verbeteren van het bieden van laagdrempelige dagrecreatie in het landschap aan de regio. Behoud en versterking van de vitaliteit van de dorpen door middel van een goed voorzieningenaanbod.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Het gemeentelijk lidmaatschap van Cittaslow biedt lokale ondernemers een instrument om zich te onderscheiden op duurzaamheid vanuit een innovatieve en maatschappelijk verantwoorde ontwikkeling. Bedrijven en organisaties die werken volgens deze principes en daarmee bijdragen aan de doelstellingen van Cittaslow en de Sustainable Development Goals, kunnen zich als ‘Supporter Cittaslow Midden-Delfland’ aanmelden en vanuit de gemeente het daarbij behorende certificaat ontvangen. Medio 2022 waren er 58 supporters en het aantal groeit gestaag.
Wat gaan we daarvoor doen? Structureel •
Deelnemen aan provinciale en regionale samenwerkingen, zoals Greenport West-Holland, Metropoolregio Rotterdam Den Haag en aan in die verbanden geïnitieerde programma's. • Heffen van toeristenbelasting. • Gebiedsmarketing. Incidenteel • • •
Inrichten uitvoering gebiedsmarketing 2025-2029 op basis van resultaten evaluatie najaar 2023. Opstellen detailhandelsbeleid ten behoeve van vitale dorpen. Verkennen toekomstvastheid glastuinbouwclusters.
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Zie voor nadere toelichting paragraaf # Verbonden partijen
Wat mag het kosten?
61
Beschikbare middelen U Economie I Economie
Rekening 2022 € 673.053 € 673.053 - € 474.007 - € 474.007 € 199.046
2023
2024
2025
2026
2027
€ 685.618 € 685.618 - € 318.583 - € 318.583 € 367.035
€ 799.195 € 799.195 - € 325.816 - € 325.816 € 473.379
€ 738.075 € 738.075 - € 334.929 - € 334.929 € 403.146
€ 746.114 € 746.114 - € 342.440 - € 342.440 € 403.674
€ 754.714 € 754.714 - € 349.040 - € 349.040 € 405.674
Wijziging budget 2024 ten opzichte van 2023 Lasten Economie (€ 113.577) De toename ontstaat met name vanwege een verschuiving van werkgeverslasten (€ 45.674), de voorgenomen bezuiniging op dorpshuizen/sportlocaties (€ -50.000) en hoger geraamde kosten voor bouwkundig onderhoud (€ 103.504).
Beleidsveld participatiewet en minimabeleid Beleidsdoel Iedereen doet mee in Midden-Delfland. De inwoner die in staat is om betaalde arbeid te verrichten, stimuleren en ondersteunen wij zo snel mogelijk richting de reguliere arbeidsmarkt. De inwoner die (nog) niet in staat is om te werken, participeert naar vermogen in de samenleving. Wij ondersteunen de inwoner die tijdelijk niet in staat is om zelfstandig in het inkomen te voorzien, en voorkomen en/of bestrijden armoede onder onze inwoners. Belangrijke ambitie is het aantal mensen dat afhankelijk is van een gemeentelijke uitkering terug te dringen. Hiertoe voeren wij een actief en effectief reintegratiebeleid in combinatie met het handhaven van de wet- en regelgeving. Binnen de gemeente Midden-Delfland heten wij inburgeraars welkom. Wij streven ernaar dat inburgeraars zich thuis voelen in onze gemeente, de weg leren kennen en de taal leren spreken. Met als doel dat de inwoner gaat participeren binnen onze maatschappij, met als uitgangspunt middels betaalde arbeid.
Wat willen we bereiken? • • • • •
Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee! Zoveel mogelijk inwoners van Midden-Delfland werken om te voorzien in hun eigen onderhoud. De inwoner die (nog) niet in staat is om te werken, werkt aan het vergroten van zijn/haar mogelijkheden en participeert naar vermogen in de maatschappij. Zo min mogelijk inwoners van Midden-Delfland leven in armoede. De stijgende lijn van het uitkeringenbestand willen we doorbreken. We werken eraan het bereik van onze minimaregelingen te verhogen onder de doelgroep.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld?
62
Bestrijding van de sociale armoede is een belangrijk uitgangspunt van de filosofie van Cittaslow. Een eigen inkomen en maatschappelijke participatie dragen bij aan het vergroten van de kwaliteit van leven en de sociale cohesie. Het percentage uitkeringen en kinderen die leven in een ‘uitkeringsgezin’ is in Midden-Delfland lager dan het landelijke en regionaal gemiddelde. Tegelijkertijd is sprake van een hoger besteedbaar inkomen.
Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Ons motto is: Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee! Door extra inzet op bemiddeling naar werk, het ondersteunen bij re-integratie en het handhaven van wet- en regelgeving streven we naar daling van het bijstandsbestand. Onze inzet blijft er ook in 2024 op gericht de uitstroom naar (vervangend) werk zo groot mogelijk te houden. Meer mensen aan het werk en minder in de uitkering en het voorkomen van armoede en schulden. In 2024 willen wij ons re-integratiebeleid en de inrichting van onze re-integratiewerkzaamheden herzien met als doel het verkleinen van de afstand tot de arbeidsmarkt bij onze bijstandsgerechtigde inwoners. Concrete doelen/acties voor 2024 • •