ACCOUNTANT Gewaarmerkte jaarstukken 2022.pdf

Mutaties reserve

Mutaties reserves programma 1 Uitgaven Inkomsten

Werkelijk 2021

Primitieve begroting 2022

Begroting incl. wijzigingen

Werkelijk 2022

Verschil

€ 45.000 - € 78.750 - € 33.750

€0 €0 €0

€ 50.000 - € 45.000 € 5.000

€ 50.000 - € 45.000 € 5.000

€0 €0 €0

Programma 2 Programma 2: Bestuur en veiligheid Beleidsveld bestuurlijke organisatie Het hebben van een herkenbaar en toegankelijk bestuur.

Wat willen we bereiken? We zorgen ervoor dat we contact hebben met de samenleving. De raad heeft hierin een belangrijke rol. De raad is de vertegenwoordiging van onze samenleving. Maandelijks bespreekt het college met de raad de kaders. Maar ook via de portefeuilles zijn we aanspreekbaar. Direct door inwoners en ondernemers. Wij luisteren naar de belangen die onder de aandacht gebracht worden vanuit de samenleving en reageren daar adequaat op. Ons doel hierbij is dat er effectieve aandacht is voor het behoud en de versterking van de identiteit van de gemeente Midden-Delfland, haar dorpen en gemeenschappen.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Kenmerkende elementen die voortvloeien uit Cittaslow zijn kwaliteit, sociale cohesie, duurzaamheid, cultuurhistorie, gastvrijheid en ondernemerschap. Deze elementen passen bij onze identiteit. Deze onderwerpen beïnvloeden in belangrijke mate de keuzes binnen de andere beleidsvelden van deze programmabegroting. De lokale samenleving vormt de identiteit van gemeenschappen. Het authentieke veenweidelandschap bepaalt de identiteit van de gemeente Midden-Delfland. Behouden en versterken van de kwaliteit van het landschap is onze belangrijke taak. De identiteit van de dorpen is zeer waardevol. We behouden het goede, zoals het sociale klimaat en de cultuurhistorie. ‘Wij streven naar vitale dorpen met een menselijk gezicht, dorpen waarin de bewoners centraal staan en zij samen een dynamische en betrokken gastvrije gemeenschap vormen die levenskracht uitstraalt, dorpen waarin ondernemers een belangrijke plek innemen.’ Ontwikkelingen 2022 Met het afscheid van de heer A.J. Rodenburg als burgemeester van Midden-Delfland moest worden voorzien in opvolging in het Internationaal en Nederlands netwerk. Als 1e Cittaslow blijft Midden-Delfland de status houden van 'hoofdstad' Cittaslow Nederland. Onder enthousiasmerende leiding is een stevig Nederlands netwerk ontstaan.

Tevens is door zijn bestuurlijke betrokkenheid de internationale samenwerking binnen het netwerk geprofessionaliseerd. Om de continuïteit te behouden en doelgerichte samenwerking te bevorderen is binnen het nationaal netwerk Cittaslow een dagelijks bestuur met burgemeesters vanuit drie regio's, waaronder Midden-Delfland, ingesteld. Dit bestuur werkt aan een gezamenlijke visie over Cittaslow. De gemeenteraad is hierover in 2023 geïnformeerd (Brieven lijst B, nr 23014 raadsvergadering 21 februari 2023).

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken We zijn een aansprekende en aanspreekbare gemeente.

Concrete doelen/acties voor 2022 Dit doen we door aanspreekbaar te zijn: • Vertegenwoordiging van de samenleving door de raad via verkiezingen. • We werken met dorpswethouders • Mogelijkheid om afspraken te maken Dit doen we door duidelijk te zijn: • •

We stelden een collegeprogramma vast en werken hieraan; Dit college zal ervoor zorgen dat aan het einde van de collegeperiode het proces om te komen tot een hernieuwde visie Midden-Delfland® 2025-2045 op gang is. In 2022 is het plan van aanpak aan de raad aangeboden. Specifiek inhoudelijke doelen voor de uitvoering van dit programma zijn opgenomen in de beleidsprogramma’s van deze begroting. Rode draad hierbij vanuit de bestuurlijke organisatie is de aanpak van maatschappelijke vraagstukken vanuit het belang van de inwoners in een regionale context. De komende periode is de inzet gericht op het versterken van onze regionale positie. Hierbij moet de regionale samenwerking een meerwaarde opleveren voor de aanpak van maatschappelijke doelen en lokale opgaven. Instrumenten • • • • • • • • • • •

Inspraakverordening Klachtenverordening Reglement van orde voor de raadsvergaderingen (spreekrecht) Verordening op de commissies (spreekrecht) Beleidskader communicatie Nota burgerparticipatie Social Media Interbestuurlijk Programma (www.overheidvannu.nl) Vereniging van Nederlandse Gemeenten Fonds GGU Verbonden partijen (paragraaf 3.2) en informele regionale afspraken (o.a. Gebiedstafel Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland, Bestuurlijke Tafel Wonen Haaglanden)

Wat hebben we gedaan? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken We zijn een aansprekende en aanspreekbare gemeente.

Wat deden we in 2022 De gemeenteraadsverkiezingen zijn in 2022 gehouden. De collegeleden zijn benoemd. De collegeleden waren aanspreekbaar op de portefeuille. daar is ook echt invulling aan gegeven. De collegeleden zijn op diverse bedrijfsbezoeken geweest. Ook is met veel inwoners soms op de door hen gewenste plaat een gesprek gevoerd. Ook zorgde het college ervoor dat de zichtbaarheid groot is door op veel van de uitnodigingen die worden ontvangen in te gaan. Voor de toekomstvisie 2050 is het plan van aanpak niet in 2022 aangeboden. Dit zal in 2023 wel worden aangeboden.

• •

•

•

Het lokale netwerk in onze gemeente is groot. Voor de meeste taken die we uitvoeren op onze verschillende beleidsterreinen hebben we een aanspreekpunt of officiële vertegenwoordiging vanuit de samenleving. Dit continueren we. Met de omliggende overheden is intensief samengewerkt binnen de verschillende beleidsterreinen. Rapportage hiervoor is opgenomen in de paragraaf verbonden partijen en bij de onderscheidende programma's. Overkoepelend is vanuit de provincie regionale samenwerking versterkt vanuit het Programma Beter Bestuur. Aanbeveling vanuit dat programma is om de samenwerking binnen de regio Haaglanden (ook als onderdeel van de Metropoolregio Rotterdam Den haag) vanuit brede welvaart te intensiveren met onderlinge aandacht voor elkaars verschillende opgaven. Op basis van de Wet revitalisering generiek toezicht is de provincie belast met het interbestuurlijk toezicht. Voor de wijze van samenwerking en controle hierop is een bestuursovereenkomst gesloten. Op het dashboard scoort Midden-Delfland over 2022 op vier van de zes toezichtsvelden groen en zijn op twee aandachtsvelden op ambtelijk niveau aanbevelingen gedaan. Op het terrein van openbaar bestuur, democratie en participatie worden door de VNG met het Rijk diverse programma's uitgewerkt en afspraken gemaakt. Deze onderwerpen zijn of worden verwerkt in de werkprocessen en uitvoering.

Midden-Delfland blijft hiermee betrokken, actueel en volgend op deze nationale bestuurlijke ontwikkelingen en gebruik maken van landelijke programma's. Dit is verwerkt in de rapportages bij de andere programma's, paragrafen en heeft ook betrekking op de overkoepelende bestuursrechtelijke thema's als de Wet open overheid, wijziging Gemeentewet en Wet gemeenschappelijke regelingen.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? De Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) werkt met de 23 deelnemende gemeenten aan het versterken van de bereikbaarheid en het economisch vestigingsklimaat van de regio Rotterdam Den Haag. Naast deze formele taken vervult de MRDH ook een netwerkfunctie, zoals bij de Regionale Energiestrategie (RES) en advisering provincie bij ruimtelijke procedures werklocaties.

Ontwikkelingen 2022 Het afgelopen jaar heeft vooral in het teken gestaan van een strategische herpositionering van de MRDH richting haar basistaken versterken economisch vestigingsklimaat en het handelen als 'Vervoersautoriteit' op het terrein van mobiliteit, wegen en concessies openbaar vervoer. Dit heeft vorm gekregen bij het proces voor de nieuwe Strategische Agenda. (proces 2022, zienswijze gemeenteraad 21 februari 2023). Daarbij is sprake van een intensieve samenwerking met de provincie Zuid-Holland rondom de Groeiagenda Zuid-Holland, MIRT (meerjarenprogramma infrastructuur, ruimte en transport) en MoVe (mobiliteit en verstedelijking). Hiermee zijn nationale budgetten toegezegd die gebruikt worden om de regionale economie, onderwijs en mobiliteit te versterken. Tevens is gewerkt aan het invoeren van aanbevelingen uit de 2e tussenevaluatie en zijn de voorbereidingen getroffen om de wijzigingen van de Wet gemeenschappelijke regelingen binnen de regeling van de MRDH te implementeren.

Wat heeft het gekost?

Product U Bestuurlijke samenwerking Bestuursondersteu ning raad Bestuursorganen Burgerzaken Raad en raadcommissie I Bestuursorganen Burgerzaken

Primitieve begroting 2022 € 1.956.716 € 133.017

Begroting incl. wijzigingen € 2.129.476 € 133.980

Werkelijk 2022

Verschil

€ 1.958.130 € 131.673

€ 171.346 € 2.307

€ 203.855

€ 204.483

€ 210.413

-€ 5.930

€ 550.039 € 741.317 € 328.488

€ 635.429 € 825.545 € 330.039

€ 444.841 € 824.862 € 346.341

€ 190.588 € 683 -€ 16.302

-€ 243.329 -€ 19.400 -€ 223.929 € 1.713.387

-€ 300.329 -€ 19.400 -€ 280.929 € 1.829.147

-€ 319.114 -€ 21.600 -€ 297.514 € 1.639.016

€ 18.785 € 2.200 € 16.585 € 190.131

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Bestuursorganen (€ 190.588) Dit betreft het saldo van de storting in de voorziening Wachtgeld en de onttrekking aan de voorzieningen Pensioenen (oud) wethouders (€ 250.989). Het restant is het gevolg van een verschuiving van werkgeverslasten (€ -60.289)

Beleidsveld openbare orde en veiligheid Beleidsdoel Dat de gemeente Midden-Delfland een veilige gemeente is om in te wonen, werken en recreëren.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Dat inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen in Midden-Delfland. Als er een incident, ramp of crisis is of deze zich dreigt voor te doen, merken inwoners dat de gemeente dit adequaat oppakt.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Een goede en veilige leefomgeving is een basisvoorwaarde bij de beleving van de kwaliteit van leven in een gemeente. Cittaslow besteedt bij de fysieke leefomgeving aandacht aan herstel en herbestemming van vervallen locaties en leegstaande panden. De aandacht voor de fysieke leefomgeving draagt bij aan de leefbaarheid en veiligheid in een gemeente.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken We zetten in op het continueren van ons veiligheidsniveau. We zetten lopende activiteiten voort. De meeste aandacht gaat uit naar de veiligheidsaspecten die we noemen in het geldende actieprogramma veiligheid. Het operationele doel staat eveneens in dit actieprogramma. Concrete doelen/acties voor 2022

De regionale en lokale prioriteiten samengevoegd zijn onze prioriteiten voor de jaren 2019 tot en met 2022: • (Huiselijk) Geweld • High impact crimes • Ondermijning • Aanpak van verwarde personen en overlast • Veilig verkeer • De snelle aanpak van kleine ergernissen Deze prioriteiten zijn uitgewerkt in een beleidsprogramma dat door de raad is vastgesteld. Als er een incident, ramp of crisis is of deze zich dreigt voor te doen, pakken we dit adequaat op. Elke 4 jaar wordt het geldende beleid herijkt en een nieuw programma vastgesteld. Instrumenten • • • • • • •

Integraal veiligheidsbeleid Uitvoeringsprogramma Algemene Plaatselijke Verordening Midden-Delfland Evenementenbeleid Horecabeleid Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Haaglanden Regionaal Crisisplan Haaglanden

Wat hebben we gedaan? Partners in 2022 De samenwerking met onze partners zoals buurtpreventie, politie en brandweer is adequaat gecontinueerd. We hebben met onze partners regelmatig contact. De meeste aandacht gaat uit naar de veiligheidsaspecten die we noemen in het geldende actieprogramma veiligheid. Daar is de inzet op gericht geweest. Wat deden we in 2022 Er is stevig ingezet op het adequaat reageren op kleine ergernissen. De BOA en de wijkagenten nemen de diverse meldingen frequent door. Er wordt aan de melder teruggekoppeld wanneer deze heeft aangegeven dat te willen. De zichtbaarheid van de BOA is door de inzet van een motor en opvallende kleding aanzienlijk toegenomen. De zichtbaarheid aanspreekbaarheid van de functionaris is daardoor ook hoog. We hebben aandacht voor de problematiek achter de voordeur. Er is frequent afstemming geweest tussen Openbare Orde en Veiligheid en de medewerkers van Samenleving en dienstverlening" om per casus goed af te stemmen wat een passend aanbod is om een situatie zo goed mogelijk aandacht te geven. Deze werkwijze is intens maar bevalt goed. In 2022 zijn regionaal voorbereidingen getroffen om ondermijning te signaleren en er adequaat op te reageren. Dit leidde tot aanpassing van de regelgeving en het trainen van medewerkers om ondermijning te herkennen. In 2023 gaan we hiermee door.

Het creëren van een laagdrempelige manier op signalen te delen is een van de volgende stappen. In 2022 zijn weer veel van onze medewerkers getraind voor de noodzakelijke voorbereiding op eventuele rampen. Deze trainingen bereiden de medewerkers voor op de diverse soorten rampen waarbij er een rol is voor de gemeente om de impact van de ramp voor de samenleving zo klein en draaglijk mogelijk te houden.

We hebben sinds kort de werkwijze om frequent (jaarlijks) de APV te actualiseren. De APV is zo ook in 2022 geactualiseerd.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? De Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) is ontstaan op basis van de Wet veiligheidsregio’s die gemeenten verplicht een gemeenschappelijke regeling aan te gaan voor het organiseren van de samenwerking op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. De integrale aanpak van gebiedgebonden overlast gevende thema’s ontwikkelen we in samenwerking met politie, zorg en het Veiligheidshuis Haaglanden.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Brandweer en rampenbestrijding Overige openbare orde I Brandweer en rampenbestrijding Overige openbare orde

Primitieve begroting 2022 € 1.562.705 € 1.180.894

Begroting incl. wijzigingen € 1.682.308 € 1.279.182

Werkelijk

Verschil

€ 1.574.316 € 1.214.266

€ 107.992 € 64.916

€ 381.811

€ 403.126

€ 360.050

€ 43.076

- € 21.338 €0

- € 75.522 - € 74.184

- € 12.331 - € 12.546

- € 63.191 - € 61.638

- € 21.338

- € 1.338

€ 215

- € 1.553

€ 1.541.367

€ 1.606.786

€ 1.561.985

€ 44.801

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Brandweer en rampenbestrijding (€ 64.916) De primitieve begroting en de werkelijke begroting verschillen slechts € 8.000 van elkaar. De reden voor de tussentijdse begrotingswijziging was met name de rijksbijdrage voor het controleren op de corona toegangsbewijzen (€ 74.184). Op dat moment was besloten dat deze bijdrage ten goede zou komen aan de gemeenten. Later besliste het rijk dat de vergoeding daar niet voor mocht worden aangewend maar dat deze aan de verenigingen en instellingen moest worden doorgegeven. Dit bedrag werd eerst dus zowel aan de uitgaven kant als aan de inkomsten kant op deze posten toegevoegd maar het viel aan beide kanten weg. Het resterende verschil is een optelsom van kleine bedragen. Onderschrijding Overige openbare orde (€ 43.076) De onderschrijding heeft voor een bedrag van € 10.000 te maken met het feit dat de keuze (en kosten) voor een eventuele Jongerenontmoetingsplek in Schipluiden nog niet is gemaakt. Een tweede bedrag is ruim € 17.000 vanwege het niet doorgaan in 2022 van een preventiecampagne. Het resterende verschil is een optelsom van kleine bedragen. Inkomsten Onderschrijding Brandweer en rampenbestrijding (€ 61.638)

Dit verschil komt met name door het schuiven met de rijksbijdrage voor het controleren op de corona toegangsbewijzen (€74.184).

Mutaties reserve

Mutaties reserves programma 2 Uitgaven Inkomsten

Werkelijk 2021

Primitieve begroting 2022

Begroting incl. wijzigingen

Werkelijk 2022

Verschil

€ 12.381 - € 30.828 - € 18.447

€0 €0 €0

€0 - € 12.381 - € 12.381

€0 - € 12.381 - € 12.381

€0 €0 €0

Programma 3 Beleidsveld beheer openbare ruimte Beleidsdoel Het leveren van een kwalitatieve bijdrage aan de aanleg, de verbetering en de instandhouding van de boven- en ondergrondse infrastructuur, de leefbaarheid van de woonomgeving en de natuur-ontwikkeling.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Binnen de kaders van wat financieel mogelijk is handhaven van een onderhoudsniveau van de openbare ruimte waarbij inwoners zich prettig voelen.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? De inrichting van de openbare ruimte draagt bij aan de beleving van de kwaliteit van de dorpen en het landschap. Cittaslow ondersteunt bewustwording van de inrichting van die ruimte, waarbij rekening wordt gehouden met de directe omgeving. Een historische omgeving vraagt om een ander bestratingsmateriaal, inrichtingselementen zoals openbare verlichting dan een nieuwbouwwijk. In het open veenweidegebied wordt rekening gehouden met zichtlijnen en het voorkomen van lichtvervuiling door bijvoorbeeld groene ledverlichting toe te passen. Aandacht voor duurzaamheid door het gebruik van milieuvriendelijke materialen, hergebruik van bestratingsmateriaal en relinen riolering zijn binnen dit terrein belangrijke aspecten.

Wat gaan we daarvoor doen? Wegen Concrete doelen/acties voor 2022 •

De afname van kwaliteit van wegen stoppen door een extra financiële impuls. Het doel is om onze wegen binnen enkele jaren weer op een verantwoord kwaliteitsniveau te brengen en behouden. In 2020 was het vastgestelde doel dat 94% van het areaal beeldkwaliteit A en B (voldoende volgens CROW-norm) heeft. Het behaalde resultaat was 82%. • Klimaatadaptief inrichten van wegen bij nieuwbouw en reconstructies • Benutten van meekoppelkansen bij infrastructurele projecten van andere overheden • Intensiveren afstemming en samenwerking met het Hoogheemraadschap van Delfland voor wegen op kades • Intensiveren integrale aanpak wegen en nutsvoorzieningen • Contractvorming elementenverharding (2022) • Optimaliseren contract asfaltonderhoud • Optimaliseren vegen en onkruidbestrijding in afstemming met groen • Inventariseren en inspecteren wegmeubilair en opstellen beheerplan Instrumenten • Beheerplan wegen 2015 – 2020 (verlengd tot 2024) • Gladheidsbestrijdingsplan Civiele kunstwerken Concrete doelen/acties voor 2022

Opstellen beheerplannen kades, damwanden, stuwen en beschoeiingen Instrumenten Beheerplan bruggen 2015-2019 (verlengd tot 2024) Openbare verlichting Concrete doelen/acties voor 2022 • Vervangen van afgeschreven armaturen en verbeteren van de lichttechnische kwaliteit • Gebruik maken van dimmers, Telemanagement units en (groene) ledverlichting • Verlichten van achterpaden (sociale veiligheid) Instrumenten Keuzenotitie openbare verlichting 2015-2020 (verlengd tot 2024)

Wat hebben we gedaan? Wegen • • • • • • • • •

Voor het beheer van de wegen is extra budget beschikbaar gesteld om de afname van de kwaliteit te stoppen. Er is een ingroeivariant vastgesteld waarmee het beschikbare budget de komende jaren toeneemt. In diverse ontwerpen voor wegen bij nieuwbouw en reconstructies zijn klimaatadaptieve maatregelen opgenomen. Hiervoor is ook subsidie aangevraagd en toegekend. Er zijn nieuwe meerjarige contracten afgesloten voor onderhoud aan element- en asfaltverhardingen. De bebording en wegmarkering is geïnventariseerd en geïnspecteerd en in een beheersysteem gezet. Het wegmeubilair is geïnventariseerd en in een beheersysteem gezet. Er is een concept beheerplan opgesteld voor wegen. Er is een concept beheerplan opgesteld voor bebording en wegmeubilair. Er is een concept wegenlegger opgesteld. Het gladheidsbestrijdingsplan is verlengd.

Civiele kunstwerken Er is een start gemaakt met het opstellen van een beheerplan voor beschoeiingen, damwanden en kades. • Er is een start gemaakt met het baggerplan, waarin het beheer van de stuwen wordt meegenomen. Openbare verlichting •

• •

Armaturen die vervangen zijn hebben energiezuinige verlichting gekregen. Er is een start gemaakt met het actualiseren van het beheerplan voor openbare verlichting.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Binnenhavens en waterwegen Waterkering, afwatering en landaanwinning Wegen I Binnenhavens en waterwegen Wegen

Primitieve begroting 2022 € 2.923.032 € 124.644

Begroting incl. wijzigingen € 3.124.566 € 410.260

Werkelijk 2022

Verschil

€ 2.999.480 € 317.770

€ 125.086 € 92.490

€ 207.745

€0

€0

€0

€ 2.590.643 - € 85.399 - € 5.000

€ 2.714.306 - € 80.528 - € 5.000

€ 2.681.711 - € 90.886 - € 4.724

€ 32.595 € 10.358 - € 276

- € 80.399 € 2.837.633

- € 75.528 € 3.044.038

- € 86.162 € 2.908.594

€ 10.634 € 135.444

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding binnenhavens en waterwegen (€ 92.490) Het baggerwerk is (nog) niet uitgevoerd (€ 78.758) in afwachting van de bemonstering en het nog te schrijven Baggerplan. Bij deze jaarrekening zit een voorstel om dit budget door te schuiven. Het restant zit in enkele kleine posten, waaronder onderhoud wegbermen (€ 9.269). Onderschrijding wegen (€ 32.595) De kosten voor het onderhoud per armatuur (€ 24.811) zijn lager dan begroot. Daarnaast zijn er kleine onderschrijdingen op verzekeringen, elektra, bouwkundig onderhoud, telefoonkosten, schadekosten van de bruggen en er heeft minder groepsrempace plaatsgevonden dan verwacht.

Wat gaan we daarvoor doen? Groen Concrete doelen/acties voor 2022 • • • • •

Ondersteunen van bewonersinitiatieven voor vergroening van de wijken Klimaatadaptieve inrichting met meer groen Uitvoeren van ecologisch plus groenbeheer met eigen groendienst Uitbreiden ecologisch bermbeheer Realiseren van het groenplan voor de door Delfland gereconstrueerde kades langs de Dorpsstraat en de Vlaardingsekade in het dorp Schipluiden Instrumenten Groenbeleidsplan Midden-Delfland Begraafplaatsen Concrete doelen/acties voor 2022 Actualiseren beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen Instrumenten Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen 2009

Wat hebben we gedaan? Groen Resultaten 2022 • • • •

Bij reconstructies van wegen zijn klimaatadaptieve maatregelen genomen, zoals groene parkeervakken. De eigen groendienst heeft ecologisch+ groenbeheer uitgevoerd. Het groenplan voor de door Delfland gereconstrueerde kades langs de Dorpsstraat en de Vlaardingsekade in Schipluiden is gerealiseerd. Er is een nieuwe ecologische oever aangelegd in Schipluiden.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Begraafplaatsen Openbaar groen I Begraafplaatsen Openbaar groen

Primitieve begroting 2022 € 1.354.415 € 207.432 € 1.146.983 - € 163.641 - € 141.892 - € 21.749 € 1.190.774

Begroting incl. wijzigingen € 1.484.038 € 215.448 € 1.268.590 - € 304.932 - € 174.892 - € 130.040 € 1.179.106

Werkelijk 2022

Verschli

€ 1.435.233 € 204.667 € 1.230.567 - € 370.765 - € 209.828 - € 160.937 € 1.064.469

€ 48.805 € 10.781 € 38.023 € 65.833 € 34.936 € 30.897 € 114.637

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Openbaar groen (€ 38.023) Eén van de projecten voor het injecteren van bomen is uiteindelijk (nog) niet uitgevoerd, omdat het Hoogheemraadschap van Delfland op die locatie nog werkzaamheden heeft gepland. Inkomsten Overschrijding Begraafplaatsen (€ 34.936) De inkomsten voor afkoopsommen eigen graven zijn hoger dan begroot. Overschrijding Openbaar groen (€ 30.897) Er is meer snippergroen verkocht dan verwacht.

Wat gaan we daarvoor doen? Speelplaatsen Concrete doelen/acties voor 2022 • • •

Meer aandacht voor natuurlijk spelen en spelen in het groen bij herinrichting van speelplaatsen Vergroenen van verharde (grijze) speelplaatsen Bij speelplaatsen die weinig gebruikt worden niet opnieuw speeltoestellen plaatsen, maar wel de speelruimte behouden en speelaanleidingen toevoegen

Instrumenten Nota spelen

Wat hebben we gedaan? Speelplaatsen Resultaten 2022 • •

Er zijn meerdere speelplaatsen heringericht. Bij meerdere speelplaatsen die weinig gebruikt worden zijn oude speeltoestellen verwijderd en speelaanleidingen toegevoegd die ook kleur geven aan de grijze speelplaatsen.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Speelvoorzieninge n

Primitieve begroting 2022 € 218.119 € 218.119

Begroting incl. wijzigingen € 197.688 € 197.688

Werkelijk 2022

Verschil

€ 183.325 € 183.325

€ 14.363 € 14.363

€ 218.119

€ 197.688

€ 183.325

€ 14.363

Toelichting financiële afwijking Verschil is minder dan € 25.000, vandaar geen toelichting nodig.

Beleidsveld verkeer Beleidsdoel Het hoofddoel van het verkeersbeleid blijft het terugdringen van de overlast van het gemotoriseerde verkeer in de dorpen. Dit doen we via drie routes: - het actief ontmoedigen van het gebruik van de wegen in Midden-Delfland voor doorgaand verkeer; - het verbeteren van de alternatieve vervoersmogelijkheden, zoals openbaar vervoer, fiets en wandelen; - verduurzamen van het wagenpark door het aanleggen en faciliteren van oplaadpunten voor elektrische voertuigen. Verder blijft het verkeersbeleid van de gemeente erop gericht om: - de veiligheid voor alle verkeersdeelnemers te verbeteren, met een extra prioriteit voor schoolroutes; - de recreatiemogelijkheden in Midden-Delfland te vergroten door het verbeteren van fiets- en wandelverbindingen.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect De afwikkeling van het verkeer op een zodanige wijze organiseren dat voor de inwoners beperkte overlast wordt veroorzaakt.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Het stimuleren van alternatieve vervoersmethoden vloeit voort uit de uitgangspunten van Cittaslow. Binnen de dorpen wordt rekening gehouden met veilige routes voor fietsers en voetgangers. Fietsroutes zijn beschikbaar voor recreatie en woon-werkverkeer. Binnen de MRDH is een actieve inzet om voor fietsverkeer metropolitane fietsroutes te creëren.

Wat gaan we daarvoor doen? Concrete doelen/acties voor 2022 • In stand houden openbaar vervoer in Midden-Delfland • Belang van onze gemeente inbrengen in provinciale en rijks infrastructurele projecten • Verbeteren van de parkeersituatie en verkeercirculatie in het centrum van Den Hoorn • Terugdringen van doorgaand verkeer door de dorpen • Opstellen beheerplan bebording • Mobiliseren van bedrijven tot duurzame mobiliteit • Actualiseren wegenlegger • Opstellen visie verkeersveiligheid Instrumenten • • • • • • • • • • • • •

Verkeersplan Den Hoorn 2016 Nota parkeernormen 2020 Routestructuurplan (Recreatieschap Midden-Delfland) Structuurschets Harnaschpolder e.o. 2002 Visie laadinfrastructuur (nieuw) Bestuurlijke overeenkomst IODS Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid MRDH 2016-2025 Regionaal Investeringsprogramma Regionale aanbesteding laadinfrastructuur Strategisch Plan Verkeersveiligheid Nationale Fietsagenda Klimaatplan 2021 – 2030 Nationale Agenda Laadinfrastructuur

Wat hebben we gedaan? Resultaten 2022 - Het openbaar vervoer in Midden-Delfland is behouden gebleven. - We hebben actieve gemeentelijke inbreng gehad in de infrastructurele projecten van de provincie (N223 en N468). Het rijksproject van verbreding van de A4 ligt stil. - Er is een concept beheerplan opgesteld voor bebording. - Er is een concept wegenlegger opgesteld. - Er zijn bij meerdere wegen verkeersveiligheidsmaatregelen uitgevoerd. - In ontwerpen voor reconstructies van wegen zijn verkeersveiligheidsmaatregelen opgenomen. Voor meerdere van deze maatregelen hebben we subsidie bij het Rijk aangevraagd en toegekend gekregen.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Parkeren I Parkeren

Primitieve begroting 2022 € 294.666 € 294.666 - € 48.009 - € 48.009 € 246.657

Begroting incl. wijzigingen € 265.783 € 265.783 - € 97.009 - € 97.009 € 168.774

Werkelijk 2022

Verschil

€ 257.893 € 257.893 - € 76.348 - € 76.348 € 181.545

€ 7.890 € 7.890 - € 20.661 - € 20.661 - € 12.771

Toelichting financiële afwijking Verschil is minder dan € 25.000, vandaar geen toelichting nodig.

Beleidsveld milieu Beleidsdoel Het behouden en versterken van een duurzame, veilige, gezonde en aangename leefomgeving voor inwoners en bezoekers gebaseerd op de uitvoering van de Wet milieubeheer, de waarden van Cittaslow en de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties (Global Goals).

Wat willen we bereiken? Het realiseren en in stand houden van een veilige, gezonde en aangename leefomgeving en bijdragen aan een duurzaam Midden-Delfland, vanuit een duurzame ontwikkeling. Een duurzame ontwikkeling van de fysieke leefomgeving is een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van huidige generaties zonder daarmee de mogelijkheden voor de toekomstige generaties in gevaar te brengen ook in hun behoeften te voorzien (VN-commissie Brundtland, 1987).

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Duurzaamheid is één van de basisprincipes van Cittaslow. Hierbij gaat het om de regelgeving op deze terreinen en zorgen voor bewustwording, zodat inwoners en bedrijven meer maatregelen treffen dan wettelijk moet. Hierdoor zijn inwoners en bezoekers zich meer bewust dat zij zich bevinden in een groen landschap van hoge kwaliteit. Maatregelen om minder energie te gebruiken en meer duurzame energiebronnen te gebruiken sluiten nauw aan bij Cittaslow. Uitvoering van het Duurzaamheidsprogramma fysiek Domein Midden-Delfland 2020-2023 zorgt dat de gemeenschap van Midden-Delfland nog duurzamer wordt. Bijvoorbeeld de onderdelen die betrekking hebben op klimaatadaptatie en klimaatmitigatie. Voor klimaatadaptatie (aanpassen aan klimaatverandering) wordt vanuit het nationale Deltaprogramma gewerkt aan een klimaatbestendig Midden-Delfland, denk aan maatregelen met betrekking tot droogte, hitte en wateroverlast voor de diverse gebieden in Midden-Delfland. Daarnaast staan in het duurzaamheidsprogramma ook maatregelen met betrekking tot klimaatmitigatie (verminderen emissies broeikasgassen). De vastgestelde Energievisie, Warmte Transitievisie en de Regionale Energie Strategie vormen hiervoor een kader voor maatregelen.

Met deze maatregelen ondersteunen en stimuleren wij het verminderen van energiegebruik bij inwoners en de verdere energietransitie van fossiele brandstoffen naar duurzaam opgewekte energie. Andere onderdelen komen terug bij de desbetreffende beleidsterreinen, zoals het beheer van de openbare ruimte en Duurzaam Boer Blijven. Doelstelling daarbij is dat MiddenDelfland in 2040 CO2 neutraal is.

Afvalbeleid is een ander onderdeel dat binnen dit beleidsveld en Cittaslow belangrijk is. Cittaslow roept op tot voorkomen van verspilling, preventie op het ontstaan van afval en bij het ontstaan van afval zoveel mogelijk gescheiden verwerken. In 2012 was de emissie CO2 per inwoner met 0,23 ton lager dan het landelijk gemiddelde van 0,25 ton.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken De Wet milieubeheer wordt voor een groot deel geïntegreerd in de Omgevingswet. De gemeentelijke verplichtingen (en daarmee onze doelen) zijn uitgewerkt in operationele plannen en kaarten die gebaseerd op de regelgeving van de Wet milieubeheer. Op basis van die plannen en kaarten zijn per beleidsveld operationele doelen vastgesteld en kosten inzichtelijk gemaakt. De bestaande plannen en kaarten hebben betrekking op de volgende milieu gerelateerde thema’s: • Riolering • Afval en circulaire economie • Handhaving, toezicht en vergunningverlening • Bodem (Bodemfunctiekaart/Bodemkwaliteitskaart) • Water • Geluid (Geluidsactieplan/Geluidskaart) en stiltebeleid • Luchtkwaliteit • Externe Veiligheid • Klimaat, energie en warmte • Groen en natuur Concrete doelen/acties voor 2022 Handhaving en vergunningverlening Met bestemmingplannen stelt de gemeenteraad vast waar welk type bedrijfsactiviteit plaats mag vinden. Vervolgens worden de individuele benodigde bedrijfsactiviteiten getoetst aan het bestemmingsplan. De bedrijfsactiviteiten worden door de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) getoetst aan en gecontroleerd op de voorschriften van de Wet milieubeheer, de Omgevingswet met de daarbij behorende Algemene Maatregelen van Bestuur en andere milieuregelgeving.

De ODH doet dit op basis van een jaarlijks door het college vast te stellen uitvoeringsplan, waarin de wettelijke verplichtingen concreet in activiteiten zijn uitgewerkt. De jaarlijkse bijdrage aan de ODH wordt bepaald op grond van voorcalculatie. Daarbij wordt gebruik gemaakt van historische data aangevuld met te verwachten wijzigingen. Daadwerkelijke afrekening van de kosten van de ODH vindt plaats op basis van werkelijke gepleegde inzet (output financiering). Bodem Met het vaststellen van de bodemfunctiekaart is gekozen voor het stand-still-beginsel. Dit houdt in dat de bodem in Midden-Delfland niet vuiler mag worden. De bodemfunctiekaart maakt de gewenste bodemkwaliteit inzichtelijk. Voor de Harnaschpolder is een aparte bodemkwaliteitskaart vastgesteld. Uitgangspunt van het Rijk is dat per 2022 de huidige bodemtaken van de provincie worden overgedragen aan gemeenten. De ODH moet dan formeel belast worden met deze taken. Op nationaal niveau vindt nog een discussie plaats over de vergoeding van deze voor gemeenten nieuwe taak. In de (meerjaren)begroting is hiervoor nog geen raming opgenomen daar kosten en vergoeding beide nog onbekend zijn.

Geluid Uitgangspunten: • •

voldoen aan de wettelijke verplichtingen voor omgevingslawaai en geluid belaste bedrijven ondersteunen van het provinciale beleid voor stiltegebieden en hier rekening mee houden in de vergunningverlening • geen nieuwe overlast gevende activiteiten zoals helikoptervluchten en wegverkeerslawaai Europese richtlijn omgevingslawaai (Actieplan Geluid) Het Actieplan Geluid is een wettelijke verplichting van de Europese commissie. Het gemeentelijk actieplan bestaat uit een geluidskaart en een actieplan voor de aanpak van de knelpunten. Het is een verplichting die iedere vijf jaar terugkeert. Het huidige actieplan is vastgesteld in 2018. Nieuwe situaties toetsen wij aan de Wet geluidhinder en worden in de vorm van voorwaarden/maatregelen volgens de wettelijke voorschriften opgenomen in de omgevingsvergunning. Luchtkwaliteit Uitgangspunten: In het kader van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) monitoren wij jaarlijks of de luchtkwaliteit voldoet aan de wettelijke norm. Bij nieuwe planontwikkelingen nemen wij het aspect luchtkwaliteit mee. Wij ondersteunen regionale plannen die de luchtkwaliteit verbeteren. Het NSL is verlengd tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Zowel onder het verlengde NSL als onder de Omgevingswet wordt de luchtkwaliteit langs wegen gemonitord. Externe Veiligheid Uitgangspunten: •

Binnen de mogelijkheden, situaties voorkomen die kunnen leiden tot een verhoogd extern veiligheidsrisico. • Risicovolle bedrijven en activiteiten weren uit woonomgeving en waar nodig verplaatsten. • Voorbereid blijven op risico’s. • Structurele borging van externe veiligheid in beleid ruimtelijke ordening en milieu. • Externe veiligheid als een van de thema’s opnemen in de Omgevingsplannen. • Vergroting van de bestuurlijke bewustwording voor de externe veiligheidsaspecten en – verantwoordelijkheden. • Behoud en beheer van kennis, data, netwerk en samenwerking. Klimaatbeleid Klimaatadaptatie Doelstelling daarbij is klimaatbestendigheid in 2050, door maatregelen die de gevolgen van wateroverlast (door extreme neerslag) en droogte (met kans op versnelde bodemdaling en funderingsschade) zoveel mogelijk beperken en hittestress tegengaan. Klimaatadaptatie (aanpassen aan klimaatverandering) en klimaatmitigatie (voorkomen klimaatverandering, bv RES) is opgenomen in het Duurzaamheidsprogramma fysiek domein Midden-Delfland 2020-2023. De fysieke maatregelen zijn locatie gebonden en verschillen hierbij voor de ruimtelijke gebieden landschap, glastuinbouw, bedrijfsterreinen en dorpen. De vele

beleidsvelden die het raakt vragen aandacht, voldoende ambtelijke capaciteit en coördinatie voor implementatie. Klimaatmitigatie Maatregelen die het ontstaan van klimaatverandering beperken of voorkomen vallen binnen de nationale strategie van klimaatmitigatie. Voor het gemeentelijk beleid zijn dit in hoofdzaak energie en warmte. In de RES, in 2021 opgeleverd, zijn nationale afspraken uit het Klimaatakkoord concreter gemaakt voor de regio in lijn met de eisen van de Handreiking van het Nationaal Programma Regionale Energiestrategie. Binnen de MRDH is gekozen voor een haalbare aanpak, die past bij het landschap, de inwoners, de bedrijven en de intrinsieke regionale kwaliteiten.

In de in 2021 vastgestelde Transitievisie Warmte (TVW) is inzicht gecreëerd ten aanzien van de route naar een aardgasvrije gemeente. Bij het overbrengen en creëren van draagvlak voor de duurzame ambities en verplichtingen naar de inwoners, vervult het energieloket een belangrijke rol. Om de inhoudelijke functie van het energieloket te versterken werken we samen met een aantal regiogemeenten. Via JUVA is er een bijdrage aan Warmte Netwerk Westland om gasverbruik van tuinders te verminderen alsmede de bijdrage van Bedrijvenpark Harnaschpolder door zonnepanelen op daken met opwekking energie gelijk aan het verbruik van 6.000 huishouden. Kader bij de uitwerking van de RES, de TVW en het energieloket is het Duurzaamheidsprogramma fysiek domein Midden-Delfland 2020-2023. Water: •

In het kader van het afsprakenkader Emissieloze kas 2027 wordt samen met andere glastuinbouwgemeenten, waterschappen en de glastuinbouwsector gewerkt aan het voorkomen van emissies van bestrijdingsmiddelen en meststoffen vanuit de glastuinbouw naar het oppervlaktewater. • Onder leiding van het Hoogheemraadschap van Delfland wordt samen met andere gemeenten gewerkt aan de maatregelen ten behoeve van de (chemische en ecologische) doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water in 2027. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen de resultaatverplichte oppervlaktewaterlichamen (grote wateren zoals vaarten en kanalen) en inspanningsverplichte overige, kleinere wateren. Concreet moet bijvoorbeeld gedacht worden aan de maatregelen die voortkomen uit het Afsprakenkader Emissieloze Kas en Kringloopboeren. Groen/natuur Ons natuurbeleid is verwoord in programma 1. Het groenbeleid is onderdeel van dit programma en verwoord bij het beleidsveld ‘groen’. Daarnaast voeren we de volgende zaken uit: •

Waar mogelijk ecologisch beheer van wegkanten en oevers vanuit het gemeentelijk beheer en in samenwerking met de Coöperatie Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland u.a. • Toetsen van omgevingsvergunningen aan de Wet natuurbescherming (per 1 juli 2022 Omgevingswet). Overige concrete acties • • •

interne en externe communicatie over het milieu; waar mogelijk subsidie aanvragen ter ondersteuning van projecten; participatie in regionale projecten, zoals beperken emissie van meststoffen en bestrijdingsmiddelen naar het oppervlaktewater door de glastuinbouwsector te verminderen;

• actieve participatie bij het realiseren van nieuwe geothermielocaties in Midden Delfland; • actieve deelname aan WarmtelinQ (voorheen Leiding door het Midden). Instrumenten • • • • • • • • • • • • • • • • •

Wet Milieubeheer/ Omgevingswet (inwerkingtreding 1 juli 2022) Regionaal bodembeleid Zuid-Holland (tot taakoverheveling naar gemeente) Bodemkwaliteitskaart bedrijfsterrein Harnaschpolder Stiltebeleid Provincie Zuid-Holland Duurzaamheidsprogramma fysiek domein Midden-Delfland 2020-2023 Regionale Energiestrategie MRDH Energieloket (in ontwikkeling met andere gemeenten) Plan van Aanpak Transitievisie Warmte Geurverordening Midden-Delfland 2009/geurhinderbeleid Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 en visie Behoud door Ontwikkeling (Vitale Dorpen in MiddenDelfland 2025) LOP Midden-Delfland®2025 Bestemmingsplan Buitengebied Gras Lidmaatschap Cittaslow, inclusief Global Goals en kennisuitwisseling binnen landelijk netwerk Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) Coöperatie Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland u.a. Omgevingsplan Regelgeving Bruidsschat omgevingswet

Wat hebben we gedaan? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken De Wet milieubeheer wordt bij de invoering van de Omgevingswet voor een groot deel in de nieuwe wet geïntegreerd. In 2022 is de Wet milieubeheer nog van kracht. De gemeentelijke verplichtingen (en daarmee onze doelen) zijn uitgewerkt in operationele plannen en kaarten die gebaseerd op de regelgeving van de Wet milieubeheer. Op basis van die plannen en kaarten zijn per beleidsveld operationele doelen vastgesteld en kosten inzichtelijk gemaakt. De bestaande plannen en kaarten hebben betrekking op de volgende milieu gerelateerde thema’s: - Riolering - Afval en circulaire economie - Handhaving, toezicht en vergunningverlening - Bodem (Bodemfunctiekaart/Bodemkwaliteitskaart) - Water - Geluid (Geluidsactieplan/Geluidskaart) en stiltebeleid - Luchtkwaliteit - Externe Veiligheid - Klimaat, energie en warmte - Groen en natuur Concrete doelen/acties voor 2022 Handhaving en vergunningverlening Met bestemmingplannen stelt de gemeenteraad vast waar welk type bedrijfsactiviteit plaats mag vinden. Vervolgens worden de individuele benodigde bedrijfsactiviteiten getoetst aan het bestemmingsplan.

De bedrijfsactiviteiten zijn door de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) getoetst aan en gecontroleerd op de voorschriften van de Wet milieubeheer met de daarbij behorende Algemene Maatregelen van Bestuur en andere milieuregelgeving.

De ODH voert taken voor ons uit op het gebied van milieutoezicht, milieuhandhaving, toetsing en milieuvergunningverlening. De ODH doet dit op basis van een jaarlijks door het college vastgesteld uitvoeringsplan. Dit uitvoeringsplan is gebaseerd op door de gemeente opgestelde kaders. Daarin zijn de wettelijke verplichtingen concreet in activiteiten uitgewerkt. Een deel van het uitvoeringsplan is plangestuurd en een deel is vraag gestuurd. De werkzaamheden van de ODH voldeden ook in 2022 aan de kwaliteitscriteria van de Wabo en de kaders die gesteld zijn vanuit de Wet VTH. De jaarlijkse financiële bijdrage aan de ODH wordt bepaald op grond van voorcalculatie. Daarbij wordt gebruik gemaakt van historische data aangevuld met te verwachten wijzigingen. Daadwerkelijke afrekening van de kosten van de ODH vind plaats op basis van werkelijke gepleegde inzet (output financiering). De taakuitvoering van de ODH in 2022 is beheersbaar geweest. De in 2022 door de ODH besteedde uren vallen binnen de in het uitvoeringsplan geraamde capaciteit en financiële bijdrage voor de uitvoering van de werkzaamheden. Bodem Uitgangspunt van het Rijk was dat per 2022 de huidige bodemtaken van de provincie werden overgedragen aan gemeenten. De ODH moet dan formeel belast worden met deze taken. Omdat de Omgevingswet in 2022 niet is ingevoerd zijn de taken nog niet overgedragen.

Op nationaal niveau vindt een discussie plaats over de vergoeding van deze voor gemeenten nieuwe taak. In de (meerjaren)begroting is hiervoor nog geen raming opgenomen daar kosten en vergoeding beide nog onbekend zijn. Ook in 2022 is bij nieuwe (ruimtelijke) ontwikkelingen en ruimtelijke procedures het aspect Bodem getoetst. Geluid Uitgangspunten: - voldoen aan de wettelijke verplichtingen voor omgevingslawaai en geluid belaste bedrijven - ondersteunen van het provinciale beleid voor stiltegebieden en hier rekening mee houden in de vergunningverlening - geen nieuwe overlast gevende activiteiten zoals helikoptervluchten en wegverkeerslawaai Europese richtlijn omgevingslawaai (Actieplan Geluid) Het Actieplan Geluid is een wettelijke verplichting van de Europese commissie. Het gemeentelijk actieplan bestaat uit een geluidsbelastingkaart en een actieplan voor de aanpak van de knelpunten. Het is een verplichting die iedere vijf jaar terugkeert. In 2022 is een nieuwe EU-geluidsbelastingkaart vastgesteld. Deze kaart wordt in 2023 gebruikt om een actueel actieplan geluid op te stellen. Daarnaast zijn in 2022 nieuwe situaties getoetst aan de Wet geluidhinder en zijn in de vorm van voorwaarden/maatregelen volgens de wettelijke voorschriften opgenomen in de omgevingsvergunning.

In 2022 is een start gemaakt met het in kaart brengen van woningen die binnen het thema geluidsbelasting geen status hebben en eventueel gesaneerd moeten worden. Deze woningen zonder status staan op een zogenaamde saneringslijst. Het actieplan geluid en de voorbereiding van de saneringsopgave worden in 2023 in samenwerking met geluidadviesbureau Goudappel uitgevoerd. Voor de voorbereiding wordt in 2023 een subsidie bij BSV (Bureau Sanering Verkeerslawaai) worden aangevraagd. Het aspect geluid is betrokken bij het opstellen van nieuwe bestemmingsplannen en ontwikkelingen. Daarnaast is het aspect geluid getoetst bij relevante omgevingsvergunningen-bouw.

Luchtkwaliteit Uitgangspunten: In het kader van het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) monitoren wij jaarlijks of de luchtkwaliteit voldoet aan de wettelijke norm. Ook in 2022 is de luchtkwaliteit langs wegen gemonitord. De

periode waarover de luchtkwaliteit is bepaald, is van het voorgaande jaar (2021). Er zijn geen knelpunten gesignaleerd. De luchtkwaliteit langs veel gemonitorde wegen ligt ver onder de wettelijke grenswaarden. Daarnaast is in 2022 bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen het aspect luchtkwaliteit beoordeeld. Wij ondersteunen regionale plannen die de luchtkwaliteit verbeteren. Het NSL is verlengd tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Zowel onder het verlengde NSL als onder de Omgevingswet wordt de luchtkwaliteit langs wegen gemonitord. Externe Veiligheid Externe veiligheid gaat over het beheersen van risico's bij de productie, opslag en transport van gevaarlijke stoffen. De aard en hoeveelheid van de gevaarlijke stoffen in relatie tot de omgeving is daarbij bepalend. Ook in 2022 is bij nieuwe (ruimtelijke) ontwikkelingen en ruimtelijke procedures het aspect Externe Veiligheid getoetst. Klimaatbeleid Klimaatadaptatie De doelstelling is een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting van de leefomgeving in 2050. Daarvoor is het nodig om maatregelen te treffen die de gevolgen van toenemende wateroverlast, droogte (met kans op versnelde bodemdaling), overstromingen en hittestress zoveel mogelijk beperken en hittestress tegengaan. Klimaatadaptatie is opgenomen als één van de speerpunten in het Duurzaamheidsprogramma fysiek domein Midden-Delfland 2020-2023.

In de Strategie Klimaatadaptatie Midden-Delfland 2021-2026 is uitgewerkt wat deze jaren nodig is om klimaatadaptatie in de gemeente te implementeren. Klimaatadaptatie in 2022: •

Voor de implementatie van de Strategie Klimaatadaptatie was er onvoldoende ambtelijke capaciteit beschikbaar, net als in 2021. Dit heeft geleid tot vertraging. Er zijn geen risicodialogen gevoerd en er is nog geen uitvoeringsagenda opgesteld. Het beschikbare budget voor externe advisering is nagenoeg onbenut gebleven. • De gemeente heeft 4 projecten versneld kunnen oppakken, door cofinanciering via de Klimaatimpulsregeling. De aanvraag hiervoor werd gecoördineerd vanuit de Samenwerkingsagenda Klimaatadaptatie Werkregio Delfland, waaraan de gemeente deelneemt. Er is een rijksbijdrage verkregen van in totaal €334.000. • In het landelijk gebied is een start gemaakt met de pilot Water Vasthouden. In één van de polders wordt met stakeholders verkend hoe ‘klimaatslim’ veeteelt kan worden bedreven. De pilot loopt door in 2023. Klimaatmitigatie Maatregelen die het ontstaan van klimaatverandering beperken of voorkomen vallen binnen de nationale strategie van klimaatmitigatie. Voor het gemeentelijk beleid zijn dit in hoofdzaak energiemaatregelen. De Regionale Energie Strategie 1.0 (RES 1.0) is in 2021vastgesteld en is in 2022 door vertaald naar een uitvoeringsagenda. Vanuit daar is een plan van aanpak opgesteld voor de periode 2022-2026.

Dit plan van aanpak zorgt voor focus en concretisering om de komende jaren regionaal tot realisatie van de gestelde doelen (opwek Zon en Wind) te kunnen gaan komen. De in december 2021 vastgestelde Transitievisie Warmte (TVW) bevat een belangrijke uitvoeringsparagraaf. Daaraan is in 2022 uitvoering gegeven, onder meer middels de strategische samenwerking met ons nieuwe energieloket (Regionaal Energieloket). Naast een aantal collectieve inkoopacties hebben we meerdere

lokale initiatieven gefaciliteerd. In 2022 hebben we daarmee een goede basis gelegd (draagvlak onder bewoners) waarop we de komende jaren voort kunnen bouwen wat betreft uitvoering energietransitie gebouwde omgeving. Daarvoor zijn rijksgelden beschikbaar gekomen. Rondom de ontwikkelingen van het Warmte Netwerk Westland en de aanleg WarmtelinQ onderhouden we contacten met gemeente Westland en Gasunie. Binnen de RES is een regionaal warmtenet een belangrijke strategische pijler. Zo wordt vanuit de RES gekeken naar een manier om de regionale coördinatie hiervoor effectief vorm te geven. Water - In het kader van het afsprakenkader Emissieloze Kas 2027 wordt samen met andere glastuinbouwgemeenten, waterschappen en de glastuinbouwsector gewerkt aan het voorkomen van emissies van bestrijdingsmiddelen en meststoffen vanuit de glastuinbouw naar het oppervlaktewater. - Onder leiding van het Hoogheemraadschap van Delfland wordt samen met andere gemeenten gewerkt aan de maatregelen ten behoeve van de (chemische en ecologische) doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water in 2027. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen de resultaatverplichte oppervlaktewaterlichamen (grote wateren zoals vaarten en kanalen) en inspanningsverplichte overige, kleinere wateren.

Concreet moet bijvoorbeeld gedacht worden aan de maatregelen die voortkomen uit het Afsprakenkader Emissieloze Kas en Kringloopboeren. Groen/natuur Ons natuurbeleid is verwoord in programma 1. Het groenbeleid is onderdeel van dit programma en verwoord bij het beleidsveld ‘groen’. Daarnaast voeren we de volgende zaken uit: - Waar mogelijk ecologisch beheer van wegkanten en oevers vanuit het gemeentelijk beheer en in samenwerking met de Coöperatie Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland u.a.; - Toetsen van omgevingsvergunningen aan de Wet natuurbescherming. Overige concrete acties - interne en externe communicatie over het milieu; - waar mogelijk subsidie aanvragen ter ondersteuning van projecten; - participatie in regionale projecten, zoals beperken emissie van meststoffen en bestrijdingsmiddelen naar het oppervlaktewater door de glastuinbouwsector te verminderen; - actieve participatie bij het realiseren van nieuwe geothermielocaties in Midden Delfland; - actieve deelname aan WarmtelinQ (voorheen Leiding door het Midden).

Instrumenten - Wet Milieubeheer/ Omgevingswet (inwerkingtreding 1 juli 2022) - Regionaal bodembeleid Zuid-Holland (tot taakoverheveling naar gemeente) - Bodemkwaliteitskaart bedrijfsterrein Harnaschpolder - Stiltebeleid Provincie Zuid-Holland - Duurzaamheidsprogramma fysiek domein Midden-Delfland 2020-2023 - Regionale Energiestrategie MRDH - Energieloket (in ontwikkeling met andere gemeenten) - Plan van Aanpak Transitievisie Warmte - Geurverordening Midden-Delfland 2009/geurhinderbeleid - Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 en visie Behoud door Ontwikkeling (Vitale Dorpen in Midden-Delfland 2025) - LOP Midden-Delfland®2025 - Bestemmingsplan Buitengebied Gras - Lidmaatschap Cittaslow, inclusief Global Goals en kennisuitwisseling binnen landelijk netwerk

- Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) - Coöperatie Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland u.a. - Omgevingsplan - Regelgeving Bruidsschat omgevingswet

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Met de deelname aan Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex wordt beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de wettelijke verplichtingen op het gebied van afvalinzameling. Het doel van de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) is het uitvoeren van de wettelijke milieutaken. Hierbij wordt voldaan aan landelijke kwaliteitscriteria, wordt gezorgd voor specialismevorming op inhoud en wordt een bijdrage geleverd aan een constante en eenduidige taakuitvoering in de regio. Deelname aan deze gemeenschappelijke regeling is opgelegd vanuit de Wet milieubeheer.

Wat heeft het gekost? Beschikbare middelen U Afvalverzameling en -verwerking Milieubeheer Riolering I Afvalverzameling en -verwerking Milieubeheer Riolering

Primitieve begroting 2022 € 4.778.017 € 2.466.148

Begroting incl. wijzigingen € 4.809.600 € 2.423.281

Werkelijk 2022

Verschil

€ 4.767.046 € 2.370.256

€ 42.554 € 53.025

€ 859.810 € 1.452.059 - € 4.664.326 - € 2.920.224

€ 1.002.958 € 1.383.361 - € 4.648.893 - € 2.920.224

€ 965.521 € 1.431.270 - € 4.630.417 - € 2.855.719

€ 37.437 - € 47.909 - € 18.476 - € 64.505

€0 - € 1.744.102 € 113.691

- € 5.567 - € 1.723.102 € 160.707

- € 5.567 - € 1.769.131 € 136.630

€0 € 46.029 € 24.077

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Afvalinzameling en verwerking (€ 53.025) De onderschrijding zit voornamelijk in de storting aan de voorziening, welke lager is dan begroot (€ 76.190). Hiernaast is er een toename van de lasten als gevolg van een verschuiving van werkgeverslasten (€ -13.222) en kapitaallasten (€ -6.583). Het restant zit in meerdere kleinere mutaties. Overschrijding Riolering (€ 47.909) Betreft enerzijds een afname van de lasten als gevolg van een verschuiving van werkgeverslasten (€ 70.300). Anderzijds is er een storting in de reserve riolering, waar een onttrekking was begroot (€ 113.187). Het restant zit in meerdere kleinere mutaties. Onderschrijding Milieubeheer (€ 37.437) Ten opzichte van de begroting bedraagt de onderschrijding, verdeeld over diverse posten, 3,7%. In 2022 bleken minder externe adviezen noodzakelijk om tot een goede beoordeling en afweging te komen (€ 10.500). Daarnaast is minder uitgegeven aan energietransitie (€ 6.500) en een verschuiving van

werkgeverslasten (€ 6.500). Het saldo aan overige onderschrijdingen (€ 14.000) is verdeeld over meerdere posten. Inkomsten Onderschrijding Afvalinzameling en verwerking (€ 64.505) De onderscheiding heeft een 2-tal redenen. Ten eerste is de inkomst uit afvalstoffenheffing lager dan begroot (€ 47.108). Ten tweede is de vergoeding vanuit ingezamelde, gerecyclede en vermarkte hoeveelheden verpakkingsafval lager uitgevallen (€ 17.396). Overschrijding Riolering (€ 46.029) Betreft meer-inkomsten uit aansluitvergunningen riolering (€ 23.018). Hiernaast zijn de geraamde uitgaven van aanpak voor de klimaatstrategie doorgeschoven naar 2023 (€ 50.000) en is de stijging energiekosten ten laste van de voorziening riolering gebracht (€ -29.000). Het restant zit in meerdere kleinere mutaties.

Mutaties reserve

Mutaties reserves programma 3 Uitgaven Inkomsten

Werkelijk 2021

Primitieve begroting 2022

€ 2.974.066 - € 2.242.639 € 731.427

€ 1.774.844 - € 2.099.377 - € 324.533

Begroting incl.wijziginge n € 2.367.575 - € 2.398.494 - € 30.919

Werkelijk 2022

Verschil

€ 2.367.575 - € 2.396.267 - € 28.692

€0 € 2.227 € 2.227

Investeringen programma 3

Omschrijving investering reconstructie kruispunt Oude Veiling (2004) Reconstructie Veenakkerweg (2016) Reconstructie Commandeurs kade (2017) Reconstructie Boezemkade/K wakelweg (2017)

Bedrag begroot €0

Bedrag werkelijk €0

Bedrag restant Afsluiten krediet ja/nee € 0 ja

Opmerkingen

€0

€ 12.155

- € 12.155 ja

Project afgerond

€0

- € 52.893

€ 52.893 ja

Project afgerond

€ 1.500.971

€ 230.253

€ 1.270.718 nee

Project afgerond

Restant investering zal plaatsvinden in 2023

Omschrijving investering Aanp. Dijkshoornsew eg tbv dorpsvernieuwi ng (2017) Reconstructie Trambrug Schipluiden (2018) Reconstructie Rijksstraatweg wegvak 1 en 2 (2018) Reconstructie Willemsoordse weg (2018)

Bedrag begroot € 428.000

Bedrag werkelijk - € 52.111

Bedrag restant Afsluiten krediet ja/nee € 480.111 nee

€0

- € 5.062

€ 5.062 ja

€ 205.000

€ 3.007

€ 201.993 nee

€ 440.486

€ 15.787

€ 424.699 nee

Vervangen lichtmasten 2019 Vervangen lichtmasten 2020 Vervangen brug Trekkade/Kerk weg M004 Vervangen brug fietspad 't Woud S034

€ 49.247

€ 49.247

€ 0 ja

€ 46.238

€ 46.541

- € 303 ja

€ 291.450

€ 24.674

€ 266.776 nee

€ 109.700

€ 26.245

€ 83.455 nee

Vervangen brug ZuidkadeZouteveensew eg (S022) Vervangen brug Willemsoordse weg S032 (2018) Vervangen ophaalbrug Gaagweg S024

€ 192.100

€0

€ 192.100 nee

€ 148.895

€ 16.576

€ 132.319 nee

€ 264.240

€ 17.917

€ 246.323 nee

Bouw nieuwe Zoutloods

€ 247.693

€ 49.439

€ 198.254 nee

Opmerkingen Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Project afgerond

Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Project afgerond Project afgerond Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023

Omschrijving investering Vervangen lichtmasten 2021

Bedrag begroot € 172.000

Bedrag werkelijk € 14.788

Vervangen brug Hoornseweg DH003 Onderzoek afwaardering Hoornseweg (2019) Vervangen lichtmasten 2022

€ 9.934

€ 9.934

€ 0 nee

€ 50.000

€0

€ 50.000 nee

€ 175.350

€0

€ 175.350 nee

€ 33.704

€ 15.136

€ 18.568 ja

€ 6.635

€ 19.763

- € 13.128 ja

Project afgerond

€0

€ 83.000

- € 83.000 nee

€ 355.100

€0

€ 355.100 nee

€ 18.000

€0

€ 18.000 nee

Reynebolt Maeslandstraat 2022

€ 25.000

- € 52.486

€ 77.486 nee

Parkeerplaats Tiendweg 2022

€ 25.000

- € 74.931

€ 99.931 nee

Bovenkruier 2022

€ 84.714

€ 84.925

- € 211 ja

Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Project afgerond

Slagboominstal latie Kerkpolderbrug S005 (2019) Ver Slagboominstal latie Bolle Kickert DH004 (2020) Kadeverbeterin gsproject Schipluiden wegen (2022) Project Centrumplan Schipluiden (2021) Opzet-natzoutStrooimachine (2021)

Bedrag restant Afsluiten krediet ja/nee € 157.212 nee

Opmerkingen Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Project afgerond

Omschrijving investering Pand Burg. van der Lelykade 16 (2021) Herinrichting openbaar groen 2018 Herinrichting openbaar groen 2019 Herinrichting openbaar groen 2020 Herinrichting openbaar groen 2021 Vervangen beschoeiingen damwanden 2019 Vervangen beschoeiingen/ damwanden 2020 Vervangen beschoeiingen/ damwanden 2021 Reconstructie speelvoorzieni ngen 2020 Reconstructie speelvoorzieni ngen 2021

Bedrag begroot - € 242.629

Bedrag werkelijk - € 220.000

Bedrag restant Afsluiten krediet ja/nee € 22.629 ja

Opmerkingen

€ 4.668

€ 4.658

€ 10 ja

Project afgerond

€ 24.541

€ 24.534

€ 7 ja

Project afgerond

€ 25.000

€ 24.972

€ 28 ja

Project afgerond

€ 25.000

€ 24.999

€ 1 ja

Project afgerond

€ 178.577

€ 178.010

€ 567 ja

Project afgerond

€ 200.000

€ 18.299

€ 181.701 nee

€ 312.031

€ 45.800

€ 266.231 nee

€ 9.768

€ 9.262

€ 506 ja

€ 99.928

€ 52.223

€ 47.705 nee

Herinrichting openbaar groen 2022

€ 50.000

€ 30.388

€ 19.612 nee

Vervangen beschoeiingen/ damwanden 2022 Aanpassen ondergrond (tegels) speelplaatsen (2019)

€ 350.000

€0

€ 350.000 nee

€ 13.691

€0

€ 13.691 nee

Project afgerond

Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Project afgerond Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023

Omschrijving investering Kadeverbeterin gsproject Schipluiden groen (2022) Vervangen dak aula begraafplaats Maasland (2021) Niet geprognosticee rde rioolvervanging (2018) Vervangen pompunits drukriolering 2020 Vervangen pompunits drukriolering 2021 Vervangen pompen hoofdgemalen 2020 Vervangen pompen hoofdgemalen 2021 Vervangen vrijvervalrioleri ng 2020

Bedrag begroot € 105.385

Bedrag werkelijk € 34.952

Bedrag restant Afsluiten krediet ja/nee € 70.433 nee

Opmerkingen

€ 100.000

€ 95.676

€ 4.324 ja

€0

€0

€ 0 ja

Project afgerond

€ 14.211

€ 12.937

€ 1.274 ja

Project afgerond

€ 420.921

€ 294.692

€ 126.229 nee

€ 31.567

€ 31.194

€ 373 Ja

€ 89.935

€ 90.343

- € 408 Ja

Project afgerond

€ 125.019

€ 124.715

€ 304 ja

Vervangen vrijvervalrioleri ng 2021

€ 229.740

€ 158.784

€ 70.956 nee

Vervangen vrijvervalrioleri ng 2022

€ 257.500

€ 3.430

€ 254.070 nee

Vervangen pompen hoofdgemalen (GRP) 2022 Vervangen pompunits

€ 90.000

€0

€ 90.000 nee

€ 149.000

€ 1.015

€ 147.985 nee

Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Restant investering zal

Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Project afgerond

Restant investering zal plaatsvinden in 2023 Project afgerond