ACCOUNTANT Gewaarmerkte jaarstukken 2022.pdf

Omschrijving investering drukriolering 2022 Aanpassingen minicontainers ivm zijbelading (2020)

Bedrag begroot

€ 48.811

Bedrag werkelijk

€ 48.797

Bedrag restant Afsluiten krediet ja/nee

€ 14 ja

Opmerkingen plaatsvinden in 2023 Project afgerond

Programma 4 Programma 4: Onderwijs Beleidsveld onderwijs: Beleidsdoel Passend onderwijs voor alle jongeren. Dat streven wij na in Midden-Delfland. Zo dichtbij mogelijk, maar indien nodig in de regio. Zo ondersteunen wij de optimale ontwikkeling van jongeren. De gemeente zet zich ervoor in dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie behalen. En de gemeente spant zich in om kinderen met een onderwijsachterstand of een risico daarop extra (taal)ondersteuning te bieden, zodat zij het onderwijs kunnen volgen dat het beste aansluit op hun ontwikkelingsmogelijkheden. De gemeente zorgt voor goede huisvesting voor de basisscholen, afgestemd op de behoefte van de inwoners van de dorpen in Midden-Delfland.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect We willen optimale deelname aan de maatschappij en de arbeidsmarkt bereiken. En daarnaast onderwijshuisvesting, afgestemd op de behoefte van de inwoners van Midden-Delfland.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? De mogelijkheid om onderwijs te volgen en daarmee kansen op de arbeidsmarkt te vergroten is een toetsingscriterium van Cittaslow. De percentages kinderen met een (onderwijs)achterstand en jeugdwerkloosheid zijn in Midden-Delfland lager dan het landelijke en regionale gemiddelde. Niet het bepalen van de keuzes van mensen, maar mensen bewust maken van de gevolgen van hun eigen keuzes is onderdeel van de filosofie van Cittaslow.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken De gemeente, kinderopvang en scholen zorgen voor voor- en vroegschoolse educatie. De gemeente en de scholen zorgen voor extra ondersteuning voor kinderen van statushouders. Alle jongeren die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten, krijgen een oproep voor een gesprek. Dit gesprek moet leiden tot een passend traject naar scholing of werk. Concrete doelen/acties voor 2022 • • •

Uitvoering geven aan de twee nieuwe ondersteuningsplannen Passend Onderwijs, namelijk van SWV VO Delflanden/ PPO Delflanden en het SPOW. Uitvoeren van de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) met als belangrijk uitgangspunt Onderwijshuisvesting in 2022. Wij maken bestuurlijke afspraken met onze buurgemeenten Rijswijk en Delft, teneinde het meer dan evenredige aantal kinderen uit buurgemeenten dat gebruik maakt van de scholen in het dorp Den Hoorn, beheersbaar te maken.

•

Wij maken in 2021/2022 afspraken met schoolbesturen van de basisscholen in Schipluiden ten aanzien van het herbestemmen van boventallig geworden onderwijslokalen. • Uitvoering van de nieuwe regionale RMC Beleidsagenda 2021-2024. Instrumenten • • • • • • • • • •

Integraal Huisvestingsplan Huisvestingsverordening onderwijs Leerlingenprognose Verordening leerlingenvervoer Jaarlijks huisvestingsprogramma (B&W) Leerplichtverslag Overeenkomst LEA Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie Wet passend onderwijs Wet Educatie en Beroepsonderwijs

Wat hebben we gedaan? Operationele doelen om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken De gemeente, kinderopvang en scholen hebben gezorgd voor voor- en vroegschoolse educatie. In 2022 hebben we met behulp van de NPO-gelden hier extra inzet voor kunnen bieden in de vorm van extra plaatsen bovenop de reguliere 24 plaatsen en in de vorm van extra pedagogische begeleiding. De gemeente en de scholen hebben gezorgd voor extra ondersteuning voor kinderen van statushouders. Alle jongeren die zonder startkwalificatie het onderwijs verlieten, zijn opgeroepen voor een gesprek. Concrete doelen/acties voor 2022 - Ook in 2022 hebben een tweetal overleggen Lokaal Educatieve Agenda (LEA) plaatsgevonden. De belangrijkste onderwerpen waren NPO, Integraal Huisvestingsplan (IHP), onderwijsachterstandenbeleid, nieuwkomers en armoedebeleid. - Anticiperend op te maken bestuurlijke afspraken in 2023, was er ambtelijk contact met buurgemeente Delft over het meer dan evenredig aantal kinderen uit buurgemeenten dat gebruik maakt van de scholen in het dorp Den Hoorn. - Er is gesproken met schoolbesturen van de basisscholen in Schipluiden over de toekomstige onderwijshuisvestingssituatie. Vooruitlopend hierop is de huur van de schoolwoningen verlengd.

- In het kader van de regionale RMC Beleidsagenda 2021-2024, is de inzet in Midden-Delfland gericht geweest op het herplaatsen van voortijdig schoolverlaters (capaciteit van de jongerenconsulent). Instrumenten - Integraal Huisvestingsplan - Verordening voorzieningen onderwijshuisvesting - Verordening leerlingenvervoer - Leerplichtverslag - Overeenkomst LEA - Wet ontwikkelingskansen door kwaliteit en educatie - Wet passend onderwijs - Wet Educatie en Beroepsonderwijs

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Gemeenschappelij ke baten/lasten onderwijs Huisvesting onderwijs I Gemeenschappelij ke baten/lasten onderwijs Huisvesting onderwijs

Primitieve begroting 2022 € 1.946.211 € 774.016

Begroting incl. wijzigingen € 2.264.884 € 1.092.003

Werkelijk

Verschil

€ 2.198.705 € 1.074.609

€ 66.179 € 17.394

€ 1.172.195

€ 1.172.881

€ 1.124.096

€ 48.785

- € 430.774 - € 244.572

- € 575.206 - € 389.004

- € 521.883 - € 327.326

- € 53.323 - € 61.678

- € 186.202

- € 186.202

- € 194.557

€ 8.355

€ 1.515.437

€ 1.689.678

€ 1.676.822

€ 12.857

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Huisvesting onderwijs (€ 48.785) Voornaamste oorzaak zijn een lagere bijdrage aan derden, zoals een VVE. Inkomsten Onderschrijding Gemeenschappelijke baten en lasten onderwijs (€ 61.678) De periode voor de inzet van activiteiten in het kader van het Nationaal Programma Onderwijs is met twee schooljaren verlengd. De begroting was gebaseerd op het inzetten van alle beschikbare middelen tot en met 2022. Omdat het een specifieke financiering betreft, blijven de nog ingezette middelen beschikbaar voor de komende schooljaren.

Mutaties reserve

Mutaties reserves programma 4 Uitgaven Inkomsten

Werkelijk 2021

Primitieve begroting

Begroting incl. wijzigingen

Werkelijk 2022

Verschil

€ 71.879 - € 319.122 - € 247.243

€0 - € 257.984 - € 257.984

€ 57.326 - € 186.105 - € 128.779

€ 57.326 - € 186.105 - € 128.779

€0 €0 €0

Programma 5 programma 5: Sociaal Domein en Welzijn Beleidsveld Sociaal Domein a. Wmo b. Jeugdwet c. Participatiewet Voor de uitvoering van de Participatiewet verwijzen wij naar programma 6.

Beleidsdoel Met dit programma trachten we iedere inwoner–zelfstandig- te laten participeren in de maatschappij. Hierbij gebruik makend van hun kracht en eigen netwerk. Voor dit programma staat de komende jaren de realisatie van de Transformatie centraal, evenals de beheersing van de jeugdhulp kosten en de invoering van resultaatgericht werken.

Wat willen we bereiken? • • • •

Iedereen neemt deel aan de samenleving. Jeugdigen groeien gezond en veilig op met voldoende mogelijkheden tot ontplooiing. Inwoners kunnen zo lang als mogelijk zelfstandig thuis wonen. Ondersteuning van de zelfredzaamheid en participatie van onze inwoners.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Midden-Delflanders zijn gewend om binnen hun eigen omgeving naar oplossingen te zoeken. Zij maken daarbij veelal gebruik van de algemene maatschappelijke voorzieningen die aanwezig zijn. Deze houding is de identiteit van de inwoners en past goed in de beleidsdoelen binnen het sociaal domein. We willen dat inwoners vanuit hun eigen kracht handelen. Wanneer inwoners daar ondersteuning bij kunnen gebruiken, organiseren wij met één plan maatwerk dichtbij de (sociale) omgeving van de inwoners. De inwoner houdt daarbij zelf de regie in handen en zet in op zijn aanwezige kwaliteiten. Op deze manier maken wij gebruik van de ondernemende identiteit van de inwoners.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Waar mogelijk de zorg dichter bij de inwoners organiseren. In partnerschap en co-creatie hierbij een schakel vormen tussen burgers en zorgaanbieders. Hierbij inzetten op preventie en kwalitatief goede zorg wanneer dat nodig is. Concrete doelen/acties voor 2022 Wmo: Voortzetten van de ingezette transformatie binnen de Wmo. Hiertoe wordt in 2022 ingezet op: 1) verdere implementatie van het resultaatgericht stelsel, 2) stimuleren van innovaties in zorg en ondersteuning, en 3) verschuiving naar preventie en het versterken van de eigen kracht. We doen dit samen met de H4 gemeenten.

• • • • • Jeugd:

Aanbesteding Wmo-diensten voor 2023. Doorontwikkeling en decentralisatie van de beleidstaken Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang. Versterking eigen kracht door Powerful Ageing (lokaal). Regionale aanpak en implementatie van Housing First voor thuis- en dakloosheid Toezicht WMO GGD: voorbereiden DVO voor 2023

Uitvoering geven aan de ambities zoals opgenomen in het beleidskader Jeugd, vastgesteld in mei 2020 • •

Doorontwikkeling van het richtinggevend kader en de maximale bestedingsruimte. Regionaal uitvoering geven aan het jaarplan 2022. Versterken van de verbinding onderwijsjeugdhulp • Doorontwikkeling van de lokale informatievoorziening. • Implementatie inkoop jeugdhulp 2021-2024 Instrumenten • • • • • • • • • •

Algemene Subsidieverordening (ASV) Calamiteitenprotocol Sociaal Domein Midden-Delfland Besluit doorontwikkeling van het Maatschappelijk Team Beleidsnota Privacy in het sociaal domein Verordening en beleidsregels Wmo-Jeugd Beleidskader Jeugd 2020-2023 Beleidskader VVE Midden-Delfland Subsidieregeling Kwaliteit Peuteropvang en Voor- en Vroegschoolse Educatie 2021 Inkoopstrategie regio Haaglanden 2020-2024 Inkoopvisie en inkoopstrategie H4 2023 en verder Cliëntervaringsonderzoek Wmo en jeugd

Wat hebben we gedaan? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken We hebben ingezet op het dichter bij de inwoners organiseren van de zorg. In partnerschap en co-creatie vormen we hierbij een schakel tussen burgers en zorgaanbieders. In de uitvoering van de ondersteuning van onze inwoners hebben we ingezet op preventie en bieden van kwalitatief goede zorg wanneer dat nodig is. We werken vervolgens zoveel mogelijk integraal vanuit de situatie van het huishouden of gezin. Concrete doelen/acties voor 2022 Wmo: Voortzetten van de ingezette transformatie binnen de Wmo. Hiertoe wordt in 2022 ingezet op: 1) verdere implementatie van het resultaatgericht stelsel, 2) stimuleren van innovaties in zorg en ondersteuning, en 3) verschuiving naar preventie en het versterken van de eigen kracht. We doen dit samen met de H4 gemeenten. - We hebben de aanbesteding van Wmo-diensten voor 2023 georganiseerd en geïmplementeerd, zodanig dat de ondersteuning en regie bij het huishouden in 2023 kan worden gewaarborgd. - We hebben stappen gezet in de doorontwikkeling en decentralisatie van de beleidstaken Beschermd Wonen en Maatschappelijke opvang. Hiertoe hebben we onder meer een regionale visie ontwikkeld, die is vastgesteld in de gemeenteraad/raden. - We hebben geëxperimenteerd met versterking van de eigen kracht in de pilot Powerful Ageing (lokaal).

- We hebben een regionale aanpak ontwikkeld voor de implementatie van Housing First voor thuis- en dakloosheid - We hebben de dienstverleningsovereenkomst met de GGD geactualiseerd voorbereid voor het toezicht in de WMO. Jeugd: Uitvoering geven aan de ambities zoals opgenomen in het beleidskader Jeugd, vastgesteld in mei 2020 - We hebben gewerkt aan de doorontwikkeling van het richtinggevend kader en de maximale bestedingsruimte. Hiermee hebben we meer grip en sturing gekregen op de duur en omvang van indicaties. - We hebben regionaal uitvoering gegeven aan het jaarplan 2022, waaronder versterking van de verbinding onderwijs- jeugdhulp - We hebben gewerkt aan doorontwikkeling van de lokale informatievoorziening. In dit licht is mede een dashboard ontwikkeld waarmee we de raad periodiek inzicht kunnen geven in een aantal kerncijfers rond het gebruik van de jeugdhulp (in antwoord op de hierover aangenomen raadsmotie). - We hebben verdere stappen gezet in de kwalitatieve doorontwikkeling van ons maatschappelijk team.

Instrumenten - Algemene Subsidieverordening (ASV) - Calamiteitenprotocol Sociaal Domein Midden-Delfland - Besluit doorontwikkeling van het Maatschappelijk Team - Beleidsnota Privacy in het sociaal domein - Verordening en beleidsregels Wmo-Jeugd - Beleidskader Jeugd 2020-2023 - Beleidskader VVE Midden-Delfland Subsidieregeling Kwaliteit Peuteropvang en Voor- en Vroegschoolse Educatie 2021 - Inkoopstrategie regio Haaglanden 2020-2024 - Inkoopvisie en inkoopstrategie H4 2023 en verder - Cliëntervaringsonderzoek Wmo en jeugd

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? GR GGD en VT Haaglanden. De GGD bewaakt en monitort de publieke gezondheid in de regio Haaglanden. Zij bevordert de gezondheid en beschermt tegen natuurlijke en/of opzettelijke bedreigingen van de volksgezondheid door toezicht of actief ingrijpen. Veilig Thuis Haaglanden draagt bij aan het voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld en kindermishandeling. Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden sluit onder meer de contracten met de aanbieders van jeugdhulp die medeverantwoordelijk zijn voor de uitvoering van het door de raad vastgestelde inkoopplan Jeugd. Door de inzet van het servicebureau wordt de administratieve last van partners en gemeenten beperkt. Gezamenlijk inkopen ondersteunt de kwaliteit en het behoud van de zorginfrastructuur.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Jeugd Jeugdgezondheids zorg (uniform) Kinderopvang Maatschappelijk team Openbare gezondheidszorg Vreemdelingen WMO WMO en jeugd I Kinderopvang Maatschappelijk team Openbare gezondheidszorg Vreemdelingen WMO

Primitieve begroting 2022 € 11.172.280 € 5.021.120 € 649.474

Begroting incl. wijzigingen € 11.620.248 € 4.869.465 € 678.547

Werkelijk

Verschil

€ 10.851.302 € 4.412.022 € 635.181

€ 768.946 € 457.443 € 43.366

€ 160.438 € 583.311

€ 148.225 € 776.523

€ 119.419 € 769.130

€ 28.806 € 7.393

€ 361.503

€ 337.248

€ 326.576

€ 10.672

€ 138.127 € 3.579.488 € 678.819 - € 113.297 €0 €0

€ 266.846 € 3.947.265 € 596.129 - € 406.557 €0 - € 21.852

€ 129.544 € 3.953.780 € 505.650 - € 408.171 - € 8.040 - € 21.852

€ 137.302 - € 6.515 € 90.479 € 1.614 € 8.040 €0

- € 15.200

- € 10.000

- € 11.224

€ 1.224

€0 - € 98.097 € 11.058.983

- € 122.191 - € 252.514 € 11.213.691

- € 30.996 - € 336.060 € 10.443.131

- € 91.195 € 83.546 € 770.560

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Jeugd (€ 457.443) Het gebruik van de geïndiceerde jeugdhulp is ten opzichte van het voorgaande jaar aanzienlijk afgenomen. In de begroting waren ruimere middelen vanuit het rijk opgenomen. Onderschrijding Wmo en jeugd (€ 90.479) De onderschrijding betreft deels voordelige afrekeningen van vorige jaren. Daarnaast werd rekening gehouden met CAO stijgingen bij samenwerkingspartners, die uiteindelijk lager uitvielen. Het overige verschil bestaat uit diverse kleine verschillen. Onderschrijding Kinderopvang (€ 28.806) Diverse kleinere verschillen leiden tot deze onderschrijding. Voornamelijk op peuteropvang en bij de kinderopvang met sociaal medische indicatie Onderschrijding Jeugdgezondheidszorg uniform (€ 43.366) De verantwoording van JGZ over 2021 leidde tot een lagere vaststelling van de subsidie. Dat financiële voordeel heeft invloed op de lasten voor 2022. We hopen op korte termijn een conceptverantwoording over 2022 te ontvangen zodat de financiële verantwoording meer in lijn is met de verrichte activiteiten in een jaar. Onderschrijding Vreemdelingen (€ 137.302) De instroom van inburgeraars onder de nieuwe Wet Inburgering kwam in de loop van het jaar op gang. Daarnaast is er nog een incidenteel budget meerjarig beschikbaar voor maatwerkvoorzieningen. Vooralsnog is dat onbenut gebleven.

Ten opzichte van de specifieke middelen vanuit het rijk zijn dergelijke middelen

breder inzetbaar. Deze middelen zullen conform het inburgeringsplan in latere jaren worden ingezet. Inkomsten Overschrijding Wmo (€ 83.546) Voorheen werd een bedrag van de regio ontvangen voor 2 gedetacheerde medewerkers. Momenteel is er nog 1 medewerker gedetacheerd en wordt de vergoeding vanuit de regio verrekend met gemaakte regionale kosten. Onderschrijding Vreemdelingen (€ 91.195) Vanwege de specifieke financiering vanuit het rijk hangen de lagere lasten samen met lagere baten.

Beleidsveld Welzijn Beleidsdoel De bedoeling is dat iedere inwoner de kans krijgt zichzelf optimaal te ontwikkelen en te ontplooien, zodat hij volwaardig aan de maatschappij kan deelnemen. Het behoud van ons erfgoed draagt bij aan het behoud van de eigen identiteit en de beleving van de dorpen en het buitengebied en daarmee ook aan het welzijn van de inwoners. Het culturele- en verenigingsleven in Midden-Delfland draagt in belangrijke mate bij aan de leefbaarheid in de dorpen in onze gemeente. De gemeente ondersteunt organisaties zodat zij in staat zijn hun activiteiten zo goed mogelijk uit te voeren.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Om iedere inwoner mee te kunnen laten doen in de maatschappij is het belangrijk als gemeente te beschikken over goede basisvoorzieningen en een vitaal verenigingsleven. Daarnaast is het belangrijk dat er aandacht is voor sport en cultuur. Het lokaal welzijnswerk is hierin een belangrijke partner. Als onderdeel van het cultuurbeleid is ook het erfgoedbeleid. Op het gebied van erfgoed willen we de cultuurhistorische kwaliteiten van het landschap en de dorpen en buurtschappen behouden, versterken en beleefbaar maken. Dit is onderdeel van diverse beleidsvelden in het fysieke domein. Behoud, bescherming en de verbetering van de kwaliteit van rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, archeologische vindplaatsen, cultuurhistorische elementen in het landschap, het trekvaartverleden als ook het oeroude veenweidelandschap zelf behoren tot het gemeentelijk erfgoed en dragen bij aan de gemeentelijke identiteit. Deze elementen zijn onderdeel van de Omgevingsvisie 1.0 en worden integraal betrokken bij het landschappelijk en ruimtelijk beleid uit de programma’s 1 en 7.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Cittaslow vraagt specifiek aandacht voor toegang tot maatschappelijke voorzieningen en het behoud van culturele, lokale evenementen (het immateriële erfgoed). De identiteit van het landschap van MiddenDelfland en de dorpen Den Hoorn, Maasland en Schipluiden wordt medebepaald door cultuurhistorie en sterke maatschappelijke verbinding. Erfgoed, en beleefbaarheid zijn belangrijke waarden van Cittaslow om vanuit de eigen identiteit te werken aan ruimtelijke kwaliteit binnen de lokale gemeenschappen.

Wat gaan we daarvoor doen?

Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken •

Taalvaardigheid verbeteren, waardoor een beter functioneren in het maatschappelijk leven en kansen op de arbeidsmarkt verbeteren. • Adequate huisvesting voor het verenigingsleven in de dorpen van Midden-Delfland. • Verenigingen ondersteunen door o.a. bekendheid te geven aan de vele mogelijkheden voor sport en cultuur en hen te informeren over belangrijke ontwikkelingen. • Erfgoed (rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, cultuurhistorie en het landschap) behouden en beleefbaar maken en de kwaliteiten waar mogelijk versterken. • Stimuleren en faciliteren van vrijwilligerswerk en sociale verbinding • Bevorderen van sport/bewegen voor jong en oud Concrete doelen/acties voor 2022 •

Onderzoek herontwikkeling Hoornbloem waaronder alternatieven voor huidige gebruikers Hoornbloem • Uitvoering geven aan het lokaal sportakkoord. • Het uitvoeren en door ontwikkelen van het Cultuureducatie met Kwaliteit. Het Cultuurmenu verstevigen waarmee de gemeente gestart is in 2020. • Waarborgen voldoende plekken VVE 2022 conform beleidskader. • Uitvoering preventieakkoord • Vervolg uitvoering van projecten die kwaliteit en beleving van het trekvaartverleden versterken en waarvoor de provincie in 2020 een subsidie heeft toegekend. • Het actualiseren van de beleidsregels voor subsidie voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten. • Het opstellen van een kerkenvisie over de toekomst van de monumentale kerkgebouwen in onze gemeente als input voor de omgevingsvisie 2.0, waarvoor wij subsidie ontvangen van de rijksoverheid. Instrumenten • • • • • • • • • • • • •

Maatschappelijke verenigingen en organisaties Lokaal Sportakkoord Subsidieverordening (raad), subsidieregelingen (college) Uitvoeringsprogramma’s/samenwerkingsovereenkomsten rond subsidiëring Regionale agenda Samenleving –programma Haaglanden Cultuurvisie Coöperatie coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland Erfgoedverordening Handboek Erfgoed Open monumentendag en Kindermonumentendag Notitie Delflandse Trekvaarten Gemeentelijke Kerkenvisie De visie over het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland

Wat hebben we gedaan? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Om iedere inwoner mee te kunnen laten doen in de maatschappij is het belangrijk als gemeente te beschikken over goede basisvoorzieningen en een vitaal verenigingsleven. Daarnaast is het belangrijk dat er aandacht is voor sport en cultuur. Het lokaal welzijnswerk is hierin een belangrijke partner. Als onderdeel van het cultuurbeleid is ook het erfgoedbeleid. In 2022 hebben we gewerkt aan concrete faciliteiten en

voorziening die hieraan bijdragen. Concrete doelen/acties voor 2022 - Ter versterking van de taalvaardigheid, hebben we afspraken gemaakt met partners zoals de bibliotheek, gericht op het stimuleren van leesvaardigheid. Hiermee dragen we bij aan een beter functioneren in het maatschappelijk leven en het verbeteren van kansen op de arbeidsmarkt. - We hebben onderzoek gedaan naar de herontwikkeling van de Hoornbloem en naar alternatieve locaties voor huidige gebruikers van de Hoornbloem. - In het kader van het sport- en het preventie-akkoord hebben we verenigingen en maatschappelijke organisaties ondersteund in het stimuleren van beweging en een gezonde leefstijl. Dit onder andere door bekendheid te geven aan de vele mogelijkheden voor sport en cultuur en hen te informeren over belangrijke ontwikkelingen. - We hebben ingezet op het behouden en beleefbaar maken van Erfgoed (rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, cultuurhistorie en het landschap), en de kwaliteiten waar mogelijk versterkt. - We hebben door de inzet vanuit het professionele welzijnswerk gewerkt aan het stimuleren en faciliteren van vrijwilligerswerk en sociale verbinding. - We hebben uitvoering gegeven aan het programma Cultuureducatie met Kwaliteit. Op de basisscholen zijn hiertoe weer diverse activiteiten voor leerlingen georganiseerd.

- We hebben vervolg gegeven aan de uitvoering van projecten die kwaliteit en beleving van het trekvaartverleden versterken en waarvoor de provincie in 2020 een subsidie heeft toegekend. - We hebben de beleidsregels geactualiseerd voor subsidie voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten. - We hebben een kerkenvisie opgesteld over de toekomst van de monumentale kerkgebouwen in onze gemeente als input voor de omgevingsvisie 2.0, waarvoor wij subsidie ontvangen van de rijksoverheid. Instrumenten - Maatschappelijke verenigingen en organisaties - Lokaal Sportakkoord - Subsidieverordening (raad), subsidieregelingen (college) - Uitvoeringsprogramma’s/samenwerkingsovereenkomsten rond subsidiëring - Regionale agenda Samenleving –programma Haaglanden - Cultuurvisie - Coöperatie coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland u.a. - Erfgoedverordening - Handboek Erfgoed - Open monumentendag en Kindermonumentendag - Notitie Delflandse Trekvaarten - Gemeentelijke Kerkenvisie - De visie en de Halfwegevaluatie over het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen?

Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland wordt beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek en het scheppen van de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. Dit is een zogenaamde ‘lichte’ gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Delft en Midden-Delfland op basis waarvan de stadsarcheoloog Delft tegen vergoeding de wettelijke taken van een archeoloog in Midden-Delfland mag verrichten. Als gevolg van het besluit tot liquidatie is het gemeentelijk beleidsdoel tot deelname aan Recreatieschap Midden-Delfland vervallen. Gemeentelijke doelstelling bij de liquidatie is gericht op behoud en versterken van de groene gebieden in Midden-Delfland. Bij de liquidatie van de gemeenschappelijke regeling is afgesproken dat de deelnemers hun financiële bijdragen beschikbaar houden voor de rechtsopvolger van de gemeenschappelijke regeling zijn de Coöperatie coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland U.A. Primaire doelstelling van deelname aan de coöperatieve vereniging is het creëren van een efficiënte en beleidsarme organisatie voor het beheer van gronden die bij de opheffing van het Recreatieschap Midden-Delfland aan de deelnemende gemeenten zijn overgedragen.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Kunst Openbaar bibliotheekwerk Oudheidkunde/mo numenten Sport Volksfeesten I Kunst Oudheidkunde/mo numenten Sport

Primitieve begroting 2022 € 1.551.267 € 92.086 € 397.489

Begroting incl. wijzigingen € 1.729.882 € 134.047 € 399.366

Werkelijk

Verschil

€ 1.616.300 € 106.163 € 397.454

€ 113.582 € 27.884 € 1.912

€ 185.909

€ 197.680

€ 176.115

€ 21.565

€ 855.798 € 19.985 - € 239.705 - € 8.268 - € 1.334

€ 979.058 € 19.731 - € 271.553 - € 20.523 - € 1.334

€ 917.414 € 19.155 - € 328.206 - € 19.338 - € 3.937

€ 61.644 € 576 € 56.653 - € 1.185 € 2.603

- € 230.103 € 1.311.562

- € 249.696 € 1.458.329

- € 304.931 € 1.288.094

€ 55.235 € 170.235

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Kunst (€ 27.884) De onderschrijding valt uiteen in diverse kleine verschillen. Vanwege het opheffen van maatregelen is minder beroep gedaan op corona-compensatie. Daarnaast kende meerjarige evenement cultuurmenu de afgelopen jaren een onderbesteding. De overgebleven middelen willen we in 2023 graag inzetten. Onderschrijding Sport (€ 61.644)

Er is in 2022 geen invulling gegeven aan de combinatiefunctie, mede door personeelstekorten bij de uitvoerende instantie (25K) Daarnaast is er sprake van kleinere voordelen. Inkomsten Overschrijding Sport (€ 55.235) Belangrijkste oorzaak is de afrekening over 2021 van een specifieke rijksbijdrage voor stimulering van sport. Deze is niet vooraf te ramen omdat er sprake is van een subsidieplafond.

Mutaties reserve

Mutaties reserves programma 5 Uitgaven Inkomsten

Werkelijk 2021

Primitieve begroting 2022

Begroting incl. wijzigingen

Werkelijk 2022

Verschil

€ 157.157 - € 175.186 - € 18.029

€ 4.895 - € 213.905 - € 209.010

€ 419.905 - € 461.240 - € 41.335

€ 419.905 - € 431.532 - € 11.627

€0 € 29.708 € 29.708

Baten Onderschrijding (€29.708) Algemene reserve - De totale onderschrijding op het doorschuifbudget sportakkoord bedraagt € 815. - De totale onderschrijding op regionale aanpak ouderenzorg bedraagt € 1.890. Reserve monumenten - De totale onderschrijding op subsidie monumenten bedraagt € 15.103. Reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen - De totale onderschrijding op het onderhoudsbudget Notenschip bedraagt € 4.550. - De totale onderschrijding op het onderhoudsbudget Oudheid en monumenten bedraagt € 7.350.

Programma 6 Programma 6: Economische en sociale zaken Beleidsdoel Versterking en behoud van de gemeentelijke economische infrastructuur op basis van een actieve bijdrage aan het regionaal economisch vestigingsklimaat en lokaal maatwerk.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Behoud van de vitaliteit van Midden-Delfland in de dorpen en voor het Bijzonder Provinciaal Landschap. Economisch beleid kan alleen effectief zijn met een sterke regionale samenwerking. Structuren voor overleg zijn georganiseerd door de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, de Greenport West-Holland en de provincie Zuid-Holland. Partijen als LTO, VNO-NCW, MKB, kennisinstellingen, onderwijs en bedrijven zijn bij die overleggen betrokken. De rol van de gemeente Midden-Delfland in regionaal verband is in hoofdlijnen gericht op het versterken van het economisch vestigingsklimaat vanuit het groene en duurzame karakter. Tevens is er door het glastuinbouwgebied en de Harnaschpolder sprake van een regionale economische inbreng. Het versterken van de economie en het economisch vestigingsklimaat en de transformatie naar een nieuwe economie zijn steeds meer een overheidstaak, waarbij van onze gemeente een sterkere regionale inzet gevraagd wordt. Lokaal is ons beleid specifiek gericht op maatwerk bij ondernemersvragen. Gezamenlijk uitgangspunt is een ontwikkeling die gebaseerd is op een evenwicht tussen economische, ecologische en sociale aspecten, die passen binnen de Sustainable Development Goals en aansluit op de waarden van Cittaslow.

Het gemeentelijk en regionale beleid wordt beïnvloed door de internationale transformatie naar een circulaire en digitale economie en de economische impact van COVID-19 maatregelen. Aanvullend maatschappelijk doel is om de komende periode vanuit de regionale samenwerking bij te dragen aan regionale en plaatselijke herstelmaatregelen die genomen worden om sectoren en bedrijven te ondersteunen bij de crisismaatregelen die voor de beperking van het COVID-19 virus getroffen zijn.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? De filosofie van Cittaslow gaat net als de Sustainable Development Goals (Global Goals) van de Verenigde Naties uit van een ontwikkeling waarbij een verantwoord evenwicht wordt gecreëerd tussen economische, sociale en ecologische waarden. Dit evenwicht kan bereikt worden in een toekomstgerichte economische ontwikkeling. Het gemeentelijk lidmaatschap van Cittaslow biedt lokale ondernemers een instrument om zich te onderscheiden op duurzaamheid vanuit een innovatieve en maatschappelijke verantwoorde ontwikkeling. Bedrijven en organisaties die werken volgens deze principes en daarmee bijdragen aan de doelstellingen van Cittaslow en de Sustainable Development Goals kunnen zich als ‘Supporter Cittaslow Midden-Delfland’ aanmelden en vanuit de gemeente het daarbij behorende certificaat ontvangen.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Versterken van de regionale samenwerking en ondersteunen van de transformatie naar een circulaire en

digitale economie op basis van een optimaal evenwicht tussen economische, ecologische en sociale belangen vanuit de visies Midden-Delfland®2025 en Behoud door ontwikkeling. Zoveel mogelijk behoud en scheppen van banen in Midden Delfland Kengetallen Banen (fulltimers, parttimers en uitzendkrachten): 2017 7.040 (recreatie en toerisme 300) 2018 7.230 (recreatie en toerisme 300) 2019 7.480 (recreatie en toerisme 340) 2020 7.700 (recreatie en toerisme 417) Vestigingen: 2017 1.580 (recreatie en toerisme 100) 2018 1.590 (recreatie en toerisme 100) 2019 1.650 (recreatie en toerisme 110) 2020 1.750 (recreatie en toerisme 100) Verdeling sectoren Midden-Delfland 2020: landbouw 190, industrie 300, handel 210, zakelijke dienstverlening 630, collectieve dienstverlening 330 en overige dienstverlening 90) Bron: LISA/CBS In 2020 waren in Midden-Delfland ongeveer 2.442 ondernemers gevestigd, waarvan 85% als ZZP’er. Deze categorie ondernemers is statistisch verdeeld over banen en vestigingen. Bron: KvK Vrije tijdseconomie: • • • •

camping 4 B&B/ vakantiehuis 13 horeca 25 vergader-/feestlocaties 22 Bron: gemeentelijke toeristische inventarisatie 2020 Concrete doelen/acties voor 2022 Uitvoering van het economisch beleid vindt plaats vanuit de hieronder benoemde lokale en regionale actiepunten. Innovatie vanuit de transformatie naar een circulaire en digitale economie zijn onderdeel van deze actiepunten. Daarnaast hebben die punten onderling een relatie en betrekking op andere beleidsvelden van deze begroting. Bij de toelichting op deze actiepunten zijn deze relaties op hoofdlijnen benoemd. Actiepunten: 1. Innovatieprogramma’s 2. Fieldlabs en campusontwikkeling 3. Werklocaties en Bedrijvenschap Harnaschpolder 4. Digitalisering 5. Midden-Delfland®2025 6. Gebieds- en productmarketing 7. Human Capital Agenda (HCA) 8. Greenport West-Holland (GPWH) 9. Centrumontwikkeling 10. Ondernemerscontacten Ad 1 Innovatieprogramma’s Op dit moment zijn drie programma’s onder coördinatie van InnovationQuarter in uitvoering. Dit zijn:

• Slimme Maakindustrie (SMITZH); • Energie&Klimaat; • ZorgTech Ad 2 Fieldlabs en campusontwikkeling Doelstellingen richten zich op versterken van de regionale economie, oplossen van maatschappelijke opgaven en ondersteunen aansluiten onderwijs-arbeidsmarkt. Een voorbeeld hiervan is het internationale hippisch kennis- en innovatiecentrum Equestrum in Den Hoorn, welke in 2022 verder doorontwikkeld zal worden. Ad 3 Werklocaties en Bedrijvenschap Harnaschpolder Werklocaties zijn bedrijfsterreinen, kantoren en detailhandel. Harnaschpolder is voor Midden-Delfland de belangrijkste locatie in dit kader. In regionaal verband wordt beleid afgestemd t.b.v. intensiever gebruik door bijvoorbeeld verdichting en transformatie en gelet op uitbreiding van het aantal arbeidsplaatsen. Bij de afstemming en samenwerking met lokale ondernemers gelden voor het ruimtelijk beleid de regionale beleidskaders. Lokaal is het belang gelegen in het behoud van het voorzieningenniveau vanuit de lokale georiënteerde bedrijfsterreinen en centrumontwikkelingen. Ad 4 Digitalisering Belang van Midden-Delfland is gericht op realisatie vanuit de samenwerking binnen het regionale kennisnetwerk ‘digitale connectiviteit’. De veranderende nieuwe economie is mede gebaseerd op digitalisering, terwijl dit tevens kansen biedt voor maatschappelijke opgaven.

Vanuit de COVID-19 crisis is zichtbaar dat digitalisering extra mogelijkheden biedt voor economisch herstel. Afstemming in de realisatie van een digitale infrastructuur bij de uitrol van 5G is noodzakelijk. Realisatie is wenselijk voor stedelijk gebied en buitengebieden, zodat iedere ondernemer hier gebruik van kan maken, innovatie ondersteund wordt en ook mobiliteitsoplossingen regiobreed benut kunnen worden. Ad 5 Midden-Delfland®2025 Vanuit de transformatie naar een circulaire economie zijn de Kringlooplandbouw en het kennisnetwerk MIND van belang. In regionaal perspectief is het behoud en versterking van het Bijzonder Provinciaal Landschap van Midden-Delfland een belangrijke pijler voor het economisch vestigingsklimaat (zie ook programma 1). Een economische pijler voor het landschap is de melkveehouderij. Midden-Delfland is vanuit IODS de bestuurlijk trekker van het kwaliteitsproject ‘nieuwe landbouw’. Aanvullende economische pijler is de vrije tijdseconomie. Vanuit de MRDH wordt in 2021 gewerkt aan een inhoudelijke projectuitwerking hiervan, waarbij de focus ligt op de stedeling. Dit sluit volledig aan op de opgave voor Midden-Delfland om de stad-landrelatie te versterken.

Ad 6 Gebieds- en productmarketing Voor Midden-Delfland is gebieds- en productmarketing vanuit meerdere thema’s van toegevoegde waarde, zoals stad-landrelatie en de directe relatie met het MRDH-programma Vrije Tijdseconomie. Voor een verdere uitbouw van korte ketens vanuit de voedselproductie binnen het landschap is productmarketing van belang. Stichting PUUUr draagt bij aan deze opgave. Doelstelling is om Stichting PUUUR een permanente rol in te geven. Besluitvorming over structurele financiering staat in 2022 op de rol. Ad 7 Human Capital Akkoord Het HCA is afgesloten om de (inter)nationale concurrentiepositie van Zuid-Holland te verbeteren door een arbeidsmarkt die talenten optimaal benut. Het is een samenwerkingsverband tussen bedrijven, onderwijs en overheid. Doelstellingen zijn om koploper te worden in een levenslang ontwikkelen, het realiseren van meest veerkrachtige arbeidsmarkt, activeren van onbenut arbeidspotentieel en aantrekken en behouden van (inter)nationaal talent.

Ad 8 Greenport West-Holland Grootste economische sector in Midden-Delfland is de Greenport. Samenwerking binnen de GPWH is voor Midden-Delfland en de sector noodzakelijk om te zorgen dat de Greenport ondersteund wordt in de transformatie naar een nieuwe circulaire economie. Ad 9 Centrumontwikkeling Om de vitaliteit in de dorpen Den Hoorn, Maasland en Schipluiden te behouden en te versterken vindt in alle dorpen een centrumontwikkeling plaats. In andere programma’s van deze begroting is daarop meer inhoudelijk ingegaan. Deze ontwikkelingen hebben alle ook een stevige economische component. Ad 10 Ondernemerscontacten Voor de vitaliteit en leefbaarheid in de dorpen zijn ondernemers onmisbaar. Zij zorgen voor economisch draagvlak en ontplooien initiatieven die realisatie van de overheidsdoelen mogelijk maken. Daarnaast zorgen zij voor ondersteuning van vrijwilligers van maatschappelijke organisaties en verenigingen. Maatwerk in onze dienstverlening is de basis, waarbij de bedrijfscontactfunctionaris voor hen het aanspreekpunt is. Instrumenten • • • • • • • • • • • • • • •

Midden-Delfland® 2025; Visie behoud door ontwikkeling (vitale dorpen) 2025; Meerjarenprogramma IODS Groen Ondernemen, een nieuwe landbouw 2021-2024 (Duurzaam Boer Blijven (kringlooplandbouw) en Grondinstrument); Gebiedsmarketing PUUUR Midden-Delfland Tweejaarlijkse Ondernemersmanifestatie, inclusief het uitreiken van de Ondernemer Award Cittaslow Midden-Delfland; Werkbezoeken portefeuillehouders Gemeentelijk inkoop- en aanbestedingsbeleid met gebruikmaking mogelijkheid duurzaam en lokaal aan te besteden; Bestemmingsplannen, onder andere Buitengebied gras en glas; Standplaatsenbeleid; Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag Gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Harnaschpolder; Stichting Businesspark Haaglanden; Stichting Greenport West-Holland, met als belangrijkste instrumenten: Aandeelhouderschap JUVA; Aandeelhouderschap Waterbedrijf Evides

Wat hebben we gedaan? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Versterken van de regionale samenwerking en ondersteunen van de transformatie naar een circulaire en digitale economie op basis van een optimaal evenwicht tussen economische, ecologische en sociale belangen vanuit de visies Midden-Delfland®2025 en Behoud door ontwikkeling. Zoveel mogelijk behoud en scheppen van banen in Midden Delfland Kengetallen Banen (fulltimers, parttimers en uitzendkrachten): 2017 7.040 (recreatie en toerisme 300) 2018 7.230 (recreatie en toerisme 300)

2019 7.480 (recreatie en toerisme 340) 2020 7.700 (recreatie en toerisme 417) 2021 8.570 Vestigingen: 2017 1.580 (recreatie en toerisme 100) 2018 1.590 (recreatie en toerisme 100) 2019 1.650 (recreatie en toerisme 110) 2020 1.750 (recreatie en toerisme 100) 2021 1.800 Verdeling sectoren Midden-Delfland 2020: landbouw 190, industrie 300, handel 210, zakelijke dienstverlening 630, collectieve dienstverlening 330 en overige dienstverlening 90) Bron: LISA/CBS In 2020 waren in Midden-Delfland ongeveer 2.442 ondernemers gevestigd, waarvan 85% als ZZP’er. Deze categorie ondernemers is statistisch verdeeld over banen en vestigingen. Bron: KvK Vrije tijdseconomie: - camping 4 - B&B/ vakantiehuis 13 - horeca 25 - vergader-/feestlocaties 22 Bron: gemeentelijke toeristische inventarisatie 2020 Geen recente(re) data Concrete doelen/acties voor 2022 Uitvoering van het economisch beleid vindt plaats vanuit de hieronder benoemde lokale en regionale actiepunten. Innovatie vanuit de transformatie naar een circulaire en digitale economie zijn onderdeel van deze actiepunten. Daarnaast hebben die punten onderling een relatie en betrekking op andere beleidsvelden van deze begroting. Bij de toelichting op deze actiepunten zijn deze relaties op hoofdlijnen benoemd. Actiepunten: 1. Innovatieprogramma’s 2. Fieldlabs en campusontwikkeling 3. Werklocaties en Bedrijvenschap Harnaschpolder 4.

Digitalisering 5. Midden-Delfland®2025 6. Gebieds- en productmarketing 7. Human Capital Agenda (HCA) 8. Greenport West-Holland (GPWH) 9. Centrumontwikkeling 10. Ondernemerscontacten Ad 1 Innovatieprogramma’s Op dit moment zijn drie programma’s onder coördinatie van InnovationQuarter in uitvoering. Dit zijn:

- Slimme Maakindustrie (SMITZH); - Energie&Klimaat; - ZorgTech Ad 2 Fieldlabs en campusontwikkeling Doelstellingen richten zich op versterken van de regionale economie, oplossen van maatschappelijke opgaven en ondersteunen aansluiten onderwijs-arbeidsmarkt. Een voorbeeld hiervan is het internationale hippisch kennis- en innovatiecentrum Equestrum in Den Hoorn, welke in 2022 verder doorontwikkeld zal worden. Ad 3 Werklocaties en Bedrijvenschap Harnaschpolder Werklocaties zijn bedrijfsterreinen, kantoren en detailhandel. Harnaschpolder is voor Midden-Delfland de belangrijkste locatie in dit kader. In regionaal verband wordt beleid afgestemd t.b.v. intensiever gebruik door bijvoorbeeld verdichting en transformatie en gelet op uitbreiding van het aantal arbeidsplaatsen. Bij de afstemming en samenwerking met lokale ondernemers gelden voor het ruimtelijk beleid de regionale beleidskaders. Lokaal is het belang gelegen in het behoud van het voorzieningenniveau vanuit de lokale georiënteerde bedrijfsterreinen en centrumontwikkelingen. Ad 4 Digitalisering Belang van Midden-Delfland is gericht op realisatie vanuit de samenwerking binnen het regionale kennisnetwerk ‘digitale connectiviteit’. De veranderende nieuwe economie is mede gebaseerd op digitalisering, terwijl dit tevens kansen biedt voor maatschappelijke opgaven.

Vanuit de COVID-19 crisis is zichtbaar dat digitalisering extra mogelijkheden biedt voor economisch herstel. Afstemming in de realisatie van een digitale infrastructuur bij de uitrol van 5G is noodzakelijk. Realisatie is wenselijk voor stedelijk gebied en buitengebieden, zodat iedere ondernemer hier gebruik van kan maken, innovatie ondersteund wordt en ook mobiliteitsoplossingen regiobreed benut kunnen worden. Ad 5 Midden-Delfland®2025 Vanuit de transformatie naar een circulaire economie zijn de Kringlooplandbouw en het kennisnetwerk MIND van belang. In regionaal perspectief is het behoud en versterking van het Bijzonder Provinciaal Landschap van Midden-Delfland een belangrijke pijler voor het economisch vestigingsklimaat (zie ook programma 1). Een economische pijler voor het landschap is de melkveehouderij. Midden-Delfland is vanuit IODS de bestuurlijk trekker van het kwaliteitsproject ‘nieuwe landbouw’. Aanvullende economische pijler is de vrije tijdseconomie. Vanuit de MRDH wordt in 2021 gewerkt aan een inhoudelijke projectuitwerking hiervan, waarbij de focus ligt op de stedeling. Dit sluit volledig aan op de opgave voor Midden-Delfland om de stad-landrelatie te versterken.

Ad 6 Gebieds- en productmarketing Voor Midden-Delfland is gebieds- en productmarketing vanuit meerdere thema’s van toegevoegde waarde, zoals stad-landrelatie en de directe relatie met het MRDH-programma Vrije Tijdseconomie. Voor een verdere uitbouw van korte ketens vanuit de voedselproductie binnen het landschap is productmarketing van belang. Stichting PUUUr draagt bij aan deze opgave. Doelstelling is om Stichting PUUUR een permanente rol in te geven. Besluitvorming over structurele financiering staat in 2022 op de rol. Ad 7 Human Capital Akkoord Het HCA is afgesloten om de (inter)nationale concurrentiepositie van Zuid-Holland te verbeteren door een arbeidsmarkt die talenten optimaal benut. Het is een samenwerkingsverband tussen bedrijven, onderwijs en overheid. Doelstellingen zijn om koploper te worden in een levenslang ontwikkelen, het realiseren van meest veerkrachtige arbeidsmarkt, activeren van onbenut arbeidspotentieel en aantrekken en behouden van (inter)nationaal talent.

Ad 8 Greenport West-Holland Grootste economische sector in Midden-Delfland is de Greenport. Samenwerking binnen de GPWH is voor Midden-Delfland en de sector noodzakelijk om te zorgen dat de Greenport ondersteund wordt in de transformatie naar een nieuwe circulaire economie. Ad 9 Centrumontwikkeling Om de vitaliteit in de dorpen Den Hoorn, Maasland en Schipluiden te behouden en te versterken vindt in alle dorpen een centrumontwikkeling plaats. In andere programma’s van deze begroting is daarop meer inhoudelijk ingegaan. Deze ontwikkelingen hebben alle ook een stevige economische component. Ad 10 Ondernemerscontacten Voor de vitaliteit en leefbaarheid in de dorpen zijn ondernemers onmisbaar. Zij zorgen voor economisch draagvlak en ontplooien initiatieven die realisatie van de overheidsdoelen mogelijk maken. Daarnaast zorgen zij voor ondersteuning van vrijwilligers van maatschappelijke organisaties en verenigingen. Maatwerk in onze dienstverlening is de basis, waarbij de bedrijfscontactfunctionaris voor hen het aanspreekpunt is.

Instrumenten - Midden-Delfland® 2025; - Visie behoud door ontwikkeling (vitale dorpen) 2025; - Meerjarenprogramma IODS Groen Ondernemen, een nieuwe landbouw 2021-2024 (Duurzaam Boer Blijven (kringlooplandbouw) en Grondinstrument); - Gebiedsmarketing PUUUR Midden-Delfland - Tweejaarlijkse Ondernemersmanifestatie, inclusief het uitreiken van de Ondernemer Award Cittaslow Midden-Delfland; - Werkbezoeken portefeuillehouders - Gemeentelijk inkoop- en aanbestedingsbeleid met gebruikmaking mogelijkheid duurzaam en lokaal aan te besteden; - Bestemmingsplannen, onder andere Buitengebied gras en glas; - Standplaatsenbeleid; - Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag - Gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Harnaschpolder; - Stichting Businesspark Haaglanden; - Stichting Greenport West-Holland, met als belangrijkste instrumenten: - Aandeelhouderschap JUVA; - Aandeelhouderschap Waterbedrijf Evides

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Juva N.V. houdt zich bezig met het transporteren van energie en daaraan gerelateerde producten en diensten binnen met name de regio’s Midden-Delfland en Westland. Doel van de samenwerking binnen Stichting Businesspark Haaglanden is de ontwikkeling en uitgifte van (nieuwe) bedrijfsterreinen. De samenwerking tussen de ambtelijke accountmanagers van gemeenten en bedrijfschappen is binnen het businesspark georganiseerd. Samen hebben zij meer kennis, meer mogelijkheden en een groter netwerk.

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Handel, ambacht en industrie I Handel, ambacht en industrie

Primitieve begroting 2022 € 572.829 € 572.829

Begroting incl. wijzigingen € 625.071 € 625.071

Werkelijk

Verschil

€ 555.448 € 555.448

€ 69.623 € 69.623

- € 260.525 - € 260.525

- € 444.059 - € 444.059

- € 474.007 - € 474.007

€ 29.948 € 29.948

€ 312.304

€ 181.012

€ 81.441

€ 99.571

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Onderschrijding Handel, ambacht en industrie (€ 69.623) Betreft een onderschrijding op onderhoud (€ 3.775), lagere onttrekking aan de reserve planmatig onderhoud dan begroot (€ 40.737). Hiernaast lagere advies-/verkoopkosten (€ 22.629) en gas, water en licht (€ 7.554). Inkomsten Overschrijding Handel, ambacht en industrie (€ 29.948) De overschrijding vanwege een mutatie op meerdere posten waaronder een grondverkoop (€ 15.000), huuropbrengst (€ 13.228) en overige bijdrage van derden (€ 5.740).

Beleidsveld participatiewet en minimabeleid Beleidsdoel Iedereen doet mee in Midden-Delfland. De inwoner die in staat is om betaalde arbeid te verrichten, stimuleren en ondersteunen wij zo snel mogelijk richting de reguliere arbeidsmarkt. De inwoner die (nog) niet in staat is om te werken, participeert naar vermogen in de samenleving. Wij ondersteunen de inwoner die tijdelijk niet in staat is om zelfstandig in het inkomen te voorzien, en voorkomen en/of het bestrijden armoede onder onze inwoners. Belangrijke ambitie is het aantal mensen dat afhankelijk is van een gemeentelijke uitkering terug te dringen. Hiertoe voeren wij een actief en effectief re-integratiebeleid in combinatie met het handhaven van de wet- en regelgeving.

Wat willen we bereiken? - Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee! Zoveel mogelijk inwoners van MiddenDelfland werken om te voorzien in hun eigen onderhoud. De inwoner die (nog) niet in staat is om te werken, werkt aan het vergroten van zijn/haar mogelijkheden of participeert naar vermogen in de maatschappij. - Zo min mogelijk inwoners van Midden-Delfland leven in armoede. - De stijgende lijn van het uitkeringenbestand doorbreken.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Bestrijding van de sociale armoede is een belangrijk uitgangspunt van de filosofie van Cittaslow. Een eigen inkomen en maatschappelijke participatie dragen bij aan het vergroten van de kwaliteit van leven en de sociale cohesie. Het percentage uitkeringen en kinderen die leven in een ‘uitkeringsgezin’ is in Midden-

Delfland lager dan het landelijke en regionaal gemiddelde, tegelijkertijd is sprake van een hoger besteedbaar inkomen.

Wat hebben we gedaan? Ons motto is: Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee! Het afgelopen jaar is wederom sterk ingezet op re-integratie van werkzoekenden, onder andere door de inzet van onze klantmanagers, Work8 en Werkse!. Ondanks een relatief hoge uitstroom (42 huishoudens) is ons uitkeringen bestand toegenomen met 7,5%, wat heeft geleid tot extra kosten. Concrete acties in 2022: •

In 2022 zijn er mede dankzij onze inzet op werktoeleiding 12 personen volledig uit de uitkering gestroomd wegens werkaanvaarding. Desondanks is het reguliere uitkeringsbestand in 2022 met ongeveer 7,5% gestegen tot 157 uitkeringen. Deze stijging is onder andere het gevolg van instroom van statushouders en van het feit dat veel van onze uitkeringsgerechtigden reeds langdurig in de uitkering zitten en de uitstroom voor deze groep naar werk niet of niet op korte termijn haalbaar is. Als gevolg van de stijging van het bestand zijn onze kosten toegenomen. • In 2022 zijn, in samenwerking met ROC Mondriaan, extra taallessen aangeboden aan werkzoekenden uit onze gemeente die nog onvoldoende de taal beheersen. Tevens zijn er fietslessen verzorgd voor werkzoekenden, zodat zij niet afhankelijk zijn van het openbaar vervoer voor het bereiken van werk. In 2022 zijn de eerste verkennende gesprekken gevoerd met organisaties die in onze omliggende gemeenten vormgeven aan sociale activering. • In 2022 is het ingezette armoedebeleid verder uitgevoerd en is gestart met het verzamelen van input voor een nieuw integraal beleidsplan armoede en schuldhulpverlening. Het ingezette beleid op het gebied van vroegsignalering is verder verankerd en uitgebreid met huisbezoeken (vanaf september). Er zijn in 2022 ongeveer 25 huisbezoeken afgelegd.

• In 2022 hebben 483 huishoudens de eenmalige energietoeslag ontvangen, ter compensatie van de gestegen energiekosten. • Door inzet van het Jeugdfonds Sport en Cultuur konden 45 kinderen gaan sporten en nog eens 8 kinderen deelnemen aan een culturele cursus (bijvoorbeeld muziekles). In 2021 was dit aantal respectievelijk 51 en 5. • 50 gezinnen hebben een speelgoedpakket ontvangen in samenwerking met Speelgoedbank Delft. Sinds 1 januari 2022 is de gemeente verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet inburgering 2021. Vanaf begin 2022 zijn met alle samenwerkingspartners contracten afgesloten en werkafspraken gemaakt. Het afgelopen jaar zijn 11 statushouders onder de nieuwe wet ingestroomd. De klantmanager inburgering is onze spin in het web bij de uitvoering van de nieuwe wet, zij voert de regie over de inburgeringstrajecten van onze statushouders. Zij heeft daarvoor nauw contact met de organisaties die voor ons onder andere de maatschappelijke begeleiding en taallessen verzorgen en natuurlijk met de statushouders zelf. Eens in de zes weken is er een breed overleg met alle betrokken partijen op zowel uitvoerings- als beleidsniveau.

Instrumenten - Uitgangspuntennota Participatiewet - Uitvoeringsprogramma Werk en Inkomen 2017-2019 - Actieplan versterken van de uitstroom naar werk; - Beleidsplan armoedebestrijding en schuldhulpverlening; - Handhavingsplan Sociale Zaken; - Re-integratieverordening en beleidsregels re-integratie; - Verordening tegenprestatie; - Handhavingsverordening;

- Verordening cliëntenparticipatie; - Verordening individuele inkomenstoeslag; - Verordening individuele studietoeslag; - Maatregelverordening; - Beleidsregels beschut werk; - Beleidsregels bestuurlijke boete - Beleidsregels terugvordering en verhaal - Beleidsregels vrijlating inkomsten en giften - Beleidsregels bijzondere bijstand - Beleidsregels Collectieve Aanvullende Verzekering (1 januari 2018); - Beleidsregels krediethypotheek en -pand - Beleidsregels schuldhulpverlening - Beleidsregels bijstandsverlening zelfstandigen; - Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang SMI (sinds 1 maart 2021); - Beleidsregels woonsituatie en commerciële verhuur; - Regionale toolbox - Jeugdsportfonds/ Jeugdcultuurfonds

Wat heeft het gekost?

Beschikbare middelen U Bijstand Minimabeleid Participatiefonds Sociale werkvoorziening Vreemdelingen I Bijstand Minimabeleid Participatiefonds Vreemdelingen

Primitieve begroting 2022 € 4.004.446 € 2.748.004 € 667.602 € 343.670 € 245.170

Begroting incl. wijzigingen € 5.200.930 € 3.801.053 € 682.985 € 435.399 € 281.493

Werkelijk

Verschil

€ 5.347.379 € 4.069.884 € 711.279 € 356.967 € 177.180

- € 146.449 - € 268.831 - € 28.294 € 78.432 € 104.313

€0 - € 2.187.672 - € 2.111.672 - € 76.000 €0 €0 € 1.816.774

€0 - € 2.395.591 - € 2.302.244 - € 76.000 - € 17.347 €0 € 2.805.339

€ 32.070 - € 2.191.655 - € 2.089.408 - € 35.609 - € 17.348 - € 49.290 € 3.155.724

- € 32.070 - € 203.936 - € 212.836 - € 40.391 €1 € 49.290 - € 350.385

Toelichting financiële afwijking Uitgaven Overschrijding Bijstand (€ 268.831) De stijging van het aantal en de toegenomen problematiek hebben geleid tot stijging van het uitkeringenbestand en langere uitkeringsduur. Daarnaast is op basis van de decembercirculaire energietoeslag uitgekeerd waarvoor de middelen in 2023 beschikbaar komen. Een andere oorzaak is de gestegen loonkostensubsidie. Onderschrijding Sociale werkvoorziening (€ 104.313)

Het aantal mensen met beschut werk blijft nog achter op de verwachting. Overschrijding Minimabeleid (€ 28.294) Deze onderschrijding bestaat uit een nadeel op de voorzieningen via DSW en kleine overschrijdingen op meerdere onderdelen van het minimabeleid. Onderschrijding Participatiefonds (€ 78.432) Voor de werkgeversdienstverlening H5 (Regionaal Platform Arbeidsmarktbeleid) was ten behoeve van inburgering en jongeren incidenteel meerjarig in te zetten budget beschikbaar, waarvan een gedeelte in 2022 nog niet is ingezet. Overschrijding Vreemdelingen (€ 32.070) Het leefgeld voor in onze gemeente verblijvende Oekraïners was nog niet begroot. Het valt onder specifieke financiering vanuit het rijk. De declaratie staat vermeld onder de baten. Inkomsten Onderschrijding Bijstand (€ 212.836) Onder deze noemer valt ook de aanpak energiearmoede. Hoewel de voorbereiding in 2022 heeft plaatsgevonden, kon pas in 2023 gestart worden met de daadwerkelijke verstrekking van de vouchers. Onderschrijding Minimabeleid (€ 40.391) De baten voor leenbijstand zijn hoger begroot dan de lasten. Dat is niet realistisch en wordt bij de eerstvolgende begroting aangepast. Overschrijding Vreemdelingen (€ 49.290) Deze bate staat tegenover de opgenomen last. In de bate zit ook een vergoeding voor uitvoeringslasten.

Mutaties reserve

Mutaties reserves programma 6 Uitgaven Inkomsten

Werkelijk 2021

Primitieve begroting 2022

Begroting incl. wijzigingen

Werkelijk 2022

Verschil

€ 539.790 - € 544.661 - € 4.871

€0 - € 65.660 - € 65.660

€ 3.023 - € 415.584 - € 412.561

€ 3.023 - € 201.908 - € 198.885

€0 € 213.676 € 213.676

Baten Onderschrijding (€213.676) Algemene reserve - De totale onderschrijding op het doorschuifbudget bijeenkomst voor ondernemers bedraagt € 8.140. - De totale onderschrijding op het doorschuifbudget re-integratie bedraagt € 27.019. - De totale onderschrijding op het doorschuifbudget jongerenaanpak bedraagt € 27.773. - De totale onderschrijding op het doorschuifbudget herstel culturele infrastructuur bedraagt € 29.214. - De totale onderschrijding op het doorschuifbudget ontwikkelen dashboards en rapportages bedraagt €

35.000. - De totale onderschrijding op het doorschuifbudget diverse uitvoeringskosten bedraagt € 45.793. Reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen - De totale onderschrijding op het onderhoudsbudget overige eigendommen bedraagt € 15.747. - De totale onderschrijding op het onderhoudsbudget brandweerkazerne bedraagt € 14.770. - De totale onderschrijding op het onderhoudsbudget Burg. van Gentsingel bedraagt € 10.220.

Programma 7 Programma 7: Ruimtelijke ordening, ontwikkeling en volkshuisvesting Beleidsveld ruimtelijke ordening Beleidsdoel In de ruimtelijke ordening spelen diverse belangen en ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen hebben invloed op de bestaande en toekomstige fysieke leefomgeving van de inwoners van onze gemeente. Wij willen mede door participatie van onze inwoners ruimtelijke projecten tot ontwikkeling brengen die bijdragen aan de doelen van het strategisch ruimtelijk beleid en de ruimtelijke kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Op deze wijze streven wij een groter maatschappelijk draagvlak na voor ruimtelijke ontwikkelingen, zoals de ontwikkeling van woningbouwlocaties en bedrijfsterreinen. Daarnaast biedt het ruimtelijk beleid, dat is vastgelegd in de omgevingsvisie 1.0 handvatten voor het bestuur om tot goede belangenafwegingen te komen.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect. Het ruimtelijk ordeningsbeleid is gericht op de duurzame ruimtelijke kwaliteit van de fysieke leefomgeving en ondersteunend aan de missie van de gemeente en de Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 en Vitale dorpen in 2025. Met beleid en regelgeving ondersteunen we een proces waarbij ruimte zodanig wordt bestemd dat gebruikers ervan zich maximaal kunnen ontplooien met behoud van de aanwezige waarden op het gebied van architectuur, stedenbouw, landschap, milieu, natuur en erfgoed. Daarnaast hebben we respect voor de medegebruiker en nemen we een ieders verantwoordelijkheid voor de wet in acht (ruimte maken en ruimte delen). Ook willen we komen tot een harmonieuze, evenwichtige, duurzame en leefbare samenleving. De componenten wonen, werken, verzorgen, recreëren, verkeer, natuur en milieu moeten ieder voor zich en in gezamenlijkheid de juiste aandacht krijgen. Wonen Voor het in stand houden van de voorzieningen en daarmee de leefbaarheid in de dorpen in MiddenDelfland is wonen van groot belang. Daarom hebben wij ook de stevige ambitie om 700 woningen toe te voegen in ons collegewerkprogramma opgenomen. Uitgaande van onze andere kerntaken zoals het in stand houden van het landschap zijn de mogelijkheden voor nieuwe woningbouwlocaties beperkt. Ook de dorpse uitstraling willen we behouden.

Toch zijn er in de voorgaande jaren al ongeveer 200 woningen toegevoegd. Voor bijna nog eens 200 woningen zijn belangrijke stappen doorlopen in de planvorming zoals het vaststellen van bestemmingsplannen en grondverwervingen. Denkt u hierbij aan De Kreek, Maaslandse Dam, Hof van Keenenburg, Keenenburg V fase 2, Equestrum en de voormalige locatie de Magneet. Daarnaast zijn wij ook nog eens aan het werk aan de planvorming van nogmaals 250 woningen in de komende jaren. Hierbij doelen wij op: Centrumplan Maasland, Maaslandse Zoom, De Kreek fase 4 (nu statushouderslocatie), Scharnier/Woudselaan en Zuidrand Schipluiden. Bij deze plannen twijfelen wij er niet aan dat deze gerealiseerd worden. Daar houden wij niet op. Ook in 2022 werken wij nog aan aanvullende woningbouwprojecten waarvoor wij gesprekken hebben opgestart en meestal nog een initiërende fase zitten. Het onderzoek naar de Hoornbloem hebben wij al met u gedeeld. In 2022 is ook de ontwikkellocatie Euterpe in Maasland hierbij gekomen, waar flexwoningen zijn beoogd. Bij de aanvullende potentiële projecten zijn we afhankelijk van grondeigenaren, ondernemers en andere initiatiefnemers. Wij blijven in de relatie met deze partijen investeren.

Omgevingswet Op 1 januari 2024 treedt naar verwachting de Omgevingswet in werking. Dit is een transformatie die beleidsmatig en procedureel vergelijkbaar is met de transities in het sociaal domein. Deze wet bundelt 26 verschillende wetten in één wet en richt zich op het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving. De hoofddoelen van deze wet sluiten aan op onze uitgangspunten voor het landschap, dorpen en buurtschappen: 1. Bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, ook vanwege de intrinsieke waarde van de natuur; 2. Doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving voor de vervulling van maatschappelijke behoeften. Op korte termijn is de implementatie gericht op de verplichte en noodzakelijke onderdelen die verbonden zijn aan deze stelselwijziging. Hiertoe is de Omgevingsvisie 1.0 vastgesteld in 2021 en is nieuwe software aangeschaft en geïmplementeerd om te kunnen aansluiten op het DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet) om per 1 januari 2024 te kunnen voldoen aan de verplichting digitaal meldingen en vergunningen te kunnen ontvangen via het DSO. We werken aan de aanpassing van werkprocessen om aan de nieuwe wettelijke procedures te voldoen en het niveau van dienstverlening te kunnen handhaven. Tevens wordt gewerkt aan de voorbereiding van het Omgevingsplan.