05 B Begroting 2026-2029 (23-9-2025) Definitief
Tekst van het document
€0
€0
Begroting 2026-2029 Beschikbar e middelen Burgerzake n Raad en raadcommi ssie Totaal
Werkelijk 2024 - € 467.208
2025
2026
2027
2028
2029
- € 395.123
- € 493.684
- € 536.301
- € 498.243
- € 337.438
- € 487
€0
€0
€0
€0
€0
€ 2.455.770
€ 2.170.324
€ 2.441.500
€ 2.484.719
€ 2.454.963
€ 2.557.368
Wijziging budget 2026 ten opzichte van 2025 Lasten Bestuurlijke samenwerking (€ 31.232) Betreft een verschuiving van werkgeverslasten (€ 28.796). Bestuursorganen (€ 81.479) Betreft een verschuiving van werkgeverslasten (€ 195.044) samen met een lagere storting in voorziening pensioen/wachtgeld Wethouders ( € -117.432). Burgerzaken (€ 220.585) Betreft golfbeweging tussen drukke en minder drukke jaren veroorzaakt door de verlenging van de geldigheidsduur van reisdocumenten voor 18+ van 5 naar 10 jaar sinds 9 maart 2014. (€ 74.822). Budget KCC vanwege team gerelateerde abonnementen (€ 16.500). De reguliere verkiezingskosten zijn meer gestegen dan vooraf ingeschat. Dit geldt vooral voor materialen en opleidingen (€ 10.550). Tevens lasten verhoging in verband met de verschuiving van werkgeverslasten (€ 102.091). Naast voorgaande zijn de lopende kosten geïndexeerd zo ook voor burgerzaken. Raad en Raadcommissie (€ 36.076) Vergoedingen aan raadsleden zijn gestegen met € 27.476. Baten Burgerzaken (€ 98.661) Betreft Golfbeweging tussen drukke en minder drukke jaren veroorzaakt door de verlenging van de geldigheidsduur van reisdocumenten voor 18+ van 5 naar 10 jaar sinds 9 maart 2014. De lasten stijgen hierdoor maar de baten ook (€ 42.448). Verder zijn de inkomsten burgerzaken zijn tevens geïndexeerd. Jaarlijkse inkomsten stijgen met ca € 56.113.
Beleidsveld openbare orde en veiligheid Beleidsdoel Dat de gemeente Midden-Delfland een veilige gemeente is om in te wonen, werken en recreëren.
Wat willen wij bereiken?
27
Begroting 2026-2029 Gewenst maatschappelijk effect Dat inwoners, ondernemers en bezoekers zich veilig voelen in Midden-Delfland. Wanneer er een incident, ramp of crisis is of deze zich dreigt voor te doen, merken inwoners dat de gemeente dit adequaat oppakt.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Een goede en veilige leefomgeving is een basisvoorwaarde bij de beleving van de kwaliteit van leven in een gemeente. Cittaslow besteedt bij de fysieke leefomgeving aandacht aan herstel en herbestemming van vervallen locaties en leegstaande panden. De aandacht voor de fysieke leefomgeving draagt bij aan de leefbaarheid en veiligheid in een gemeente.
Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken We zetten in op het continueren van ons veiligheidsniveau. We zetten lopende activiteiten voort. De meeste aandacht gaat uit naar de veiligheidsaspecten die we noemen in het geldende actieprogramma veiligheid. Ons operationele doel staat eveneens in dit actieprogramma. Concrete doelen/acties Veiligheid waarborgen is een steeds complexer wordende kerntaak van de overheid. Veiligheidsproblemen worden groter en dringender. Zo nemen criminaliteit, zoals ondermijning en cybercriminaliteit, en fysieke veiligheidsrisico’s, toe. De effectieve aanpak van de veiligheidsvraagstukken vraagt bovendien steeds vaker integrale samenwerking, bijvoorbeeld tussen zorg en veiligheid en tussen private en publieke partijen. Zo zullen er continu Beleids- en programmaontwikkelingen rond integrale veiligheid (zoals het IVP/Integraal Veiligheidsbeleid ) plaatsvinden en rond specifieke veiligheidsthema’s zoals ondermijning, overlast door personen, verkeersveiligheid en digitale veiligheid. Wat gaan we daarvoor doen? •
Het maken van (risico-)analyses, evaluatie en benchmarks van veiligheidsvraagstukken en de aanpak daarvan (met o.a. ondersteuning van het RIEC), zoals enquêtes veiligheid en leefbaarheid, de benchmark integrale veiligheid. • Ontwikkeling en implementatie van instrumenten, interventies en onderdelen van een veiligheidsaanpak zoals Toezicht en handhaving; • Het Integraal Veiligheidsbeleid 2024 - 2027 uitvoeren met de bijbehorende uitvoeringsplannen; • We gaan specifiek inzetten op ondermijning om daarover onze kennis te vergroten en een goed beeld te krijgen van eventuele ondermijning in onze gemeente; • Organisatie- en netwerkontwikkeling van actoren in het veiligheidsdomein. • Online verbinding maken met jongeren via verschillende projecten, en door het trainen van professionals zodat zich beter kunnen verplaatsen in de digitale leefwereld van jongeren. Daarnaast willen we een Bibob-coördinator aanwijzen die verantwoordelijk is voor de coördinatie en uitvoering van de Bibob-toetsen zodat dit organisatiebreed opgepakt kan worden. De Wet Bibob geeft de gemeente de mogelijkheid de achtergrond van een aanvrager van bijvoorbeeld een vergunning, subsidie of vastgoedtransactie met de gemeente te onderzoeken. Door toepassing van deze wet kan de gemeente voorkomen dat ze criminele activiteiten faciliteert door bijvoorbeeld het verlenen van een vergunning.
Dit is een volledig nieuwe rol die veel Bibob kennis en ervaring vraagt.
28
Begroting 2026-2029 Wij kunnen deze rol niet intern invullen en heb daarom onderzocht wat de mogelijkheden zijn om het extern uit te besteden. Hierover volgt nog een advies. Instrumenten • • • • • • • • • • • •
IVB (integraal veiligheidsbeleid) 2024-2027 Uitvoeringsprogramma IVB Algemene Plaatselijke Verordening Midden-Delfland (en bijzondere wetten) Evenementenbeleid 2024 Horecabeleid 2010 Regionaal Crisisplan Haaglanden 2024 Damoclesbeleid 2021 VTH beleid (vergunning-, toezicht- en handhavingsbeleid) Plan van aanpak ondermijning 2025-2026 Nulbeleid coffeeshops 2024 Beleidsregel bijtincidenten honden 2025 Beleidsregel van de burgemeester van de gemeente Midden-Delfland houdende regels omtrent demonstraties 2025
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? De Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) is ontstaan op basis van de Wet veiligheidsregio’s die gemeenten verplicht een gemeenschappelijke regeling aan te gaan voor het organiseren van de samenwerking op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening. De integrale aanpak van gebiedsgebonden overlastgevende thema’s ontwikkelen we in samenwerking met politie, zorg en het Veiligheidshuis Haaglanden. Het Regionaal Informatie en Expertise Centrum Den Haag (RIEC) is een samenwerkingsverband van 27 gemeenten uit de Haagse regio, politie, Openbaar Ministerie en belastingdienst. Het RIEC ondersteund gemeenten bij de bestuurlijke en integrale aanpak van criminaliteit. Het RIEC helpt bij het vergroten en versterken van het lokale bewustzijn en biedt inzicht in de activiteiten van de ondermijnende criminaliteit. Door het verbinden van informatie en expertise draagt het RIEC bij aan een effectieve aanpak van ondermijnende criminaliteit.
Wat mag het kosten?
Beschikbar e middelen U Brandweer en
Werkelijk 2024 € 2.320.500 € 1.340.780
2025
2026
2027
2028
2029
€ 2.110.588 € 1.389.979
€ 2.028.536 € 1.335.120
€ 2.005.536 € 1.374.920
€ 2.008.436 € 1.375.620
€ 2.011.536 € 1.376.420
29
Begroting 2026-2029 Beschikbar e middelen rampenbes trijding Overige openbare orde I Brandweer en rampenbes trijding Overige openbare orde Totaal
Werkelijk 2024
2025
2026
2027
2028
2029
€ 979.719
€ 720.609
€ 693.416
€ 630.616
€ 632.816
€ 635.116
- € 50.517 €0
- € 6.700 €0
- € 23.400 €0
- € 24.000 €0
- € 24.600 €0
- € 25.200 €0
- € 50.517
- € 6.700
- € 23.400
- € 24.000
- € 24.600
- € 25.200
€ 2.269.983
€ 2.103.888
€ 2.005.136
€ 1.981.536
€ 1.983.836
€ 1.986.336
Lasten Brandweer en rampenbestrijding (€ -54.859) De afname van de lasten op dit taakveld is met name het gevolg van de bijdrage aan Veiligheidsregio Haaglanden (VRH). Een deel van de bijdrage is gedekt vanuit de gevormde bestemmingreserve eind 2023 (€ -39.000). Overige openbare orde (€ -27.193) Betreft voornamelijk daling inzake budget ondermijning. Dit project is gestart in 2024 en loopt door in het jaar 2025. Een deel van het budget vanuit 2024 is doorgeschoven naar het jaar 2025. Gezien de bezuinigingen is geen aanvullende budget verzocht aan de raad, derhalve een daling in de kosten (€ -35.000). Baten Overige openbare orde (€ 16.700) Betreft voornamelijk de stijging van de algemene leges en leges vergunningen. Deze waren per abuis in het jaar 2025 volledig overgeheveld naar team VTH. Bij begroting 2026 zijn deze weer teruggedraaid (€ 16.700).
Mutaties reserve
Mutaties reserve U I Totaal
Werkelijk 2024 € 49.306 - € 10.000 € 39.306
2025
2026
2027
2028
2029
€0 - € 50.000 - € 50.000
€0 €0 €0
€0 €0 €0
€0 €0 €0
€0 €0 €0
Wijzigingen reserve 2026 ten opzichte van 2025
30
Begroting 2026-2029 Baten € -50.000 Uit de algemene reserve werden in 2025 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: - Doorschuiven budget aanpak ondermijning € 20.000 - Doorschuiven budget JCC servers - Doorschuiven budget JCC hostingkosten
31
Begroting 2026-2029
Programma 3 Beleidsveld beheer openbare ruimte Beleidsdoel Het leveren van een kwalitatieve bijdrage aan de aanleg, de verbetering en de instandhouding van de boven- en ondergrondse infrastructuur, de leefbaarheid van de woonomgeving en de natuur-ontwikkeling.
Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Binnen de kaders van wat financieel mogelijk is handhaven van het afgesproken onderhoudsniveau van de openbare ruimte.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? De inrichting van de openbare ruimte draagt bij aan de beleving van de kwaliteit van de dorpen en het landschap. Cittaslow ondersteunt bewustwording van de inrichting van die ruimte, waarbij rekening wordt gehouden met de directe omgeving. Een historische omgeving vraagt om een ander bestratingsmateriaal en om andere inrichtingselementen dan een nieuwbouwwijk. In het open veenweidegebied wordt rekening gehouden met zichtlijnen en het voorkomen van lichtvervuiling door bijvoorbeeld groene ledverlichting toe te passen. Aandacht voor duurzaamheid door bijvoorbeeld het gebruik van milieuvriendelijke materialen, hergebruik van bestratingsmateriaal en relinen van riolering is bij de inrichting van de openbare ruimte een belangrijk aspect. Ook wordt er bij vervanging van voertuigen voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte zoveel mogelijk ingezet op elektrische voertuigen.
Wat gaan we daarvoor doen? Wegen en civiele kunstwerken Concrete acties voor 2026 • • • •
Beheer conform de vastgestelde beheerplannen. De wegen binnen enkele jaren op het gewenste niveau brengen en houden. Klimaatadaptief inrichten van wegen bij nieuwbouw en reconstructies. Benutten van meekoppelkansen bij infrastructurele projecten van andere overheden zoals de N468 en de A4. • Intensiveren van afstemming en samenwerking met het Hoogheemraadschap van Delfland voor wegen op kades. • Intensiveren van integrale aanpak wegen en nutsvoorzieningen. • Opstellen van beheernotitie onkruidbestrijding en vegen. • Opstellen van beheernotitie halfverharding. • Actualiseren van gemeentelijke regelgeving kabels en leidingen. Instrumenten • • • •
32
Wegenbeheerplan Gladheidsbestrijdingsplan Wegenlegger Beleids- en beheerplan wegmeubilair 2024-2028 (inclusief bebording en markering)
Begroting 2026-2029 • •
Beheerplan civiele kunstwerken 2024-2028 Beheerplan oeverbescherming (beschoeiingen, damwanden en kade) 2023-2032 (inclusief beheernotitie stuwen) Openbare verlichting Concrete acties voor 2026 • Vervangen van afgeschreven armaturen en verbeteren van de lichttechnische kwaliteit. • Gebruik maken van dimmers, Telemanagement units en (groene) ledverlichting. • Verlichten van achterpaden (sociale veiligheid). Instrumenten •
Keuzenotitie openbare verlichting
Wat mag het kosten?
Beschikbar e middelen U Binnenhave ns en waterwege n Waterkerin g, afwatering en landaanwin ning Wegen I Binnenhave ns en waterwege n Waterkerin g, afwatering en landaanwin ning Wegen Totaal
Werkelijk 2024 € 4.278.978 € 517.606
2025
2026
2027
2028
2029
€ 6.483.296 € 610.702
€ 4.502.518 € 507.019
€ 4.766.393 € 526.786
€ 4.909.444 € 546.652
€ 4.969.448 € 555.052
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€ 3.761.372 - € 271.559 - € 5.843
€ 5.872.594 - € 144.500 - € 5.000
€ 3.995.499 - € 176.500 - € 5.000
€ 4.239.607 - € 180.400 - € 5.000
€ 4.362.792 - € 184.300 - € 5.000
€ 4.414.396 - € 188.200 - € 5.000
€0
€0
€0
€0
€0
€0
- € 265.716 € 4.007.419
- € 139.500 € 6.338.796
- € 171.500 € 4.326.018
- € 175.400 € 4.585.993
- € 179.300 € 4.725.144
- € 183.200 € 4.781.248
Wijziging budget 2026 ten opzichte van 2025
33
Begroting 2026-2029 Lasten Binnenhavens en waterwegen (€ -103.683) Deze afname ontstaat hoofdzakelijk vanwege een doorgeschoven budget van 2024 naar 2025 voor baggerwerkzaamheden (€ -113.000). Wegen, kunstwerken en openbare verlichting (€ -1.877.095) De afname is met name ontstaan vanwege het in 2025 begroot opgenomen budget voor het centrum Den Hoorn (€ -1.695.987). Het restant zit in doorgeschoven budgetten van 2024 naar 2025, met name voor de 0-beurt wegmeubilair en groot onderhoud van de wegen. Baten Wegen, kunstwerken en openbare verlichting (€ 32.000) De toename aan inkomsten is vanwege structureel hogere inkomsten voor herstel van bestrating na graafwerkzaamheden, doordat er steeds meer kabel- en leidingwerkzaamheden zijn.
Investeringsoverzicht
Omschrijving investering Vervanging elektro en wertuigbouw kundige installaties gemeentehuis 2026 Vervanging elektro en wertuigbouw kundige installaties gemeentehuis 2027 Vervanging elektro en wertuigbouw kundige installaties gemeentehuis 2028 Vervanging elektro en wertuigbouw kundige installaties gemeentehuis 2029
34
2026
2027
2028
2029 Maatsch./Ec.n ut €0 E
€ 86.398
€0
€0
€0
€ 103.877
€0
€0 E
€0
€0
€ 238.502
€0 E
€0
€0
€0
€ 80.165 E
Begroting 2026-2029 Omschrijving investering Reconstructie Burg. V.d. Lelykade. Reconstructie deel Kluiskade en Trekkade Reconstructie en dijkverzwarin g Dijkshoornsek ade Reconstructie en verbetering Fietspad Rotterdamse weg Opwaarderen fietsstraat en asfalteren Westgaag (2019) Reconstructie verharding deel Westlander,Sc houw, Aak en Praam Reconstructie Hoornseweg (metropolitan e fietsroute) Reconstructie Maassluissew eg/Oude Veiling 2021 Aanleg parkeerverhar ding Woudselaan Project Centrumplan Schipluiden (2021) Wegreconstru ctie Vlaardingseka de/Willemsoo
2026
2027
2028
2029 Maatsch./Ec.n ut €0 M
€ 111.325
€ 100.000
€0
€ 90.211
€0
€0
€0 M
€ 270.000
€ 400.000
€0
€0 M
€ 350.000
€0
€0
€0 M
€ 150.000
€ 400.000
€0
€0 M
€ 870.000
€0
€0
€0 M
€ 600.000
€0
€0
€0 M
€ 300.000
€0
€0
€0 M
€ 280.000
€0
€0
€0 M
€ 250.000 € 200.000
€0 €0
€0 €0
€0 M €0 M
€ 300.000
€0
€0
€0 M
35
Begroting 2026-2029 Omschrijving investering rdseweg (2025) Wegreconstru ctie Ommedijk Schipluiden (2025) Vervangen lichtmasten 2026 Vervangen lichtmasten armaturen 2026 Vervangen lichtmasten 2027 Vervangen lichtmasten armaturen 2027 Vervangen brug S019 Zouteveense weg Vervangen Sionsbrug DH021 Vervangen SchoutJansheulbrug (S027) Vervangen brug S020 Zouteveense weg Vervangen brug S021 Zouteveense weg Vervangen brug Hoornseweg DH 003 Vervangen burg DH019 Woudseweg thv Lookwatering
36
2026
2027
2028
2029 Maatsch./Ec.n ut
€ 400.000
€0
€0
€0 M
€ 123.667
€0
€0
€0 M
€ 61.833
€0
€0
€0 M
€0
€ 123.667
€0
€0 M
€0
€ 61.833
€0
€0 M
€ 277.100
€0
€0
€0 M
€ 250.000
€0
€0
€0 M
€ 25.000
€ 25.000
€ 510.000
€0 M
€ 202.300
€0
€0
€0 M
€ 267.700
€0
€0
€0 M
€0
€ 320.066
€0
€0 M
€ 200.000
€0
€0
€0 M
Begroting 2026-2029 Omschrijving investering Renovatie Dorpshoeve 2026 Vervangen beschoeiinge n/damwande n 2026 Vervangen beschoeiinge n/damwande n 2027 Vervangen beschoeiinge n/damwande n 2028 Vervangen beschoeiinge n/damwande n 2029 Vervangen vrachtwagen DAF 97-BHS-9 Vervangen kunststof 1,1m3 Syntos B11-24 strooier Totaal
2026
2027
2028
2029 Maatsch./Ec.n ut €0 M
€ 143.685
€0
€0
€ 350.000
€0
€0
€0 M
€0
€ 350.000
€0
€0 M
€0
€0
€ 350.000
€0 M
€0
€0
€0
€ 350.000 M
€ 250.000
€0
€0
€0 E
€ 32.000
€0
€0
€0 E
€ 6.441.219
€ 1.884.443
€ 1.098.502
€ 430.165
Wat gaan we daarvoor doen? Groen Concrete acties voor 2026 • Ondersteunen van bewonersinitiatieven voor vergroening van de wijken. • Klimaatadaptieve inrichting realiseren met meer groen. • Uitvoeren van ecologisch plus groenbeheer met eigen groendienst. • Uitbreiden van ecologisch bermbeheer. Instrumenten • Groenbeleidsplan Midden-Delfland Begraafplaatsen Concrete acties voor 2026 • Actualiseren van beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen. • Opstellen van beheerplan begraafplaatsen. • In stand houden van het huidige kwaliteitsniveau van de begraafplaatsen. • Ruimen op begraafplaats Maasland. Instrumenten
37
Begroting 2026-2029 •
Beheersverordening gemeentelijke begraafplaatsen 2009
Wat mag het kosten?
Beschikbar e middelen U Begraafplaa tsen Openbaar groen I Begraafplaa tsen Openbaar groen Totaal
Werkelijk 2024 € 1.767.788 € 251.809
2025
2026
2027
2028
2029
€ 2.734.046 € 252.310
€ 1.902.756 € 225.266
€ 1.922.637 € 225.921
€ 1.937.642 € 226.443
€ 1.949.672 € 226.009
€ 1.515.979
€ 2.481.736
€ 1.677.490
€ 1.696.716
€ 1.711.199
€ 1.723.662
- € 246.741
-€ 1.194.800 - € 151.500
- € 178.500
- € 182.200
- € 185.800
- € 189.500
- € 155.100
- € 158.700
- € 162.200
- € 165.800
-€ 1.043.300 € 1.539.246
- € 23.400
- € 23.500
- € 23.600
- € 23.700
€ 1.724.256
€ 1.740.437
€ 1.751.842
€ 1.760.172
- € 173.980 - € 72.761 € 1.521.048
Wijziging budget 2026 ten opzichte van 2025 Lasten Begraafplaatsen (€ -27.044) Betreft hoofdzakelijk een van 2024 naar 2025 doorgeschoven budget voor het onderhoud van het monumentaal hekwerk (€ -25.000). Openbaar groen (€ -804.246) Betreft voornamelijk de grondaankoop (€ -1.020.000) Schieweg van het CBG in 2025 (zie ook baten). Hiernaast vanaf 2026 de toename voor groenonderhoud (€ 160.000) en hogere bijdrage aan het CBG (€ 134.000). Het restant is te verklaren door een verschuiving aan werkgeverslasten. Baten Openbaar groen (€ -1.019.900) Betreft de opname in 2025 van de grondaankoop Schieweg van het CBG (zie ook lasten).
Investeringsoverzicht
Omschrijving investering Herinrichting openbaar groen 2026
38
2026
2027
2028
€ 50.000
€0
€0
2029 Maatsch./Ec.n ut €0 M
Begroting 2026-2029 Omschrijving investering Herinrichting openbaar groen 2027 Jaarlijks in de winter herinrichting van openbaar groen
2026
2027
2028
2029 Maatsch./Ec.n ut €0 M
€0
€ 50.000
€0
€0
€0
€ 50.000
€ 50.000 M
€ 50.000
€ 50.000
€ 50.000
€ 50.000
Wat mag het kosten? Speelplaatsen Concrete acties voor 2026 •
Meer aandacht voor natuurlijk spelen en spelen in het groen bij herinrichting van speelplaatsen. • Vergroenen van verharde (grijze) speelplaatsen. • Bij speelplaatsen die weinig gebruikt worden niet opnieuw speeltoestellen plaatsen, maar wel de speelruimte behouden en speelaanleidingen toevoegen. • Bij herinrichting van speelplaatsen aanbod voor een brede leeftijdscategorie realiseren. Instrumenten •
Nota spelen
Wat mag het kosten?
Beschikbar e middelen U Speelvoorzi eningen I Speelvoorzi eningen Totaal
Werkelijk 2024 € 195.148 € 195.148
2025
2026
2027
2028
2029
€ 251.117 € 251.117
€ 279.783 € 279.783
€ 290.047 € 290.047
€ 298.586 € 298.586
€ 299.595 € 299.595
- € 449 - € 449
€0 €0
€0 €0
€0 €0
€0 €0
€0 €0
€ 194.699
€ 251.117
€ 279.783
€ 290.047
€ 298.586
€ 299.595
Wijziging budget 2026 ten opzichte van 2025 Lasten Speelvoorzieningen (€ 28.666) De toename op dit taakveld komt met name door een verschuiving van werkgeverslasten (€ 18.343) en hogere kapitaallasten (€ 9.617).
39
Begroting 2026-2029
Investeringsoverzicht
Omschrijving investering
2026
2027
2028
€0
€0
€0
2029 Maatsch./Ec.n ut €0
Beleidsveld verkeer Beleidsdoel Het hoofddoel van het verkeersbeleid blijft het terugdringen van de overlast van het gemotoriseerde verkeer in de dorpen. Dit doen we via drie routes: •
het actief ontmoedigen van het gebruik van de wegen in Midden-Delfland voor doorgaand verkeer. • het verbeteren van de alternatieve vervoersmogelijkheden, zoals openbaar vervoer, fiets en wandelen. • stimuleren van verduurzaming van het gemotoriseerd verkeer door het aanleggen en faciliteren van oplaadpunten voor elektrische voertuigen. Verder blijft het verkeersbeleid van de gemeente erop gericht om: • •
de veiligheid voor alle verkeersdeelnemers te verbeteren, met een extra prioriteit voor schoolroutes. de recreatiemogelijkheden in Midden-Delfland te vergroten door het verbeteren van fietsen wandelverbindingen.
Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Het verbeteren van de verkeersveiligheid en het optimaliseren van de verkeersafwikkeling.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Het stimuleren van alternatieve vervoersmethoden vloeit voort uit de uitgangspunten van Cittaslow. Binnen de dorpen wordt rekening gehouden met veilige routes voor fietsers en voetgangers. Fietsroutes zijn beschikbaar voor recreatie en woon-werkverkeer. Binnen de MRDH is een actieve inzet om voor fietsverkeer doorfietsroutes te creëren.
Wat gaan we daarvoor doen? Concrete acties voor 2026 • • • • • • •
40
In stand houden van het huidige niveau van het openbaar vervoer in Midden-Delfland. Belang van onze gemeente inbrengen in infrastructurele projecten van het rijk en de provincie. Aanpassen van de parkeersituatie en verkeerscirculatie in het centrum van Den Hoorn. Terugdringen van doorgaand verkeer door de dorpen. Mobiliseren van bedrijven tot duurzame mobiliteit. Vergroten van de verkeersveiligheid bij herinrichting van wegen. Veilig inrichten van schoolzones.
Begroting 2026-2029 • Evaluatie en actualisatie nota parkeernormen. Instrumenten • • • • • •
Verkeersplan Den Hoorn 2016 Nota parkeernormen Midden-Delfland 2020 Beleid laadinfrastructuur 2022 Routestructuurplan (Recreatieschap Midden-Delfland) Regionale Uitvoeringsagenda Verkeersveiligheid (MRDH) Concessie Publieke Laadinfrastructuur Zuidwest Nederland 2026-2036
Wat mag het kosten?
Beschikbar e middelen U Parkeren Verkeer en vervoer I Parkeren Verkeer en vervoer Totaal
Werkelijk 2024 € 250.950 € 1.874 € 249.077
2025
2026
2027
2028
2029
€ 296.398 € 13.014 € 283.384
€ 283.989 € 13.214 € 270.775
€ 280.549 € 13.414 € 267.135
€ 281.960 € 13.596 € 268.364
€ 283.164 € 13.796 € 269.368
- € 93.857 - € 14.767 - € 79.089
- € 32.300 - € 11.100 - € 21.200
- € 33.000 - € 11.200 - € 21.800
- € 33.700 - € 11.300 - € 22.400
- € 34.400 - € 11.400 - € 23.000
- € 35.100 - € 11.500 - € 23.600
€ 157.094
€ 264.098
€ 250.989
€ 246.849
€ 247.560
€ 248.064
Wijziging budget 2026 ten opzichte van 2025: Vanwege < € 25.000 geen verdere toelichting benodigd.
Beleidsveld milieu Beleidsdoel Het versterken en behouden van een duurzame, veilige, gezonde en aangename leefomgeving voor inwoners en bezoekers gebaseerd op de uitvoering van de Wet milieubeheer, de waarden van Cittaslow en de Sustainable Development Goals van de Verenigde Naties (Global Goals).
Wat willen we bereiken? Het realiseren en in stand houden van een veilige, gezonde en aangename leefomgeving en bijdragen aan een duurzaam Midden-Delfland, door duurzame ontwikkeling. Een duurzame ontwikkeling van de fysieke leefomgeving is een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van huidige generaties zonder daarmee de mogelijkheden voor de toekomstige generaties in gevaar te brengen ook in hun behoeften te voorzien (VN-commissie Brundtland, 1987). Daarom werken we actief aan oplossingen voor grote uitdagingen zoals klimaatverandering en verlies aan biodiversiteit. •
Bodem: Met het vaststellen van de bodemfunctiekaart is gekozen voor het principe dat de bodem in Midden-Delfland niet vuiler mag worden.
41
Begroting 2026-2029 • •
•
•
•
Geluid: Voldoen aan de wettelijke verplichtingen voor omgevingslawaai en geluid belaste bedrijven, en voorkomen van nieuwe overlast gevende activiteiten. Omgevingsveiligheid: Binnen de mogelijkheden, situaties voorkomen die kunnen leiden tot een verhoogd veiligheidsrisico. Risicovolle bedrijven en activiteiten weren uit woonomgeving en waar nodig verplaatsten. Voorbereid blijven op risico’s. Structurele borging van omgevingsveiligheid in beleid ruimtelijke ordening en milieu. Klimaatadaptatie: De doelstelling is een klimaatbestendige en water robuuste inrichting van de leefomgeving in 2050 met merkbare tussenstappen die bijdragen aan het dagelijks leven van inwoners. Daarvoor zijn maatregelen nodig om nadelige gevolgen van wateroverlast, droogte (met kans op versnelde bodemdaling), overstromingen en hittestress tegen te gaan. Hiertoe is in 2025 het uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie door het college vastgesteld. Energietransitie: In de Transitievisie warmte (2021) is als doel gesteld om in 2050 een Co2neutrale gemeente te zijn. Ons streven is om in 2030 de transitie naar definitieve fossielvrije alternatieven mogelijk te maken.
Het meerjarig uitvoeringsprogramma verduurzaming koopwoningen Midden-Delfland 2023 -2026 draagt bij aan de doelstelling van het Nationaal Isolatieprogramma om slecht geïsoleerde woningen versneld te isoleren en daarbij ondersteuning te bieden aan de doelgroepen die dat het hardst nodig hebben. Het programma draagt direct bij aan de gemeentelijke doelstelling om inwoners te helpen met energiebesparing, energiearmoede te bestrijden en energie- en CO2-neutraal te zijn in 2050. In 2025 is een start gemaakt met de herziening van het Warmteprogramma. Deze vervangt de Transitievisie warmte Het nieuwe programma leidt tot verscherping en meer concreetheid op welke wijze de transitiedoelen behaald kunnen worden Het warmteprogramma is een wettelijk verplicht programma onder de Omgevingswet en dient elke vijf jaar geactualiseerd te worden. Water en bodem: Voorkomen van emissies van bestrijdingsmiddelen en meststoffen vanuit de glastuinbouw naar het oppervlaktewater. Kwaliteiten van bodem, ondergrond en grondwater beter meewegen en richtinggevend laten zijn bij het oplossen van maatschappelijke opgaven en keuzes in de ruimtelijke ordening, in samenwerking met relevante partijen.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Duurzaamheid is één van de basisprincipes van Cittaslow. Hierbij gaat het om de regelgeving op deze terreinen en zorgen voor bewustwording, zodat inwoners en bedrijven meer maatregelen treffen dan wettelijk voorgeschreven. Hierdoor zijn inwoners en bezoekers zich er meer bewust van dat zij zich bevinden in een groen landschap van hoge kwaliteit. Maatregelen om minder energie te gebruiken en meer duurzame energiebronnen te gebruiken sluiten nauw aan bij Cittaslow. Bijvoorbeeld de onderdelen die betrekking hebben op klimaatadaptatie en klimaatmitigatie. Afvalbeleid is een ander onderdeel dat binnen dit beleidsveld en Cittaslow belangrijk is. Cittaslow roept op tot voorkomen van verspilling, preventie op het ontstaan van afval en bij het ontstaan van afval dit zoveel mogelijk gescheiden te verwerken.
Wat gaan we daarvoor doen? We vertalen onze duurzaamheidsambities én wettelijke verplichtingen naar praktische doelen in operationele plannen en toetsingskaarten, zodat we gericht kunnen werken aan een gezonde en veilige leefomgeving. Per beleidsveld zijn operationele doelen vastgesteld en kosten inzichtelijk gemaakt. De bestaande plannen en kaarten hebben betrekking op de volgende milieu gerelateerde thema’s: 42
Begroting 2026-2029 • Riolering • Afval en circulaire economie • Handhaving, toezicht en vergunningverlening • Bodem • Geluid (Geluidsactieplan/Geluidskaart) en stiltebeleid • Luchtkwaliteit • Externe Veiligheid • Klimaat, energie en warmte • Water • Groen en natuur Concrete acties voor 2026 Handhaving en vergunningverlening De milieubelastende activiteiten worden door Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) getoetst aan en gecontroleerd op de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. De ODH doet dit vooral op basis van een jaarlijks door het college vast te stellen uitvoeringsplan. Bodem Per 2024 is met de inwerkingtreding van de Omgevingswet een deel van de bodemtaken van de provincie overgedragen aan gemeenten. De ODH voert deze taken namens de gemeente uit. Geluid Ondersteunen van het provinciale beleid voor stiltegebieden en hier rekening mee houden in de vergunningverlening. Uitvoeren van Actieplan Geluid 2024-2029 en Saneringsprogramma Geluid. Luchtkwaliteit Onder de Omgevingswet wordt de luchtkwaliteit jaarlijks gemonitord in aandachtsgebieden van stikstofoxide en fijnstof. Omdat de gemeente Midden-Delfland in een aandachtsgebied ligt, monitoren wij jaarlijks de luchtkwaliteit langs relevante gemeentelijke wegen. Bij nieuwe planontwikkelingen nemen wij het aspect luchtkwaliteit mee. Wij ondersteunen regionale plannen die de luchtkwaliteit verbeteren.
Externe Veiligheid/Omgevingsveiligheid Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het begrip Externe Veiligheid vervangen door het begrip Omgevingsveiligheid. Bij omgevingsveiligheid gaat het onder meer om risico's van het gebruik en transport van gevaarlijke stoffen, veiligheid van milieubelastende activiteiten en veiligheid van zich snel ontwikkelende technieken. Daarnaast zijn aandachtsgebieden en voorschriftgebieden geïntroduceerd om de omgevingsveiligheid te beheersen. Bij nieuwe planontwikkelingen nemen wij het aspect Externe Veiligheid / Omgevingsveiligheid mee. Klimaatadaptatie Maatregelen om nadelige gevolgen van wateroverlast, droogte (met kans op versnelde bodemdaling), overstromingen en hittestress tegen te gaan, die voortkomen uit de Strategie Klimaatadaptatie Midden-Delfland 2021-2028 en de uitvoering van het uitvoeringsprogramma klimaatadaptatie. Energietransitie Het Warmteprogramma (voorheen Transitievisie Warmte) wordt elke 5 jaar herzien. Dit programma omvat een plan voor verduurzaming van wijken, inclusief duurzame warmte-alternatieven voor prioritaire gebieden. In 2026 wordt de geactualiseerde versie aangeboden aan het college.
43
Begroting 2026-2029 Uitvoering blijven geven aan het meerjarig uitvoeringsprogramma (MJUP) verduurzaming koopwoningen Midden-Delfland 2023 -2026. Water In het kader van het afsprakenkader Emissie loze Kas 2027 wordt samen met andere glastuinbouwgemeenten, waterschappen en de glastuinbouwsector gewerkt aan het voorkomen van emissies van bestrijdingsmiddelen en meststoffen vanuit de glastuinbouw naar het oppervlaktewater. Onder leiding van het Hoogheemraadschap van Delfland wordt samen met ODH en andere gemeenten gewerkt aan de maatregelen ten behoeve van de (chemische en ecologische) doelstellingen van de Europese Kaderrichtlijn Water in 2027. Betreft tevens verbeteren biodiversiteit op kades en langs oevers. Groen/natuur Waar mogelijk ecologisch beheer van wegkanten en oevers vanuit het gemeentelijk beheer en in samenwerking met de Coöperatie Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland u.a.. Tevens wordt fasegewijs op basis van inventarisaties ecologisch beleid voor Midden-Delfland vorm gegeven aan de hand van zgn. soortenmanagementplannen (zie ook: programma 7, beleidsveld ruimtelijke ordening). Instrumenten • • • • • • • • • • • • • • • • •
Wet Milieubeheer Omgevingswet Regionaal bodembeleid Zuid-Holland (tot gedeeltelijke taakoverheveling naar gemeente) Omgevingsvisie Provincie Zuid-Holland Stiltebeleid Provincie Zuid-Holland Actieplan Geluid 2024-2029 Saneringsprogramma Geluid Bodemkwaliteitskaart bedrijfsterrein Harnaschpolder Bodemfunctiekaart gemeente Midden-Delfland Strategie Klimaatadaptatie Midden-Delfland 2021-2028 Regionale Energiestrategie MRDH (RES) Transitievisie Warmte Omgevingsvisie 1.0 Regelgeving bruidsschat Omgevingswet Geurverordening Midden-Delfland 2009/geurhinderbeleid LOP Midden-Delfland®2025 Toekomstvisie 2050
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Met de deelname aan Regionaal Reinigingsbedrijf Avalex wordt beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de wettelijke verplichtingen op het gebied van afvalinzameling. Het doel van de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) is het uitvoeren van de wettelijke milieutaken. Hierbij wordt voldaan aan landelijke kwaliteitscriteria, wordt gezorgd voor specialismevorming op inhoud en wordt een bijdrage geleverd aan een constante en eenduidige taakuitvoering in de regio. Deelname aan deze gemeenschappelijke regeling is opgelegd vanuit de Wet milieubeheer.
44
Begroting 2026-2029 De gemeente neemt deel aan de Coöperatie coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland U.A. Primaire doelstelling van deelname aan de coöperatieve vereniging is het creëren van een efficiënte en beleidsarme organisatie voor het beheer van recreatieve groengebieden.
Wat mag het kosten?
Beschikbar e middelen U Afvalverza meling en verwerking Milieubehe er Riolering I Afvalverza meling en verwerking Milieubehe er Riolering Totaal
Werkelijk 2024 € 5.466.746 € 2.284.035
2025
2026
2027
2028
2029
€ 6.793.534 € 2.777.485
€ 6.095.505 € 2.692.885
€ 6.152.554 € 2.784.257
€ 6.299.111 € 2.857.045
€ 6.406.482 € 2.947.923
€ 1.410.329
€ 1.847.527
€ 1.457.733
€ 1.430.790
€ 1.448.506
€ 1.465.833
€ 1.772.382 -€ 5.401.644 -€ 2.799.415
€ 2.168.522 -€ 6.190.224 -€ 3.090.665
€ 1.944.886 -€ 6.061.083 -€ 3.258.495
€ 1.937.507 -€ 6.156.134 -€ 3.374.778
€ 1.993.561 -€ 6.339.839 -€ 3.468.521
€ 1.992.725 -€ 6.181.792 -€ 3.577.188
- € 348.971
- € 609.564
- € 364.564
- € 364.564
- € 364.564
- € 364.564
-€ 2.253.258 € 65.102
-€ 2.489.995 € 603.310
-€ 2.438.024 € 34.422
-€ 2.416.792 - € 3.580
-€ 2.506.754 - € 40.728
-€ 2.240.040 € 224.690
Wijziging budget 2026 ten opzichte van 2025 Lasten Afvalinzameling en verwerking (€ -84.600) In verband met de implementatie diftar/restafvaltarief (RAT) zijn kosten (voor met name bemensing) benodigd voor de jaren 2025 tm 2027. Deze kosten zijn in 2026 lager dan in 2025 als begroot opgenomen (€ -65.000). Het restant zit in de storting egalisatievoorziening afvalstoffenheffing. Riolering (€ -223.636) Deze afname heeft verschillende oorzaken: Vanuit 2024 is er bij de jaarrekening een restantbudget voor klimaatadaptatie doorgeschoven (€ -181.000). Voor 2026 zijn er hogere kapitaallasten opgenomen (€ 34.784). Het restant betreft een verschuiving van werkgeverslasten (€ -83.575). Milieubeheer (€ -389.794) Deze afname heeft eveneens verschillende oorzaken: In 2025 zijn incidentele budgetten opgenomen voor de Lokale aanpak isolatie (€ -245.000, zie ook baten), actualisering warmteprogramma (€ 50.000), kwetsbare gebouwen (€ -10.000), quickscan van het soortenmanagementplan (€ -35.000) en naar 2025 doorgeschoven budgetten voor saneringslijst geluidsbelasting reduceren binnen norm (€ -28.000) en ecologie (€ -45.000). Het restant is een verschuiving aan werkgeverslasten.
45
Begroting 2026-2029 Baten Afvalinzameling en verwerking (€ 167.830) Een stijging van de inzamelingskosten is de voornaamste oorzaak van de benodigde stijging afvalstoffenheffing (€ 244.424). Hier tegenover staat een storting in de egalisatievoorziening afvalstoffenheffing, waar in 2025 nog een onttrekking als begroot stond opgenomen. Milieubeheer (€ -245.000) Deze afname vanwege in 2025 opgenomen bijdrage Rijk voor de Lokale aanpak isolatie (€ -245.000, zie ook lasten). Riolering (€ -51.971) Deze afname heeft een 2-tal redenen. Ten eerste een stijging van de inkomsten rioolrechten (€ 51.466) en ten tweede een onttrekking aan de voorziening (€ -107.471).
Investeringsoverzicht
Omschrijving investering Vervangen pompunits electromecha nisch 2026 Vervangen pompunits electromecha nisch 2027 Vervangen pompunits electromecha nisch 2028 Vervangen pompunits electromecha nisch 2029 Vervangen persleidingen 2026 Vervangen persleidingen 2027 Vervangen persleidingen 2028 Vervangen persleidingen 2029
46
2026
2027
2028
2029 Maatsch./Ec.n ut €0 E
€ 205.000
€0
€0
€0
€ 205.000
€0
€0 E
€0
€0
€ 205.000
€0 E
€0
€0
€0
€ 205.000 E
€ 403.000
€0
€0
€0 E
€0
€ 403.000
€0
€0 E
€0
€0
€ 539.000
€0 E
€0
€0
€0
€ 403.000 E
Begroting 2026-2029 Omschrijving investering Vervangen pompen hoofdgemale n (GRP) 2026 Vervangen pompen hoofdgemale n (GRP) 2027 Vervangen pompen hoofdgemale n (GRP) 2028 Vervangen pompen hoofdgemale n (GRP) 2029 Vervangen vrijvervalriole ring 2026 Vervangen vrijvervalriole ring 2027 Vervangen vrijvervalriole ring 2028 Vervangen vrijvervalriole ring 2029
2026
2027
2028
2029 Maatsch./Ec.n ut €0 E
€ 124.000
€0
€0
€0
€ 88.000
€0
€0 E
€0
€0
€ 88.000
€0 E
€0
€0
€0
€ 88.000 E
€ 460.000
€0
€0
€0 E
€0
€ 460.000
€0
€0 E
€0
€0
€ 460.000
€0 E
€0
€0
€0
€ 460.000 E
€ 1.192.000
€ 1.156.000
€ 1.292.000
€ 1.156.000
Mutaties reserve
Mutaties reserve U I
Werkelijk 2024 € 1.052.366 - € 820.918
Totaal
€ 231.448
2025
2026
2027
2028
2029
€ 31.199 -€ 1.557.987 -€ 1.526.788
€ 27.016 - € 205.987
€ 27.764 - € 185.987
€ 26.321 - € 165.987
€ 28.250 - € 145.987
- € 178.971
- € 158.223
- € 139.666
- € 117.737
Wijzigingen reserves 2026 ten opzichte van 2025 Baten € -1.352.000 Uit de algemene reserve werden in 2025 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: - Storting in de voorziening afvalstoffenheffing € 65.000
47
Begroting 2026-2029 - Doorschuifbudget actualisering warmteprogramma € 50.000 - Doorschuifbudget herstellen bermen € 10.000 - Doorschuifbudget elementenverharding € 95.000 - Doorschuifbudget wegmeubilair € 350.000 - Doorschuifbudget kwaliteitsimpuls € 180.000 - Doorschuifbudget baggerwerkzaamheden € 113.000 - Doorschuifbudget hekwerk begraafplaats € 25.000 - Doorschuifbudget groenbestekken € 10.000 - Doorschuifbudget ecologie € 45.000 - Doorschuifbudget klimaatadaptie € 181.000 - Diftar € 180.000 - Doorschuifbudget saneringlijst geluidsbelasting reduceren binnen norm € 28.000 Uit de reserve onderhoud kapitaalgoederen werd in 2025 de volgende incidentele onttrekking gedaan: - Kapitaalgoederen kwaliteitsimpuls € 160.000 Uit de reserve onderhoud kapitaalgoederen wordt in 2026 de volgende incidentele onttrekking gedaan: - Kapitaalgoederen kwaliteitsimpuls € 140.000
48
Begroting 2026-2029
Programma 4 Beleidsveld Onderwijs Beleidsdoel Inclusief onderwijs voor alle jeugdigen. Dat streven wij na in Midden-Delfland. Zo dichtbij mogelijk, maar indien nodig in de regio. Zo ondersteunen wij de optimale ontwikkeling van jeugdigen. De gemeente zet zich ervoor in dat alle jongeren een startkwalificatie behalen. En de gemeente spant zich in om kinderen met een onderwijsachterstand of een risico daarop extra (taal)ondersteuning te bieden. Zodat zij het onderwijs kunnen volgen dat het best aansluit op hun ontwikkelingsmogelijkheden. We streven naar een goede aansluiting tussen onderwijs en jeugdhulp. Waar nodig krijgen kinderen op hun eigen school extra aandacht en ondersteuning, zodat leerbelemmeringen worden verminderd en ieder kind zo goed mogelijk mee kan doen. De gemeente zorgt voor goede huisvesting voor de basisscholen.
Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Iedere jeugdige komt zo goed mogelijk tot ontwikkeling. Iedere jongere behaalt een startkwalificatie voor een optimale deelname aan de maatschappij en de arbeidsmarkt. We bieden jongeren een geschikte leeromgeving door goede onderwijshuisvesting.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? De mogelijkheid om onderwijs te volgen en daarmee kansen op de arbeidsmarkt te vergroten is een toetsingscriterium van Cittaslow. De percentages kinderen met een (onderwijs)achterstand en jeugdwerkloosheid zijn in Midden-Delfland lager dan het landelijke en regionale gemiddelde. Niet het bepalen van de keuzes van mensen, maar mensen bewust maken van de gevolgen van hun eigen keuzes is onderdeel van de filosofie van Cittaslow.
Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken De gemeente, kinderopvang en scholen zorgen voor Voor- en Vroegschoolse Educatie. We zetten ons in voor een goede aansluiting tussen onderwijs en jeugdhulp. Waar nodig zorgen scholen of gemeente voor extra zorg of ondersteuning op school voor jeugdigen. Dit doen we door inzet van schoolcontactpersonen, maatschappelijk werk, trainingen of maatregelen binnen het budget Lokaal Onderwijsbeleid. De gemeente en de scholen zorgen voor extra ondersteuning van kinderen van inburgeraars en statushouders. Met de komst van de nieuwkomersklas geven we hier passende invulling aan. De gemeente biedt leerlingenvervoer aan kinderen die daarop aangewezen zijn. Alle jongeren die zonder startkwalificatie het onderwijs verlaten, krijgen een oproep voor een gesprek. Dit gesprek moet leiden tot een passend traject naar scholing of werk. Concrete doelen/acties voor 2026 •
Actualisering van de Verordening Leerlingenvervoer
49
Begroting 2026-2029 •
Uitvoering van het regionale programma ter voorkoming en bestrijding van voortijdig schoolverlaten van jongeren. Een nieuw regioplan wordt opgewerkt. • Uitvoering van het Lokaal Onderwijsbeleid • Uitvoering van het Convenant LEA • Acties voortvloeiend uit het IHP • Vormgeven nieuwkomersonderwijs Instrumenten • • • • • • • • •
Integraal Huisvestingsplan Huisvestingsverordening onderwijs Leerlingenprognose Verordening leerlingenvervoer Bestuurlijke afspraken LEA Wet passend onderwijs Wet Educatie en Beroepsonderwijs Beleidskader Voor- en Vroegschoolse Educatie Kader en subsidieregeling Lokaal Onderwijsbeleid
Wat mag het kosten?
Beschikbar e middelen U Gemeensch appelijke baten/laste n onderwijs Huisvesting onderwijs Onderwijsb eleid en leerlingzake n I Gemeensch appelijke baten/laste n onderwijs Huisvesting onderwijs Onderwijsb eleid en leerlingzake n Totaal
50
Werkelijk 2024 € 2.359.487 € 1.118.582
2025
2026
2027
2028
2029
€ 2.446.017 € 1.167.159
€ 2.320.129 € 1.181.577
€ 2.416.098 € 1.175.582
€ 2.463.495 € 1.155.779
€ 2.480.768 € 1.166.152
€ 1.240.905
€ 1.278.858
€ 1.087.803
€ 1.189.767
€ 1.256.967
€ 1.263.867
€0
€0
€ 50.749
€ 50.749
€ 50.749
€ 50.749
- € 482.317 - € 256.274
- € 370.963 - € 183.936
- € 313.975 - € 126.648
- € 314.375 - € 126.748
- € 314.775 - € 126.848
- € 315.175 - € 126.948
- € 226.043
- € 187.027
- € 187.327
- € 187.627
- € 187.927
- € 188.227
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€ 1.877.170
€ 2.075.054
€ 2.006.154
€ 2.101.723
€ 2.148.720
€ 2.165.593
Begroting 2026-2029
Wijziging budget 2026 ten opzichte van 2025 Lasten Huisvesting basisonderwijs (€ -191.055) De afname op dit taakveld heeft voornamelijk te maken met incidenteel extra budget in 2025 voor inhuur personeel (€ -89.000), naar 2025 doorgeschoven budget IHP (€ -27.500) en onderhoudskosten voor het Lint (€ -133.534). Het restant zit in hogere kapitaallasten vanaf 2026 (€ 75.928). Onderwijsbeleid en leerlingzaken (€ 50.749) Deze toename komt volledig vanwege een verschuiving aan werkgeverslasten. Baten Gemeenschappelijke baten/lasten onderwijs (€ -57.288) Deze afname heeft twee redenen. Ten eerste een vermindering in Rijksbijdrage RMC/VSV (€ -35.240) en ten tweede eveneens een lagere Rijksbijdrage vanwege een in 2025 incidenteel extra bijdrage voor specifieke financiering Onderwijsachterstandenbeleid (€ -21.662).
Mutaties reserve
Mutaties reserve U I Totaal
Werkelijk 2024 € 27.500 - € 345.824 - € 318.324
2025
2026
2027
2028
2029
€0 - € 368.874 - € 368.874
€0 - € 252.374 - € 252.374
€0 - € 252.374 - € 252.374
€0 - € 252.374 - € 252.374
€0 - € 252.374 - € 252.374
Wijzigingen reserves 2026 ten opzichte van 2025 Baten € -116.500 Uit de algemene reserve werden in 2025 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: - Procesbegeleiding IHP € 89.000 - Doorschuifbudget resterend budget IHP € 27.500
51
Begroting 2026-2029
Programma 5 Beleidsveld Sociaal Domein Het programma 5 is onderverdeeld in een onderdeel Sociaal Domein en een onderdeel Welzijn. Het Sociaal Domein bevat onze ambities op het gebied van zorg en ondersteuning, zoals is vastgelegd in de Wmo, de Jeugdwet en de Wet Publieke Gezondheid. Onder het programmadeel Welzijn valt het brede lokale welzijnsbeleid op gebieden als preventie, cultuur, sport, verenigingsleven en bibliotheken.
Beleidsdoel Met dit programma laten we iedere inwoner zoveel mogelijk -zelfstandig- participeren in de maatschappij. Hierbij gebruik makend van eigen kracht en het sociaal netwerk. Uitgangspunt hierin is het faciliteren, versterken en benutten van de eigen kracht van zowel individuele inwoners, als de netwerken en sociale verbanden in de gemeente. Daarnaast is een belangrijk doel het stabiliseren en terugdringen van de kosten in met name de jeugdzorg.
Wat willen we bereiken? • • • •
Iedereen neemt deel aan de samenleving. Jeugdigen groeien gezond, veilig en kansrijk op en ontwikkelen zich tot veerkrachtige (jong)volwassenen. (oudere) inwoners wonen zo lang als mogelijk zelfstandig thuis. Maximale zelfredzaamheid en participatie van onze (oudere) inwoners.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Midden-Delflanders zijn gewend om binnen hun eigen omgeving naar oplossingen te zoeken. Zij maken daarbij veelal gebruik van de algemene maatschappelijke voorzieningen die aanwezig zijn. Deze houding is de identiteit van de inwoners en past goed in de beleidsdoelen binnen het sociaal domein. We willen dat inwoners vanuit hun eigen kracht handelen. Wanneer inwoners daar ondersteuning bij kunnen gebruiken, organiseren wij met één plan maatwerk dichtbij de (sociale) omgeving van de inwoners. De inwoner houdt daarbij zelf de regie in handen en zet in op de aanwezige kwaliteiten. Op deze manier maken wij gebruik van de ondernemende identiteit van de inwoners.
Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken De zorg dicht bij de inwoners organiseren. In partnerschap en co-creatie met inwoners en zorgaanbieders. Daarbij inzetten op preventie en kwalitatief goede zorg wanneer dat nodig is. Concrete doelen/acties voor 2026 • •
52
Doorontwikkelen van WIJ MIdden-Delfland, waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten, zich kunnen ontwikkelen en met hun vragen over onder andere Wmo, Jeugd en Schuldhulpverlening terecht kunnen. Uitvoering geven aan onze wettelijke taken op het gebied van de Wmo voor inwoners die daarop aangewezen zijn. In concreto: het bieden van hulp bij het huishouden, Woonaanpassingen, Begeleiding en overige dienstverlening.
Begroting 2026-2029 • • • • • • • • • • • • •
Voortzetten traject decentralisatie van de beleidstaken Beschermd Wonen/Beschermd Thuis en Maatschappelijke opvang. Uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda Beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Voortzetten toezicht WMO GGD. Uitvoering geven aan het jaarlijks cliëntervaringsonderzoek Wmo en jeugd (regionaal) Uitvoering geven aan gezamenlijk ambities in het kader van GALA en IZA/RIGA met ketenpartners waaronder DSW. We werken integraal vanuit diverse teams (sociaal en fysiek domein) aan het onderwerp gezonde leefomgeving. Doorontwikkeling regionale informatievoorziening (regionale dashboard). Verdere uitvoering geven aan het beleidskader jeugd dat eind 2024 is vastgesteld. Implementeren hervormingsagenda via regionale aanpak kostenbeheersing en via beleidskader jeugd. De gemeenteraad informeren over de voortgang van het beleidskader en de cijfermatige ontwikkeling jeugdhulp (jaarlijks). Toepassen van de regionale inkoopstrategie jeugdhulp. Aanbesteden hernieuwde regionale inkoop specialistische jeugdhulp. Voortzetten professionalisering en doorontwikkeling Maatschappelijk Team.
Instrumenten • • • • • • • • • •
Algemene Subsidieverordening (ASV) Calamiteitenprotocol Sociaal Domein Midden-Delfland Verordening en beleidsregels Wmo Verordening en beleidsregels Jeugd. Beleidskader Jeugd 2024-2028 Beleidskader VVE Midden-Delfland Subsidieregeling Kwaliteit Peuteropvang en Voor- en Vroegschoolse Educatie Cliëntervaringsonderzoek Wmo Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026 Toekomstvisie 2050 Kader financiële ondersteuning welzijnsorganisaties
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (SbJH) sluit in opdracht van de negen gemeenten in de regio Haaglanden onder meer de contracten met de aanbieders van specialistische jeugdhulp die medeverantwoordelijk zijn voor de uitvoering van het door de raad vastgestelde inkoopstrategie. Inzet van het servicebureau beperkt de administratieve last van partners en gemeenten en werkt daardoor efficiënt en kostenbesparend. Gezamenlijk inkopen ondersteunt de kwaliteit en het behoud van de zorginfrastructuur en de borging van kennis binnen onze regio (adviesrol). Daarnaast verzorgt het SbJH de eenduidige afwikkeling van de ingediende declaraties en de verantwoording van de betaalde Jeugdzorg.
Wat mag het kosten?
53
Begroting 2026-2029 Beschikbar e middelen U Jeugd Jeugdgezon dheidszorg (uniform) Kinderopva ng Maatschap pelijk team Openbare gezondheid szorg Overig sociaalcultureel werk Vreemdelin gen WMO WMO en jeugd I Jeugd Jeugdgezon dheidszorg (uniform) Kinderopva ng Maatschap pelijk team Openbare gezondheid szorg Overig sociaalcultureel werk Vreemdelin gen WMO WMO en jeugd Totaal
Werkelijk 2024 € 12.004.324 € 5.153.269 € 685.961
2025
2026
2027
2028
2029
€ 12.108.385 € 4.282.667 € 737.684
€ 12.514.031 € 5.020.234 € 754.094
€ 11.922.317 € 4.553.606 € 770.700
€ 11.794.617 € 4.399.006 € 787.600
€ 11.978.917 € 4.474.106 € 804.900
€ 173.594
€ 192.002
€ 194.562
€ 195.962
€ 197.362
€ 198.762
€ 716.173
€ 1.392.336
€ 1.364.956
€ 1.351.892
€ 1.281.692
€ 1.291.692
€ 357.162
€ 382.732
€ 348.114
€ 327.614
€ 333.214
€ 338.914
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€ 4.277.187 € 640.978
€ 4.445.091 € 675.873
€ 4.142.212 € 689.859
€ 4.070.684 € 651.859
€ 4.131.684 € 664.059
€ 4.193.984 € 676.559
- € 733.123 - € 10.721 €0
- € 519.100 - € 13.629 €0
- € 232.245 - € 17.028 €0
- € 114.625 €0 €0
- € 114.925 €0 €0
- € 115.225 €0 €0
-€3
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
- € 118.129
- € 48.347
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
- € 604.271 €0
- € 457.124 €0
- € 215.217 €0
- € 114.625 €0
- € 114.925 €0
- € 115.225 €0
€ 11.271.200
€ 11.589.285
€ 12.281.786
€ 11.807.692
€ 11.679.692
€ 11.863.692
Wijziging budget 2026 ten opzichte van 2025
54
Begroting 2026-2029 Lasten Jeugd (€ 737.567) De toename wordt voor het grootste deel (€ 560.000) verklaard door de structurele verwerking van de kostenstijging (op basis van de laatste gegevens van het servicebureau) die in de 3e Periodieke begrotingswijziging is gemeld. En in 2025 incidenteel is bijgeraamd. De resterende mutaties komen voort het de kadernota 2026-2029 en een verschuiving van de werkgeverslasten. Maatschappelijke team (€ -27.380) Dit verschil zit voornamelijk in een verschuiving van werkgeverslasten. Openbare gezondheidszorg (€ -34.618) In 2025 was sprake van diverse specifieke uitkeringen (€-34.618) WMO (€ -302.879) De voornaamste oorzaak voor deze verlaging is een verschuiving van de werkgeverslasten naar het onderwerp Jeugd. Baten WMO (€ -241.907) Enkele onderdelen van specifieke uitkeringen stoppen in 2026 (€-37.510) In 2025 zijn implementatiemiddelen voor Beschermd Wonen Beschermd Thuis verwerkt (€-200.000)
Beleidsveld Welzijn Beleidsdoel Het doel is dat iedere inwoner de kans krijgt zichzelf optimaal te ontwikkelen en te ontplooien, zodat hij volwaardig aan de maatschappij kan deelnemen. Het behoud van ons erfgoed draagt bij aan het behoud van de eigen identiteit en de beleving van de dorpen en het buitengebied en daarmee ook aan het welzijn van de inwoners. Het culturele- en verenigingsleven in Midden-Delfland draagt in belangrijke mate bij aan de leefbaarheid in de dorpen in onze gemeente. De gemeente ondersteunt organisaties zodat zij in staat zijn hun activiteiten zo goed mogelijk uit te voeren.
Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Om iedere inwoner mee te kunnen laten doen in de maatschappij is het belangrijk als gemeente te beschikken over goede basisvoorzieningen, een vitaal verenigingsleven. Daarnaast is het belangrijk dat er aandacht is voor sport en cultuur. Het lokaal welzijnswerk is hierin een belangrijke partner. Een onderdeel van het cultuurbeleid is het erfgoedbeleid. Op het gebied van erfgoed willen we de cultuurhistorische kwaliteiten van het landschap en de dorpen en buurtschappen behouden, versterken en beleefbaar maken. Dit is onderdeel van diverse beleidsvelden in het fysieke domein. Behoud, bescherming en de verbetering van de kwaliteit van Rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, archeologische vindplaatsen, cultuurhistorische elementen in het landschap, het trekvaartverleden en het veenweidelandschap zelf behoren tot het gemeentelijk erfgoed en dragen bij aan de gemeentelijke identiteit. Deze elementen zijn onderdeel van de Omgevingsvisie 1.0 en worden integraal betrokken bij het landschappelijk en ruimtelijk beleid uit de programma’s 1 en 7.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? 55
Begroting 2026-2029 Cittaslow vraagt specifiek aandacht voor toegang tot maatschappelijke voorzieningen en het behoud van culturele, lokale evenementen (het immateriële erfgoed). De identiteit van het landschap van Midden-Delfland en de dorpen Den Hoorn, Maasland en Schipluiden wordt medebepaald door cultuurhistorie en sterke maatschappelijke verbinding. Erfgoed en beleefbaarheid zijn belangrijke waarden van Cittaslow om vanuit de eigen identiteit te werken aan ruimtelijke kwaliteit binnen de lokale gemeenschappen.
Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken We stimuleren vrijwilligerswerk en sociale verbinding door goede voorzieningen voor sport, bewegen, cultuur en ontmoeten te faciliteren. Erfgoed (rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, kerkgebouwen, cultuurhistorie en het landschap) willen we behouden en beleefbaar maken en waar mogelijk de kwaliteiten versterken. Concrete doelen/acties voor 2026 •
Voorbereiding van de herontwikkeling Hoornbloem waaronder alternatieven voor huidige gebruikers Hoornbloem. De herontwikkeling behelst ten minste het bouwen van zorgwoningen en een sociaal-maatschappelijke ruimte. • Uitvoering geven aan het lokaal sportakkoord, waarbij we bewegen voor jong en oud stimuleren. • Voorbereiden en verkennen van een beleidsmatig traject richting harmonisatie van ondersteuning en afspraken met sportverenigingen en welzijnsaccommodaties. • Doorzetten van het Cultuurmenu voor scholen in het kader van Cultuureducatie met Kwaliteit. • Uitvoering geven aan beleidskader VVE. • Verder uitvoering geven aan het lokale plan van aanpak GALA. • Stimuleren van projecten die kwaliteit en beleving van het trekvaartverleden voor erfgoed versterken. • Het actualiseren van de beleidsregels voor subsidie voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten. • Het uitvoeren van de aanbevelingen uit de Kerkenvisie in samenwerking met de kerkeigenaren. Instrumenten
56
• • •
Lokale plan van aanpak Gala inclusief Lokaal Sport- en preventieakkoord Algemene Subsidieverordening ASV Diverse subsidieregelingen, zie link: Subsidies | Gemeente Midden-Delfland (middendelfland.nl)
• • • • • • • •
Beleidskader VVE Erfgoedverordening Handboek Erfgoed Open monumentendag en Kindermonumentendag Notitie Delflandse Trekvaarten Gemeentelijke Kerkenvisie De visie over het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland Verordening commissie Omgevingskwaliteit
Begroting 2026-2029
Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland wordt beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek en het scheppen van de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. Dit is een zogenaamde ‘lichte’ gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Delft en Midden-Delfland op basis waarvan de stadsarcheoloog Delft tegen vergoeding de wettelijke taken van een archeoloog in Midden-Delfland mag verrichten. Vanuit de gemeenschappelijke regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden biedt de afdeling gezondheidsbevordering ondersteuning bij de uitvoering van het lokale sport- en preventieakkoord. GR GGD en VT Haaglanden. De GGD bewaakt en monitort de publieke gezondheid in de regio Haaglanden. Zij bevordert de gezondheid en beschermt door toezicht of actief ingrijpen tegen natuurlijke en/of opzettelijke bedreigingen van de volksgezondheid. Veilig Thuis Haaglanden draagt bij aan het voorkomen en bestrijden van huiselijk geweld en kindermishandeling.
Wat mag het kosten?
Beschikbar e middelen U Kunst Openbaar bibliotheek werk Oudheidku nde/monu menten Sport Volksfeeste n Openbare gezondheid szorg I Kunst Openbaar bibliotheek werk Oudheidku nde/monu menten Sport
Werkelijk 2024 € 1.978.945 € 128.031 € 506.004
2025
2026
2027
2028
2029
€ 2.177.958 € 119.785 € 453.835
€ 1.829.473 € 115.805 € 419.600
€ 1.638.311 € 116.605 € 429.200
€ 1.653.293 € 117.505 € 438.600
€ 1.652.844 € 118.405 € 448.200
€ 160.453
€ 179.930
€ 158.168
€ 160.733
€ 158.333
€ 160.933
€ 1.121.139 € 45.318
€ 1.322.391 € 54.457
€ 1.099.296 € 36.604
€ 894.748 € 37.025
€ 901.420 € 37.435
€ 887.540 € 37.766
€ 18.000
€ 47.560
€0
€0
€0
€0
- € 512.074 - € 4.012 - € 80.567
- € 394.885 - € 27.273 - € 18.709
- € 324.091 - € 22.200 €0
- € 235.053 - € 22.700 €0
- € 238.353 - € 23.200 €0
- € 241.053 - € 23.700 €0
- € 5.927
- € 1.400
- € 1.400
- € 1.400
- € 1.400
- € 1.400
- € 403.488
- € 299.943
- € 300.491
- € 210.953
- € 213.753
- € 215.953
57
Begroting 2026-2029 Beschikbar e middelen Volksfeeste n Openbare gezondheid szorg Totaal
Werkelijk 2024 - € 80
2025
2026
2027
2028
2029
€0
€0
€0
€0
€0
- € 18.000
- € 47.560
€0
€0
€0
€0
€ 1.466.872
€ 1.783.073
€ 1.505.382
€ 1.403.258
€ 1.414.940
€ 1.411.791
Wijziging budget 2026 ten opzichte van 2025 Lasten Openbaar bibliotheekwerk (€ -34.235) Dit verschil vanwege aanwezig budget in 2025 voor het infopunt digitale overheid (€ -18.709) en het bibliotheek herstelprogramma (€ -18.000). Sport (€ -223.095) Er is enerzijds in 2026 een verhoging budget onderhoud velden sportpark Den Hoorn (€ 50.000) en inhuur personeel (€ 40.000). Anderzijds was er in 2025 incidenteel budget voor de uitwerking velden HV en VV Schipluiden (€ -312.367) en waren de kapitaallasten in 2025 hoger (€ -28.481). Het restant zit in een verschuiving werkgeverslasten (€ 38.441).
Mutaties reserve
Mutaties reserves U I Totaal
Werkelijk 2024 € 22.287 - € 616.105 - € 593.818
2025
2026
2027
2028
2029
€ 8.587 - € 370.345 - € 361.758
€ 5.415 - € 331.626 - € 326.211
€ 1.709 - € 163.858 - € 162.149
€ 2.079 - € 140.345 - € 138.266
€ 1.434 - € 140.345 - € 138.911
Wijzigingen reserves 2026 ten opzichte van 2025 Baten € -38.719 Uit de algemene reserve werden in 2025 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: - 80 jaar vrijheid en democratie € 20.000 - Doorschuifbudget oudheidkunde adviezen derden € 10.000 Uit de reserve sociaal domein werd in 2025 de volgende incidentele onttrekking gedaan: - Opvangen budgettaire fluctuaties en onvoorziene uitgaven lange termijn. € 200.000 Uit de reserve sociaal domein wordt in 2026 de volgende incidentele onttrekking gedaan: - Opvangen budgettaire fluctuaties en onvoorziene uitgaven lange termijn. € 191.281
58
Begroting 2026-2029
Programma 6 Economische zaken Beleidsdoel Versterking en behoud van de gemeentelijke economische infrastructuur op basis van een actieve bijdrage aan het regionaal economisch vestigingsklimaat en lokaal maatwerk.
Wat willen we bereiken? De beschikbare ruimte is beperkt en de algemene welvaart in Zuid-Holland blijft achter ten opzichte van andere provincies. Daarom zal ondersteuning van economische initiatieven in de toekomst selectiever zijn. Bedrijfsinitiatieven moeten passen bij het lokale en regionale economische profiel, bijdragen aan brede welvaart en aan een duurzame economie in 2050. We willen een toekomstbestendige economie om te kunnen meebewegen met (inter)nationale ontwikkelingen, technische mogelijkheden en de kansen die al dan niet latent aanwezig zijn in Midden-Delfland. Een positieve grondhouding ten opzichte van innovatie, met behoud van de identiteit van onze dorpen en kwaliteit van het landschap, is een belangrijke voorwaarde. Om voor Midden-Delfland te bepalen welk economisch profiel wij voorstaan en welk profiel toekomstbestendig is binnen de regionale context, zetten we in om een economisch beleid in de Dorpsvisies op te nemen. Op basis van dit beleid kan vervolgens een strategie uitgevoerd worden die op een duurzame wijze bijdraagt aan de beleidsdoelstellingen van Midden-Delfland. Belangrijk voor een toekomstbestendige economie is om te kunnen meebewegen met (inter)nationale ontwikkelingen, de technische mogelijkheden en de kansen die al dan niet latent aanwezig zijn in Midden-Delfland.
Een positieve grondhouding ten opzichte van innovatie, met behoud van de identiteit van onze dorpen en kwaliteit van het landschap, is een belangrijke voorwaarde. We willen het bieden van laagdrempelige dagrecreatie in het landschap aan de regio verbeteren. De naamsbekendheid van Midden-Delfland is een belangrijke pijler onder het bestaansrecht van het landschap, en versterkt de agrarische - en recreatieve activiteiten die ontplooid worden. Gebiedsmarketing kan bijdragen aan onder meer de vrijetijdseconomie.
Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Het gemeentelijk lidmaatschap van Cittaslow biedt lokale ondernemers een instrument om zich te onderscheiden op duurzaamheid vanuit een innovatieve en maatschappelijk verantwoorde ontwikkeling. Bedrijven en organisaties die werken volgens deze principes en daarmee bijdragen aan de doelstellingen van Cittaslow en de Sustainable Development Goals, kunnen zich als ‘Supporter Cittaslow Midden-Delfland’ aanmelden en vanuit de gemeente het daarbij behorende certificaat ontvangen. Medio 2022 waren er 58 supporters en het aantal groeit gestaag.