02 Begroting Midden-Delfland 2022-2025.pdf

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Cittaslow vraagt specifiek aandacht voor toegang tot maatschappelijke voorzieningen en het behoud van culturele, lokale evenementen (het immateriële erfgoed). De identiteit van het landschap van Midden-Delfland en de dorpen Den Hoorn, Maasland en Schipluiden wordt medebepaald door cultuurhistorie en sterke maatschappelijke verbinding. Erfgoed, en beleefbaarheid zijn belangrijke waarden van Cittaslow om vanuit de eigen identiteit te werken aan ruimtelijke kwaliteit binnen de lokale gemeenschappen.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken - Taalvaardigheid verbeteren, waardoor een beter functioneren in het maatschappelijk leven en kansen op de arbeidsmarkt verbeteren. - Adequate huisvesting voor het verenigingsleven in de dorpen van Midden-Delfland. - Verenigingen ondersteunen door o.a. bekendheid te geven aan de vele mogelijkheden voor sport en cultuur en hen te informeren over belangrijke ontwikkelingen. - Erfgoed (rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, cultuurhistorie en het landschap) behouden en beleefbaar maken en de kwaliteiten waar mogelijk versterken. - Stimuleren en faciliteren van vrijwilligerswerk en sociale verbinding - Bevorderen van sport/bewegen voor jong en oud Concrete doelen/acties voor 2022 - Onderzoek herontwikkeling Hoornbloem waaronder alternatieven voor huidige gebruikers Hoornbloem - Uitvoering geven aan het lokaal sportakkoord. - Het uitvoeren en door ontwikkelen van het Cultuureducatie met Kwaliteit. Het Cultuurmenu verstevigen waarmee de gemeente gestart is in 2020. - Waarborgen voldoende plekken VVE 2022 conform beleidskader. - Uitvoering preventieakkoord - Vervolg uitvoering van projecten die kwaliteit en beleving van het trekvaartverleden versterken en waarvoor de provincie in 2020 een subsidie heeft toegekend.

- Het actualiseren van de beleidsregels voor subsidie voor het onderhoud van gemeentelijke monumenten. - Het opstellen van een kerkenvisie over de toekomst van de monumentale kerkgebouwen in onze gemeente als input voor de omgevingsvisie 2.0, waarvoor wij subsidie ontvangen van de rijksoverheid. Instrumenten - Maatschappelijke verenigingen en organisaties - Lokaal Sportakkoord - Subsidieverordening (raad), subsidieregelingen (college) - Uitvoeringsprogramma’s/samenwerkingsovereenkomsten rond subsidiëring - Regionale agenda Samenleving –programma Haaglanden - Cultuurvisie - Coöperatie coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland

47

-

Erfgoedverordening Handboek Erfgoed Open monumentendag en Kindermonumentendag Notitie Delflandse Trekvaarten Gemeentelijke Kerkenvisie De visie over het Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland wordt beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek en het scheppen van de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. Dit is een zogenaamde ‘lichte’ gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Delft en Midden-Delfland op basis waarvan de stadsarcheoloog Delft tegen vergoeding de wettelijke taken van een archeoloog in Midden-Delfland mag verrichten. Als gevolg van het besluit tot liquidatie is het gemeentelijk beleidsdoel tot deelname aan Recreatieschap Midden-Delfland vervallen. Gemeentelijke doelstelling bij de liquidatie is gericht op behoud en versterken van de groene gebieden in Midden-Delfland. Bij de liquidatie van de gemeenschappelijke regeling is afgesproken dat de deelnemers hun financiële bijdragen beschikbaar houden voor de rechtsopvolger van de gemeenschappelijke regeling zijn de Coöperatie coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland U.A.

Primaire doelstelling van deelname aan de coöperatieve vereniging is het creëren van een efficiënte en beleidsarme organisatie voor het beheer van gronden die bij de opheffing van het Recreatieschap Midden-Delfland in beheer of erfpacht aan de deelnemende gemeenten zijn overgedragen.

Wat mag het kosten? Beschikbare middelen

Rekening 2020

2021

2022

2023

2024

2025

431.453 861.128 102.912 106.805 18.197

379.030 872.301 213.894 123.862 26.659

397.489 855.798 185.909 92.086 19.985

404.016 856.782 192.656 92.484 20.684

410.655 863.877 184.503 93.365 21.017

417.406 860.005 180.504 94.260 21.406

272.472

237.894

230.103

222.323

224.581

226.879

2.056

2.405

1.334

1.357

1.380

1.403

15.570 2.750

8.130 0

8.268 0

8.409 0

8.552 0

8.697 0

Lasten: Openbaar bibliotheekwerk Sport Oudheidkunde/monumenten Kunst Volksfeesten

Baten: Openbare bibliotheekwerk Sport Oudheidkunde/ monumenten Kunst Volksfeesten

Wijziging budget 2022 ten opzichte van 2021 Lasten Oudheidkunde en monumenten (€ -27.985) De afname vanwege een lagere raming bouwkundig onderhoud voor monumenten (€ -76.715) Er is een hogere raming voor archeologisch onderzoek opgenomen (€ 13.831) Hiernaast een toename als gevolg van een verschuiving van werkgeverslasten (€ 37.102). Kunst (€ -31.776) Deze verlaging wordt veroorzaakt doordat in 2020 incidenteel budget voor kunst en cultuur in de 4e PBW van 2020 is doorgeschoven naar 2021 (€ -18.988). In 2022 is dit niet meer van toepassing. Tevens is in 2022 een lagere raming voor inkomensoverdrachten (subsidies) opgenomen (€ 18.329). Het restant is het gevolg van een verschuiving van werkgeverslasten (€ 5.541).

48

Overzicht investeringen begroting 2022-2025

Omschrijving investering:

2022

2023

Onderhoud Schilpen Onderhoud Tavenu Onderhoud Kerktoren

25.000

2024

2025

25.000 Totaal:

25.000

0

25.000

43.000 43.000

Mutaties reserve Rekening 2020

2021

2022

2023

2024

2025

224.466 252.319

6.638 251.946

4.895 213.905

3.843 204.347

2.775 206.133

1.691 140.345

Baten € -38.041 Uit de Algemene reserve worden in 2021 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: -Doorschuif budget sportaccommodaties -Doorschuif budget samenkracht en burgerparticipatie -Doorschuif budget maatwerkdienstverlening 18-Doorschuif budget openbare gezondheidszorg -Doorschuif budget jeugd

€ € € € €

12.382 7.610 8.861 39.000 41.988

Uit de reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen worden in 2022 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: -Onderhoudsbudget Notenschip -Onderhoudsbudget Oudheid en monumenten -Onderhoudsbudget Musea

€ € €

4.550 7.350 4.900

Uit de reserve Sociaal Domein wordt in 2022 de volgende incidentele onttrekking gedaan: -Complete dekking via sociaal domein

€

55.000

Mutaties reserve Totaal lasten Totaal baten

Wijzigingen reserves 2022 ten opzichte van 2021

49

Programma 6 : Economische en sociale zaken Beleidsdoel Versterking en behoud van de gemeentelijke economische infrastructuur op basis van een actieve bijdrage aan het regionaal economisch vestigingsklimaat en lokaal maatwerk.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Behoud van de vitaliteit van Midden-Delfland in de dorpen en voor het Bijzonder Provinciaal Landschap. Economisch beleid kan alleen effectief zijn met een sterke regionale samenwerking. Structuren voor overleg zijn georganiseerd door de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, de Greenport WestHolland en de provincie Zuid-Holland. Partijen als LTO, VNO-NCW, MKB, kennisinstellingen, onderwijs en bedrijven zijn bij die overleggen betrokken. De rol van de gemeente Midden-Delfland in regionaal verband is in hoofdlijnen gericht op het versterken van het economisch vestigingsklimaat vanuit het groene en duurzame karakter. Tevens is er door het glastuinbouwgebied en de Harnaschpolder sprake van een regionale economische inbreng. Het versterken van de economie en het economisch vestigingsklimaat en de transformatie naar een nieuwe economie zijn steeds meer een overheidstaak, waarbij van onze gemeente een sterkere regionale inzet gevraagd wordt. Lokaal is ons beleid specifiek gericht op maatwerk bij ondernemersvragen. Gezamenlijk uitgangspunt is een ontwikkeling die gebaseerd is op een evenwicht tussen economische, ecologische en sociale aspecten, die passen binnen de Sustainable Development Goals en aansluit op de waarden van Cittaslow.

Het gemeentelijk en regionale beleid wordt beïnvloed door de internationale transformatie naar een circulaire en digitale economie en de economische impact van COVID-19 maatregelen. Aanvullend maatschappelijk doel is om de komende periode vanuit de regionale samenwerking bij te dragen aan regionale en plaatselijke herstelmaatregelen die genomen worden om sectoren en bedrijven te ondersteunen bij de crisismaatregelen die voor de beperking van het COVID-19 virus getroffen zijn.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? De filosofie van Cittaslow gaat net als de Sustainable Development Goals (Global Goals) van de Verenigde Naties uit van een ontwikkeling waarbij een verantwoord evenwicht wordt gecreëerd tussen economische, sociale en ecologische waarden. Dit evenwicht kan bereikt worden in een toekomstgerichte economische ontwikkeling. Het gemeentelijk lidmaatschap van Cittaslow biedt lokale ondernemers een instrument om zich te onderscheiden op duurzaamheid vanuit een innovatieve en maatschappelijke verantwoorde ontwikkeling. Bedrijven en organisaties die werken volgens deze principes en daarmee bijdragen aan de doelstellingen van Cittaslow en de Sustainable Development Goals kunnen zich als ‘Supporter Cittaslow Midden-Delfland’ aanmelden en vanuit de gemeente het daarbij behorende certificaat ontvangen.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Versterken van de regionale samenwerking en ondersteunen van de transformatie naar een circulaire en digitale economie op basis van een optimaal evenwicht tussen economische, ecologische en sociale belangen vanuit de visies Midden-Delfland®2025 en Behoud door ontwikkeling. Zoveel mogelijk behoud en scheppen van banen in Midden Delfland Kengetallen Banen (fulltimers, parttimers en uitzendkrachten): 2017 7.040 (recreatie en toerisme 300) 2018 7.230 (recreatie en toerisme 300) 2019 7.480 (recreatie en toerisme 340) 2020 7.700 (recreatie en toerisme 417)

50

Vestigingen: 2017 1.580 (recreatie en toerisme 100) 2018 1.590 (recreatie en toerisme 100) 2019 1.650 (recreatie en toerisme 110) 2020 1.750 (recreatie en toerisme 100) Verdeling sectoren Midden-Delfland 2020: landbouw 190, industrie 300, handel 210, zakelijke dienstverlening 630, collectieve dienstverlening 330 en overige dienstverlening 90) Bron: LISA/CBS In 2020 waren in Midden-Delfland ongeveer 2.442 ondernemers gevestigd, waarvan 85% als ZZP’er. Deze categorie ondernemers is statistisch verdeeld over banen en vestigingen. Bron: KvK Vrije tijdseconomie: - camping 4 - B&B/ vakantiehuis 13 - horeca 25 - vergader-/feestlocaties 22 Bron: gemeentelijke toeristische inventarisatie 2020 Concrete doelen/acties voor 2022 Uitvoering van het economisch beleid vindt plaats vanuit de hieronder benoemde lokale en regionale actiepunten. Innovatie vanuit de transformatie naar een circulaire en digitale economie zijn onderdeel van deze actiepunten. Daarnaast hebben die punten onderling een relatie en betrekking op andere beleidsvelden van deze begroting. Bij de toelichting op deze actiepunten zijn deze relaties op hoofdlijnen benoemd. Actiepunten: 1. Innovatieprogramma’s 2. Fieldlabs en campusontwikkeling 3. Werklocaties en Bedrijvenschap Harnaschpolder 4. Digitalisering 5. Midden-Delfland®2025 6. Gebieds- en productmarketing 7. Human Capital Agenda (HCA) 8.

Greenport West-Holland (GPWH) 9. Centrumontwikkeling 10. Ondernemerscontacten Ad 1 Innovatieprogramma’s Op dit moment zijn drie programma’s onder coördinatie van InnovationQuarter in uitvoering. Dit zijn: - Slimme Maakindustrie (SMITZH); - Energie&Klimaat; - ZorgTech Ad 2 Fieldlabs en campusontwikkeling Doelstellingen richten zich op versterken van de regionale economie, oplossen van maatschappelijke opgaven en ondersteunen aansluiten onderwijs-arbeidsmarkt. Een voorbeeld hiervan is het internationale hippisch kennis- en innovatiecentrum Equestrum in Den Hoorn, welke in 2022 verder doorontwikkeld zal worden. Ad 3 Werklocaties en Bedrijvenschap Harnaschpolder Werklocaties zijn bedrijfsterreinen, kantoren en detailhandel. Harnaschpolder is voor MiddenDelfland de belangrijkste locatie in dit kader. In regionaal verband wordt beleid afgestemd t.b.v. intensiever gebruik door bijvoorbeeld verdichting en transformatie en gelet op uitbreiding van het aantal arbeidsplaatsen. Bij de afstemming en samenwerking met lokale ondernemers gelden voor het ruimtelijk beleid de regionale beleidskaders. Lokaal is het belang gelegen in het behoud van het voorzieningenniveau vanuit de lokale georiënteerde bedrijfsterreinen en centrumontwikkelingen.

51

Ad 4 Digitalisering Belang van Midden-Delfland is gericht op realisatie vanuit de samenwerking binnen het regionale kennisnetwerk ‘digitale connectiviteit’. De veranderende nieuwe economie is mede gebaseerd op digitalisering, terwijl dit tevens kansen biedt voor maatschappelijke opgaven. Vanuit de COVID-19 crisis is zichtbaar dat digitalisering extra mogelijkheden biedt voor economisch herstel. Afstemming in de realisatie van een digitale infrastructuur bij de uitrol van 5G is noodzakelijk. Realisatie is wenselijk voor stedelijk gebied en buitengebieden, zodat iedere ondernemer hier gebruik van kan maken, innovatie ondersteund wordt en ook mobiliteitsoplossingen regiobreed benut kunnen worden. Ad 5 Midden-Delfland®2025 Vanuit de transformatie naar een circulaire economie zijn de Kringlooplandbouw en het kennisnetwerk MIND van belang. In regionaal perspectief is het behoud en versterking van het Bijzonder Provinciaal Landschap van Midden-Delfland een belangrijke pijler voor het economisch vestigingsklimaat (zie ook programma 1). Een economische pijler voor het landschap is de melkveehouderij. Midden-Delfland is vanuit IODS de bestuurlijk trekker van het kwaliteitsproject ‘nieuwe landbouw’. Aanvullende economische pijler is de vrije tijdseconomie. Vanuit de MRDH wordt in 2021 gewerkt aan een inhoudelijke projectuitwerking hiervan, waarbij de focus ligt op de stedeling.

Dit sluit volledig aan op de opgave voor Midden-Delfland om de stad-landrelatie te versterken. Ad 6 Gebieds- en productmarketing Voor Midden-Delfland is gebieds- en productmarketing vanuit meerdere thema’s van toegevoegde waarde, zoals stad-landrelatie en de directe relatie met het MRDH-programma Vrije Tijdseconomie. Voor een verdere uitbouw van korte ketens vanuit de voedselproductie binnen het landschap is productmarketing van belang. Stichting PUUUr draagt bij aan deze opgave. Doelstelling is om Stichting PUUUR een permanente rol in te geven. Besluitvorming over structurele financiering staat in 2022 op de rol. Ad 7 Human Capital Akkoord Het HCA is afgesloten om de (inter)nationale concurrentiepositie van Zuid-Holland te verbeteren door een arbeidsmarkt die talenten optimaal benut. Het is een samenwerkingsverband tussen bedrijven, onderwijs en overheid. Doelstellingen zijn om koploper te worden in een levenslang ontwikkelen, het realiseren van meest veerkrachtige arbeidsmarkt, activeren van onbenut arbeidspotentieel en aantrekken en behouden van (inter)nationaal talent. Ad 8 Greenport West-Holland Grootste economische sector in Midden-Delfland is de Greenport. Samenwerking binnen de GPWH is voor Midden-Delfland en de sector noodzakelijk om te zorgen dat de Greenport ondersteund wordt in de transformatie naar een nieuwe circulaire economie.

Ad 9 Centrumontwikkeling Om de vitaliteit in de dorpen Den Hoorn, Maasland en Schipluiden te behouden en te versterken vindt in alle dorpen een centrumontwikkeling plaats. In andere programma’s van deze begroting is daarop meer inhoudelijk ingegaan. Deze ontwikkelingen hebben alle ook een stevige economische component. Ad 10 Ondernemerscontacten Voor de vitaliteit en leefbaarheid in de dorpen zijn ondernemers onmisbaar. Zij zorgen voor economisch draagvlak en ontplooien initiatieven die realisatie van de overheidsdoelen mogelijk maken. Daarnaast zorgen zij voor ondersteuning van vrijwilligers van maatschappelijke organisaties en verenigingen. Maatwerk in onze dienstverlening is de basis, waarbij de bedrijfscontactfunctionaris voor hen het aanspreekpunt is. Instrumenten - Midden-Delfland® 2025; - Visie behoud door ontwikkeling (vitale dorpen) 2025; - Meerjarenprogramma IODS Groen Ondernemen, een nieuwe landbouw 2021-2024 (Duurzaam Boer Blijven (kringlooplandbouw) en Grondinstrument); - Gebiedsmarketing PUUUR Midden-Delfland - Tweejaarlijkse Ondernemersmanifestatie, inclusief het uitreiken van de Ondernemer Award Cittaslow Midden-Delfland; - Werkbezoeken portefeuillehouders

52

- Gemeentelijk inkoop- en aanbestedingsbeleid met gebruikmaking mogelijkheid duurzaam en lokaal aan te besteden; - Bestemmingsplannen, onder andere Buitengebied gras en glas; - Standplaatsenbeleid; - Gemeenschappelijke Regeling Metropoolregio Rotterdam Den Haag - Gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Harnaschpolder; - Stichting Businesspark Haaglanden; - Stichting Greenport West-Holland, met als belangrijkste instrumenten: - Aandeelhouderschap JUVA; - Aandeelhouderschap Waterbedrijf Evides

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Juva N.V. houdt zich bezig met het transporteren van energie en daaraan gerelateerde producten en diensten binnen met name de regio’s Midden-Delfland en Westland. Doel van de samenwerking binnen Stichting Businesspark Haaglanden is de ontwikkeling en uitgifte van nieuwe bedrijfsterreinen. De samenwerking tussen de ambtelijke accountmanagers van gemeenten en bedrijfschappen is binnen het businesspark georganiseerd. Samen hebben zij meer kennis, meer mogelijkheden en een groter netwerk.

Wat mag het kosten? Beschikbare middelen Lasten: Handel, Ambacht en Industrie Baten: Handel, Ambacht en Industrie

Rekening 2020

2021

2022

2023

2024

2025

251.216

540.966

572.829

417.872

524.083

509.381

340.308

263.928

260.525

264.775

268.300

273.501

Wijziging budget 2022 ten opzichte van 2021 Lasten Handel, Ambacht en Industrie (€ 31.863) Deze bijraming is voornamelijk het gevolg van een verschuiving van werkgeverslasten (€ 41.063). Het restant zit in een afname van het budget voormalig gemeentehuis Maasland (€ -5.364) en enkele kleine ramingen (€ -3.312)

Beleidsveld participatiewet en minimabeleid Beleidsdoel Iedereen doet mee in Midden-Delfland. De inwoner die in staat is om betaalde arbeid te verrichten, stimuleren en ondersteunen wij zo snel mogelijk richting de reguliere arbeidsmarkt De inwoner die (nog) niet in staat is om te werken, participeert naar vermogen in de samenleving. Wij ondersteunen de inwoner die tijdelijk niet in staat is om zelfstandig in het inkomen te voorzien, en voorkomen en/of het bestrijden armoede onder onze inwoners. Belangrijke ambitie is het aantal mensen dat afhankelijk is van een gemeentelijke uitkering terug te dringen. Hiertoe voeren wij een actief en effectief re-integratiebeleid in combinatie met het handhaven van de wet- en regelgeving.

Wat willen we bereiken? - Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee! Zoveel mogelijk inwoners van Midden-Delfland werken om te voorzien in hun eigen onderhoud. De inwoner die (nog) niet in staat is om te werken, werkt aan het vergroten van zijn/haar mogelijkheden of participeert naar vermogen in de maatschappij. - Zo min mogelijk inwoners van Midden-Delfland leven in armoede. - De stijgende lijn van het uitkeringenbestand doorbreken.

53

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Bestrijding van de sociale armoede is een belangrijk uitgangspunt van de filosofie van Cittaslow. Een eigen inkomen en maatschappelijke participatie dragen bij aan het vergroten van de kwaliteit van leven en de sociale cohesie. Het percentage uitkeringen en kinderen die leven in een ‘uitkeringsgezin’ is in Midden-Delfland lager dan het landelijke en regionaal gemiddelde, tegelijkertijd is sprake van een hoger besteedbaar inkomen.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Ons motto is: Iedereen in Midden-Delfland werkt, werkt aan of werkt mee! Door extra inzet op bemiddeling naar werk, het ondersteunen bij re-integratie en het streng handhaven van wet- en regelgeving streven we naar daling van het bijstandsbestand. Onze inzet blijft er ook in 2022 op gericht de uitstroom naar (vervangend) werk zo groot mogelijk te houden. Meer mensen aan het werk en minder in de uitkering en het voorkomen van armoede en schulden. Voor 2022 verwachten wij echter dat de bijstandsuitgaven en de uitgaven op schuldhulpverlening en re-integratie gaan toenemen door de – naar verwachting – stijgende werkloosheid als gevolg van de Corona-crisis. Hierbij is het nog onzeker of en in welke mate het Rijk hiervoor een financiële compensatie biedt. Daarnaast streven we ernaar, door de uitvoering van de nieuwe inburgeringswet, de asielzoekers en gezinsmigranten die zich in onze gemeente vestigen zo snel en goed mogelijk voor te bereiden op een leven hier. Op deze manier participeren zij zo snel mogelijk in onze samenleving, inclusief een betaalde baan. Concrete doelen/acties voor 2022 - Inzet op re-integratie en participatie wordt onverminderd doorgezet, rekening houdend met de toegenomen doelgroep.

Naast toeleiding naar werk wordt in 2022 ook ingezet op sociale activering en extra taal- en fietslessen. - Voortzetting van uitvoering van integraal armoedebeleid en schuldhulpverleningsbeleid o.a. door een actieve inzet op vroeg signalering (daarmee invulling geven aan nieuwe wettelijke taak). - Start uitvoering nieuwe Wet Inburgering waarbij daar waar mogelijk integraal wordt gewerkt. Instrumenten - Uitgangspuntennota Participatiewet - Uitvoeringsprogramma Werk en Inkomen 2017-2019 - Actieplan versterken van de uitstroom naar werk; - Beleidsplan armoedebestrijding en schuldhulpverlening; - Handhavingsplan Sociale Zaken; - Re-integratieverordening en beleidsregels re-integratie; - Verordening tegenprestatie; - Handhavingsverordening; - Verordening cliëntenparticipatie; - Verordening individuele inkomenstoeslag; - Verordening individuele studietoeslag; - Maatregelverordening; - Beleidsregels beschut werk; - Beleidsregels bestuurlijke boete - Beleidsregels terugvordering en verhaal - Beleidsregels vrijlating inkomsten en giften - Beleidsregels bijzondere bijstand - Beleidsregels Collectieve Aanvullende Verzekering (1 januari 2018); - Beleidsregels krediethypotheek en -pand - Beleidsregels schuldhulpverlening - Beleidsregels bijstandsverlening zelfstandigen; - Beleidsregels tegemoetkoming kosten kinderopvang SMI (sinds 1 maart 2021); - Beleidsregelwoonsituatie en commerciële

verhuur; - Regionale toolbox - Jeugdsportfonds/ Jeugdcultuurfonds

54

Wat mag het kosten? Beschikbare middelen Lasten: Bijstand Sociale werkvoorziening Minimabeleid Participatiefonds Baten: Bijstand Sociale werkvoorziening Minimabeleid Participatiefonds

Rekening 2020

2021

2022

2023

2024

2025

4.205.849

3.745.822

2.748.004

2.739.309

2.736.548

2.749.367

189.113

270.172

245.170

245.281

245.394

245.509

519.633 458.141

585.454 441.047

667.602 343.670

671.984 343.683

676.500 343.695

591.093 343.707

4.358.763

3.231.338

2.111.672

2.413.445

2.415.248

2.417.082

-

-

-

-

76.000 -

76.000 -

76.000 -

76.000 -

38.041 8.067

76.000 -

Wijziging budget 2022 ten opzichte van 2021 Lasten Bijstand (€ -997.818) De belangrijkste reden voor deze verlaging is dat in 2021 nog diverse Rijksregelingen om de gevolgen van de coronacrisis voor personen en bedrijven te compenseren (TOZO en TONK) bestaan en in 2022 niet meer. Sociale werkvoorziening (€ -25.002) In de jaarrekening 2020 is incidenteel een bedrag van € 25.111 doorgeschoven naar 2021 om de gestegen kosten voor beschut werk en het verminderen van de Rijksbijdrage en de toegenomen begeleidingskosten op te vangen. Minimabeleid (€ 82.148) De belangrijkste reden voor deze verhoging is dat de uitvoeringscapaciteit niet meer in verhouding staat tot de toegenomen verplichte taken (vroegsignalering, toeslagengedupeerden) en toegenomen maatschappelijke vraag. Mede voortvloeiend uit corona effecten op financiële posities gezinnen en ondernemers. Er is voor de jaren 2022, 2023 en 2024 een bedrag van € 90.000 bijgeraamd voor extra uitvoeringscapaciteit. Een deel van deze bijraming wordt gedekt uit het budget voor uitvoeringskosten bijstandsregelingen, deze post biedt daarvoor voldoende ruimte (€ 35.000 per jaar). Het restant van de bijraming (€ 55.000 per jaar) wordt gedekt door een onttrekking aan de reserve Sociaal domein.

Participatiefonds (€ -97.377) Het budget voor participatiekosten is in 2022 lager dan in 2021 omdat er bij de jaarrekening van 2020 incidenteel een bedrag van € 43.929 is doorgeschoven naar 2021. De reden hiervoor was de extra inzet die op re-integratie benodigd zou zijn, nu de gemeente ook verantwoordelijk is voor de gebruikers die sinds de start van de coronacrisis ingestroomd zijn in de TOZO. Daarnaast is in de 1e PBW van 2021 een extra impuls van het Rijk verkregen voor deze inzet (€ 13.863). Verder was in de begroting 2021-2024 al een verlaging van het re-integratiebudget voorzien voor de jaren 2022 en verder van € 50.000. Baten Bijstand (€ -1.119.666) De belangrijkste reden voor deze verlaging is dat in 2021 nog diverse Rijksregelingen om de gevolgen van de coronacrisis voor personen en bedrijven te compenseren (TOZO en TONK) bestaan en in 2022 niet meer.

55

Mutaties reserve Mutaties reserve Totaal lasten Totaal baten

Rekening 2020

2021

2022

2023

2024

2025

67.563 47.925

-162.400 630.961

0 65.660

345.000 185.290

345.000 169.096

0 165.000

Wijzigingen reserves 2022 ten opzichte van 2021 Lasten € 162.400 In de reserve onderhoud gemeentelijke gebouwen wordt in 2021 de volgende incidentele storting gedaan: -Onderhoudsbudget overige, brandweer en Burg van Gentsingel

€

-162.400

Baten € -565.301 Uit de Algemene reserve worden in 2021 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: -Doorschuif budget inkomensregelingen -Doorschuif budget begeleide participatie -Doorschuif budget arbeidsparticipatie -Doorschuif budget maatwerkdienstverlening 18+ -Doorschuif budget handel, ambacht, industrie en participatiefonds

€ € € € €

199.000 25.111 43.929 8.029 67.563

Uit de reserve Sociaal domein werd in 2021 de volgende incidentele onttrekking gedaan: -Vrijval Sociaal domein

€

262.329

56

Programma 7 : Ruimtelijke ordening, ontwikkeling en volkshuisvesting Beleidsveld ruimtelijke ordening Beleidsdoel In de ruimtelijke ordening spelen diverse belangen en ontwikkelingen. Deze hebben invloed op de bestaande en toekomstige leefomgeving van de inwoners van onze gemeente. Wij willen mede door participatie van onze inwoners ruimtelijke projecten tot ontwikkeling brengen. Op deze wijze streven wij een groter maatschappelijk draagvlak na voor de ontwikkelingen van woningbouwlocaties en bedrijfsterreinen. Daarnaast biedt het ruimtelijk beleid, dat is vastgelegd in de omgevingsvisie 1.0 handvatten voor het bestuur om tot goede belangenafwegingen te komen.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect. Het ruimtelijk ordeningsbeleid is ondersteunend aan de missie van de gemeente en de Gebiedsvisie Midden-Delfland®2025 en Vitale dorpen in 2025. Met beleid en regelgeving ondersteunen we een proces waarbij ruimte zodanig wordt bestemd dat gebruikers ervan zich maximaal kunnen ontplooien. Daarnaast hebben we respect voor de medegebruiker en nemen we eenieders verantwoordelijkheid voor de wet in acht (ruimte maken en ruimte delen). Ook willen we komen tot een harmonieuze, evenwichtige, duurzame en leefbare samenleving. De componenten wonen, werken, verzorgen, recreëren, verkeer, natuur en milieu moeten ieder voor zich en in gezamenlijkheid de juiste aandacht krijgen. Wonen Voor het in stand houden van de voorzieningen en daarmee de leefbaarheid in de dorpen in Midden-Delfland is wonen van groot belang. Daarom hebben wij ook de stevige ambitie om 700 woningen toe te voegen in ons collegewerkprogramma opgenomen. Uitgaande van onze andere kerntaken zoals het in stand houden van het landschap zijn de mogelijkheden voor nieuwe woningbouwlocaties beperkt. Ook de dorpse uitstraling willen we behouden. Toch zijn er in de voorgaande jaren al ongeveer 200 woningen toegevoegd. Voor bijna nog eens 200 woningen zijn belangrijke stappen doorlopen in de planvorming zoals het vaststellen van bestemmingslannen en grondverwervingen.

Denkt u hierbij aan De Kreek, Maaslandse Dam, Hof van Keenenburg, Keenburg V fase 2, Equestrum en de voormalige locatie de Magneet. Daarnaast zijn wij ook nog eens aan het werk aan de planvorming van nogmaals 250 woningen in de komende jaren. Hierbij doelen wij op: Centrumplan Maasland, Maaslandse Zoom, De Kreek fase 4 (nu statushouderslocatie), Scharnier/Woudselaan en Zuidrand Schipluiden. Bij deze plannen twijfelen wij er niet aan dat deze gerealiseerd worden. Daar houden wij niet op. Ook in 2022 werken wij nog aan aanvullende woningbouwprojecten waarvoor wij gesprekken hebben opgestart en meestal nog een initiërende fase zitten. Het onderzoek naar de Hoornbloem hebben wij al met u gedeeld. Bij de aanvullende potentiele projecten zijn we afhankelijk van grondeigenaren, ondernemers en andere initiatiefnemers. Wij blijven in de relatie met deze partijen investeren. Omgevingswet Op 1 juli 2022 treedt de Omgevingswet in werking. Dit is een transformatie die beleidsmatig en procedureel vergelijkbaar is met de transities in het sociaal domein. Deze wet bundelt 26 verschillende wetten in één wet en richt zich op het beschermen en benutten van de fysieke leefomgeving. De hoofddoelen van deze wet sluiten aan op onze uitgangspunten voor het landschap, dorpen en buurtschappen: 1.

Bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit; 2. Doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving voor de vervulling van maatschappelijke behoeften. Op korte termijn is de implementatie gericht op de verplichte en noodzakelijke onderdelen die verbonden zijn aan deze stelselwijziging. Hiertoe is de Omgevingsvisie 1.0 vastgesteld in 2021 en het DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet) ingevoerd om per 1 juli 2022 te kunnen voldoen aan de verplichting digitaal meldingen en vergunningen te kunnen ontvangen en aanpassing werkprocessen om aan de nieuwe wettelijke procedures te voldoen.

57

Tevens wordt gewerkt aan de voorbereiding van het Omgevingsplan. Dit plan moet uiterlijk in 2029 vastgesteld worden. In het Omgevingsplan moet alle gemeentelijke regelgeving voor de fysieke leefomgeving worden ingebracht, zoals de bestemmingsplannen en plaatselijke verordeningen. Voor het Omgevingsplan en overige onderdelen van de Omgevingswet richten wij ons op vijf onderscheidende deelgebieden, te weten het Bijzonder Provinciaal Landschap, de glastuinbouwgebieden en de dorpen Den Hoorn, Maasland en Schipluiden.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Cittaslow richt zich op behoud en versterking van de ruimtelijke kwaliteit van de (fysieke) leefomgeving. De Omgevingsvisie 1.0 is hierbij een belangrijk instrument. De visies MiddenDelfland®2025 en Behoud door ontwikkeling kennen eveneens een belangrijke ruimtelijke component. Deze bestaat uit bescherming via het bestemmingsplan, herontwikkeling via een grondexploitatie en aanpak van vervallen of leegstaande locaties.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Midden-Delfland werkt vanuit een ruimtelijke en landschappelijke samenhang tussen het Bijzonder Provinciaal Landschap en de daarin gelegen dorpen toe naar een Omgevingsvisie waarin kwaliteit van leven voor inwoners, ondernemers en bezoekers centraal staat vanuit een integrale afweging van de maatschappelijke belangen zoals die worden uitgewerkt in de Nationale Omgevingsvisie en Provinciale Omgevingsvisie. Concrete doelen/acties voor 2022 Voorbereiding invoering Omgevingswet: - Verlenging inhuur voor de externe projectleider voor 24 uur per week met als belangrijkste opdracht er zorg voor te dragen dat de gemeente per 1 juli 2022 binnen het DSO digitaal vergunningen en meldingen kan ontvangen; - Aanpassen werkprocessen binnen ruimtelijke ordening bouwtoezicht en milieu om vanaf 1 juli 2022 te gaan werken vanuit nieuwe wettelijke structuur en transformatie naar nieuwe filosofie Omgevingswet, zoals korte procedures (soms van 26 naar 8 weken), meer maatwerk en participatie; - Aanschaf en implementatie benodigde software DSO; - Aanpassen interne werkprocessen binnen het DSO en zorgen voor intern en extern digitaal koppelen aan nationale basisregistraties en gemeentelijke informatiesystemen; - Opstellen en starten plan van aanpak om te komen tot een Omgevingsplan; - Op basis van

implementatieplan Omgevingswet de structurele uitvoeringskosten vaststellen, waarbij ook inzicht dient te komen over aanpassingen in leges, kostenverhaal plannen derden, Wkb (zie hieronder), samenhangende objectregistratie (zie hierna) ten aanzien van software, werken vanuit 3D en noodzakelijkheid aanschaf GIS-viewer. Gekoppeld aan de invoering Omgevingswet aanpassen werkprocessen bouw- en woningtoezicht aan de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Kern van deze wet is dat de ondernemer of aanvrager een onafhankelijke kwaliteitsborger aanwijst. Deze instelling toetst aan de wettelijke bouwkundige eisen en houdt toezicht op de bouw. De gemeente mag alleen toetsen aan de overige bouwkundige en ruimtelijke thema’s, zoals omgevingsplan, welstand e.d. Tevens beoordeelt de gemeente het borgingsplan en de risicoanalyse. Daarna heeft de gemeente feitelijk alleen nog de rol van handhaver. Verwachting is dat de workload gelijk blijft, maar inhoudelijk meer doorschuift naar de bouwfase en conflictbemiddeling tussen de diverse partijen. Meer bouwprojecten worden vergunningvrij en zijn daarmee vrijgesteld van leges. Voor vergunningplichtige projecten dient het legesbedrag verlaagd te worden, daar minder toezicht en toetsing door de gemeente aan het Bouwbesluit plaatsvindt.

De extra en gewijzigde werkzaamheden voor begeleiding, controle en handhavend optreden vallen buiten de verrekening met leges. Gekoppeld aan invoering Omgevingswet voorbereiden op samenvoeging van de geogerelateerde basisregistraties (WOZ, BOR, BGT en BAG) tot een samenhangende objectregistratie op 1 januari 2025.

58

In 2022 vervolgen we het besluitvormingsproces en ruimtelijke begeleiding proces voor de opgave van 700 woningen. Tevens vervolgen we de processen voor de centrumontwikkelingen in Den Hoorn, Maasland en Schipluiden. De processen zijn gericht op een integrale ontwikkeling van: - woningbouwplannen gericht op diverse doelgroepen (zie ook programma 7, beleidsveld Volkshuisvesting); - faciliteren van nieuwe en bestaande ondernemingen die passen in de dorpscentra en daarmee een bijdrage leveren aan de leefbaarheid en vitaliteit in de dorpen; - aandacht in de planontwikkeling voor een optimale verkeersafwikkeling en daarbij anticiperen op vraagstukken over toekomstige mobiliteit en mogelijke mobiliteitsbehoeften; - verbeteren van de langzaamverkeersverbindingen voor voetgangers en fietsers in de dorpen; - inrichting van woonwijken en dorpscentra met aandacht voor klimaatadaptatie, -mitigatie en energietransitie.

Instrumenten - Omgevingsvisie 1.0 - Midden-Delfland®2025 - Landschapsontwikkelingsperspectief - Structuurvisie Midden-Delfland 2025 (5 juli 2011) - Omgevingsbeleidsplan Midden-Delfland (2017) - Bouwverordening Midden-Delfland 2007 - Welstandsnota Midden-Delfland 2018 - Verordening op de commissie Welstand en Erfgoed Midden-Delfland 2011 - Handleiding Beeldkwaliteit Buitengebied 2016/Beeldkwaliteitsplannen - Handboek Erfgoed Midden-Delfland - Verordening kwaliteit vergunningverlening, toezicht en handhaving omgevingsrecht gemeente Midden-Delfland - Grondbeleid inclusief grondexploitaties - Aanwijzing Bijzonder Provinciaal Landschap (inclusief visie en uitvoeringsprogramma Gebiedstafel BPL) - Grondinstrument (onderdeel Duurzaam Boer Blijven) - Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) - Stichting Groenfonds Midden-Delfland - Gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Het doel van de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) is het uitvoeren van de wettelijke milieutaken. Hierbij wordt voldaan aan landelijke kwaliteitscriteria, wordt gezorgd voor specialismevorming op inhoud en wordt een bijdrage geleverd aan een constante en eenduidige taakuitvoering in de regio. Deelname aan deze gemeenschappelijke regeling is opgelegd vanuit de Wet milieubeheer. Met de deelname aan de gemeenschappelijke regeling archeologie Midden-Delfland wordt beoogd op een efficiënte en doelmatige wijze invulling te geven aan de gemeentelijke wettelijke verplichtingen op het gebied van archeologisch onderzoek en het scheppen van de mogelijkheid om vondsten uit opgravingen in een eigen depot onder te brengen. Dit is een zogenaamde ‘lichte’ gemeenschappelijke regeling tussen de gemeenten Delft en Midden-Delfland op basis waarvan de stadsarcheoloog Delft tegen vergoeding de wettelijke taken van een archeoloog in Midden-Delfland mag verrichten.

Wat mag het kosten? Beschikbare middelen Lasten: Ruimtelijke ordening Baten: Ruimtelijke ordening

Rekening 2020

2021

2022

2023

2024

2025

622.592

1.317.871

1.520.564

1.433.039

1.053.759

1.055.192

65.800

72.616

474.310

458.058

153.546

153.585

59

Wijziging budget 2022 ten opzichte van 2021 Lasten Ruimtelijke ordening (€ 202.693) De toename van de lasten op dit taakveld heeft meerdere oorzaken: Ruimtelijke ordening In 2021 is een éénmalig budget ‘kosten/inhuur Omgevingswet’ opgenomen (€ -538.540) Hiernaast een bijraming als het gevolg van een verschuiving van opgenomen BGT kosten voor metingen en signaleringen (€ 27.359) Het restant is het gevolg van een verschuiving van werkgeverslasten (€ 157.281). Bouwplannen (niet zijnde grexen) particulier initiatief Er is sprake van een toename van het begeleiden van bouwinitiatieven door particuliere partijen. De gemeente heeft hierbij geen grondpositie en er is dus geen sprake van grondexploitaties. Financieel uitgangspunt hierbij is dat wij kostenverhaal toepassen: de kosten die we maken brengen wij in rekening bij de initiatiefnemer/ontwikkelende partij. Om kostenverhaal inzichtelijk te maken ramen we in deze begroting zowel de te verwachte kosten als ook de te verwachte opbrengsten (zie ook baten). De toename betreft vooral aanvullende inhuur (medewerkers Ruimtelijke Ordening en Projectleiding) om deze bouwplaninitiatieven te kunnen behandelen (€ 403.200) Het restant is het gevolg van een verschuiving van werkgeverslasten (€ 60.610).

Bouwplannen (niet grexen) initiatief gemeente De inzet op gemeentelijke initiatieven (die geen grondexploitaties zijn of worden) staat in eerste instantie geen kostenverhaal tegenover. Hiervoor vragen wij de raad om uitvoeringsbudgetten (zoals Hoornbloem en Centrum Schipluiden). Een toename als gevolg van een verschuiving van werkgeverslasten (€ 89.179). Baten Ruimtelijke ordening (€ 401.694) In de begroting gaan wij ervan uit dat wij kosten voor onze inzet op particuliere initiatieven (bouwplannen niet zijnde grexen, particulier initiatief) kostenverhaal toepassen. Vanwege toename van de lasten, wordt tevens een stijging van de baten verwacht. (€ 401.657). Wij gaan er in de begroting van uit dat wij 80% van de te maken kosten daadwerkelijk kunnen verhalen.

Beleidsveld volkshuisvesting Beleidsdoel Wij streven naar een evenwichtige woningvoorraad, waarbij het accent per dorp verschilt. Dit beleidsveld heeft een sterke relatie met het sociaal domein (onder andere Wet maatschappelijke ondersteuning, statushouders, voorrangsverklaringen, langer zelfstandig wonen, sociale cohesie en veilige woonomgeving), Locatieontwikkeling en Ruimtelijke ordening (randvoorwaarden en planning nieuwe woningbouwlocaties).

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Een gedifferentieerde woningvoorraad en drie vitale dorpen, waarmee we een aantrekkelijke gezinsgemeente vormen. Een belangrijk gewenst maatschappelijk effect daarbij is voldoende aanbod van betaalbare woningen in de drie dorpen.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? De kwaliteit van leven en wonen liggen in elkaars verlengde. Vanuit Cittaslow gaat het bij dit beleidsveld om een kwalitatieve inrichting van de woon- en leefomgeving. Het lokaal beleid is gericht op de persoonlijke omstandigheden van inwoners en verschillende doelgroepen in de gemeente. Bij de planvorming voor woningbouw zijn duurzaamheid, veiligheid en de bijdrage aan de vitaliteit van de dorpen belangrijke beleidsonderdelen. Het bouw- en woningtoezicht is gericht op het voorkomen van verpaupering van de leefomgeving.

60

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Met het woonbeleid beogen we het behoud van vitale dorpen door meer diversiteit te brengen in het woningaanbod en doorstroming te bevorderen. Concrete doelen/acties voor 2022 De komende tijd blijven de doelstellingen uit de Woonagenda en de beleidskaders van de gemeenteraad actueel en leidend. In 2022 richten we ons op de uitvoering daarvan. Wij blijven in 2022 intensief samenwerken met Wonen Midden-Delfland. Jaarlijks maken we prestatieafspraken met Wonen Midden-Delfland en de beide huurdersverenigingen. Wij zetten de regionale samenwerking met de gemeenten binnen de woningmarktregio Haaglanden (bestuurlijke tafel wonen) voort. In alle drie de dorpen worden woningen aan de voorraad toegevoegd. In Den Hoorn worden woningen opgeleverd aan de Woudselaan. Voor centrum Den Hoorn, De Kreek fase IV en Equestrum worden de woningbouwplannen (verder) voorbereid. In Schipluiden zijn er plannen voor het toevoegen van woningen in het centrum, Keenenburg V en de Zuidrand. De planvoorbereiding en formele processen zijn opgestart. In Maasland komen er woningen bij op de Maaslandse Dam en in de Commandeurspolder. Ook werken we in 2022 aan de woningbouwplannen voor de projecten De Houve, Maaslandse Zoom en centrum Maasland.

Instrumenten - Woonvisie Midden-Delfland 2010-2025 - Woonagenda - Motie ‘Herijking beleid woningmarkt starters’ d.d. 12 november 2019 - Motie ‘Regionale afspraken woningbouw’ d.d. 26 mei 2020 - Resultaten woonwensenonderzoek jongeren - Visie Behoud door ontwikkeling (Vitale Dorpen 2025) - Huisvestingsverordening Midden-Delfland 2019 - Gemeentelijk bod voor regionale nieuwe woningmarktafspraken - Prestatieafspraken met Wonen Midden-Delfland - Wet maatschappelijke ondersteuning en de voorzieningen die daarop gebaseerd zijn (wonen, zorg en welzijn) - Bestuurlijke Tafel Wonen (de ambtelijke en bestuurlijke samenwerking in de woningmarktregio Haaglanden)

Wat mag het kosten? Beschikbare middelen Lasten: Bouw- en woningtoezicht Baten: Bouw- en woningtoezicht

Rekening 2020

2021

2022

2023

2024

2025

779.883

1.058.731

1.225.525

1.228.620

909.088

912.337

811.345

924.956

1.037.748

999.803

208.504

177.101

61

Wijziging budget 2022 ten opzichte van 2021 Lasten Bouw- en woningtoezicht (€ 166.793) Wij verwachten in 2022 en 2023 een piek in de aanvraag van omgevingsvergunnningen. Naast onze reguliere particuliere aanvragen verwachten wij veel aanvragen vanuit het bedrijventerrein HarnaschPolder en onze eigen gemeentelijke bouwprojecten. Om deze te kunnen behandelen hebben wij extra capaciteit nodig bij bouw- en woningtoezicht. De toename van kosten is gerelateerd aan de toename van baten vanuit bouwleges (€ 251.488). Hiernaast is in 2020 middels de rechtmatigheidsbrief een budget ter behandeling voor de omgevingsvergunning CM Staal doorgeschoven naar 2021. (€ -100.000) Het restant is het gevolg van een verschuiving van werkgeverslasten (€ 7.602). Baten Bouw- en woningtoezicht (€ 112.792) De toename op dit taakveld wordt voornamelijk veroorzaakt door een toename van de incidentele bouwleges (€ 115.172).

Beleidsveld grondzaken Beleidsdoel De gemeente wil een regierol vervullen bij ruimtelijke ontwikkelingen. Het grondbeleid is ondersteunend aan de beleidsvelden Midden-Delfland® 2025 en Vitale Dorpen in 2025.

Wat willen we bereiken? Gewenst maatschappelijk effect Het beschikbaar hebben van gronden, tegen (maatschappelijk) acceptabele kosten, voor de doeleinden van andere programma’s.

Wat is de relatie tussen Cittaslow en dit beleidsveld? Het beleidsveld grondzaken heeft een indirecte relatie met Cittaslow. De grondexploitatie is gericht op het realiseren van voorafgaand geformuleerde doelstellingen vanuit andere beleidsvelden. Daarbij zijn de waarden van Cittaslow uitgangspunt, zoals het betrekken van inwoners, een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte, sociale woningbouw en duurzaam bouwen.

Wat gaan we daarvoor doen? Operationeel doel om het beoogde maatschappelijk effect te bereiken Het volgens planning beschikbaar hebben van gronden voor de doeleinden van andere programma’s, zoals onderwijs en welzijn. De planningen zijn onderdeel van de door het college van B&W vastgestelde projectplannen. In 2016 heeft de raad de woonagenda en de hieruit voortkomende woningbouwprogrammering 2016-2020 vastgesteld. Bij de uitvoering van woningbouwprojecten wordt zo goed mogelijk bij de woonagenda aangesloten. Concrete doelen/acties voor 2022 In de woningbouwplanning is opgenomen dat in 2022 de start van de bouw begint van 159 woningen. Hiervan vallen 39 woningen binnen de sociale sector. Instrumenten - Nota Grondbeleid en jaarlijkse herziening grondexploitaties. Onder deze laatste vallen ook de bijbehorende risicoanalyse en het meerjarenprogramma grondexploitaties (ontwikkeling reserve grondexploitaties). - Deelname aan de gemeenschappelijke regeling Bedrijvenschap Harnaschpolder.

62

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? Met de deelname aan Bedrijvenschap Harnaschpolder wordt onder meer beoogd de werkgelegenheid en de lokale en regionale economie een impuls te geven, een kwalitatieve invulling te geven aan het bedrijventerrein en zorg te dragen voor de beleidsmatige afstemming met de woningbouw in de Harnaschpolder. Verder is de gemeente Midden-Delfland een volwaardig partner bij de ontwikkeling, waarmee een sterke externe oriëntatie vanuit de gemeente MiddenDelfland is gewaarborgd.

Wat mag het kosten? Beschikbare middelen

Rekening 2020

2021

2022

2023

2024

2025

Lasten: Grondexploitatie

5.257.349

5.943.628

3.677.183

1.888.758

2.718.522

1.822.908

Baten: Grondexploitatie

5.794.449

6.963.140

4.806.031

2.836.210

3.701.362

2.837.344

Wijziging budget 2022 ten opzichte van 2021 De lasten binnen het taakveld grondexploitaties zijn gebaseerd op de prognose van de werkzaamheden (in-en extern) ten aanzien van de grondexploitaties voor de komende jaren. Deze lasten worden budgettair neutraal verwerkt in de begroting. Het saldo tussen de lasten en baten (€ 1.128.848) betreft de (netto) opbrengst uit erfpacht. Mutaties reserve Mutaties reserve

Rekening 2020

2021

2022

2023

2024

2025

Totaal lasten Totaal baten

1.522.727 104.520 1.487.422 1.338.540

18.675 80.100

18.955 0

19.240 0

19.528 0

Lasten € -85.845 In de reserve beheer openbare ruimte wordt in 2021 de volgende incidentele storting gedaan: -Storting in beheer openbare ruimte

€

75.000

Baten € -1.258.440 Uit de Algemene reserve worden in 2021 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: -Inzet inhuur omgevingswet -Doorschuifbudget wonen en bouwen -Doorschuifbudget ruimtelijke ordening en bouw- en woningtoezicht

€ € €

498.540 100.000 90.000

Uit de reserve afwikkeling complexen wordt in 2021 de volgende incidentele onttrekking gedaan: -Storting naar dekkingsreserve Woudseweg

€

650.000

Wijzigingen reserves 2022 ten opzichte van 2021

63

Overzicht van algemene dekkingsmiddelen Het overzicht algemene dekkingsmiddelen is geen (beleids)programma en heeft daardoor een aparte plaats. De financiële middelen in al hun verschijningsvormen zijn dienstbaar aan het beleid. Tegelijkertijd zijn de financiële middelen de randvoorwaarden voor het te voeren beleid. Daarbij wordt een evenwicht gezocht tussen ambities en mogelijkheden. De voorschriften en regelgeving met betrekking tot het financiële beleid nemen ieder jaar toe. Hierdoor wordt de financiële ruimte beperkt maar tegelijkertijd wordt voorkomen dat onverantwoorde toepassingen worden gekozen. In algemene termen kan gesteld worden dat het financiële beleid erop gericht is op korte en lange termijn te voorzien in voldoende financiële middelen om mogelijkheden en ambities met elkaar in evenwicht te houden. Omdat de voorgeschreven meerjarencijfers niet verder gaan dan het begrotingsjaar en de drie daaropvolgende jaren is een financieel perspectief opgesteld voor de langere termijn (zie Financieel meerjarenperspectief). Op deze manier wordt bereikt dat het korte termijnbeleid past in en bijdraagt aan de noodzakelijke aanpassingen op langere termijn. In de volgende tabel wordt een overzicht gegeven van de algemene dekkingsmiddelen. Onder de tabel worden de onderdelen toegelicht.

Tabel Algemene dekkingsmiddelen (in €) OZB Algemene uitkering Dividenden Rente uitzettingen > 1 jaar Opbrengsten grondverkopen Vennootschapsbelasting Onvoorzien Overige eigen middelen Subtotaal Saldo financieringsfunctie Totaal algemene dekkingsmiddelen

2022

2021

5.760.800 22.748.518 1.968.500 735.640 15.000 0 6.000 0 31.213.458 -921.759 30.312.699

5.445.076 20.736.158 2.109.701 735.640 15.000 0 6.000 0 29.047.575 -953.670

28.093.905

De gemeentelijke heffingen, ook wel lokale heffingen genoemd, vormen een belangrijk onderdeel van de inkomsten van de gemeente. De lokale heffing die bij de algemene dekkingsmiddelen hoort, is de OZB. Daarnaast zijn er nog heffingen die niet tot de algemene dekkingsmiddelen worden gerekend. Deze zijn opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen.

Onroerendzaakbelasting De raad heeft in juni 2015 besloten om voor de jaren 2016 tot en met 2020 OZB te heffen tegen een vast tarief. De opbrengst voor 2017 tot en met 2021 is begroot op basis van het tarief voor 2016 en de verwachte marktontwikkeling voor woningen en niet-woningen. Hiermee was de opbrengst van de OZB afhankelijk van de ontwikkeling van de verkoopprijzen van de onroerende zaken in Midden-Delfland. Door de (forse) waardestijging betekende dit een meer dan gemiddelde toename van de OZB-opbrengsten. Dit kwam volledig voor rekening van de belastingbetaler, waardoor de lokale lastendruk relatief gezien meer toegenomen is. In haar vergadering van juni 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met de heroverweging van dit besluit. Dit betekent dat vanaf 2022 de gemeenteraad jaarlijks de tarieven van de OZB vaststelt. Uitgangspunt nu is een verhoging van de OZB-opbrengsten met het inflatiepercentage. Voor 2022 is dit 3%. Zo ontstaat naast een evenwichtige ontwikkeling van de opbrengst, ook een evenwichtige lokale lastendruk. De WOZ-waarde wordt bepaald aan de hand van gerealiseerde verkoopcijfers. De waardeontwikkeling wordt pas in de loop van een jaar duidelijk. Gebruik van landelijke cijfers is niet gewenst, omdat deze afwijken van de situatie in Midden-Delfland. Voorlopig wordt voor de woningen voor 2022 de verwachte marktontwikkeling van 6% aangehouden.

Alhoewel er nog steeds sprake is van stijgende prijzen op de woningmarkt, is onduidelijk hoe en of deze ontwikkeling zich voort zal zetten.

64

In de volgende tabel staan de OZB-tarieven. OZB – tarieven Tarief eigenaren woningen Tarief eigenaren niet-woningen Tarief gebruikers niet-woningen

2022

2023

2024

2025

0,1171% 0,2335% 0,1676%

0,1206% 0,2405% 0,1726%

0,1242% 0,2477% 0,1778%

0,1280% 0,2552% 0,1831%

Er bestaat een relatie tussen de OZB en de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De algemene uitkering wordt over de gemeenten verdeeld met behulp van verdeelmaatstaven die verschillen in kosten weerspiegelen, maar ook verschillen in belastingcapaciteit. De belastingcapaciteit is een afgeleide van de waarde van de onroerende zaken. Gemeenten die binnen de grenzen hooggewaardeerd onroerend goed hebben, ontvangen een lagere algemene uitkering dan soortgelijke gemeenten met minder waardevol onroerend goed. Van de waarde van de woningen wordt 80% meegerekend. Van de waarde van niet-woningen 70%. Op de uitkomsten daarvan wordt het zogenaamde rekentarief toegepast. Dit rekentarief is afgeleid van het landelijke gemiddelde OZB-tarief. Het resulterende bedrag wordt als ‘eigen inkomstenmaatstaf’ afgetrokken van de algemene uitkering van de betreffende gemeente. Een hogere totale WOZ-waarde leidt hiermee dus ook tot een hogere korting op de algemene uitkering. Het OZB-tarief dat de gemeente hanteert, heeft overigens geen effect op deze aftrekpost.

Algemene uitkering De raming van de algemene uitkering is gebaseerd op de meicirculaire 2021. De berekeningen van de algemene uitkering voor de begroting 2022-2025 zijn met behulp van de meicirculaire 2021 gemaakt. In onderstaande tabel ziet u het verschil met de ramingen zoals gemaakt voor de begroting 2021-2024. Raming algemene uitkering Begroting 2022 – 2025 Begroting 2021 – 2024 Verschil

2022

2023

2024

2025

22.748.518 21.515.745 1.232.773

22.595.136 21.699.207 895.929

22.938.913 22.439.040 499.873

23.388.533 N.v.t. *

(*) 2025 was nog niet begroot. Daar kan geen verschil voor worden berekend.

Dividenden De gemeente ontvangt jaarlijks dividenduitkeringen uit hoofde van haar aandelenbezit bij de Bank Nederlandse Gemeenten, Waterbedrijf Evides en Westland Infra.

Bank Nederlandse Gemeenten Juva N.V. Waterbedrijf Evides Totaal

2022

2021

62.500 1.768.000 138.000

112.500 1.768.000 229.201 2.109.701

1.968.500

Rente uitzettingen langer dan 1 jaar Het betreft hier de rente die verkregen wordt van het langdurig uitgezette deel van de Nutsreserve (€ 735.940). Daarnaast wordt rendement gemaakt door de uitgifte van grond in erfpacht, welk (deels) wordt gefinancierd uit eigen overtollige financiële middelen.

Saldo financieringsfunctie De gemeente heeft ter financiering van haar activiteiten in totaal € 68.757.110 aan langlopende geldleningen aangetrokken (saldo 1-1-2022). Het saldo van de totale werkelijk betaalde rentelasten is hoger dan het saldo van de verdeelde rentelasten over de boekwaarde van de investeringen op basis van een rente omslagpercentage van 0%. Dit levert een last van € 876.066 (werkelijke rente) op in de begroting van 2022. Daar komt een toevoeging van rentes aan de reserves bij van € 45.693. Per saldo komt de financieringsfunctie uit op een nadelig resultaat van € 921.759.

65

Onvoorzien De raming van de post onvoorzien is bedoeld voor de dekking van niet voorzienbare uitgaven. Bij gemeenten die een sluitende begroting hebben, is de post onvoorzien meestal het positieve begrotingssaldo dat door de raad als dekkingsmiddel kan worden ingezet. In Midden-Delfland is dat zoals bekend niet het geval. In onze begroting is een bedrag voor onvoorziene uitgaven opgenomen van € 6.000 voor 2022.

Heffing vennootschapsbelasting Om een gelijk speelveld te krijgen tussen particuliere ondernemingen en overheidsbedrijven is in mei 2015 het wetsvoorstel Vpb-plicht overheidsbedrijven aangenomen. Vanaf 1 januari 2016 is de gemeente vennootschapsplichtig. Dit betekent dat voor elke activiteit van de gemeente beoordeeld wordt of er aan de ondernemingscriteria volgens deze wet wordt voldaan. Als dit het geval is, wordt de gemeente per activiteit door de belastingdienst aangeslagen voor 25% van het saldo batig (uitgaven minus inkomsten). Tot nu toe voldoet de gemeente Midden-Delfland niet aan de ondernemerscriteria voor de Vpbplicht. Er zijn echter nog ontwikkelingen in de regelgeving die een onzekere factor vormen. Mocht de gemeente hierdoor aan de ondernemerscriteria gaan voldoen zal het nadeel gering zijn.

Wat is de betrokkenheid van de verbonden partijen? De BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. Het dienen van het maatschappelijk belang bindt de bank met de gemeente. Daarom houdt de gemeente een beperkt aantal aandelen in de bank. Met de deelname aan Juva N.V. is een ongestoorde levering van gas en elektriciteit aan burgers en bedrijven binnen de gemeente gegarandeerd. Het doel van Evides is het altijd kunnen leveren van schoon en hoogwaardig drinkwater en het continu beschikbaar hebben van industriewater dat aan strenge normen voldoen. Voor de bovenstaande partijen geldt dat er naast het maatschappelijk belang eveneens sprake is van een financieel belang voor de gemeente. De jaarlijkse winstuitkeringen (dividend) vormt een relevante inkomstenpost.

Wat mag het kosten? Beschikbare middelen Lasten : Treasury Algemene uitkering Algemene baten en lasten OZB woningen OZB niet woningen Baten : Treasury Algemene uitkering Algemene baten en lasten OZB woningen OZB niet woningen

Rekening 2020

2021

2022

2023

2024

2025

974.286 0

953.670 0

924.152 0

914.174 0

905.504 0

898.202 0

0

6.000

6.000

6.000

6.000

6.000

362.280 0

473.166 0

385.994 0

388.762 0

390.269 0

392.801 0

3.671.393 20.787.643

3.729.960 21.516.065

3.633.484 22.748.518

3.609.004 22.595.136

3.610.472 22.938.913

3.649.886 23.388.533

0

0

0

0

0

0

3.379.619 1.730.349

3.584.430 1.860.646

3.785.961 1.974.839

3.928.627 2.032.203

4.061.235 2.091.332

4.278.943 2.153.647

Wijziging budget 2022 ten opzichte van 2021 Lasten Treasury (€ -29.152 De oorzaak van deze aframing is de daling van de te betalen rente voor langlopende leningen.

66

OZB woningen (€ -87.173)

De taxatiekosten zijn in 2021 incidenteel hoger door onder ander een toename aan het aantal bezwaarschriften. Baten Treasury (€ -96.476) De dividenduitkering van de BNG en van Evides zijn in 2022 lager door de Coronacrisis en de daarbij komende voorschriften voor het uitkeren van dividend door banken. Algemene uitkering (€ 1.232.453) De berekeningen van de algemene uitkering voor de begroting 2022-2025 zijn met behulp van de meicirculaire 2021 gemaakt (€ 396.474). Voor 2022 is sprake van extra incidenteel extra rijksbudget ter compensatie van hogere kosten voor de jeugdzorg (€ 836.026). Daarnaast wordt meerjarig ook extra budget voor de hogere jeugdkosten verwacht. Voorzichtigheidshalve mag daarvan 75% als inkomst al meegenomen worden in de jaren 2023, 2024 en 2025 (respectievelijk € 518.636, € 486.786 en € 448.756). OZB woningen (€ 201.531) en OZB niet-woningen (€ 114.193) De OZB-opbrengst voor 2017 tot en met 2021 is begroot op basis van het tarief voor 2016 en de verwachte marktontwikkeling voor woningen en niet-woningen. In haar vergadering van juni 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met de heroverweging van dit besluit. Dit betekent dat vanaf 2022 de gemeenteraad jaarlijks de tarieven van de OZB vaststelt. Uitgangspunt nu is een verhoging van de OZB-opbrengsten met 3% per jaar, zoals reeds in de Begroting 2021-2024 in de ramingen is opgenomen.

Daarnaast wordt de hogere opbrengst veroorzaakt door areaaluitbreiding. Mutaties reserve Mutaties reserve

Rekening 2020

2021

Totaal lasten Totaal baten

89.346 1.782.357

6.367 912.144

2022

2023

2024

2025

147 149 949.769 1.200.199

151 984.475

154 519.097

Baten € 37.625 Uit de Algemene reserve worden in 2021 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: -Septembercirculaire -Saldo begroting 2021 -Saldo PBGW-2 -Doorschuifbudget OZB woningen -Herinrichting parkeerplaats -Herontwikkeling Hoornbloem

€ € € € € €

-268.259 762.475 198.713 88.900 28.715 101.600

Uit de Algemene reserve worden in 2022 de volgende incidentele onttrekkingen gedaan: -Onttrekking AR sluitende begroting 2021-2024 -Terugdraai onttrekking begrotingstekort 2022 -Septembercirculaire 2020 -Toegevoegde rente

€ € € €

603.428 -162.511 -42.638 2.393

Uit de reserve ontwikkeling Harnaschpolder wordt in 2022 de volgende incidentele onttrekking gedaan: -Aandeel gemeentelijke bestuurskosten

€

71.473

Uit de dekkingsreserve gemeentehuis wordt in 2022 de volgende incidentele onttrekking gedaan: -Dekking kapitaallasten

€

477.624

Wijzigingen reserves 2022 ten opzichte van 2021

67

Overzicht van de kosten Overhead In het gewijzigde Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) worden baten en lasten van de overhead niet meer onder de afzonderlijke programma’s geregistreerd, maar centraal onder een afzonderlijk taakveld. Hiermee vervalt de noodzaak van een complexe en veelal ondoorzichtige kostentoerekening aan alle gemeentelijke taken en activiteiten. Hiermee wint de begroting en verantwoording aan transparantie. De gemeenteraad kan beter sturen op de bedrijfsvoering. Bovendien kan door het hanteren van een eenduidige systematiek een betere vergelijking worden gemaakt met andere gemeenten. Om te voorkomen dat er verschillen gaan optreden in de wijze van toerekening van overhead is een algemene definitie van overhead voorgeschreven: Alle bedrijfskosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Uitgangspunt van deze definitie is dat kosten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taken/activiteiten. Volgens deze nieuwe methodiek wordt in de begroting en verantwoording niet meer gerekend met de integrale kostprijs. In een aantal gevallen speelt het hanteren van een integrale kostprijs nog wel een rol. Dit om te voorkomen dat dit voor deze gevallen leidt tot een tekort in de begroting.