Bijlage 01. Hart voor Midden-Groningen - Lokaal Programmaplan
Tekst van het document
32
Hart voor Midden-Groningen
Een kwalitatief hoogwaardige leefomgeving heeft wat ons betreft de volgende
Vanuit het nationaal programma zullen middelen worden ingezet om te
kenmerken: de woningen zijn duurzaam (voldoen aan de laatste bouweisen; goed
verduurzamen en te verbeteren. Daarnaast wil de gemeente NPG-geld
geïsoleerd en bij voorkeur nul-op-de-meter). Het effect is een lagere uitstoot van
investeren in de openbare ruimte (toegankelijkheid, groen, klimaatbestendig,
fijnstof, stikstof en CO2. Daarnaast is ook de openbare ruimte goed ingericht. Dat
uitnodigend tot bewegen en ontmoeten). Ook wil de gemeente NPG-geld
betekent in onze visie met veel groen en plekken om te ontmoeten en te bewegen. In
gebruiken om de kwaliteit van de historische lintbebouwingen te versterken.
de stedelijke gebieden komt meer ruimte voor water. Zowel water als groen dragen
Tenslotte ontwikkelt de gemeente nieuwe wervende woonmilieus; waarbij de
bij aan het verminderen van de hittestress. Groen helpt ook tegen geluidsoverlast
onrendabele top met NPG-geld wordt afgedekt.
en vangt stikstof (en ook andere verontreiniging) af. Stedelijk water geeft minder piekbelasting in riolen en waterzuivering, waardoor minder overstorten plaatsvinden
Midden-Groningen heeft een voorzichtige inventarisatie gemaakt van het
en minder berging noodzakelijk is. Midden-Groningen is bij alle projecten steeds
gemeentelijk aandeel in herstructureringsopgaven. De lijst omvat zeker
op zoek naar mogelijkheden om binnen de “rode grenzen” te herstructureren en te
28 te onderscheiden opgaven en een gemeentelijk investeringsaandeel
bouwen. Zo voorkomen we aantasting van het landschap en laten we ruimte voor
van meer dan 100 miljoen (naast de enorme bedragen die woningbouw-
biodiversiteit. Bij de “stoffering” van geherstructureerde of nieuwe wijken, zullen
corporaties investeren). Zo’n lijst is niet binnen 10 jaar op te lossen.
we steeds letten op de variëteit in groen en de mogelijkheden om met minimaal
Midden-Groningen maakt een lange termijnplanning en zal in het kader
onderhoud (minder maaien) een aantrekkelijk beeld te creëren.
van o.a. de verstedelijkingsstrategie voor de regio Groningen-Assen ook bij het Rijk aankloppen. In het kader van het nationaal programma heeft
Delen van de grotere kernen en dorpen in Midden-Groningen zijn niet ‘up-
Midden-Groningen nu speerpunten en projecten geselecteerd waarvan
to-date’. In de centra vallen ‘gaten’ omdat winkels verdwijnen en hier en
een groot hefboomeffect wordt verwacht. Het gaat om het verbeteren van
daar staan ook andere voorzieningen onder druk. De openbare ruimte is op
wijken, buurten en dorpen. Deels gaat het om voorgenomen gebiedsgerichte
meerdere plekken sleets. Midden-Groningen wil de dorpen ondersteunen
aanpakken met een aanzienlijke onrendabele top, die met NPG-geld aan
bij het maken of actualiseren van dorpsplannen en een bedrag reserveren
een goede start worden geholpen. In die gebieden gaat het om een integrale
voor niet-rendabele, maar noodzakelijke verbeteringen. De gemeente
en samenhangende aanpak: woningverbetering, verbetering openbare
gaat aan de slag met de problematiek van de verpauperde panden en
ruimte, verminderen van de verwevenheid van bedrijfs- en woonfuncties,
wil het aantal in 10 jaar halveren. We houden daarbij alle opties open (te
het oplossen van verpauperde panden/situaties en het ontwikkelen
starten met handhaving) en reserveren geld om een oplossing te bieden
van aantrekkelijke nieuwe woonmilieus. Het gaat niet alleen om fysieke
voor de problemen. Samen met de woningbouwcorporaties pakken wij de
maatregelen. Er is ook aandacht voor sociale thema’s. De inzet op de
herstructurering van een aantal wijken op. Deze herstructurering beperkt
bijvoorbeeld ‘extra talenttijd’, het aanpakken van de schuldenproblematiek
zich niet tot de aanpak van huurwoningen, ook de goedkope particuliere
of veiligheid zal zeker in deze herstructureringsgebieden integraal worden
woningvoorraad, waaronder het ‘gespikkeld bezit13’ wordt meegenomen.
opgepakt. Op gebiedsniveau zijn er dus heel veel haakjes naar de andere ambities. Hier ontstaat de echte meerwaarde van een programmaplan.
13 Er is sprake van gespikkeld bezit op het moment dat een woningbouwcorporatie in een woonblok
een deel van de woningen heeft verkocht. Hierdoor is er geen aansluitend bezit meer voor de woningbouwcorporatie.
33
Hart voor Midden-Groningen
4.2.
Concreet
Nr.
Aandachtspunt
Uitwerking Dorpsplannen maken en realiseren
1
Aanvraag NPG-budget
7.500.000
De volgende projecten worden in het kader van het nationaal programma
2
Mogelijke cofinanciering
Vereniging Groninger Dorpen, Regiodeal Oost-Groningen
opgevoerd:
3
Generaties
Alle
4
Doelgroepen
Alle
1. Het maken of actualiseren van dorpsplannen en het realiseren van die plannen
5
Dorpen/wijken
Alle
Bewoners van de dorpen gaan zelf aan de slag met het maken van de
6
Effect direct/lange termijn
Lange termijn
7
Bijdrage aan andere ambities/projecten
In principe alle ambities en alle beleidsterreinen
de gebouwde omgeving, de openbare ruimte, de voorzieningen, de bereik-
8
Gemeentelijk beleid
m.n. Woonvisie
baarheid, duurzaamheid, de veiligheid en de sociale vraagstukken. Uit
9
Trekkend team gemeente
Omgevingskwaliteit/IBOR/EPO/RO
de dorpsplannen komen verbeterplannen. Knelpunten die de realisatie
10
Druk op gemeentelijke organisatie
Hoog
11
Trekkend partner
Eventueel Vereniging Groninger Dorpen
12
Verwachte looptijd
5 jaar
plannen. Ze kunnen daar ondersteuning bij krijgen van de gemeente. Deze ondersteuning wordt uit NPG-geld gefinancierd. Dorpsplannen gaan over
van een dorpsplan in de weg staan, wil de gemeente kunnen oplossen met NPG-geld. Het kan gaan om nieuwe invullingen van braakliggende terreinen, verpauperde of leegstaande panden, passende woonruimte voor
1.
senioren/starters en de herinrichting van de openbare ruimte (onrendabele
2. 3.
toppen). Daarnaast kan het bijvoorbeeld ook gaan om (toegankelijkheid van) voorzieningen, bereikbaarheid, duurzaamheid, onderwijs, armoede,
4.
laaggeletterdheid, recreatie, duurzaamheid, overlast bedrijvigheid.
5. 6.
13
Beoogde resultaten
7. 8. 9. 10.
Organisatie/vertegenwoordiging als legitieme vertegenwoordiging van dorps/- wijkbewoners. Actuele dorps- of wijkplannen voor alle dorpen en wijken voor 2026. Binnen twee jaar is transformatie centrum Muntendam gestart (schop in de grond). Binnen 3 jaar hebben 8 dorpen met een versterkingsopgave door het dorp vastgestelde prioriteiten op het gebied van leefbaarheid, sociaal en wonen. Binnen 10 jaar zijn daarvan alle goedkeurde prioriteiten gerealiseerd. Binnen 5 jaar hebben 16 dorpen zonder versterkingsopgave door het dorp vastgestelde prioriteiten op het gebied van leefbaarheid. Binnen 10 jaar zijn 75% van alle goedgekeurde prioriteiten gerealiseerd. Braakliggende terreinen hebben binnen 5 jaar een nieuwe passende invulling. Doel is om de tevredenheid over de woning en de leefomgeving te verbeteren. Doel is om tot duurzame plannen te komen en die te realiseren. De gemeente streeft naar een betere leefbaarheid (tevredenheid met woning en leefomgeving, meer bewegen en ontmoeten. De gemeente zal stimuleren dat groen en ruimte voor water in de plannen worden opgenomen. De mogelijkheden om (bijvoorbeeld leeftijdsbestendig) te bouwen in het centrum voorkomt dat onnodig inbreuk wordt gedaan op het landelijk gebied en de biodiversiteit. De gemeente streeft naar duurzame beplanting bij herinrichting. Nieuw groen zal gericht zijn op biodiversiteit.
34
Hart voor Midden-Groningen
2. Herstructureren Hoogezand-Noord
De verwachting op basis van de eerste plannen, is dat de gemeente voor
Herstructureren van wijken en buurten gaat over meer dan grootschalige
fase 1 dekking moet zoeken voor:
renovatie, sloop - en vervangende nieuwbouw van huurwoningen, of de aanpak van verpauperde panden. Midden-Groningen wil met
1.
Mogelijk investeringsvolume grondexploitatie 14 miljoen;
herstructurering werken aan goede wijken met toekomstbestendige en
2.
Verwachte sociaaleconomische opgaven 5 miljoen.
duurzame huur- en koopwoningen, goede (toegankelijke) voorzieningen en een groene, gezonde openbare ruimte die uitnodigt tot contact en bewegen.
De gemeente investeert in de openbare ruimte, in een oplossing rond rotte
De openbare ruimte moet ook een bijdrage leveren aan vermindering van
kiezen en bedrijven-terreinen en in de versterking van de sociale structuur
hittestress en wateroverlast. Waar mogelijk wil Midden-Groningen wervende
en de sociaaleconomische positie van bewo-ners. Concreet betekent
nieuwe woonmilieus toevoegen die de maatschappelijke draagkracht
dit het oplossen van ongewenste verwevenheid van wonen en bedrijvig-
van de wijk, maar ook die van de hele gemeente, vergroten. Bovenal wil
heid, het aanpakken van verpauperde panden, een klimaatbestendige
Midden-Groningen ook de sociale infrastructuur en de leefbaarheid
en aantrekkelijke openbare ruimte en de realisatie van een wervend
versterken. Dat kan door projecten uit de andere ambities te integreren in
woonmilieu langs het Winschoterdiep. De sociaalecono-mische maatregelen
een gebiedsgerichte aanpak. Herstructurering biedt mooie kansen voor
die zijn voorzien in de plannen voor Hoogezand-Noord en hebben voor
bijvoorbeeld veiligheid, jongerenwerk, werken aan schulden of aan het
een deel betrekking op de andere ambities (veiligheid/ondermijning,
bestrijden van laaggeletterdheid.
schuldenproblematiek etc.) en voor een deel zijn ze uniek voor deze herstructurering (werkzaamheden passend bij het opbouwen van een
De verbetering van woningen is in eerste instantie een opgave voor de
wijk). Een deel van de dekking voor deze eerste fase van Hoogezand-Noord
eigenaren; woningcorporaties, particuliere verhuurders en eigenaar-
wordt nu ondergebracht in dit projectvoorstel (namelijk 13 miljoen). Een
bewoners. De woningcorporaties pakken die verantwoordelijkheid op
deel zal moeten worden gevonden in de projecten verpauperde panden,
voor hun bezit. De gemeente wil hierbij aanhaken en NPG-geld inzetten
herstructurering bedrijventerreinen, veiligheid en in de ambitie sociaal.
voor vernieuwing en verduurzaming van de woonomgeving en het
Daarnaast zullen aanvullend andere fondsen moeten worden geworven.
oplossen van knelpunten met betrekking tot leefbaarheid en particuliere woningverbetering. De gemeente Midden-Groningen heeft meerdere herstructureringsopgaven, maar zet NPG-geld in voor de herstructurering en transformatie van Hoogezand-Noord: dit is een groot gebied waar de woningbouwcorporaties van plan zijn hun bezit te vernieuwen.
35
Hart voor Midden-Groningen
Nr.
Aandachtspunt
Uitwerking Herstructureren Hoogezand-Noord
1
Aanvraag NPG-budget
€ 13.000.000
2
Mogelijke cofinanciering
Woningbouwcorporaties ca. 73.000.000
3
Generaties
Alle
4
Doelgroepen
Alle
5
Dorpen/wijken
Stedelijke woonomgeving
6
Effect direct/lange termijn
Lange termijn
7
Bijdrage aan andere ambities/projecten
In principe alle ambities en alle beleidsterreinen
8
Gemeentelijk beleid
m.n. Woonvisie
9
Trekkend team gemeente
Omgevingskwaliteit/IBOR/EPO/RO
10
Druk op gemeentelijke organisatie
Hoog
11
Trekkend partner
Woningbouwcorporaties
12
Verwachte looptijd
10 jaar 1. 2. 3.
4.
5. 13
Beoogde resultaten
6. 7. 8.
Minimaal een halvering van het aantal/aandeel ‘verouderde’ woningen. De leefbaarheidsscore (BZK) gaat naar ruim-voldoende. Hoogezand-Noord scoort na 10 jaar voldoende op 3.1. De onderhoudssituatie van het openbaar gebied; 3.2. De veiligheidsscore. Kwetsbare mensen zijn binnen 10 jaar fatsoenlijk gehuisvest. Binnen 10 jaar voldoet alle kamerverhuur aan alle voorschriften. Straatmeubilair en activiteitenplekken sluiten - binnen 10 jaar - aan bij de bevolkingssamenstelling. Binnen 10 jaar is het aardgasverbruik van woningen met 50% afgenomen (Duurzaamheidsvisie). Hoogezand-Noord voldoet binnen 10 jaar aan het VN-verdrag handicap. Herstructurering voorkomt dat onnodig gebouwd gaat worden in het buitengebied. De gemeente streeft naar een duurzame opbouw en inrichting van het gebied. De woningen worden op niveau gebracht door de woningbouwcorporaties als het gaat om isolatie en energieverbruik. Hierdoor verminderen CO2, fijnstof en stikstof uitstoot. Daarnaast wordt veel groen en water in het plan opgenomen tegen hittestress, geluidsoverlast, luchtvervuiling en wateroverlast. De gemeente kiest hier voor duurzame beplanting.
36
Hart voor Midden-Groningen
3. Duurzaam particulier bezit
2.
Afronding Gorecht-West. Hier voert Lefier een forse
Midden-Groningen kent veel goedkoop particulier bezit dat niet meer
herstructureringsoperatie uit. Er zijn tot nu toe geen oplossingen voor
voldoet aan de eisen van deze tijd. Een deel van de eigenaren beschikt over
verbetering en verduurzaming van goedkoop particulier bezit. Voor
onvoldoende middelen om hun huis op te knappen en te verduurzamen.
woningeigenaren wil de gemeente met NPG-geld, in aanvulling op de
De gemeente wil daar met NPG-geld een impuls aan geven en dient het
bestaande regelingen, verbeterpakketten aanbieden en begeleiden
experiment Spoorstraat-Kieldiep in bij het nationaal programma. Bij succes
bij het realiseren van die pakketten. Dit plan wordt later ingediend;
wordt dit uitgerold naar andere wijken (zoals Hoogezand-Noord en Gorecht-
afhankelijk van het succes van Spoorstraat-Kieldiep.
West). 1.
Nr.
Aandachtspunt
Uitwerking Duurzaam particulier bezit
1
Aanvraag NPG-budget
€ 1.000.000 (woningverbetering Spoorstraat-Kieldiep € 1.000.000 (openbare ruimte Spoorstraat Kieldiep) € 500.000 (woningverbetering Gorecht-West)
veel eigenaren zijn niet kredietwaardig. De gemeente kan niet direct
2
Mogelijke cofinanciering
Duurzaamheidsfondsen
ingrijpen, maar gaat het volgende experiment uitvoeren. De gemeente
3
Generaties
Alle
koopt één woning, ontwikkelt daarvoor samen met bewoners en
4
Doelgroepen
Particulier woningbezitters uit de lagere inkomenscategorieën met een eigen woning
5
Dorpen/wijken
Experimenteerruimte nodig in stedelijke woonomgeving, bij gebleken succes uitrol over de gemeente
6
Effect direct/lange termijn
Lange termijn
7
Bijdrage aan andere ambities/projecten
In principe duurzaamheid, leefbaarheid, maar ook combinatie met aanpak armoede en schuldenproblematiek
van de bewoners, zodat ze zelf aan de slag kunnen. Bewoners kunnen
8
Gemeentelijk beleid
m.n. Woonvisie
goedkoop lenen voor de pakketten. Dit project kan binnen afzienbare
9
Trekkend team gemeente
Omgevingskwaliteit/RO/EPO
10
Druk op gemeentelijke organisatie
Hoog
11
Trekkend partner
Nader te bepalen
12
Verwachte looptijd
10 jaar
Spoorstraat-Kieldiep: Deze buurt telt ongeveer 120 woningen in particulier bezit. Veel woningen verkeren in een slechte staat en
deskundigen verbeterpakketten die in alle woningen kunnen worden aangebracht. Die verbeterpakketten worden getest in de aangekochte woning en inwoners kunnen daar inspiratie opdoen voor hun eigen huis. De gemeente biedt pakketten die inwoners zelf kunnen toepassen in hun woning. De gemeente zorgt voor begeleiding en eventueel opleiding
tijd verder worden uitgewerkt en aangevraagd. Nadat de woningen zijn opgeknapt zal de gemeente samen met de bewoners een plan voor vernieuwing van de openbare ruimte ontwikkelen en uitvoeren.
1. 2. 13
Beoogde resultaten
Binnen 10 jaar halvering van ‘verouderde’ woningvoorraad in de genoemde gebieden. De woningen worden vooral door de eigenaren op niveau gebracht als het gaat om isolatie en energieverbruik. Hierdoor verminderen CO2, fijnstof en stikstof uitstoot. Daarnaast wordt groen en water in het plan opgenomen tegen hittestress, geluidsoverlast, luchtvervuiling en wateroverlast. De gemeente kiest hier voor duurzame beplanting.
37
Hart voor Midden-Groningen
4. Aanpak verpauperde panden
4.
Indien plannen van eigenaren niet tot stand komen of bijdragen aan de
Midden-Groningen wil met NPG-geld een brede aanpak ontwikkelen om
door de gemeente beoogde kwaliteit, kan de gemeente overwegen om
verpauperde panden op te lossen: van ondersteunen van welwillende,
panden te kopen en te herontwikkelen. De gemeente reserveert NPG-geld
kwetsbare pandeigenaren tot handhaving bij gevaarlijke en ongewenste
voor de aankoop en verbetering van een pand (of situatie).
situaties. Wij hebben ervaring met de menukaart RWLP Oost-Groningen en hebben gemerkt dat het vaak niet mogelijk is om een sluitende
5.
Midden-Groningen wil met NPG-gelden een impuls geven door een loket
business case te ontwikkelen. Wij willen NPG-middelen inzetten om wel
duurzaam verbouwen te openen. Hier kunnen eigenaren terecht om
tot oplossingen en een sluitende business case te komen voor verpauperd
oplossingen te toetsen of te ontwikkelen.
bezit. Hiermee verbeteren wij niet alleen het aanzicht, maar pakken wij ook maatschappelijke problemen (slechte huisvesting) en overlast gevende
Bijvoorbeeld het Stadshart van Hoogezand kent een aantal panden die het
situaties aan.
aanzicht negatief beïnvloeden; het zijn blokkades bij het verbeteren van het Stadshart. De gemeente wil ruimte om voor deze panden tot oplossingen te
1.
De gemeente investeert in controle en handhaving; daartoe zullen eerst
komen. Ook in Hoogezand-Noord staan meerdere verpauperde panden die
de regels worden aangescherpt (zie thema Veiligheid).
met behulp van dit projectbudget aangepakt gaan worden. Hiervoor vraagt de gemeente NPG-budget aan.
2.
Daarnaast gaat de gemeente actief op zoek naar de eigenaren van ‘slechtere’ panden en helpt zo nodig de eigenaren bij het maken van een verbeterplan (incl. verduurzaming), maakt afspraken over de realisatie en biedt ondersteuning bij de aanvraag van eventuele subsidies en via maatwerkleningen14.
3.
De gemeente maakt afspraken over het neerzetten van projecten die kwaliteit toevoegen aan de gebouwde omgeving. De gemeente ontwikkelt een certificaat voor pandeigenaren en projectontwikkelaars die voldoen aan gemeentelijke kwaliteitseisen (zoals verhuurvorm, contractvorm, kwaliteit van het pand, duurzaamheid, kwaliteit van de woningen etc.) en het voldoen aan plaatselijke en landelijke regelgeving (in brede zin). Ondernemers/pandeigenaren met een dergelijk certificaat kunnen rekenen op een vlotte samenwerking met de gemeente.
14 Zie SVn
38
Hart voor Midden-Groningen
De eerste drie onderwerpen komen terug onder "
voor werk", omdat het daar
Nr.
Aandachtspunt
Uitwerking Verpauperde panden
1
Aanvraag NPG-budget
2
Mogelijke cofinanciering
→ € 6.000.000
3
Generaties
Niet van toepassing
4
Doelgroepen
Bewoners die overlast ondervinden van verpauperde panden
5
Dorpen/wijken
Grotendeels stedelijke woonomgeving, maar ook dorpen
budget wordt toegevoegd aan het budget voor het aanpakken van kansen en
6
Effect direct/lange termijn
Lange termijn
knelpunten uit de dorpsplannen en wordt ook ingezet voor Hoogezand-Noord.
7
Bijdrage aan andere ambities/projecten
Imago, aanzien, duurzaamheid, leefbaarheid, wervende woonmilieus
Nr.
Aandachtspunt
Uitwerking Verminderen overlast bedrijven
8
Gemeentelijk beleid
m.n. Woonvisie
1
Aanvraag NPG-budget
9
Trekkend team
Omgevingskwaliteit/RO/EPO
2
Mogelijke cofinanciering
→ € 1.000.000
3
Generaties
Alle generaties in betrokken locaties
4
Doelgroepen
Bewoners die overlast ondervinden van industrie
5
Dorpen/wijken
Wijk/dorp in stedelijke omgeving
6
Effect direct/lange termijn
Lange termijn
7
Bijdrage aan andere ambities/projecten
Imago, aanzien, duurzaamheid, leefbaarheid, gezondheid, milieu
8
Gemeentelijk beleid
m.n. Woonvisie
9
Trekkend team
Omgevingskwaliteit/RO/EPO
10
Druk op gemeentelijke organisatie
Hoog
11
Trekkend partner
-
12
Verwachte looptijd
2 jaar
10
Druk op gemeentelijke organisatie
Eigenaren
Hoog
11
Trekkend partner
Verschillend per pand
12
Verwachte looptijd
10 jaar 1.
13
Beoogde resultaten
2.
Het aantal verpauperde panden is binnen 10 jaar minimaal gehalveerd (van 132 naar 66). Doel is mede om het energiegebruik van de verpauperde panden aan te pakken (sloop of renovatie). Hiermee verminderen uitstoot van stikstof, CO2 en fijnstof.
5. Bedrijvig & leefbaar Mede op basis van het gemeentelijke programma Bedrijvig en Leefbaar zet dit programmaplan in op vier onderwerpen: 1.
Het oplossen van (niet-bedrijf-gebonden) woningen binnen milieuzones;
2.
Het herstructureren van bedrijventerreinen;
3.
Het ontwikkelen van ruimte voor (nieuwe) bedrijven in de A7-zone;
4.
Het verminderen van de overlast van bedrijven voor omwonenden.
vooral gaat over de kansen voor bedrijven. Hier gaat het om het verbeteren van de leefbaarheid door de overlast van bedrijven te verminderen. De gemeente wil de leefbaarheid van wijken, buurten en dorpen verbeteren door waar mogelijk de zones tussen bedrijven en woningen te verbeteren. Dit
-
1. 2.
13
Beoogde resultaten
De leefbaarheidsscore gaat naar een ruim voldoende. Doel van dit project is om het aantal banen te laten stijgen doordat bedrijven meer ruimte krijgen (nieuwe vestiging of uitbreiding). Dit kan bijdragen aan nieuwe banen en een beter gemiddeld besteedbaar inkomen binnen de gemeente. Het gaat echter primair om de leefbaarheid (tevredenheid met de leefomgeving en ervaren gezondheid). Belangrijk doel is dat de stress door geluids- stank- en trillingsoverlast aanzienlijk afneemt.
39
Hart voor Midden-Groningen
4.3.
Investeringen Lang en gelukkig leven waar je
ligt
(gebouwde omgeving) Voor deze ambitie kan voor €30 miljoen aan NPG-aanvragen worden ingediend. Hiervan kan een deel op kortere termijn worden aangevraagd. Een ander deel zal eerst verder moeten worden uitgewerkt. Deze keuze wordt in een separaat document uitgewerkt.
Nr.
Ambities
Speerpunten
1
Lang en gelukkig leven waar je hart ligt
Projecten
Totaal mogelijke NPG aanvragen
Verbindingszones verbeteren
€
1.000.000
€
-
Dorpsplannen ontwikkelen
€
500.000
Dorpsplannen (aanpakken kansen en knelpunten)
€
7.000.000
Herstructurering
€
-
Wervende woonmilieus
€
-
Doelen
Kwaliteit en toegankelijkheid van de woon- en leefomgeving Vraag en aanbod woningmarkt beter op elkaar aansluiten Realiseren wervende woonmilieus Bedrijvig en leefbaar 1.13 Dorpsplannen met een plus 1.14
1.15
Aanpak verpauperde panden
€
6.000.000
1.16
Herstructurering Hoogezand Noord
€
13.000.000
1.17
Aanpak particulier bezit Spoorstraat/Kieldiep
€
1.000.000
1.18
Aanpak openbare ruimte Spoorstraat/Kieldiep
€
1.000.000
1.19
Aanpak particulier bezit Gorecht-West
€
500.000
€
30.000.000
Sub-totaal Lang en gelukkig leven (gebouwde omgeving)
40
Hart voor Midden-Groningen
4.4.
Verantwoording
Wij hebben met meerdere partijen gesproken over de ambities en opgaven voor de woon- en leefomgeving. De woningcorporaties Groninger Huis en Lefier zijn belangrijke gesprekspartners voor de herstructureringsopgave in buurten, wijken en dorpen. Met de Hanzehogeschool Groningen en het hieraan verbonden lectoraat ‘Leefomgeving in transitie’ hebben wij gesproken over vernieuwende aanpakken voor de leefomgeving, met specifieke aandacht voor openbare orde en veiligheid. In de regio OostGroningen, waarin wij met het grondgebied van de voormalige gemeente Menterwolde participeren, is ervaring met de aanpak van zorgelijk onderhoud en verpaupering. Alle projecten die in dit hoofdstuk genoemd worden, ontwikkelt de gemeente samen met de bewoners, belanghebbenden en partners. Voor een aantal projecten is de samenwerking al gestart.
41
Hart voor Midden-Groningen
5. Open je voor MiddenGroningen 5.1.
Inleiding
"We willen Midden-Groningen niet alleen aantrekkelijk houden voor mensen die er nu wonen en werken, maar willen ook aantrekkelijk zijn voor mensen van buiten de gemeente. Als plek om plezierig te wonen, werken en recreëren. Het landschap speelt hier een belangrijke rol in. Het landschap is onderdeel van de Groninger identiteit en een belangrijke kwaliteit voor het toerisme". Midden-Groningen versterkt de intrinsieke waarde van onze natuurgebieden en wil met de projecten de ecosysteemkwaliteit verbeteren. Eerder hebben we al belangrijke verbeteringen doorgevoerd in de ecosysteemkwaliteit van Roegwold. Daarnaast hebben we Schildmeer, Roegwold en Zuidlaardermeer verbonden in de ecologische hoofdstructuur (zelfs de A7 wordt gepasseerd). Deze ingrepen hebben een positief effect gehad op onder andere de biodiversiteit en het habitat van bedreigde diersoorten; de bever is teruggekeerd en er zijn echte vogelgebieden ontstaan. We willen deze lijn doortrekken.
42
Hart voor Midden-Groningen
5. Open je
voor Midden-Groningen
De genoemde mogelijkheden voor recreatie en toerisme zijn vooral gericht
Midden-Groningen participeert in de Regiodeal natuurinclusieve
op het bijbrengen van de liefde voor de natuur (kinderen/jongeren) en de
landbouw. Rijk, provincies, landbouwsector, kennisinstellingen, natuur- en
natuurbeleving (natuurliefhebbers; bijv. vogelaars met een passie voor de
milieuorganisaties en de industrie werken daarbij samen aan een gezonde
bijzondere ‘wetlands’van Groeningen). Om de natuur te kunnen verbeteren
landbouw die in 2030:
zullen we ook samenwerken met de landbouw. De stikstofdepositie in de nabijheid van natuurgebieden willen we in samenspraak met de landbouw
d winstgevend en trendsettend is;
terugdringen. Ook werken we bij natuurontwikkeling samen met de
d gezond kwaliteitsvoedsel produceert;
provincie, op basis van de NPG-thematische programma’s.
d bijdraagt aan de biodiversiteit, de bodemvruchtbaarheid en de d natuurlijke kringloop;
In 2020 waren er nog ongeveer 410 agrarische bedrijven in Midden-
d zorgt voor een (be)leefbaar platteland.
Groningen . In totaal beslaan deze bedrijven ongeveer 18.906 Ha (ruim 15
twee-derde van het grondoppervlak van de gemeente). Het grootste deel
Binnen dit initiatief zijn verschillende pilots ontwikkeld waaraan boeren deel
daarvan is in gebruik als grasland (7.366 Ha). De rest vooral voor de teelt van
kunnen nemen. We stimuleren deze pilots en koppelen die - waar mogelijk -
aardappelen (4.284 ha), de verbouw van granen (4.700 Ha) en suikerbieten
aan de projecten voor verbetering van de ecosysteemkwaliteit.
(1.551 Ha). Midden-Groningen heeft ongeveer 38 Ha tuinbouw onder glas. De agrariërs bepalen een belangrijk deel van de ‘stoffering’ van het
Het doel ‘het realiseren van wervende woonmilieus’ uit deze ambitie is
landschap. Zij staan op dit moment voor complexe opgaven. Enerzijds is
overgeheveld naar de ambitie ‘lang en gelukkig leven waar je
een bepaalde schaal noodzakelijk om een bedrijf draaiend te houden en
Dit in verband met de logische samenhang met de gebouwde leefomgeving.
tegelijkertijd is er de noodzaak (eigen ambitie en/of regelgeving) om bij
In dat hoofdstuk is ook omgeschreven dat een wervend woonmilieu wordt
te dragen aan de natuur- en milieudoel-stellingen. Het gaat om waardevol
toegevoegd aan het gebied Hoogezand-Noord.
ligt’.
produceren van voedsel, een gezond rendement, hart voor boerenlandvogels, biodiversiteit en de waterkwaliteit16.
Midden-Groningen wil investeren in de intrinsieke waarde van het Groninger landschap en de kwaliteit van de bestaande infrastructuur. Het gaat daarbij om de kwaliteit van het landschap en de natuur. Daarnaast zetten we in op toeristische netwerken en verbindingen tussen de kernen en de Stad. De infrastructuur voor recreatie en toerisme willen we beter benutten en in samenhang brengen met het landschap.
15 Landoppervlak gemeente Midden-Groningen: 28.000 Ha. 16 Ecologisch boeren.
43
Hart voor Midden-Groningen
Deze ingrepen willen we op zo’n manier uitvoeren dat ze helpen Midden-
5.2.
Concreet
Groningen aantrekkelijker te maken en het imago te verbeteren. Deze plus draagt ook bij aan de biodiversiteit, waterveiligheid en het voorkomen van
De volgende projecten worden in het kader van het nationaal programma
droogte en hittestress. Dat komt ook ten goede aan de gezondheid van de
opgevoerd:
inwoners. 1. Cultuureducatie Daarnaast willen we dat Midden-Groningen binnen de provincie onderdeel
We willen het bewustzijn voor de leefomgeving ontwikkelen bij een generatie
gaat uitmaken van een samenhangend netwerk van cultureel en
kinderen in een 10 jaren plan met een doorgaande leerlijn op school.
natuurhistorisch interessante evenementen en locaties, die inwoner en
Cultureel erfgoed, architectuur en landschapshistorie worden nader geduid
bezoeker boeien en trekken. Dat geldt voor de traditionele monumenten, het
in een programma dat onderdeel is van de reguliere lessen. Cognitieve
landschap, clusters van monumenten, het historisch lint en de Historische
vaardigheden worden gekoppeld aan onderzoekend en creërend vermogen.
Scheepswerf in Sappemeer, maar ook voor interessant hergebruik van
Nr.
Aandachtspunt
Uitwerking Cultuureducatie
monumenten in de vorm van innovatieve broedplaatsen voor jongeren. We
1
Aanvraag NPG-budget
streven naar een brede participatie en zijn hierbij vooral gericht op een
2
Mogelijke cofinanciering
→ € 800.000
actieve betrokkenheid van de jeugd.
3
Generaties
4-18 j
4
Doelgroepen
Jongeren
We willen onze concrete culturele uitingen versterken en verbinden tot een
5
Dorpen/wijken
Alle dorpen en wijken
aansprekend en herkenbaar geheel. We willen zeker ook dat onze jongeren
6
Effect direct/lange termijn
Lange termijn
7
Bijdrage aan andere ambities/projecten
Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid, werk, leren, cultuur, natuur.
8
Gemeentelijk beleid
Kadernota Cultuur 2021-2024 (nog niet vastgesteld)
9
Trekkend team
Sociaal beleid
zich verbonden voelen met ons cultureel en natuurhistorisch erfgoed. De doelen zijn: versterken culturele identiteit, versterken landschappelijke kwaliteit en het beter benutten en versterken van de potenties van recreatie en toerisme.
10
Druk op gemeentelijke organisatie
11
Trekkend partner
12
Verwachte looptijd
Midden
10 jaar 1. 2.
13
Beoogde resultaten
75% van de jongeren heeft op de basisschool of middelbare school cultuureducatie genoten. Een rijk cultureel leven draagt bij aan een goed vestigingsklimaat. Het effect daarvan is hopelijk meer bedrijven en meer banen. Doel is om leerlingen meer en beter te betrekken bij hun leefomgeving. Dit is gericht op het verminderen van het aantal vroegtijdige schoolverlaters en het respect en de waardering voor de leefomgeving (incl. natuur).
44
Hart voor Midden-Groningen
2. Versterken-verbinden cultuurelementen/dragons den
3. Toekomstbestendig cultureel erfgoed
Om specifiek de nieuwe generatie meer te betrekken, wordt jaarlijks een
Het toekomstbestendig maken van erfgoed is duur. De gemeente wil dit
pitch georganiseerd voor jongeren die vanuit hun eigen cultureel perspectief
project koppelen aan het provinciale erfgoedprogramma. Het provinciaal
een verbinding met het cultureel erfgoed in Midden-Groningen aangaan. De
programma richt zich op ‘de stenen’, Midden-Groningen richt zich aanvullend
pitch-winnaar mag haar/zijn project uitvoeren met budget en hulp van een
op inhoudelijke invulling, in andere woorden: "op het geven van een nieuwe
ervaringsdeskundige. Hiervoor richt Midden-Groningen een fonds in.
betekenis". Midden-Groningen wil inzetten op bijvoorbeeld de historische
Nr.
Aandachtspunt
1
Aanvraag NPG-budget
2
Uitwerking Versterken en verbinden cultuurelementen/dragons den
scheepswerf Sappemeer. Nr.
Aandachtspunt
Uitwerking Toekomstbestendig cultureel erfgoed
1
Aanvraag NPG-budget
Mogelijke cofinanciering
→ € 500.000
2
Mogelijke cofinanciering
→ € 3.000.000
3
Generaties
0 - 27 jaar
3
Generaties
Alle generaties
4
Doelgroepen
Jongeren
4
Doelgroepen
Alle doelgroepen (en toeristen/recreanten)
5
Dorpen/wijken
Alle dorpen en wijken
5
Dorpen/wijken
Alle dorpen en wijken
6
Effect direct/lange termijn
Direct en lange termijn
6
Effect direct/lange termijn
Direct en lange termijn
7
Bijdrage aan andere ambities/projecten
Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid, werk, leren, cultuur, natuur, recreatie en toerisme
7
Bijdrage aan andere ambities/projecten
Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid, werk, leren, cultuur, natuur, toerisme, recreatie
8
Gemeentelijk beleid
Kadernota Cultuur 2021-2024
8
Gemeentelijk beleid
9
Trekkend team
Sociaal beleid
9
Trekkend team
RO/omgevingskwaliteit
10
Druk op gemeentelijke organisatie
Laag
10
Druk op gemeentelijke organisatie
Midden
11
Trekkend partner
11
Trekkend partner
Diversen
12
Verwachte looptijd
12
Verwachte looptijd
10 jaar
10 jaar 1.
13
Beoogde resultaten
Het project is gericht op het betrekken en activeren van de jongeren. Cultuur verbindt en verhoogt de leefbaarheid en de levendigheid van de gemeente. Jongeren zullen eerder geneigd zijn om te blijven. Een goed cultureel leven is een voorwaarde voor nieuwe bedrijfsvestigingen.
Provincie, Gronings Landschap
1. 2. 13
Beoogde resultaten
Minstens 5 erfgoedpanden hebben een herbestemming gekregen. Doel is om tot een duurzaam gebruik te komen van het erfgoed. Bijvoorbeeld de vaak prachtige buitenplaatsen vormen een belangrijke bijdrage aan de natuur en de biodiversiteit. De inzet is om die te behouden en/of te versterken. Hiermee ontstaat ook een betere leefomgeving en een beter vestigingsklimaat.
45
Hart voor Midden-Groningen
4. Midden-Groningen op de kaart Midden-Groningen gaat toeristische routes en arrangementen samenbrengen in een aantal aantrekkelijke pakketten. Ook kleine ingrepen in de inrichting worden uit dit budget gerealiseerd. Nr.
Aandachtspunt
Uitwerking Midden-Groningen op de kaart
1
Aanvraag NPG-budget
2
Mogelijke cofinanciering
→ € 255.000
3
Generaties
Alle generaties
4
Doelgroepen
Alle doelgroepen (maar vooral toeristen/recreanten)
5
Dorpen/wijken
Alle dorpen en wijken
6
Effect direct/lange termijn
Direct en lange termijn
7
Bijdrage aan andere ambities/projecten
Van belang voor cultuur, natuur, toerisme, recreatie, werkgelegenheid
8
Gemeentelijk beleid
9
Trekkend team
-
10
Druk op gemeentelijke organisatie
Laag
11
Trekkend partner
MMG
12
Verwachte looptijd
10 jaar
€ 35.000
1.
13
Beoogde resultaten
De ingrepen zijn gericht op een betere beleving van de beschikbare natuur. De ingrepen zullen ook gericht zijn op de versterking van de natuur. Essentieel is de biodiversiteit en de ruimte voor bedreigde diersoorten. Indien paden worden aangelegd zal worden gelet op een duurzame inrichting en duurzaam onderhoud.
46
Hart voor Midden-Groningen
5. Versterken landschap en natuur: de gemeente zet in op drie projecten:
mogelijk maakt meer natuurliefhebbers te laten genieten van dit unieke
De versterking van natuurgebieden heeft twee doelen. De versterking van
landschap. Deze infrastructuur kan worden aangevuld met bijvoorbeeld
natuur en milieu (sec). Door natuurgebieden beter te verbinden, ontstaan
belevingspunten in de vorm van uitkijkpunten (o.a. voor vogels),
ruimere leefgebieden en ontstaat ruimte voor bedreigde diersoorten en
knuppelpad, belevenispad en een educatieve veestalling voor runderen.
meer biodiversiteit. De natuurgebieden vormen een belangrijke ‘long’ voor
Het gaat om het verder ontwikkelen van de kwaliteit van het gebied en
de stad en dragen bij aan de levensverwachting, een beter ecosysteem,
het kunnen genieten van de kwaliteiten ervan.
afvang van fijnstof, CO2 en vermindering van wateroverlast. Het tweede doel is de betere beleving door de inwoners en eventuele toeristen. Dit draagt bij
De gemeente wil voor deze projecten NPG-budget reserveren (in samenhang
aan een betere leefomgeving. Tenslotte zullen betere natuurgebieden ook
met de plannen van de provincie en de omliggende gemeenten).
mogelijkheden bieden voor nieuwe mogelijkheden voor recreatie en toerisme. 1.
Versnellen Groeningen: Groeningen is een blauwgroene laagveengordel die start bij het Leekstermeer, onder de stad Groningen doorloopt, en het Schildmeer bereikt. Het gebied biedt kansen op het gebied van recreatie en toerisme door het versterken van het landschap en de ruimtelijke kwaliteit, voor verdere natuurontwikkeling, voor klimaatmaatregelen en voor wonen en werken. Momenteel werken de gemeenten Groningen en Midden-Groningen samen aan een verkenning en haalbaarheid van de verbetering van de vaarverbindingen in dit gebied. Het doel is om een samenhangend en verbonden natuurgebied te ontwikkelen.
2.
Zuidlaardermeer: dit gebied is bij uitstek geschikt voor verdere natuurontwikkeling en voor klimaatmaatregelen. Tevens ontstaan kansen voor recreatie en toerisme door het versterken van het landschap
Nr.
Aandachtspunt
1
Aanvraag NPG-budget
2
Mogelijke cofinanciering
→ € 500.000 Schildmeer-Roegwold → € € 1.000.000 Zuidlaardermeer → € € 5.000.000 Groeningen
3
Generaties
Alle generaties
4
Doelgroepen
Alle doelgroepen (inwoners maar ook toeristen/recreanten)
5
Dorpen/wijken
Alle dorpen en wijken
6
Effect direct/lange termijn
Direct en lange termijn
7
Bijdrage aan andere ambities/projecten
Van belang voor cultuur, natuur, toerisme, recreatie, werkgelegenheid
8
Gemeentelijk beleid
9
Trekkend team
EPO
10
Druk op gemeentelijke organisatie
Midden
11
Trekkend partner
Provincie
12
Verwachte looptijd
10 jaar
en de ruimtelijke kwaliteit. 3.
is onderdeel van Groeningen. In ’t Roegwold komen oude en nieuwe natuur samen’. Midden-Groningen zal ook hier samenwerking met de
Ja
1.
Schildmeer-Roegwold: ook in dit gebied zet Midden-Groningen in op een verdere verbetering van de ecosysteemkwaliteit. Het Roegwold
Uitwerking Versterken landschap en natuur
13
Beoogde resultaten
Verbetering is gericht op ruimere leefgebieden, ruimte voor bedreigde diersoorten en meer biodiversiteit. De natuurgebieden vormen een belangrijke ‘long’ voor de stad en dragen bij aan de levensverwachting, een beter ecosysteem, afvang van fijnstof, CO2 en vermindering van wateroverlast. Het tweede doel is de betere beleving door de inwoners en eventuele toeristen. Dit draagt bij aan een betere leefomgeving.
provincie zoeken. Er ligt op dit moment een ‘basis’-infrastructuur die het 47
Hart voor Midden-Groningen
5.3.
Investeringen Open je
voor Midden-Groningen
5.4.
Verantwoording
Voor deze ambitie kan voor ruim € 11 miljoen aan NPG-aanvragen worden
Er is met vele partijen gesproken in het kader van de doelstellingen
ingediend. Hiervan kan een deel op kortere termijn worden aangevraagd.
‘versterken culturele identiteit’, ‘versterken landschappelijk identiteit’, en
Een ander deel zal eerst verder moeten worden uitgewerkt. Deze keuze wordt
‘benutten van potenties van recreatie en toerisme’. Gesprekspartners met
in een separaat document uitgewerkt.
een cultuur-, landschaps-, en recreatie- en toerisme achtergrond hebben we in een eerste werksessie in maart 2020 bijeen gehad. Dit was een
Nr.
Ambities
Speerpunten
Doelen
2
Open je hart voor Midden-Groningen
Projecten
Totaal mogelijke NPG aanvragen
landschap verweven zijn en de potenties voor recreatie en toerisme liggen in het ‘buiten onze gemeentegrenzen zichtbaar maken van al het moois dat
Versterken landschappelijke kwaliteit
Midden-Groningen op het gebied van cultuur en recreatie te bieden heeft’.
Versterken culturele indentiteit
Nadien hebben diverse individuele telefonische gesprekken plaatsgevonden
Benutten van potenties van recreatie en toerisme
met deskundigen op de verschillende terreinen en vertegenwoordigers
2.1
Actief betrekken jeugd, cultuureducatie
€
€ 800.000
2.2
Identiteitsbepalende cultuurprojecten /dragons den
€
€ 500.000
2.3
Toekomstbestendig Cultureel erfgoed
€
€ 3.000.000
2.4
Versnellen Groeningen
€
€ 5.000.000
2.5
Ontwikkelen Zuidlaardermeer
€
€ 1.000.000
2.6
Ontwikkelen 't Roegwold en Schildmeer
€
€ 500.000
2.7
Midden-Groningen op de kaart
€
€ 255.000
€
11.055.000
Totaal Open je hart voor Midden-Groningen
vruchtbare sessie, waarin heel duidelijk werd hoe de thema’s cultuur en
van organisaties. In juni is vervolgens een aantal verdiepende workshops georganiseerd rondom de thema’s ‘Erfgoed, cultuur en identiteit’ en ‘Recreatie en Toerisme’. In de workshops zat veel energie en zijn veel ‘pareltjes’ benoemd die in de komende jaren kunnen worden uitgewerkt, waarmee Midden-Groningen beter op de kaart gezet kan worden. Diverse gesprekspartners uit de workshops zijn meer dan bereid hier de schouders onder te zetten en spraken uit blij te zijn met de kansen die NPG biedt. Nadere uitwerking van de programmalijnen onder de noemer ‘Identiteit’, beschouwen zijn absoluut een plus voor Midden-Groningen.
48
Hart voor Midden-Groningen
6. voor de jeugd 6.1.
Inleiding
"De jeugd is de toekomst. Nieuw perspectief gaat op termijn ontstaan als jongeren meer kansen krijgen om zich te ontwikkelen. Midden-Groningen wil daarom inzetten op talentontwikkeling, het terugdringen van (taal)achterstanden, het voorkomen van uitval en het verhogen van het gemiddelde opleidingsniveau".
49
Hart voor Midden-Groningen
6.
voor de jeugd
Midden-Groningen heeft een betrekkelijk grote groep kwetsbare jongeren,
Een overkoepelende aanpak (breder dan jeugd), gericht op preventie, mist
die minder kans heeft om zich optimaal te ontwikkelen en talenten te
op dit moment. We willen continuïteit in de ondersteuning vanuit het totale
ontplooien door een ongunstige economische, sociale of culturele omgeving
perspectief en niet vanuit één onderdeel. We sluiten daarbij aan bij de
en door risicofactoren zoals opgroeien in armoede en (ouders met) schulden.
strategische visie van het Sociaal Domein Midden-Groningen om informele
Zo’n 13% van de jongeren groeit binnen de gemeente bijvoorbeeld op met
zorg te stimuleren, in samenhang met het versterken van het netwerk.
een vorm van jeugdhulp. Dit is landelijk zo’n 9% van de jongeren (CBS 2017). In 2017 groeide ongeveer 10% van de kinderen op in een gezin met
Voor de uitwerking van voor de jeugd kijken we naar wat kinderen in
een laag inkomen, landelijk was dit 8,5% (CBS, 1017). Armoede leidt tot lager
verschillende levensfases nodig hebben. Vanuit het NPG zetten we daarom
zelfvertrouwen, minder ondersteunende opvoeding door de ouders en het
middelen in om een kansrijke start voor kinderen mogelijk te maken. Van
vaker meemaken van stressvolle gebeurtenissen. Stress leidt tot een minder
de zwangerschap tot en met de eerste 1.000 dagen kijken we waar extra
goede hersenontwikkeling van kinderen. Dit heeft weer gevolgen voor de
ondersteuning voor ouders en kinderen gewenst is. En voorbeeld hiervan is
toekomstkansen (Nederlands Jeugdinstituut, 2015). Uit analyses van de
gezinshulp. De gemeente wil de NPG-middelen inzetten voor het versoepelen
arbeidsmarktregio Werk in Zicht (2020) en de RMC-regio 03 (2020) blijkt
van de overgang van de peuter- naar de kleuterleeftijd, onder andere door de
dat er steeds meer jongeren uitvallen uit het onderwijs of de arbeidsmarkt
inhoudelijke doorontwikkeling van de kindcentra uit het scholenprogramma
vanwege persoonlijke problematiek. Het gaat vaak om psychische
te stimuleren. Voor kinderen in de basisschoolleeftijd ontwikkelen we samen
problematiek en schulden. We constateren dat de aanpak voor jongeren
met de scholen in de wijken18 een programma dat voorziet in extra tijd voor
op dit moment probleemgericht is in plaats van kindgericht. Wanneer het
talent voor kinderen. Hierbij staat zowel het leren als het ontwikkelen van de
probleem is opgelost, verdwijnt een jongere uit beeld. Dit, terwijl de jongeren
levensvaardigheden centraal. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid
vaak kampen met meerdere problemen, waardoor ze terugvallen, opnieuw
om de vroeg-signalering van zorg, in combinatie met basisscholen en
moeten beginnen en met veel verschillende (zorg)instanties te maken
kinderopvangorganisaties beter op orde te krijgen, bijvoorbeeld door zorg
krijgen.
in de school te organiseren. Ook kijken we waar de NPG-middelen een ‘plus’ kunnen zijn voor een soepele overgang van de basis- naar de middelbare
Midden-Groningen wil de jeugd ondersteunen door een op preventiegerichte
school en daarna het vervolgonderwijs.
en samenhangende aanpak met: d
Een doorlopende ontwikkellijn in leren
d
Een doorlopende ontwikkellijn in levensvaardigheden17
17 Onder levensvaardigheden verstaan we naast het ontwikkelen van vaardigheden zoals plannen en organiseren en sociale vaardigheden ook zaken als de ontwikkeling van het zelfbeeld, zelfvertrouwen, zelfbewustzijn en emotieregulering.
18 Met de grootste achterstandsscores en de grootste hoeveelheid jeugdhulp
50
Hart voor Midden-Groningen
Wat we in de vroege jaren opzetten, zetten we door in de tienerjaren. Het
6.2.
Concreet
buitenschoolse aanbod voor (digitale) taalontwikkeling ontbreekt, terwijl het belang van het toepassen van taal toeneemt. We reserveren daarom
De volgende projecten worden in het kader van NPG opgevoerd:
middelen om de (digitale) taligheid van tieners te vergroten. Extra tijd voor talent zetten we onder andere door in de vorm van innovatieve broedplaatsen.
1. Kansrijke Start (eerste 1.000 dagen: -10 maanden tot 2 jaar)
Dat is een doorontwikkeling van jongerencentra, zowel fysiek als inhoudelijk,
Nooit worden er zoveel mijlpalen bereikt als in de eerste duizend dagen. Het
met een programma gericht op talentontwikkeling en levensvaardigheden
hart wordt aangelegd, het brein gevormd, het kind hecht zich, spreekt de
met, door en voor jongeren. Als effect hiervan zien we de ontwikkeling van de
eerste woorden en zet de eerste stappen. Juist in deze periode van snelle
jongerencultuur van Midden-Groningen. We richten ons op extra kansen voor
groei is de mens kwetsbaar.
jongeren door preventiegerichte ondersteuning te versterken. Dit doen we door een stimulans te geven aan het jongerenwerk. Om uitval te voorkomen
Het optimaliseren van de omstandigheden in deze kwetsbare periode
reserveren we middelen om samen met het lokale bedrijfsleven en het
is noodzakelijk om een goede gezondheid te garanderen en daarmee
onderwijs, jongeren eerder kennis te laten maken met het bedrijfsleven en te
de stijgende kosten voor de gezondheidszorg te stoppen, maar ook om
kijken waar we de samenwerking tussen bijvoorbeeld onderwijs en zorg- of
ongelijkheid te reduceren, om de arbeidsparticipatie te verhogen en om de
techniekinstellingen kunnen versterken. In het verlengde hiervan verkennen
economie te stimuleren. We zetten daarom in op een kansrijke start waarbij
we wat er nodig is om jongeren voor te bereiden op de arbeidsmarkt (van
(toekomstige) ouders meer betrokken worden, ondersteuning krijgen en de
de toekomst) en welke vorm van leren daarbij het beste past (BOL of BBL).
activiteiten verrijkt worden door een gevarieerder aanbod neer te leggen.
Daarbij willen we ook samen met partners kijken naar meer ruimte voor individuele begeleiding op het werk of stageplek.
Om succesvol te starten gaan we meer investeren in de periode voor de conceptie. Op het moment dat de verloskundige zorg start, zijn alle organen
Beoogd resultaat NPG Impuls: d d d
namelijk al aangelegd en de belangrijkste biologische mijlpalen al bereikt.
Na 10 jaar staat de jeugd van Midden-Groningen in de top 10 van
We gaan ons meer richten op het voorbereiden van vrouwen én mannen op
gelukkigste jeugd van Nederland;
een zwangerschap en op de begeleiding in het ouderschap voor kwetsbare
Na 10 jaar zijn de kosten voor de jeugdzorg en opleidingsniveau op het
gezinnen in de vorm van gezinshulpen. Hiermee is zowel de gezondheid van
landelijk gemiddelde;
de ouders, als ook die van het kind en soms zelf kleinkind gebaat. Leefstijl is
Na 10 jaar zitten we onder het landelijk gemiddelde van vroegtijdig
hierin erg belangrijk.
schoolverlaters.
51
Hart voor Midden-Groningen
Uit onderzoek (Roseboom, 2018) blijkt dat aanstaande ouders vaker adviezen
Nr.
Aandachtspunt
Uitwerking Kansrijke start (eerste 1.000 dagen)
1
Aanvraag NPG-budget
2
Mogelijke cofinanciering
→ € 4.500.000
3
Generaties
<2 jaar
4
Doelgroepen
(Kwetsbare) ouders
5
Dorpen/wijken
Alle
6
Effect direct/lange termijn
Lange termijn
7
Bijdrage aan andere ambities/projecten
Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid, leefbaarheid etc.
gezinnen ondersteund worden in de zwangerschap en bij de opvoeding door
8
Gemeentelijk beleid
Strategische visie sociaal domein
het fasegewijs vergroten van de zelfredzaamheid. Het gezin gaat aan de slag
9
Trekkend team
Sociaal beleid
om stress snel en duurzaam te verminderen en knelpunten aan te pakken.
10
Druk op gemeentelijke organisatie
Laag
11
Trekkend partner
GGD, Biblionet Groningen, Kindcentrum PokoLoko, Goede Start, Kraamzorg Groene Kruis, Neeltje Verloskundigenpraktijk.
12
Verwachte looptijd
opvolgen en zich een gezondere levensstijl aanmeten. Hierop inzetten betekent daarom een win-win situatie, voor ouders en kind, dat we vanuit dit programma graag ondersteunen. We kunnen direct starten met het project "Een goed begin is het halve werk: Moeders van Midden-Groningen" dat ontwikkeld is samen met het platform Kansrijke start en onderdeel uitmaakt van het grotere project Kansrijke start (eerste 1.000 dagen). Dit project is een bewezen aanpak, waarbij moeders en
Daarbij worden vaardigheden aangeleerd vanuit een duidelijk plan.
13
Beoogde resultaten
€ 394.336
10 jaar
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.
Gezondere kinderen met een sterkere basis. Minder schuldhulptrajecten. Minder jeugdhulp. Minder huiselijk geweld. Sluitend aanbod rondom voorlichting is ontwikkeld. Versterking van het netwerk van gezinnen. Doel van een goede start is uiteraard een betere gezondheid en een goede levensverwachting. Daarnaast kan een goede start voorkomen dat later schooluitval optreedt.
52
Hart voor Midden-Groningen
2. Kansrijke Start (0-1-jarigen: Inhoudelijke doorontwikkeling kindcentra)
Nr.
Aandachtspunt
Uitwerking Kindcentra (0-12-jarigen)
1
Aanvraag NPG-budget
2
Mogelijke cofinanciering
→ € 1.640.000
3
Generaties
0-12 jaar
4
Doelgroepen
Ouders en kinderen van 0-12
5
Dorpen/wijken
Alle
6
Effect direct/lange termijn
Lange termijn
het scholenprogramma in bijvoorbeeld speelleerscholen of integrale
7
Bijdrage aan andere ambities/projecten
Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid, leefbaarheid, wijkopbouw
kindcentra. Hiermee sluiten we ook aan op de landelijke ontwikkeling
8
Gemeentelijk beleid
Strategische visie sociaal domein
rondom kindcentra en de centrale rol van de kinderopvang daarin. We willen
9
Trekkend team
Sociaal beleid
10
Druk op gemeentelijke organisatie
Laag
11
Trekkend partner
Kinderopvangorganisaties en basisscholen
12
Verwachte looptijd
Na de eerste 1.000 dagen volgt de periode richting de basisschool. Kinderopvangorganisaties spelen hier een belangrijke rol in. We weten uit onderzoek dat de overgang van peuter naar kleuter een belangrijke fase is in de ontwikkeling van het kind. Het is belangrijk deze overgang zo soepel mogelijk te laten verlopen om zonder achterstand op school te komen en mee te kunnen doen met de schoolklas en tot leren te komen. We doen dit onder meer door inhoudelijke doorontwikkeling kindcentra uit
vanuit het NPG een impuls geven aan bijvoorbeeld het versterken van de inhoudelijke samenwerking in de kindcentra. Hiermee willen we bijdragen aan een samenhangende pedagogische omgeving waarin kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen. Met een meer inhoudelijke samenwerking die extra begeleiding nodig hebben beter worden begeleid en kan passend kansrijke generatie. We willen dit doen in de vorm van een coördinator die zorgt voor daadwerkelijke implementatie en uitvoering van de gemaakte afspra¬ken. Ook kunnen de naschoolse activiteiten en activiteiten gericht op
4 jaar
1. 2. 3. 4.
willen we versnippering in het aanbod tegengaan. Hierdoor kunnen kinderen onderwijs meer vorm krijgen. Hiermee dragen we bij aan een gezonde en
NTB
13
Beoogde resultaten
5.
Doorgaande leerlijn ontwikkeld. Minder kinderen met achterstand op de basisschool. Versterken van het netwerk. Inhoudelijke ontwikkeling en professionalisering van het netwerk. Doel is een betere gezondheid en een goede levensverwachting. Daarnaast kan een project voorkomen dat later schooluitval optreedt. Het draagt bovendien bij aan de leefbaarheid in de wijken.
talentontwikkeling of ondersteu¬ning zo beter worden gecoördineerd. Ook willen we hierbij sterk de nadruk leggen op samenwerking met de omgeving en het betrekken van ouders hierbij, zodat het kindcentrum een echte wijkvoor¬zie¬ning wordt. Verder onderzoeken we hoe we kunnen aansluiten bij de regionale en landelijke ontwik¬kelingen hieromtrent, om een extra impuls te geven naast de uitvoering van bestaande afspraken.
53
Hart voor Midden-Groningen
3. Preventieve zorg in de school We zien dat scholen en buitenschoolse opvang (BSO) steeds vaker ingezet worden als hulpverlenende instantie. De discussie is, in hoeverre de school opvoeder is en zorg rondom problemen van kinderen moet verlenen. We gaan onderzoeken waar de samenwerking tussen school, BSO en zorg versterkt kan worden en hoe we beter kunnen omgaan met het grijze gebied. Gedacht wordt aan het integreren van de zorg in de school/BSO, om zo veel eerder de problematiek in beeld te hebben en hierop te acteren. Dit project kan later worden aangevraagd.
Nr.
Aandachtspunt
Uitwerking Preventieve zorg in de school
1
Aanvraag NPG-budget
2
Mogelijke cofinanciering
→ € 1.640.000
3
Generaties
0-16 jaar
4
Doelgroepen
(Kwetsbare) ouders en kinderen 0-16 jaar
5
Dorpen/wijken
Alle
6
Effect direct/lange termijn
Lange termijn
7
Bijdrage aan andere ambities/projecten
Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid, leefbaarheid, wijkopbouw
8
Gemeentelijk beleid
Strategische visie sociaal domein
9
Trekkend team
Sociaal beleid
10
Druk op gemeentelijke organisatie
Laag
11
Trekkend partner
Kinderopvangorganisaties, basis- en voortgezet onderwijs, Kwartier zorg en welzijn, GGD
12
Verwachte looptijd
4 jaar
1. 2. 13
Beoogde resultaten
3. 4.
De op preventie gerichte zorg is laagdrempelig georganiseerd, zodat vroeg-signalering een kans krijgt. De werkdruk in het onderwijs is afgenomen voor wat betreft het omgaan met ‘zorg’-kinderen. Het netwerk is versterkt. Doel is een betere gezondheid, een goede levensverwachting en een betere scholing. Daarnaast kan een project voorkomen dat later schooluitval optreedt. Het draagt bovendien bij aan de leefbaarheid in de wijken.
54
Hart voor Midden-Groningen
4. Extra Talenttijd (verlengde schooldag)
Nr.
Aandachtspunt
Uitwerking Extra talenttijd
1
Aanvraag NPG-budget
2
Mogelijke cofinanciering
→ € 11.567.000
3
Generaties
4-12 jaar
4
Doelgroepen
Ouders en kinderen 4-12 jaar
5
Dorpen/wijken
7 Aandachtsgebieden
6
Effect direct/lange termijn
Lange termijn
7
Bijdrage aan andere ambities/projecten
Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid, leefbaarheid, wijkopbouw, veerkracht en weerbaarheid
Wij noemen het extra talenttijd om te benadrukken dat het ook gaat om
8
Gemeentelijk beleid
Strategische visie sociaal domein
talentontwikkeling, naast het wegwerken van achterstanden.
9
Trekkend team
Sociaal beleid
10
Druk op gemeentelijke organisatie
Midden
11
Trekkend partner
Basisscholen
12
Verwachte looptijd
10 jaar
Het verrijken en verruimen van de aangeboden lesstof (breed, dus ook muziek, sport, theater, techniek, etc.) in een veilige omgeving en in samenwerking met de wijk helpt om de kansen voor kinderen te vergroten voor die gebieden waar dit het meest nodig is. Met behulp van het NPG versterken we het naschoolse aanbod met de wijk en we verlengen waar nodig de leertijd. Hiermee kan de thuissituatie aangevuld worden. De opvoedomgeving van kansarme kinderen wordt hiermee versterkt. Op andere plekken noemen ze dit ook wel dag-programmering of verlengde schooldag.
Daarnaast is de plus de ontwikkeling van de talententijd met en in de wijk, waardoor de wijkstructuur versterkt wordt en er een structurele verbetering voor de wijk bereikt kan worden. We zien mooie voorbeelden in Rotterdam-
€ 2.774.000
1. 2. 3. 4. 5. 6.
Zuid, Oldambt en Hoogeveen, waar we van willen leren en waarmee we, waar mogelijk, willen samenwerken.
13
Beoogde resultaten
Terugbrengen van (taal)achterstanden. Hogere uitstroom richting voortgezet onderwijs. Ontwikkelen van talenten. Ontwikkelen van levensvaardigheden. Versterken van het netwerk in de wijk. Doel is primair voorkómen van onderwijsachterstanden en het voorkómen van vroegtijdig schoolverlaten. De beoogde effecten gaan echter verder. Door ook de wijken en de ouders te betrekken, neemt ook de participatie aan de maatschappij toe. Dit versterkt de leefbaarheid in de wijken en dorpen. Uiteindelijk moet dit leiden tot een gezond en werkzaam leven in Midden-Groningen (betere arbeidsparticipatie, meer besteedbaar inkomen, een hogere SES, betere digitale vaardigheden en meer hoger opgeleiden).
55
Hart voor Midden-Groningen
5. Overgang PO/VO/MBO
Nr.
Aandachtspunt
Uitwerking overgang PO/VO/MBO
1
Aanvraag NPG-budget
2
Mogelijke cofinanciering
→ € 425.000
3
Generaties
10-18 jaar
4
Doelgroepen
Jongeren (en deels ook de ouders)
5
Dorpen/wijken
Alle dorpen en wijken
6
Effect direct/lange termijn
Lange termijn
7
Bijdrage aan andere ambities/projecten
Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid
beter neer te zetten. We gaan onderzoeken op welke manieren dat in Midden-
8
Gemeentelijk beleid
Strategische visie sociaal domein
Groningen het beste kan, omdat ook hier maatwerk het uitgangspunt moet
9
Trekkend team
Sociaal beleid
zijn, met NPG-budget als vliegwiel.
10
Druk op gemeentelijke organisatie
Midden
11
Trekkend partner
Scholen
12
Verwachte looptijd
5 jaar
Het is belangrijk dat de overgang van het primair onderwijs (PO) naar het voortgezet onderwijs (VO) en daarna (bijvoorbeeld MBO) soepel loopt met een doorlopende ontwikkellijn, om geen terug- of uitval te krijgen. We zien dat leerlingen moeite hebben met een abrupte overstap van de vertrouwde basisschool naar de grote middelbare school. In de overgang naar het voortgezet onderwijs en het MBO zijn goede voorbeelden te vinden van hoe dit soepel kan verlopen. Het NPG kan hier voor een plus zorgen. School=Cool is zo’n voorbeeld en zo zijn er meerdere manieren om de doorlopende leerlijn
Scholen
1. 2. 3. 4. 13
Beoogde resultaten
Minder uitval, uitstroom of afstroom. Minder druk op jeugdhulp. Versterken van het netwerk tussen de verschillende scholen (en eventueel instanties). Doel is primair voorkómen van onderwijsachterstanden en het voorkomen van vroegtijdig schoolverlaten. De beoogde effecten gaan echter verder. Door ook de wijken en de ouders te betrekken neemt ook de participatie aan de maatschappij toe. Dit versterkt de leefbaarheid in de wijken en dorpen. Uiteindelijk moet dit leiden tot een gezond en werkzaam leven in Midden-Groningen (betere arbeidsparticipatie, meer besteedbaar inkomen, een hogere SES, betere digitale vaardigheden en meer hoger opgeleiden).
56
Hart voor Midden-Groningen
6. Taalaanbod 12+ Het aanbod voor het ontwikkelen van (digitale) taligheid ontbreekt in deze levensfase. Het belang van het toepassen van taal neemt toe: de eerste sollicitatiebrieven worden geschreven, theorie voor auto of brommer moet worden begrepen en de eerste contracten met bijvoorbeeld een telefoonprovider worden aangegaan. Daarnaast moet de jeugd zich online beter leren redden. Het is daarom van belang dat we inzetten op een (digitaal) taalaanbod voor 12+. Nr.
Aandachtspunt
Uitwerking Taalaanbod 12+
1
Aanvraag NPG-budget
2
Mogelijke cofinanciering
→ € 1.165.000
3
Generaties
12 – 18 jaar
4
Doelgroepen
Jongeren (en deels ook de ouders)
5
Dorpen/wijken
Aanbod toegankelijk voor alle dorpen en wijken
6
Effect direct/lange termijn
Lange termijn
7
Bijdrage aan andere ambities/projecten
Van belang voor het sociaal domein, werk, gezondheid, werk
8
Gemeentelijk beleid
Strategische visie sociaal domein
9
Trekkend team
Sociaal beleid
10
Druk op gemeentelijke organisatie
Midden
11
Trekkend partner
Taalhuis, Biblionet Groningen
12
Verwachte looptijd
Scholen, Bibliotheek, landelijke fondsen
10 jaar
1. 2. 13
Beoogde resultaten
Vermindering van taalachterstanden. Door taalachterstanden weg te werken ontstaat meer kans op werk en vermindert het sociaal isolement. Dit versterkt de leefbaarheid in de wijken en dorpen. Uiteindelijk moet dit leiden tot een gezond en werkzaam leven in Midden-Groningen (betere arbeidsparticipatie, meer besteedbaar inkomen, een hogere SES, betere digitale vaardigheden).
57
Hart voor Midden-Groningen
7. Doorontwikkeling jongerencentra/ innovatieve broedplaatsen (12-27 jaar)
Nr.
Aandachtspunt
Doorontwikkeling jongerencentra
Dit is een project als vervolg op het project Extra talenttijd. Na de
1
Aanvraag NPG-budget
basisschoolleeftijd bieden we als gemeente ook een inhoudelijk programma
2
Mogelijke cofinanciering
→ € 1.550.000
om je talenten te blijven ontwikkelen. Samen met jongeren, jongerenwerk,
3
Generaties
12 - 18 jaar
de bibliotheek en andere partners ontwikkelen we een aanbod voor jongeren
4
Doelgroepen
Jongeren
gericht op levensvaardigheden en talentontwikkeling, bijvoorbeeld: taal-
5
Dorpen/wijken
Alle dorpen en wijken
en digitale vaardigheden om eventuele achterstanden te verminderen en
6
Effect direct/lange termijn
Direct en lange termijn
7
Bijdrage aan andere ambities/projecten
Van belang voor veiligheid, het sociaal domein, werk, gezondheid, werk, leren
8
Gemeentelijk beleid
Strategische visie sociaal domein
9
Trekkend team
Sociaal beleid
10
Druk op gemeentelijke organisatie
Midden
8. Studiekeuze
11
Trekkend partner
Kwartier zorg en welzijn, Biblionet Groningen en anderen
Uit onderzoek weten we dat in de top 3 van schooluitval de verkeerde
12
Verwachte looptijd
10 jaar
talenten op het gebied van muziek, cultuur, sport of anderszins. We bieden dit aan daar waar jongeren zijn, door de jongerencentra door te ontwikkelen. Of waar jongeren willen zijn. Daarom ontwikkelen we ook een mobiele broedplaats om meer jongeren te bereiken in de hele gemeente.
Bibliotheek, landelijke fondsen
studiekeuze is. Met de scholen en het bedrijfsleven kijken we naar wat er nog
1.
meer gedaan kan worden om de juiste studiekeuze te maken. We denken