03. Programmabegroting 2026

Per week

Aantal cliënten

Per week

Aantal cliënten

Per week

PGB

2021

2022

2023

2024

Betreft

Eenheid van aantal per week

BG

uren

109

529

73

383

53

254

47

254

Dagbesteding

dagdelen

25

120

18

66

18

65

16

65

HH1

uren

35

110

29

95

26

80

26

75

HH2

uren

2

7

0

0

0

0

0

0

51

2.2.4 Jeugd, jeugdgezondheidszorg en onderwijs Inleiding De jeugd is de toekomst. In onze gemeente wonen ruim 11.000 kinderen tot en met 18 jaar, voor het merendeel in een gezin. We willen graag dat deze kinderen kansrijk en veerkrachtig opgroeien. Als gemeente dragen we bij aan een omgeving waarin dat mogelijk is. Dat doen we op verschillende manieren. We verrijken het onderwijs, stimuleren een gezonde leefstijl en een veilig en stabiel thuis, organiseren ondersteuning van de omgeving of van professionals en leren vaardigheden aan om stress en tegenslag het hoofd te bieden. Daarmee realiseren we een stevige pedagogische basis, die de ontwikkeling van kinderen stimuleert en ouders ondersteunt bij het opvoeden. Een stevige basis draagt bij aan het gezond, veilig en kansrijk opgroeien en helpt bij het omgaan met alledaagse problemen. De zorg voor sociale veerkracht van onze inwoners komt voor uit de wettelijke taken in de Jeugdwet, Wet publieke gezondheid, Wet primair onderwijs, en Wet Kinderopvang. Daarnaast hebben we keuzes gemaakt binnen de beleidsruimte van deze wettelijke kaders. Die keuzes zijn uitgewerkt in de visie Sociale veerkracht, het Langjarig perspectief jeugdhulplandschap (de regionale visie op jeugdhulp en inkoop), het Onderwijskansenakkoord, de Gemeenschappelijke regeling Publieke gezondheid en zorg en in Verordeningen en Nadere regels.

Met jeugdzorg is in 2026 € 43,7 miljoen gemoeid. Dat bestaat voor het grootste deel, namelijk € 38,2 miljoen, uit 'zorg in natura' (ZIN), persoonsgebonden budgetten (PGB), algemene voorzieningen en uitvoeringskosten. Verder bestaat dat totaalbedrag uit € 1,9 miljoen voor de jeugdgezondheidszorg (JGZ) en uit € 3,7 miljoen, zijnde de kosten voor de toegang, inclusief de kosten voor de Ondersteuning jeugd en gezin (OJG). In dit hoofdstuk beschrijven we de gemeentelijke ambitie op het gebied van jeugd, jeugdgezondheidszorg en onderwijs. Deze ambitie wordt vertaald naar doelstellingen en acties. Ambities Al onze jeugdigen groeien veerkrachtig en kansrijk op. Trends en ontwikkelingen Transformatie regionale zorglandschap Het regionale zorglandschap staat aan de vooravond van een grondige transformatie, die de komende jaren haar beslag krijgt. In het verlengde van de Regiovisie jeugd hebben de tien gemeenten die regionaal samenwerken eind 2024 het Langjarig perspectief transformatie jeugdhulp in Groningen vastgesteld. Door anders in te kopen wordt gewerkt aan een kwalitatieve verbetering van de jeugdzorg en kostenbeheersing. Basishulp jeugd wordt lokaal ingekocht en daaropvolgend wordt aanvullende hulp (de wat ‘zwaardere’ jeugdhulp; denk onder andere aan jeugd-ggz) centraal ingekocht en in sub-regio's georganiseerd.

Onderwijsjeugdhulp wordt deels ondergebracht in de basishulp, deels in de aanvullende hulp. Basishulp en aanvullende hulp zullen verleend worden door een beperkt aantal aanbieders. Op basis van gedeelde verantwoordelijkheid werken die samen met de gemeente aan de doelstellingen van laagdrempeligheid, ‘eigen kracht’ en ‘ondersteunen in plaats van medicaliseren’. Deze uitgangspunten gelden ook voor het segment van de hoog-specialistische jeugdhulp. De inkoop daarvan begint al eerder, namelijk in 2025. De achtergrond van deze transformatie van het zorglandschap zijn de Hervormingsagenda, het Richtinggevend kader lokale toegang en het Toekomstscenario jeugd en gezin. De leidende gedachten uit deze landelijke agenda's worden in de regionale herziening van het zorglandschap en de daaruit voortvloeiende inkoopstrategie meegenomen. De transformatie is een proces dat doorloopt tot 2030 en is een regionale opgave, waar Midden-Groningen, evenals de overige regiogemeenten, nauw bij betrokken is. Ze werkt mede door in de transformatie van onze toegang tot advies en hulp (zie hieronder). 52

Transformatie lokale toegang De organisatie die de lokale toegang tot jeugdhulp (en overige vormen van hulp) voor de gemeente verzorgt wordt omgevormd tot een gemeentelijke stichting. Dit proces krijgt in 2026 voor een groot deel haar beslag, maar zal ook in de jaren daarna nog veel aandacht vragen. De lokale toegang biedt ondersteuning en verwijst indien nodig naar hulp voor de doelgroep 0 tot 100 jaar. Vanuit het perspectief van jeugd betekent dit dat de toegang in grote lijnen werkt volgens de uitgangspunten van de Hervormingsagenda en die van de regionale inkoop van jeugdhulp. Belangrijk daarin zijn onder meer: handen en voeten geven aan ‘normaliseren’, adequaat beoordelen en vanaf het begin bieden van de gepaste ondersteuning of hulp. De lokale toegang gaat naast basisondersteuning naar alle waarschijnlijkheid ook de basishulp jeugd aanbieden. Dat laatste betekent dat lokaal in te kopen jeugdhulp (zie hierboven: transformatie zorglandschap) bij deze gemeentelijke stichting wordt ondergebracht. De wijze waarop we dat willen organiseren wordt gezamenlijk uitgewerkt. Nationaal Programma Groningen (NPG) en de Sociale agenda (Nij begun) Vanuit het NPG wordt er gewerkt aan een goede toekomst voor iedereen. De projecten Tijd voor Toekomst en Moeders van Midden-Groningen zijn er voor onze kinderen en jongeren.

Daarnaast dragen ze bij aan sociale veerkracht en is er verbinding met andere projecten zoals NPG Ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting. De NPG-projecten zijn verder uitgewerkt in hoofdstuk 2.5.4. In Nederland bepaalt het opleidingsniveau en inkomen van ouders in grote mate de kansen op school. Zo lopen kinderen die opgroeien in een arm gezin een grotere kans om niet terecht te komen op het niveau dat bij hun talenten past. We zetten daarom extra in op het versterken van onderwijskansen. Dit doen we door het Onderwijskansenakkoord uit te voeren en het onderwijs te verrijken met een aanvullend aanbod. We zetten in op versterking van dit aanbod vanuit de kansen die de Sociale agenda van Nij Begun biedt.

Doelstelling a. Jeugdigen en gezinnen met ondersteuningsvragen kunnen rekenen op passende ondersteuning Jeugdigen en de gezinnen waarin ze opgroeien hebben soms ondersteuning nodig en soms intensievere vormen van begeleiding of hulp. We willen er graag voor zorgen dat deze doelgroepen snel weer zelfredzaam of 'samen-redzaam' worden. Om dat te bereiken, voeren we onze wettelijke taken uit op basis van de visie Sociale veerkracht. Daarnaast gaan we aan de slag met verbetering van onze toegang en organiseren we lokale basishulp jeugd. Daarbij houden we oog voor kostenbeheersing.

Acties Kwalitatief verbeteren van de gemeentelijke toegang Jeugdigen en hun ouders kunnen met al hun vragen over opvoeding en welbevinden terecht bij onze sociale teams. Die denken mee en onderzoeken welke eventuele ondersteuning passend is. Zoals hierboven genoemd wordt deze toegang omgevormd tot een gemeentelijke stichting die werkt volgens de uitgangspunten van Hervormingsagenda en regionale kaders. Daarbij hebben we specifiek aandacht voor een verbeterde aansluiting bij zorg en ondersteuning die door andere verwijzers wordt verleend en voor het terugdringen van wachtlijsten. Daarnaast versterken we de integrale benadering door sociale teams en onderwijs. De hulp en ondersteuning in het onderwijs wordt beter afgestemd op die via de sociale teams. Ook werken we aan uitbreiding van collectief aanbod van ondersteuning in het onderwijs.

53

Voorbereiden lokaal aanbod basishulp jeugd en gezin ('lokale inkoop') In regioverband is een aantal jaren geleden afgesproken om anders te gaan inkopen. Achterliggende gedachten zijn onder andere het beter mogelijk maken van netwerksamenwerking met aanbieders en verwijzers en het direct bieden van passende hulp aan cliënten in de eigen gemeente. Basishulp jeugd wordt lokaal ingekocht en hoogspecialistische hulp regionaal. In de zomer van 2025 is duidelijk geworden dat het ‘middensegment’, dat voornamelijk uit jeugd-ggz bestaat (de zogeheten aanvullende hulp), eveneens regionaal zal worden ingekocht, maar in sub-regio's wordt georganiseerd. In 2026 formuleren we een programma van eisen en een implementatieplan voor de lokaal ‘in te kopen’ en organiseren basishulp jeugd. Daarbij koersen we op het onderbrengen van de uitvoering ervan in onze nieuw te vormen gemeentelijke stichting voor de toegang. Zorgdragen voor kostenbeheersing jeugdhulp Jeugdhulpkosten nemen in de loop van de afgelopen jaren toe, bij een min of meer stabiel of licht dalend cliëntenaantal. Volgens de Commissie Van Ark, die begin 2025 de Hervormingsagenda tussentijds evalueerde, is volumegroei een landelijke ontwikkeling. In Midden-Groningen proberen we kosten te beheersen langs twee lijnen.

Enerzijds ontwikkelen we van tijd tot tijd beheersmaatregelen, waarmee we proberen specifieke ‘kostendrijvers’ in het jeugdhulpsysteem efficiënter te organiseren. Met de periodieke raadsbrieven stand van zaken sociaal domein informeert het college de raad over de lopende beheersmaatregelen. Daarnaast werken we aan een meer structurele transformatie van de werkwijze in de lokale toegang en de daarop aansluitende ‘ketens’ van jeugdhulpverlening (zie de bovengenoemde acties). Die transformatie vindt plaats binnen de kaders van Hervormingsagenda en Toekomstscenario. De Hervormingsagenda gaat gepaard met korting van het gemeentefonds, gemotiveerd door de veronderstelde opbrengsten van de transformatie. Voor Midden-Groningen betekent dit dat de nieuwe lokale toegang en regionale transformatie van de jeugdhulp al binnen afzienbare tijd tot lagere jeugdhulpkosten moeten leiden. De Commissie Van Ark heeft op dit punt, voor wat de landelijke situatie betreft, tot voorzichtigheid gemaand. Dat neemt niet weg dat bij de kwalitatieve omslag die we willen maken, we steeds oog houden voor verdere kostenbeheersing.

Doelstelling b. Jeugdigen en ouders kunnen rekenen op kwalitatief goede kinderopvang en op een rechtmatige en doelmatige inzet van jeugdhulp We zorgen ervoor dat jeugdhulp rechtmatig en doelmatig wordt verleend, zodat de schaarse middelen optimaal worden ingezet. Ook werken we aan kwalitatief hoogwaardige kinderopvang.

Acties Verder ontwikkelen van toezicht jeugd Toezicht op de rechtmatigheid jeugd is een taak van de gemeente. De afgelopen jaren hebben we vooral ingezet op de ontwikkeling van toezicht Wmo. We willen nu verder gaan met de doorontwikkeling van het rechtmatigheidstoezicht jeugd. Hiermee willen we voorkomen dat er misbruik of oneigenlijk gebruik van jeugdhulpvoorzieningen wordt gemaakt.

54

Verder ontwikkelen toezicht op kinderopvang Het huidige beleid voor toezicht op kinderopvang is verouderd en toe aan vernieuwing. Kwaliteit in de kinderopvang is van groot belang voor de ontwikkeling en veiligheid van kinderen. Daarom wordt dit jaar nieuw toezichtbeleid vormgegeven. Daarbij wordt verkend in hoeverre afstemming met andere gemeenten in de regio wenselijk en haalbaar is. Tegelijkertijd blijft de gemeente zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van het toezicht binnen de eigen grenzen.

Doelstelling c. Kinderen krijgen gelijke kansen in het onderwijs We willen dat alle kinderen kansrijk opgroeien. Achterstanden en uitval willen we voorkomen. Voor peuters met risico op achterstand bieden we extra uren in de peuterspeelzaal met ondersteunend taal -en rekenaanbod (voorschoolse educatie, VE). We streven naar een bereik van meer dan 75% van de doelgroepkinderen. Dit aanbod is van goede kwaliteit en er is veel aandacht voor samenwerking met ouders en een goede overdracht naar het basisonderwijs. We dagen kinderen en jongeren uit om hun talenten te ontwikkelen. Hiervoor verbinden we het onderwijs met welzijn, sport en cultuur. We werken aan samenhangende ondersteuning met het kind/gezin als uitgangspunt. Dit vraagt om een goede samenwerking kind-gezin-onderwijsomgeving-ondersteuning. De ondersteuning is gericht op normaliseren en het vergroten van veerkracht. Wij helpen jongeren om zo lang mogelijk op school te blijven. Onze leerplichtambtenaren controleren op naleving van de leerplicht en werken we werken aan het voorkomen van voortijdig schoolverlaten. Hiervoor werken zij samen met ouders, scholen en de sociale teams. Voor de oudere leeftijdsgroep van 16 tot 23 jaar hebben we een regionale aanpak. Die bestaat uit een pakket aan maatregelen met als doel jongeren die dat kunnen een diploma te laten behalen op minimaal HAVO-, VWO- of MBO 2-niveau.

Dit is regulier beleid dat jaarlijks wordt uitgevoerd. De Sociale Agenda biedt de mogelijkheid dit beleid te versterken en/of uit te breiden met aanvullende maatregelen. In 2026 wordt concreter hoe de uitvoering er uit gaat zien en hoe dit aansluit op wat de gemeente al doet . De belangrijkste indicatoren zijn •

Deelnamepercentage voorschoolse educatie;

•

Aantal voortijdig schoolverlaters;

•

Aantal deelnemers leerlingenvervoer.

Acties We voeren het onderwijskansenakkoord uit De maatregelen in ons Onderwijskansenakkoord (2023) zijn actueel en bestaan uit het beschikbaar stellen van subsidie voor activiteiten gericht op gelijke kansen, ondersteuning van kindcentra in het ontwikkelen van een aanpak voor kinderen met een groot risico op achterstand en het organiseren van kennis -en inspiratiebijeenkomsten over het vergroten van onderwijskansen en het versterken van het taalaanbod. We voeren met de partners minimaal drie keer per jaar overleg om de voortgang van de uitvoering van het Kansenakkoord te volgen. Waar dit kan versterken we de aanpak met de projecten uit de Sociale Agenda van Nij Begun. Dit zal in 2026 verder uitgewerkt worden. 55

We versterken de kwaliteit van de voorschoolse educatie We hebben met vve aanbieders en scholen resultaatafspraken gemaakt over de kwaliteit van de uitvoering van voorschoolse educatie. Die afspraken hebben we in 2025 aangescherpt en opnieuw vastgesteld. In 2026 voeren we deze uit. Dit gaat over het bereik, het volgen van de educatieve kwaliteit en het opstellen van vve beleid per locatie. In een gezamenlijke kwaliteitscyclus volgen we de voorgang en maken we afspraken over de ontwikkeldoelen. We zetten hierbij extra in op het vergroten van het bereik van de doelgroep. We voeren het NPG-project Tijd voor Toekomst uit Op 16 basisscholen een verrijkte schooldag uitgevoerd via Tijd voor Toekomst. Ook het Aletta Jacobscollege voert een verrijkt aanbod uit. We continueren deze inzet met de middelen die Nij Begun biedt en zetten in op uitbreiding in de komende jaren. In 2026 evalueren we fase 2 van het programma en stellen we het beleid waar nodig bij. We sluiten hierbij aan bij de mogelijkheden die de sociale agenda biedt. Zie programma 2.5.4 Nationaal Programma Groningen. We zetten kind-ouder ondersteuners in Alle scholen hebben een kind-ouder ondersteuner. Die zijn er voor laagdrempelige ondersteuning op sociaal-emotioneel gebied.

Ze zorgen ervoor dat kleine problemen niet uitgroeien tot grote problemen, zodat kinderen beter in hun vel zitten, makkelijker tot leren komen en er op langere termijn minder jeugdhulp nodig is. In 2026 wordt duidelijk hoe deze ondersteuning vorm krijgt via Nij Begun. We zetten hierbij in op continuering van deze inzet voor de komende jaren.

Doelstelling d. Kinderen krijgen onderwijs in een stimulerend, veilig en toekomstbestendig schoolgebouw We hebben een wettelijke zorgplicht voor huisvesting van het primair en voortgezet onderwijs. Dit gaat over nieuwbouw, uitbreiding en renovatie van een school, herstel van constructiefouten en herstel en vervanging in verband met schade.

Acties Opstellen van een Integraal Huisvestingsplan In het Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor onderwijshuisvesting leggen gemeente, schoolbesturen en de kinderopvangaanbieders samen in gelijkwaardigheid het onderwijshuisvestingsbeleid vast voor een periode van vier jaar, met een doorkijk van 16 jaar. Naar verwachting wordt het IHP in 2026 opgeleverd. Uitvoeren van het Programma en Overzicht Het Programma en Overzicht Onderwijshuisvesting bevat de jaarlijkse door de schoolbesturen ingediende aanvragen voor onder andere eerste onderwijsleermiddelen, huur, capaciteitsuitbreiding of nieuwbouw van onderwijshuisvesting. Uw raad wordt gevraagd de nodige middelen beschikbaar te stellen. De toegekende voorzieningen worden daarna uitgevoerd door de schoolbesturen en/of de gemeente.

56

Doelstelling e. Volwassenen kunnen meedoen in onze samenleving doordat ze voldoende geletterd zijn Iedereen moet kunnen meedoen in de samenleving. Echter, te veel inwoners hebben nog moeite met lezen, rekenen en het gebruiken van een computer of smartphone. Om mee te kunnen doen heb je deze vaardigheden wél nodig. Vanuit WEB-middelen en extra gelden via centrumgemeente Groningen zetten we in op de aanpak laaggeletterdheid voor volwassenen. Via onderwijskansenbeleid en voorschoolse educatie investeren in taalontwikkeling en leesbevordering bij kinderen.

Acties We bieden volwasseneneducatie aan We bieden inwoners de mogelijkheid om hun basisvaardigheden zoals lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden te verbeteren. Inwoners met een andere moedertaal dan Nederlands kunnen terecht bij Stichting Itom. Inwoners met Nederlands als moedertaal kunnen terecht bij het Noorderpoort. We werken samen met de Gemeentelijke Kredietbank, BWRI en maatschappelijke organisaties om deelname te bevorderen. We investeren in de leesbevordering van kinderen en hun ouders Samen met het netwerk laaggeletterdheid bepalen we wat nog nodig om het lezen van kinderen en hun ouders te bevorderen. We sluiten daarbij aan bij wat er vanuit onderwijs al gedaan wordt aan taal-leesbevordering bij kinderen. We bevorderen de betrokkenheid en inzet van werkgevers Taalhuiscoördinator, beleidsmedewerker gemeente en werkgeverscoördinator vanuit centrumgemeente Groningen gaan in gesprek met werkgevers om een aanpak voor laaggeletterdheid binnen het bedrijf te ontwikkelen. We onderzoeken koppelingen met bedrijven en organisaties om medewerkers met een taal-/onderwijsachterstand deel te laten nemen aan NT1 onderwijs. We vergroten de bewustwording en herkenning van laaggeletterdheid Samen met maatschappelijke partners zorgen we voor betere samenwerking, eerdere signalering en doorverwijzing.

Daarnaast traint de Taalhuiscoördinator en Stichting Lezen en Schrijven professionals binnen onze gemeente in het signaleren en doorverwijzen bij laaggeletterdheid.

57

Indicatoren Voortijdige schoolverlaters

2023/2024

Aantal voortijdige schoolverlaters

145

Percentage voortijdige schoolverlaters landelijk

2,3%

Percentage voortijdige schoolverlaters Midden-Groningen

3,2%

Veiligheid

2024

Aantal medewerkers sociaal team die getraind zijn in systemisch werken

8

Meldingen Veilig Thuis

357

Aantal kinderen betrokken bij huiselijk geweld/kindermishandeling (VHB + warme overdracht)

245

Overdracht van Veilig Thuis naar sociaal team (VHB + warme overdracht)

284

Preventie Nu niet zwanger (opgeschaalde casus)

2024 Totaal 20 waarvan 13 anticonceptie

Voorzorg gestart Stevig ouderschap

9 Regulier 8 gezinnen Prenataal 2 gezinnen 0 Grote gezinnen

Aantal bereikte jongeren via jongerenwerk individuele coaching

Verbeteren jeugdhulp Aantal unieke cliënten met tenminste één jeugdhulpindicatie Gemiddeld rapportcijfer jeugdhulp

2024 1.975 7,3

Aantal uithuisplaatsingen (cijfers JB Noord)

2.2.5 Participatiewet Inleiding BWRI (Bedrijf voor Werk, Re-integratie en Inkomen) voert de Participatiewet uit. Ook het taakveld armoede is belegd bij het beleidsteam van BWRI en daarmee onderdeel van de bestuursopdracht armoede. Vanaf 2026 staat BWRI als een volwaardig sociaal ontwikkelbedrijf, passend bij de landelijke ontwikkeling. Ze gaat dan verder onder de naam Midwerk (ontwikkeling, werk, inkomen). Een naam goed passend bij de cultuur van gemeente MiddenGroningen en BWRI en waarin de samenhang van het sociaal ontwikkelbedrijf als onderdeel van Midden-Groningen mooi is weergegeven. Hierbij is en blijft het doel, dat we inwoners daar waar nodig helpen om (weer) volwaardig mee te kunnen doen aan de samenleving. Om dit te bereiken bieden we aan inwoners, die niet in staat zijn om zelfstandig in hun inkomen te voorzien, (tijdelijk) inkomensondersteuning. Daarnaast krijgen inwoners met een inkomen op het sociaal minimum daar waar nodig financiële hulp, zodat ze alle noodzakelijke kosten kunnen betalen. Daarin hebben we extra aandacht voor kinderen die opgroeien in armoede. Niet alleen alle inwoners met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt kunnen zich binnen Midwerk ontwikkelen, maar ook inwoners uit een bredere doelgroep kunnen hiervoor bij ons terecht. Dit doen we bij voorkeur richting betaald werk door het inzetten van hun talenten.

Daarnaast zetten we in op persoonlijke ontwikkeling, vrijwilligerswerk en op maatschappelijke en sociale activering. Vanuit het Doorstroompunt hebben we een verbindende rol in onze arbeidsmarktregio, waarbij wordt samengewerkt om jongeren op de goede weg te helpen. Het gaat hierbij nu om hulp aan jongeren van 18 tot 23 jaar die zonder startkwalificatie uitvallen van school.

58

Vanuit het Rijk ontvangen we financiële middelen voor het: •

verstrekken van uitkeringen als betaald werk (nog) niet lukt;

•

extra ondersteunen van inwoners met een laag inkomen;

•

ontwikkelen van talenten van inwoners;

•

organiseren van beschermde werkplekken;

•

toekomstbestendig inrichten en versterken van de infrastructuur van het sociaal ontwikkelbedrijf.

Ambities Iedere inwoner kan op een volwaardige manier meedoen aan de samenleving, doordat in het levensonderhoud kan worden voorzien en de middelen er zijn om deel te nemen aan sociale activiteiten. We stellen inwoners in staat hun talenten te ontwikkelen en in te zetten, bij voorkeur richting betaald werk. De regie ligt bij de inwoner zelf; zij nemen het initiatief om stappen te zetten in hun ontwikkeling en loopbaan. Midwerk vervult hierbij een sleutelrol om dit proces op een goede manier te faciliteren. Dit doen we door kansen te creëren op het gebied van werk, inkomen, begeleiding en perspectief voor degenen die hierin een steuntje in de rug kunnen gebruiken. Trends en ontwikkelingen Wetgeving Het wetsvoorstel Participatiewet in Balans heeft vertraging opgelopen, waardoor de beoogde gefaseerde inwerkingtreding nu vanaf 1 januari 2026 wordt verwacht. De Wet tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek geeft gemeenten de bevoegdheid om een vaste vergoeding te verstrekken aan alleenverdienende huishoudens met een lager besteedbaar inkomen door een complexe samenloop van fiscale regels, toeslagen en sociale zekerheid. Gemeenten ontvangen hiervoor tijdelijk in de jaren 2025, 2026 en 2027 een decentralisatie-uitkering, via de meicirculaire.

Deze regeling sluit aan op de regeling alleenverdienersproblematiek 2023 & 2024, waarvoor gemeenten, waaronder Midden-Groningen, reeds budget ontvingen voor bijzondere bijstand aan deze huishoudens. Met de invoering van het wetsvoorstel “Van school naar duurzaam werk”, wordt de maximumleeftijd van de doelgroep van de Doorstroompunten verhoogd van 23 naar 27 jaar. Vanuit het Rijk worden hiervoor extra middelen beschikbaar gesteld. De oorspronkelijke ingangsdatum was gepland voor 1 augustus 2025, maar is door budgettaire wijzigingen uitgesteld naar 1 januari 2026. Rijksmiddelen Onze gemeente heeft met het sociaal ontwikkelbedrijf Midwerk een plek waar inwoners, met of zonder bijstandsuitkering, zich kunnen ontwikkelen, scholing kunnen volgen en werkervaring kunnen opdoen. Het biedt betaald werk aan wie (nog) niet bij een reguliere werkgever terecht kan, met als doel duurzame inzetbaarheid. Door de veranderende arbeidsmarkt zijn blijvende investeringen nodig. Van 2025 tot 2035 stelt het Rijk, via de meicirculaire, jaarlijks een impulsbudget beschikbaar om Midwerk verder te ontwikkelen tot een toekomstbestendige organisatie. Voor dit impulsbudget heeft gemeente Midden-Groningen een financiële verplichting binnen de Gemeenschappelijke Regeling Wedeka voor de inwoners die daar zijn geplaatst met een Wsw-indicatie

59

Regionale ontwikkelingen Binnen Werk In Zicht is de JTF-subsidie “Waardewerk” aangevraagd. Deze subsidie loopt van 1 september 2025 tot 1 oktober 2028 en heeft als doel werkgelegenheid te creëren voor inwoners die nu (nog) geen aansluiting vinden op de arbeidsmarkt. Het project sluit aan bij de sociale agenda van Nij Begun, waardoor er ook op lange termijn middelen beschikbaar blijven voor een structurele inbedding in het werkontwikkelbedrijf. Lokale ontwikkelingen We zijn aan de slag met de aanbevelingen van het minimabeleid. Dit vraagt om een kritische blik op inzet en gebruik van geboden ondersteuning.. Met een meer (uit)vraag gestuurde werkwijze zal er veel meer aansluiting zijn op ondersteuning bij de werkelijke behoeften van onze inwoners.

Doelstelling a. De financiële hulp past goed bij wat onze inwoners met een laag inkomen nodig hebben We vinden het belangrijk dat alle inwoners mee kunnen doen aan sportieve, culturele of andere sociale activiteiten. Dit mag geen onhaalbaar privilege zijn voor inwoners met een laag inkomen of die weinig geld te besteden hebben. Daarom ondersteunen we deze inwoners door het inzetten van verschillende financiële regelingen. Hierbij hebben we extra aandacht voor kinderen, waarbij we intergenerationele armoede willen tegengaan en/of doorbreken door kinderen een kans te geven zich volop te ontwikkelen. Dit doen we bijvoorbeeld door de inzet van het Meedoenfonds, Jeugdfonds Sport- en Cultuur en Stichting leergeld. De financiële ondersteuning betreft ook de inzet van bijvoorbeeld bijzondere bijstand, inkomenstoeslag en de aanvullende ziektekostenverzekering . Hieronder valt ook de inzet op compensatie voor de alleenverdienende inwoner. We verstrekken subsidies aan maatschappelijke organisaties die binnen onze gemeente een belangrijke rol spelen om armoede tegen te gaan. Hiermee kunnen inwoners met een laag inkomen worden geholpen. Het gaat onder andere om: Kledingbank Maxima, Voedselbank, Stichting Urgente Noden, Jeugdfonds Sport en Cultuur, Stichting leergeld en Vereniging Humanitas.

Acties We voeren de aanbevelingen uit van het minimabeleid Voor 2026 ligt de focus voor het minimabeleid met name op het intern inrichten van het dashboard armoede, het in eigen beheer nemen van het Meedoenfonds en de toekomstbestendigheid van de CAZ. Met de inzet van panels willen we inwoners actief betrekken bij de vormgeving van aanbod en daadwerkelijke behoeften, zodat ondersteuning zo effectief mogelijk wordt ingezet. Hierin willen we de samenwerking met de externe professionals en ketenpartners, niet verbonden aan de gemeente, versterken als verlengstuk van de dienstverlening. Vaak ligt hier al een vertrouwensbasis.

60

Doelstelling b. Inwoners hebben een betaalde baan. Als dat (nog) niet lukt, dan blijven inwoners hun talenten en mogelijkheden gebruiken Door in te zetten op de individuele talenten en mogelijkheden zetten inwoners bij voorkeur een stap richting betaald werk. Het is bekend dat inwoners met een betaalde baan zich niet alleen gezonder en gelukkiger voelen, maar ook minder vaak naar de huisarts gaan en minder medicijnen gebruiken. En ook niet onbelangrijk, kinderen die opgroeien in een gezin waarvan de ouders werken, gaan vaak een betere toekomst tegemoet. Lukt de stap naar betaald werk (nog) niet dan wordt er ingezet op persoonlijke ontwikkeling, vrijwilligerswerk en op maatschappelijke- en sociale activering. Werk in Zicht is het samenwerkingsverband van gemeenten, UWV, sociaal ontwikkelbedrijven en partners voor de arbeidsmarktregio Groningen en Noord-Drenthe. Werk in Zicht heeft het Programmaplan 2023-2027 opgesteld. De activiteiten hierin zijn gericht op drie sporen, te weten; bereiken, ontwikkelen en duurzame inzetbaarheid. Naast de inzet op re-integratie en bemiddeling van inwoners met een uitkering wordt ook ingezet op onbenut arbeids- en ontwikkelpotentieel. Hiermee willen we 20.000 inwoners in de regio een stap vooruithelpen.

Enerzijds vanwege de huidige krapte op de arbeidsmarkt, anderzijds zijn er inwoners die (nog) niet in staat zijn om hieraan deel te nemen door een beperking of omdat scholing en ontwikkeling niet passend zijn. Voor de uitvoering van het plan krijgen we geld van de arbeidsmarktregio. Een onderdeel van deze samenwerking is de JTF-subsidie “Waardewerk”. Inwoners die (nog) geen aansluiting vinden op de arbeidsmarkt krijgen een overbrugbaan van maximaal 18 maanden binnen het werkontwikkelbedrijf. Hiermee krijgen zij een inkomen, stabiliteit en ontwikkelmogelijkheden om door te stromen naar passend werk. De samenwerking met (lokale) bedrijven zorgt voor inzicht in benodigde competenties en opleidingsvormen.

Acties We geven uitvoering aan het in 2024 vastgestelde re-integratiebeleid De inzet op onbenut arbeids- en ontwikkelpotentieel is een nieuw onderdeel van Midwerk. Voor Midden-Groningen is het streven om de komende jaren 2200 inwoners een stap in hun ontwikkeling te laten zetten. Hiermee bieden we niet alleen hulp aan inwoners met een bijstandsuitkering, maar kunnen alle inwoners met een ontwikkelvraag bij ons terecht. Voor jongeren werken we samen met onderwijsinstellingen en werkgevers en zijn hierin korte lijnen met het Doorstroompunt en de werkgeversadviseurs van Midwerk. Naast de al bestaande initiatieven gericht op werk en participatie gaat het Talentperron hierin aanvullend een belangrijke rol spelen. Het Talentperron onderscheidt zich door zijn unieke aanpak: een combinatie van fysieke hulpmiddelen, persoonlijke begeleiding en een omgeving die de bezoeker centraal stelt. Daarnaast biedt het Talentperron onze medewerkers de mogelijkheid om hun expertise te vergroten en op een innovatieve manier bij te dragen aan de doelstellingen in de rol van gids. Vanuit het Europees Sociaal Fonds wordt het project ‘Weer in Beeld’ betaald, dat zich richt op het ondersteunen van inwoners die al een tijd niet zijn gesproken door de gemeente. Op basis van de goede resultaten krijgt dit project een vervolg, tot september 2027.

In samenwerking met de sociale teams ligt de focus daarin nu op de ontwikkelkansen van de doelgroep “ontheffers”.

61

Doelstelling c. Inwoners met een arbeidsbeperking kunnen een eigen inkomen verdienen Als consequentie van de wetswijziging van 1 januari 2015 kunnen er geen mensen meer instromen in de Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw). Om de beweging in de terugloop van medewerkers met een Wsw-indicatie op te kunnen vangen, is afgesproken dat het aantal beschutte werkplekken en afspraakbanen binnen het werkontwikkelbedrijf jaarlijks met maximaal 20 fte wordt uitgebreid.

Acties We nemen initiatief bij het matchen van inwoners We nemen actief initiatief om inwoners met een arbeidsbeperking te matchen bij het vinden en behouden van passend betaald werk, zowel binnen ons werkontwikkelbedrijf als bij externe werkgevers. De meerwaarde van Midwerk richt zich op inzet van drempelverlagende ondersteuning, zoals loonkostensubsidie, werkplekaanpassingen, jobcoaching en nazorg. Hierdoor maken we een duurzame inzetbaarheid voor werknemers en werkgevers mogelijk. Om sociaal ontwikkelbedrijven en beschut werk toekomstbestendig in te kunnen richten, wordt vanuit het Rijk jaarlijks (tot 2035) een impulsbudget beschikbaar gesteld. Dit budget, gebaseerd op het doelgroepregister en aangevuld met een infrastructurele opslag, moet leiden tot 10.000 extra banen binnen werkontwikkelbedrijven. Tevens bedoeld voor werkzoekenden die niet in aanmerking komen voor een beschutte werkplek, maar ook niet bij een “reguliere werkgever” aan de slag kunnen. Met deze middelen kan Midwerk investeren in infrastructuur, maatwerktrajecten, leer-werkprogramma’s en samenwerking met werkgevers en onderwijs. Zo kunnen we een stevig basis blijven bieden aan mensen die ondersteuning nodig hebben om duurzaam mee te kunnen doen in de samenleving.

Doelstelling d. Ondernemers krijgen snel hulp, met begrip voor hun uitdagingen Het Loket Zelfstandigen van de gemeente Midden-Groningen biedt kosteloos advies en begeleiding aan startende en gevestigde ondernemers. Hierin wordt nauw samen gewerkt met de Kredietbank Midden-Groningen.

Acties We investeren in de ondersteuning van zelfstandige ondernemers Door de inzet van het Loket Zelfstandigen bereiken we ondernemers die anders mogelijk buiten beeld blijven. Als sparringpartner en vertrouwenspersoon helpen we stagnaties op financieel of ondernemerschapsterrein te doorbreken. We ondersteunen startende ondernemers bij Bbzregelingen, renteloze leningen en het opstellen van plannen. Bieden hulp bij schulden en verwijzen zo nodig door naar de Kredietbank Midden-Groningen. Tevens wordt advies gegeven bij het verkennen van de mogelijkheden van loondienst naast het ondernemerschap, bedrijfsbeëindiging en het vinden van betaald werk. Deze investering draagt positief bij aan: •

de financiële stabiliteit en hernieuwd perspectief voor deze ondernemers ;

•

het terugdringen van maatschappelijke kosten, zoals bijvoorbeeld langdurige bijstandsafhankelijkheid of faillissement;

•

het versterken van ondernemerschap en arbeidsactivering. 62

Doelstelling e. Inwoners die nieuw zijn in Nederland voelen zich hier thuis en kunnen snel meedoen, het liefst via betaald werk Veel nieuwkomers van buiten Europa, vaak vluchtelingen, zijn verplicht om in te burgeren. De Wet inburgering 2021, die op 1 januari 2022 van kracht is geworden, heeft als doel om inburgeringsplichtigen sneller te laten participeren in de Nederlandse samenleving, bij voorkeur via betaald werk. Dit betekent dat zij de Nederlandse taal leren, kennis opdoen over onze cultuur en weten hoe zaken in Nederland geregeld zijn. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de begeleiding van inburgeringsplichtigen en het aanbieden van een passend inburgeringstraject

Acties We helpen nieuwkomers tijdens het inburgeringstraject We begeleiden nieuwkomers gedurende een periode van drie jaar bij dit traject. Dit doen we onder andere door de inzet van maatwerk, trainingen en taalondersteuning. Hiermee willen we bereiken, dat nieuwkomers snel thuis raken in onze gemeente en optimaal aan hun toekomst kunnen werken. Om financiële zorgen te voorkomen, werken we samen met de Kredietbank Midden-Groningen, die nieuwkomers de eerste zes maanden ondersteunt bij het betalen van rekeningen. Voor praktische zaken en maatschappelijke begeleiding werken we nauw samen met Vereniging Humanitas. Daarnaast fungeert Vereniging Humanitas als ontmoetingsplek, waarbij men kan oefenen met de Nederlandse taal, computervaardigheid en informatie kan krijgen over hoe alles geregeld is in Nederland. Naast de inzet van een eigen taalondersteuner wordt ook Stichting Itomtaal ingezet voor de taalondersteuning. Vanuit de wettelijke taak bieden we statushouders een sluitend inburgeringsaanbod via: •

één van de drie leerroutes: B1-route, onderwijsroute en zelfredzaamheidsroute;

•

de module Arbeidsmarkt & Participatie;

•

het participatieverklaringstraject.

Kennis van de Nederlandse maatschappij is onderdeel van alle leerroutes.

Doelstelling f. Vluchtelingen uit Oekraïne worden goed opgevangen. Sinds maart 2022 verblijven er veel vluchtelingen uit Oekraïne in Nederland. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor hun opvang en voor het verstrekken van leefgeld om in het levensonderhoud te voorzien.

63

Acties We geven financiële hulp aan vluchtelingen uit Oekraïne Vanaf februari 2023 is de hoogte van het leefgeld afgestemd op de gezinssamenstelling. Hierdoor is er betere aansluiting bij bestaande regelingen, zoals de bijstand. Vluchtelingen ontvangen geen leefgeld als zij een eigen inkomen of uitkering hebben. As een gezinslid van 18 jaar of ouder gaat werken of een uitkering ontvangt, vervalt het leefgeld voor het hele gezin. Hierbij moet de kanttekening worden gemaakt dat er maatwerk wordt toegepast, wanneer het inkomen lager is dan het bedrag aan leefgeld. In dat geval wordt er leefgeld verstrekt met verrekening van de inkomsten. Binnen het sociaal ontwikkelbedrijf worden Oekraïense vluchtelingen, waar nodig, begeleid richting werk. De meeste vinden op eigen kracht betaald werk. De Richtlijn Tijdelijke Bescherming geldt in elk geval tot 4 maart 2026.

64

Indicatoren Aantal huishoudens met een bijstandsuitkering

2021

Algemene bijstand

1.697

Bereik minimavoorziening

2021

Bijzondere bijstand (aantal huishoudens)

1.865

1.644

1.457

Individuele Inkomenstoeslag (aantal huishoudens)

1.229

1.250

1.199

Webwinkel Meedoenfonds (aantal personen)

3.604

3.891

3.875

Kledingbank Maxima (aantal personen)

1.316

2.392

ca. 2.400*

223

173

288

220

83

Jeugdfonds Sport en Cultuur (aantal kinderen)

2022

Aantal Aantal inwoners die zijn ondersteund Begeleid naar betaald werk Ondernemers die zijn geholpen door het Zelfstandigenloket

1.593 2022

Voorzieningenwijzer (aantal huishoudens) Aantal inwoners die vanuit de uitkering een betaalde baan hebben gevonden

2023

2021

2021

2022

132

132

189

110

49

16

Begeleid naar baan of bijbaan

48

9

Begeleiding startende ondernemers

29

18

Hulp bij beëindiging onderneming

13

4

Uitstroom uit de bijstand (geheel of gedeeltelijk)

11

4

Aantal inwoners met een baan in de beschermde omgeving van het ontwikkelbedrijf BWRI

111

2023

Hulp bij problematische schulden

Aantal (peildatum 31 december)

111 2023

Aantal ondernemers gesproken

Aantal inwoners met een arbeidsbeperking die een betaalde baan heeft bij een normale werkgever

2021

2022

108

2021

119

2022

2023 127

2023

Opdracht van het Rijk

37

41

44

Aantal ingevulde plekken (peildatum 31 december)

64

79

89

Aantal inburgeringstrajecten WI2021

2022

2023

Aantal gestart

82

123

Aantal lopend (peildatum 31 december)

0

147

Aantal afgerond (peildatum 31 december)

0

71

Vluchtelingen uit Oekraïne worden goed opgevangen Aantal vluchtelingen geholpen met leefgeld

2021

1.580

2023

2022

174

1.616

2025 (Prognose)

2023

2022

174

1.614

2024 (Prognose)

2022 347

2023 255

Opmerking: Gezien de ontwikkelingen is er gekozen voor een andere opmaak indicatoren. * Daarnaast wordt vanuit de evaluatie minimabeleid gekeken hoe we het bereik van de minimavoorzieningen naar de toekomst anders/beter kunnen monitoren en hoe dit op een juiste wijze vorm te geven in de opmaak van de andere indicatoren.

65

2.2.6 Schuldhulpverlening Inleiding De Kredietbank Midden-Groningen voert de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) uit. Ons beleidsplan 2022-2026 met de titel ‘Samen zorgen voor rust in je geldzaken’ helpt ons hierbij. Belangrijke onderwerpen voor 2026 zijn: •

Het aantal inwoners met geregistreerde problematische schulden in Midden-Groningen verlagen;

•

Het bieden van maatwerk aan verschillende doelgroepen;

•

Inwoners blijven zoveel mogelijk zelf de baas over hun financiën.

Ambities Samen met onze klanten zorgen wij voor rust in geldzaken. Wij willen makkelijk bereikbaar zijn voor onze inwoners en werken op basis van vertrouwen. Wanneer wij hulp bieden, blijven inwoners zoveel mogelijk zelf de baas over hun financiële situatie. Wij hebben een persoonlijke aanpak en stellen onze klant centraal. Dat doen wij vanuit de overtuiging dat iedereen in Midden-Groningen recht heeft op een toekomst zonder geldzorgen. Trends en ontwikkelingen De schuldenproblemen in Midden-Groningen zijn groot. Gemiddeld heeft 8,9% van de Nederlanders problematische schulden. In Midden-Groningen is dit 10,7%. (Bron: CBS, Schuldenproblematiek in beeld, januari 2024). Wij willen deze problemen aanpakken. Daarom sluiten wij aan bij de landelijke ontwikkelingen zoals de invoering van de basisdienstverlening. Ook in de regio zijn wij betrokken om schuldenproblematiek aan te pakken. Zo werken wij actief mee aan het uitwerken en uitvoeren van de maatregel 'Versterken financiële weerbaarheid' uit Nij Begun. Landelijke ontwikkelingen Het kabinet, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de Vereniging voor Schuldhulpverlening en Sociaal Bankieren (NVVK), en de Vereniging van Leidinggevenden in het Sociaal Domein (Divosa) hebben op 21 maart 2024 een plan getekend waarmee de schuldhulpverlening in Nederland nog verder wordt versterkt.

Deze basisdienstverlening moet leiden tot een toegankelijk hulpaanbod dat in iedere gemeente uit dezelfde onderdelen bestaat. Veel van de onderdelen maken al deel uit van onze dienstverlening. Het onderdeel 'begeleiding vanuit de basisdienstverlening' verdient nog extra aandacht. Dit is onderdeel van de plannen van Nij Begun. Regionale ontwikkelingen In de sociale agenda van Nij Begun is de maatregel 'Versterken financiële weerbaarheid' opgenomen. Deze maatregel bestaat uit drie onderdelen: een (doorbraak)fonds, financiële voorlichting/educatie en de (nog uit te werken) 'doel-doen-methode'. In dit plan werken inwoners met schuldenproblematiek aan zelfgekozen doelen. Deze doelen sluiten aan op hun talenten en mogelijkheden. Het plan sluit aan bij de eisen uit de basisdienstverlening. Voor het jaar 2026 is onze ambitie om 10 trajecten volgens dit plan uit te voeren. Lokale ontwikkelingen Eind 2026 loopt het beleidsplan van de Kredietbank 'Samen zorgen voor rust in je geldzaken' af. In 2026 werken wij daarom aan een nieuw beleidsplan. In dit beleidsplan houden wij rekening met alle lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen. Zoals de doelen van de nieuw te vormen raad en college van komend jaar, Nij Begun en de Basisdienstverlening.

66

Doelstelling a. Het percentage inwoners met geregistreerde problematische schulden is gelijk aan of lager dan het landelijk gemiddelde In Midden-Groningen heeft 10,7% van de inwoners geregistreerde problematische schulden. Het gemiddelde in Nederland is 8,9%. Het verschil met het landelijk gemiddelde is 1,8%. Wij willen dat het aantal inwoners met geregistreerde problematische schulden gelijk is aan of lager is dan het landelijk gemiddelde. Om dit doel te halen zetten wij in op verschillende acties, zo geven wij inwoners bijvoorbeeld informatie over geldzaken. Dit noemen wij preventie. Team Eropaf zet zich in om inwoners met beginnende schuldenproblematiek zo vroeg mogelijk te bereiken. Zij bieden deze inwoners bijvoorbeeld een adviesgesprek bij de Kredietbank of hulp bij een betalingsregeling aan. Samen met onze samenwerkingspartners zetten wij ons in om 'Geldfit-lokaal' en 'Geldfit-Jong' in Midden-Groningen op te zetten. Het doel hiervan is om inwoners met geldzorgen eerder en in de buurt te kunnen helpen.

Acties Wij vergroten ons bereik en onze bekendheid onder onze inwoners. Dit doen wij door het inzetten van de volgende, meetbare, instrumenten: Preventief •

Kinderen en jongeren bereiden wij voor op hun financiële toekomst: zij leren over geldzaken. Alle jongeren die 18 jaar worden ontvangen een verjaardagskaart. De informatie achter de bijbehorende QR-code informeert ze over wat er verandert als ze 18 jaar worden. Wij zijn op verschillende momenten aanwezig op middelbare scholen. Tijdens de projectweken, op Prinsjesdag en tijdens de voorjaarsmarkt. Ook onderzoeken wij de mogelijkheden om ons wekelijkse spreekuur op het Aletta Jacobs college voort te zetten. Alle basisscholen ontvangen een aanbod voor financiële educatie. Onze educatieve geldkist is beschikbaar om basisschoolleerlingen te leren over geld;

•

Samen met drie regionale kredietbanken verkennen we (vanuit Nij Begun) de ontwikkeling van een gezamenlijk aanbod voor financiële educatie en preventie voor jongeren tot 28 jaar;

•

Wij organiseren minimaal drie keer per jaar een budgetcursus, bij voldoende aanmeldingen vaker;

•

Wij gaan inwoners actief wijzen op de geldplannen zoals 'rondkomen met kinderen', 'bijna 18' en 'pensioen'. Wij meten maandelijks hoeveel mensen van deze geldplannen gebruik hebben gemaakt;

•

Samen met BWRI organiseren wij een wekelijks spreekuur en krijgen alle medewerkers van het werkbedrijf de mogelijkheid om een budgetworkshop te volgen;

•

Met onze netwerkpartners werken wij samen om armoede en schuldenproblematiek aan te pakken. Wij zijn aanwezig bij de 6 wekelijks bijeenkomsten van het armoedepact en onderzoeken de mogelijkheid om het 'Samen voor elkaar festival' in 2026 opnieuw te organiseren;

•

Samen met onze samenwerkingspartners zetten wij Geldfit-lokaal en Geldfit-Jong op. Hierbij zetten wij ook in op het bereiken van inwoners met een migratieachtergrond.

67

Schulden klein houden Inwoners met schulden worden per brief, telefoon of persoonlijk benaderd. Wij onderzoeken of wij, met kleine aanpassingen in onze aanpak, meer inwoners kunnen bereiken. Als we vroegsignalen van andere aanbieders kunnen ontvangen zetten wij ons in om hierbij aan te sluiten. We weten dat onze inzet effect heeft wanneer het aantal succesvolle contactpogingen van Team Eropaf stijgt en meer inwoners de aangeboden hulp accepteren. Problematische schulden Team Eropaf benadert ook inwoners met langdurige, problematische schulden (voormalig NPGproject IJsberg). Ook in 2026 zetten wij ons in om deze (vaak lastig te bereiken) doelgroep hulp te bieden. Wij blijven dit doen door kleine veranderingen in onze werkwijze aan te brengen en het effect hiervan te meten (bijvoorbeeld door verandering van gesprekstechnieken of communicatie). We overleggen met de dorpsraad van Foxhol om samen inwoners met financiële problemen te bereiken als onderdeel van de dorps- en wijkplannen. Door het uitvoeren van deze acties willen wij het bereik onder onze inwoners vergroten. Wanneer we een stijging zien in het aantal advies- en intakegesprekken dat wij voeren weten wij dat onze inzet effect heeft.

Doelstelling b. Wij bieden maatwerk aan verschillende doelgroepen, zo kort als het kan, zo lang als nodig Inwoners die hulp ontvangen van de Kredietbank Midden-Groningen, ontvangen hulp die het beste past bij hun persoonlijke situatie. Daarbij houden we rekening met verschillende doelgroepen. We kiezen voor de minst ingrijpende vorm van hulp, waarbij de inwoner zoveel mogelijk de baas blijft over zijn financiële situatie. Iedere inwoner met financiële zorgen ontvangt een passend hulpaanbod. Dit kan een adviesgesprek of budgetcoaching zijn, maar ook een schuldregeling of budgetbeheer. Statushouders in Midden-Groningen worden financieel ontzorgd. Daarbij is het doel dat het aantal statushouders waar de Kredietbank de vaste lasten van doorbetaalt daalt. Wij zetten in op een uitstroom van 80% binnen 1 jaar. De ervaring leert dat inwoners uit Midden-Groningen die onder bewind staan dit veelal nodig hebben. Het betreft vaak complexe dossiers. Wij willen dat het aantal inwoners met beschermingsbewind dat binnen één jaar hulp bij schulden krijgt stijgt. Om dit te bereiken bespreken we lopende schuldendossiers met bewindvoerders en proberen, waar mogelijk, belemmeringen om een schuldenregeling aan te vragen weg te nemen. Ondernemers in Midden-Groningen kunnen terecht bij het Loket Zelfstandigen.

In samenwerking met BWRI en een gespecialiseerde partner worden ondernemers met schulden geholpen. Jongeren krijgen hulp vanuit het NPG-project ‘Jongeren met Toekomst’. Dit project wordt verantwoord onder het programma NPG.

68

Acties De budgetcoach statushouders werkt met statushouders aan financiële zelfredzaamheid Om te voorkomen dat financiële zorgen de inburgering niet in de weg staan, worden statushouders na huisvesting in de gemeente financieel ontzorgd. Dit wordt gedaan door de budgetcoach statushouders, in samenwerking met BWRI en Humanitas. De belangrijkste vaste lasten worden doorbetaald. Daarbij krijgen alle nieuwe statushouders financiële begeleiding in de vorm van individuele coaching en/of groepslessen. Wanneer een statushouder na één jaar financiële ontzorging niet in staat is om zelfstandig zijn financiën te beheren dan bieden we regulier budgetbeheer aan. Een deel van de statushouders valt nog onder de oude Inburgeringswet. Ook deze statushouders wordt financiële begeleiding geboden door middel van coaching en groepslessen. Hiermee willen we ook hen begeleiden richting financiële zelfredzaamheid. In 2026 breiden wij het aantal convenantpartners uit Op dit moment hebben wij een convenant gesloten met vier kantoren die beschermingsbewind uitvoeren binnen onze gemeente. In 2026 willen wij nieuwe partijen toevoegen aan dit convenant. Op deze manier willen wij ervoor zorgen dat iedere inwoner in Midden-Groningen passende financiële ondersteuning heeft, die zo kort als kan, zo lang als nodig is duurt.

Om huizenbezitters te kunnen helpen houden wij onze kennis up-to-date Jaarlijks volgen wij een training om huizenbezitters met geldzorgen goed te kunnen helpen. We evalueren de aanbesteding van de schuldhulpverlening voor ondernemers en bepalen de vervolgactie In 2026 evalueren wij de aanbesteding van de schuldhulpverlening voor ondernemers. Wanneer het nodig is ondernemen wij actie op de uitkomsten van deze evaluatie.

Doelstelling c. Wij werken met onze klanten aan financiële zelfredzaamheid. Het aantal klanten met budgetbeheer daalt met 30% ten opzichte van 2022. Om deze doelstelling te bereiken werken alle collega’s met klantcontact van de Kredietbank met het traject ‘duurzame uitstroom’. In het beleidsplan 'Samen zorg voor rust in je geldzaken' 2022-2026 hebben we deze doelstelling opgenomen. 2022 is het startpunt voor het meten van onze resultaten.

Acties Klanten die kunnen uitstromen wordt een traject ‘duurzame uitstroom’ aangeboden Samen met onze klanten werken we aan het verbeteren van financiële vaardigheden. Dit bereiken wij door vanaf het eerste contact met onze klanten te starten met financiële begeleiding. Onze klanten maken niet langer gebruik van onze hulp dan nodig (zo kort als kan, zo lang als nodig) en stromen, waar mogelijk, blijvend uit. Hierbij hebben wij bijzondere aandacht voor de klanten die langer dan 6 jaar in budgetbeheer zitten. Zo laten we bijvoorbeeld de betalingen van de vaste lasten stap voor stap weer over aan de inwoner. Zo kunnen we ervoor zorgen dat onze inwoners niet opnieuw financiële problemen krijgen.

69

2.2.7 Sociale teams Inleiding De sociale teams hebben een centrale rol in het sociaal domein. Zij zijn vaak het eerste aanspreekpunt voor inwoners die een vraag tot ondersteuning hebben. De sociale teams bieden de toegang tot zorg en ondersteuning. Ook geven ze zelf lichte ondersteuning aan inwoners op alle levensdomeinen. Dit werk van de sociale teams gebeurt vanuit de drie sociale wetten die we moeten uitvoeren: de Jeugdwet, de Wmo en de Participatiewet. De sociale teams zijn ondergebracht bij Kwartier Zorg en Welzijn. Het welzijnswerk wordt steeds meer geïntegreerd binnen de teams. De langdurige samenwerkingsrelatie met Kwartier Zorg en welzijn, uitvoerder van de sociale teams en welzijn, eindigt uiterlijk 1 januari 2028. Eind 2023 gaf Kwartier aan de wettelijke taken rond de toegang tot jeugdhulp niet langer te kunnen uitvoeren. Uit onderzoek, uitgevoerd door BDO, bleek dat Kwartier onvoldoende invulling geeft aan het strategisch partnerschap om de toekomstige ontwikkelingen en landelijke richtlijnen voor stevige Lokale Teams vorm te kunnen geven. Op 3 april 2025 heeft het college ingestemd met de inrichting van een gemeentelijke stichting voor de uitvoering van sociale teams en welzijn. Kwartier en gemeente werken nauw samen om de transitie naar deze nieuwe vorm zo goed mogelijk te laten verlopen voor inwoners en personeel.

Kwartier heeft aangeboden de statuten van de huidige stichting aan te passen en over te dragen aan het college. De beoogde ingangsdatum van de nieuwe stichting is 1 januari 2027. De sociale teams zijn belangrijk voor sociale veerkracht. Zij helpen mee aan de verandering die we willen maken. Samen met inwoners kijken ze naar wat wél goed gaat, wat mensen zelf kunnen en wat zij samen met de mensen om hen heen kunnen doen om problemen en moeilijkheden aan te pakken. Zodat er met de inwoners betere oplossingen worden gevonden. Naast aandacht voor de transitie blijft de focus in 2026 gericht op een goede toegang tot jeugdhulp en het versterken van de sociale basis door het bieden van passende collectieve voorzieningen en activiteiten. Vanaf 2025 pakken we als gemeente onze strategische rol meer op in de verwachting dat we sneller de juiste stappen kunnen gaan zetten in het licht van de Hervormingsagenda Jeugd en de Het Toekomstscenario Jeugdbescherming. Voor beiden zijn stevige Lokale Teams een belangrijke voorwaarde. Ambities De sociale teams bevorderen de veerkracht, zeggenschap en het eigenaarschap van onze inwoners, juist in die situaties waarin deze kleiner dreigen te worden. De sociale teams helpen inwoners bovendien om de kring van mensen om hen heen breder en sterker te maken. Ze bieden ondersteuning zo nabij mogelijk, collectief waar mogelijk, individueel waar nodig.

De sociale teams verzorgen daarnaast toegang tot geïndiceerde hulp en begeleiding. Trends en ontwikkelingen De sociale teams blijven zich ontwikkelen De sociale teams werken sinds 2021 met vier ontwikkelvelden. Deze ontwikkelvelden zijn bedoeld om werkwijzen in de teams te verbeteren. De ontwikkelvelden hebben betrekking op de samenwerking met het onderwijs, de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg, complexe problematiek in gezinnen en het organiseren van een integrale toegang voor de inwoner tot het gehele sociaal domein. Alle medewerkers van de teams dragen actief bij aan de ontwikkelvelden. Eind 2021 zijn de plannen van aanpak vastgesteld. De teams werken verder aan het uitvoeren van deze plannen.

70

Werken aan verandering met NPG-projecten Vanuit het NPG wordt er gewerkt aan een goede toekomst voor iedereen. Verschillende projecten worden vanuit de visie Sociale veerkracht uitgevoerd. In een aantal van deze projecten hebben de sociale teams een centrale rol: bevordering sociale veerkracht , inzet van ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting. Met deze projecten worden nieuwe werkwijzen uitgeprobeerd om inwoners meer eigenaarschap en zeggenschap te geven en de kring rondom hen groter te maken. De NPG-projecten zijn verder uitgewerkt in programma 2.5 Gevolgen gas -en zoutwinning en lokaal programma NPG. Beheersing kosten sociaal domein De sociale teams bieden de toegang tot zorg en ondersteuning. Daarmee spelen ze een belangrijk rol in het beheersen van de kosten van jeugdhulp en Wmo. De sociale teams geven uitvoering aan de beheersmaatregelen en eventuele opvolging daarvan. Voor de beheersing van de kosten jeugdhulp nemen we sinds 2025 steeds meer regie. Zie 2.2.3 Wmo en 2.2.4 Jeugd voor meer informatie over de beheersmaatregelen. Integrale toegang tot het sociaal domein Uiterlijk 1 januari 2028 willen we invulling geven aan een gemeentelijke stichting waarbij de sociale teams en de welzijnstaken worden uitgevoerd. Vanuit de Hervormingsagenda werken we aan snelle laagdrempelige ondersteuning dichtbij onze inwoners.

We willen zorgen voor een stevige sociale basis door uitbreiding van passende collectieve voorzieningen en activiteiten en normalisering van problematiek. We bieden vanuit de sociale teams basisondersteuning aan onze inwoners en daarnaast werken we aan uitbreiding van basishulp die we zonder indicatie kunnen aanbieden.

Doelstelling a. De sociale teams begeleiden inwoners naar de juiste zorg en ondersteuning We streven ernaar dat inwoners de meest passende ondersteuning krijgen, die daadwerkelijk helpt om weer zo snel mogelijk eigen regie over zijn of haar (gezins)leven te kunnen voeren. De sociale teams spelen daarin een belangrijke rol. Dat vraagt om goede aansluiting op de vraag van inwoners, vanuit de visie Sociale veerkracht. Hiervoor zetten we in op het verder ontwikkelen van de inrichting en werkwijzen van de sociale teams. En gaan we meer sturen op het resultaat van zorg en ondersteuning die ook bijdragen aan het bredere welbevinden van de inwoner en zijn of haar omgeving. Onderdeel van het sturen op resultaat is het monitoren en verbeteren van de kwaliteit van zorg en ondersteuning van jeugdhulp. Dit gebeurt met een periodieke controle op de aanwezigheid en kwaliteit van een plan.

Acties We implementeren en gaan verder met het ontwikkelen van Bevorderen Sociale Veerkracht Het NPG project bevordering sociale veerkracht is afgerond. De sociale teams hebben een belangrijke rol in het verder implementeren en uitdragen van de visie Sociale veerkracht, zodat zij onze inwoners nog beter naar de juiste zorg en ondersteuning kunnen begeleiden. Ingezette zorg en ondersteuning heeft alleen zin als deze leidt tot een verhoging van het welbevinden van de inwoner en zijn of haar omgeving. We willen meer sturen op het resultaat van de geboden ondersteuning. Onderdeel van het sturen op resultaat is het monitoren en verbeteren van de kwaliteit van zorg en ondersteuning van jeugdhulp. Dit gebeurt middels een periodieke controle op de aanwezigheid en kwaliteit van een plan.

71

We voeren het NPG-project Inzet Ervaringsdeskundigen Armoede en Sociale Uitsluiting uit De inzet van ervaringsdeskundigen helpt om de drempel tot ondersteuning te verlagen en zorgt ook voor nauwere aansluiting op de vraag van inwoners in een armoede of financiële schuldsituatie. Deze manier van werken past goed in de visie Sociale veerkracht. Dit NPG-project wordt verder toegelicht in paragraaf 2.5.4. We voeren vroegsignalering van armoede en schulden integraal uit binnen de sociale teams Het voorkomen van schulden levert maatschappelijk en financieel grotere winst op dan het oplossen van schulden. Tegelijkertijd is het voor inwoners om verschillende redenen lastig om tijdig hulp en ondersteuning te zoeken en te vinden. Daarom is de inzet op een integrale aanpak voor vroegsignalering van groot belang. Dit NPG-project wordt verder toegelicht in paragraaf 2.5.4.

Doelstelling b. De sociale teams werken meer samen met de welzijnsdiensten De sociale teams hebben een belangrijke rol in het uitdragen van de visie Sociale veerkracht. We willen de werkwijzen en inrichting van de sociale teams verder ontwikkelen, zodat zij onze inwoners nog beter naar de juiste zorg en ondersteuning kunnen begeleiden. Ingezette zorg en ondersteuning heeft alleen zin als deze leidt tot een verhoging van het welbevinden van de inwoner en zijn of haar omgeving. We willen de samenwerking tussen welzijn, participatie, kredietbank en de toegang tot Wmo en jeugdhulp versterken door samen in te zetten op passende ondersteuning. Dit gebeurt middels een periodiek aanmeldoverleg over gewenst aanbod.

Acties We investeren in de samenwerking tussen sociale teams en welzijnsdiensten In 2025 is een uniforme aanmeldroute voor de gebiedsteams ingevoerd. In alle teams worden op dezelfde wijze nieuwe aanmeldingen besproken. Vanuit alle disciplines is een vertegenwoordiger betrokken. Het gaat om toegang jeugdzorg, Wmo, welzijnstaken, wijkcoaches BWRI en de kredietbank. In 2026 wordt deze werkwijze geborgd. We versterken de samenwerking tussen de sociale teams en jongerenwerk. Vanuit de sociale teams zetten we het voorliggend veld steeds meer in. Casemanagers jeugd en jongerenwerkers werken vanaf 2023 samen in de sociale teams. Op deze manier worden jongeren, waar mogelijk, laagdrempelig ondersteund door een jongerenwerker. Daarna kan, indien nodig, opgeschaald worden naar de toegang tot jeugdzorg.

Doelstelling c. Inwoners ontvangen de benodigde hulp en ondersteuning binnen de wettelijke termijnen We zetten in op het verkleinen van de wachtlijsten binnen de sociale teams en het beperken van de wachttijden tot de wettelijke termijnen.

72

Acties We geven uitvoering aan de beheersmaatregelen en eventuele opvolging daarvan We hebben meerdere beheersmaatregelen ingezet om de jeugdhulp beter en goedkoper te maken. De inhoudelijke en financiële voortgang is gemonitord met het dashboard Sociaal domein. We zetten in op het voorkomen van wachtlijsten We zijn gestart met het werken in gebiedsteams. Hierdoor wordt de samenwerking tussen de sociale teams en welzijnswerk versterkt met het doel meer voorliggend op te pakken en onnodige verwijzing naar zorg te voorkomen.

Doelstelling d. De sociale teams hebben een goed beeld van de lokale ondersteuningsbehoefte en maatschappelijke uitdagingen Goed zicht op de lokale ondersteuningsbehoefte en maatschappelijk uitdagingen zorgt ervoor dat we beter kunnen inschatten of de sociale teams de goede dingen doen, en of ze de goede dingen goed doen. De sociale teams kunnen zich met de juiste informatie en gegevens ook beter en sneller aanpassen aan ontwikkelingen in de lokale samenleving.

Acties We geven periodiek samen met de sociale teams duiding aan de cijfers en ontwikkelingen in de indicatoren We verzamelen periodiek gegevens over zorggebruik voor managementrapportages en voor verbetering van kwaliteit en efficiëntie van zorggebruik. We signaleren trends, kostenontwikkeling en opvallende afwijkingen. In 2025 werken we aan de systematisering van de verzameling van gegevens, de analyse ervan en de vervolgstappen in de vorm van verbetering van werkwijzen. We werken in 2026 aan het implementeren van de gebiedsanalyses We werken met gebiedsanalyses om passende voorzieningen en activiteiten te bieden per gebiedsteam.