03. Programmabegroting 2022-2025
Tekst van het document
Doelstellingen a. De inwoners van Midden-Groningen ontvangen financiële ondersteuning die het beste past bij hun persoonlijke situatie. Wij willen onze inwoners maximaal ondersteunen bij schulden of financiële problemen. Onze inwoners ontvangen de best passende, maar minst ingrijpende financiële maatregel. De ondersteuning door beschermingsbewindvoerders duurt niet langer dan noodzakelijk is.
Acties Wij onderhouden intensief contact met beschermingsbewindvoerders. In dit contact hebben wij aandacht voor kennisoverdracht. Beschermingsbewindvoerders leiden klanten sneller door naar schuldhulpverlening en bevorderen financiële redzaamheid van klanten. De gemeente Midden-Groningen heeft samenwerking gezocht met beschermingsbewindvoerders. In 2022 werken we samen op basis van de gemaakte werkafspraken uit het convenant en evalueren we deze.
Doelstellingen b. Minder problematische schulden onder de inwoners van de gemeente Midden-Groningen. In de gemeente Midden-Groningen is veel verborgen schuldenproblematiek. Problematische schulden zorgen voor stress en onnodige gezondheidsproblemen bij inwoners. Dit leed kan worden voorkomen door samen met de inwoner te werken aan een oplossing. Indicatoren Het aantal inwoners op de CAK lijst. De hoogte van het schuldbedrag van inwoners. Het aantal gesprekken wat in het kader van laatsignalering wordt gevoerd. Het aantal succesvolle doorverwijzingen.
73
Acties Wij ontwikkelen een succesvolle werkwijze om mensen met problematische schulden bij de zorgverzekeraar te ondersteunen. Per 1-10-2021 zijn wij gestart met laatsignalering via het NPG-project De IJsberg. Inwoners met meer dan zes maanden achterstand bij de zorgverzekeraar willen wij ondersteuning bieden naar een toekomst zonder problematische schulden. Wij beschrijven onze werkwijze zodat de sociale teams deze werkwijze kunnen volgen. Wanneer 'project ijsberg' is afgelopen worden inwoners met problematische schulden bij de zorgverzekeraar nog steeds actief benaderd.
Doelstellingen c. Ondernemers vinden de route naar gemeentelijke schuldhulpverlening op maat. Bekend is dat ondernemers een hoge drempel ervaren om hulp te zoeken bij financiële problemen en daarom te laat hulp zoeken. Daarnaast weten veel ondernemers niet dat de gemeente kan helpen.. De coronacrisis heeft op ondernemers een grote invloed. Juist in deze tijd is hulp bij financiële problemen hard nodig. Daarom willen wij onze dienstverlening aan ondernemers met financiële problemen onder de aandacht brengen. Indicatoren Aantal kennismakingsgesprekken met ondernemers. Voortgangsmeting van de trajecten. Heeft de geboden ondersteuning geleid tot een oplossing van de schuldenproblematiek?
Acties De Kredietbank Midden-Groningen werkt actief mee aan het loket zelfstandigen in coronatijd. Ondernemers met financiële problemen melden zich bij het 'loket zelfstandigen in coronatijd'. Het loket is een samenwerking tussen BWRI, economische zaken en de kredietbank. Samen zorgen we voor goede onderlinge afstemming. Zo verlagen we de drempel voor ondernemers om hulp te zoeken en zorgen we gezamenlijk voor de best passende ondersteuning voor de ondernemer. Wij zoeken actief contact met lokale ondernemersverenigingen. Zo brengen wij onze dienstverlening onder de aandacht bij ondernemers. Wij werken samen met onze ketenpartners. Samen met onze ketenpartners zorgen we voor de best passende ondersteuning voor ondernemers. Wij breiden onze online dienstverlening uit door een lidmaatschap op 155.nl. Daarnaast gaat onze dienstverlening aan ondernemers deel uitmaken van ons communicatieplan. Op deze manier geven wij bekendheid aan onze dienstverlening voor ondernemers. Om escalatie van financiële problemen te voorkomen proberen wij ondernemers tijdig te bereiken. Het lidmaatschap van 155.nl levert hier een bijdrage aan. 155.nl is een online platform wat een bijdrage levert aan het vroegtijdig bereiken van ondernemers met financiële problemen.
74
Doelstellingen d. Wij bevorderen de financiële redzaamheid van onze klanten. Hiermee starten we zodra er sprake is van een geslaagde minnelijke schuldenregeling of wettelijke schuldsanering (WNSP). Zo blijven onze klanten betrokken bij hun persoonlijke financiële situatie en verlagen wij de drempel om uit te stromen. Budgetcoaching speelt een actieve rol in deze uitstroom. Samen met de klant stellen wij een persoonlijk afbouwplan op. Hierbij zetten wij in op de eigen kracht van de klant.
Acties Wij sluiten ons aan bij het 'collectief schuldenregelen' en 'schuldenknooppunt' van de NVVK. Mensen met financiële problemen worden zo sneller, beter en efficiënter geholpen bij het regelen van hun schulden.
Doelstellingen e. Wij ontwikkelen een werkwijze voor jongeren met schulden of financiële problematiek. Uit cijfers van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (NIBUD) blijkt dat één op de vier jongeren betalingsachterstanden heeft. Daarnaast kent onze regio generatiearmoede; armoede die wordt overgedragen van ouder op kind. Wij willen ons inzetten om deze cyclus te doorbreken. Door jongeren met schulden of financiële problematiek te ondersteunen willen we een basis leggen voor hun verdere toekomst zonder schulden. Indicatoren Aantal aangemelde jongeren. Aantal lopende trajecten.
Acties Wij bereiken jaarlijks 50 jongeren. Deze jongeren bereiken wij via het NPG-project Jongeren met toekomst. Professionals op het gebied financiën en arbeidsbemiddeling zetten zich samen in om het aantal problematische schulden onder jongeren te laten afnemen en generatiearmoede te doorbreken.
Doelstellingen f. Wij werken volgens de NVVK belofte. Door te werken volgens de NVVK-belofte wordt de kwaliteit van schuldhulpverlening binnen alle Nederlandse gemeenten gewaarborgd. De NVVK-belofte is een initiatief van de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK). De Kredietbank Midden-Groningen werkt conform de belofte en gedragscodes van de NVVK. Indicatoren Doorlooptijd van aanmeldingen. Klanttevredenheidonderzoek.
75
Acties Wij sluiten geen klanten uit van schuldhulpverlening. Iedere inwoner ontvangt een passend hulpaanbod. Na afronding van een schuldhulpverleningstraject zijn onze klanten financieel zelfredzaam. Al tijdens het schuldhulpverleningstraject werken wij met onze klanten aan het verbeteren van financiele zelfredzaamheid. Zo voorkomen wij recidive.
Doelstellingen g. Wij zorgen voor een brede bekendheid van de mogelijkheden van de kredietbank. We willen inwoners met financiele problemen zo vroeg mogelijk bereiken om erger te voorkomen. Indicatoren Bereik op social media n.a.v. communicatieplan. Aantal doorverwijzingen vanuit de samenwerkingspartners.
Acties Wij zetten in op financiële bewustwording van jong tot oud in de gemeente Midden-Groningen. Hierbij hebben wij aandacht voor specifieke doelgroepen zoals jongeren en ondernemers. Wij implementeren ons communicatieplan. De kredietbank Midden-Groningen zorgt structureel voor communicatie uitingen.
Doelstellingen h. Zoveel mogelijk inwoners met beginnende betalingsachterstanden ontvangen een passend hulpaanbod. Hiermee proberen wij problematische schulden te voorkomen. Inwoners ervaren hierdoor minder stress en zullen minder snel een beroep doen op maatschappelijke hulpverlening. Indicatoren Het aantal signalen (per wijk). Het aantal (succesvole) contactmomenten. Aantal eenvoudige hulpvragen die binnen 4 weken zijn afgehandeld. Aantal doorverwijzingen.
76
Acties Wij communiceren duidelijk wanneer wij langskomen en waarom wij langskomen. Op deze manier weten inwoners wat ze van ons kunnen verwachten. Wij monitoren de manier waarop wij onze hulp aanbieden. Zo ontwikkelen wij de meest effectieve manier om inwoners met betalingsachterstanden te bereiken. Wij doen een hulpaanbod aan iedere inwoner waarvan wij een signaal van een betalingsachterstand ontvangen. Dit hulpaanbod doen wij schriftelijk, telefonisch of tijdens een persoonlijk gesprek.
2.2.8 Sociale teams Inleiding De sociale teams vervullen een spilfunctie in het sociaal domein. Zij zijn vaak het eerste aanspreekpunt voor inwoners die een vraag tot ondersteuning hebben. De sociale teams zijn verantwoordelijk voor het verzorgen van de toegang tot het sociaal domein en het bieden van lichte ondersteuning aan inwoners op alle levensdomeinen. Ze voeren wettelijke taken uit op het gebied van de Jeugdwet en de Wmo, en zijn belangrijk voor de verbinding met het welzijnswerk in de gemeente. De sociale teams zijn ondergebracht bij Kwartier Zorg en Welzijn. Binnen de strategische visie sociaal domein is er een belangrijke rol weggelegd voor de sociale teams. Opgave 8 van de visie beschrijft de sociale teams als wegbereiders van de transformatie. Het bevorderen van sociale veerkracht staat dan ook centraal binnen de werkzaamheden van de sociale teams. Ambities De sociale teams bevorderen de veerkracht, zeggenschap en het eigenaarschap van onze inwoners, juist in die situaties waarin deze verkleind dreigen te worden. De sociale teams helpen inwoners bovendien om hun eigen netwerk te verbreden en te versterken. Trends en ontwikkelingen In 2021 is het project doorontwikkeling sociale teams afgerond en zijn we overgegaan op reguliere uitvoering Sinds 1 januari 2021 werken we met 4 in plaats van 5 integrale sociale teams.
Daarmee zijn ook de omvang en samenstelling van de sociale teams veranderd. Sommige van de sociale teams zijn door de nieuwe indeling verhuisd naar een nieuwe locatie. In de zoektocht naar nieuwe locaties is zoveel mogelijk rekening gehouden met onze visie voor de sociale teams. Namelijk die van een laagdrempelige inloop en met slimme combinaties met welzijnsactiviteiten en maatschappelijke partners. De sociale teams met het nieuwe regiesysteem 'Gidso' Dit nieuwe systeem biedt kansen en mogelijkheden, maar moet zich ook nog bewijzen in de praktijk. De implementatie van het systeem was bovendien een intensief proces dat een extra inspanning van de medewerkers van de sociale teams heeft gevraagd. Vanuit het Nationaal Programma Groningen starten de eerste projecten sociaal domein Vanuit het NPG wordt er gewerkt aan een goede toekomst voor iedereen. Ook binnen het sociaal domein in Midden-Groningen starten er allerlei projecten. De projecten richten zich op het vergroten van de zelfredzaamheid, het ontwikkelen van nieuwe vaardigheden en op een positieve ontwikkeling.
77
Doelstellingen a. De sociale teams verzorgen met vier teams de integrale toegang tot zorg en werken verder aan de transformatie. Binnen de strategische visie sociaal domein is er een belangrijke rol weggelegd voor de sociale teams. In 2022 willen we de volgende stap zetten om de uitgangspunten van deze visie te laten doordringen tot de kern van de werkzaamheden van de sociale teams. Indicatoren Aantal ingezette Eigen Kracht conferenties en de opbrengst daarvan. Aantal beschermtafels en de opbrengst daarvan. Aantal opgelegde verplichte maatregelen (jeugdbescherming, Wvggz, huisuitzettingen).
Acties We voeren vroegsignalering van armoede en schulden integraal uit binnen de sociale teams. We voeren het NPG-project Inzet Ervaringsdeskundigen Armoede en Sociale Uitsluiting uit We voeren het NPG-project Bevorderen Sociale Veerkracht uit.
Doelstellingen b. De sociale teams werken aan de voorkant meer samen met de welzijnsdiensten. Ondersteuningsvragen van inwoners pakken we zo laagdrempelig mogelijk op. Een goede samenwerking tussen de sociale teams en het welzijnswerk in de gemeente zorgt ervoor dat er minder vaak een beroep hoeft te worden gedaan op professionele zorg en ondersteuning.
Acties We investeren in de samenwerking tussen de sociale teams en maatschappelijk activeerders. We versterken de samenwerking tussen de sociale teams en jongerenwerk.
Doelstellingen c. Inwoners ontvangen de benodigde hulp en ondersteuning binnen de wettelijke termijnen. We zetten in op het reduceren van de wachtlijsten binnen de sociale teams en het beperken van de wachttijden tot de wettelijke termijnen. Indicatoren Aantal mensen op de wachtlijst. Aantal cliënten waarvoor de wachttijd de wettelijke termijnen overschrijdt.
Acties We zetten extra capaciteit in om de druk op de toegang te verlagen.
78
We onderzoeken mogelijkheden om de sociale teams goed te kunnen laten inspelen op fluctuaties in instroom en uitstroom. We zetten in op het versterken van de samenwerking tussen de sociale teams en het welzijnswerk.
Doelstellingen d. Inwoners zijn tevreden over de hulpverlening en ondersteuning vanuit het sociale team. Indicatoren Klanttevredenheid.
Acties We evalueren de ingezette hulp door de sociale teams op periodieke basis. We meten steekproefsgewijs de tevredenheid van inwoners over de dienstverlening van de sociale teams.
Doelstellingen e. De sociale teams hebben een goed beeld van de lokale ondersteuningsbehoefte en maatschappelijke uitdagingen Goed zicht op de lokale ondersteuningsbehoefte en maatschappelijk uitdagingen zorgt ervoor dat we beter kunnen inschatten of de sociale teams de goede dingen doen, en of ze de goede dingen goed doen. De sociale teams kunnen zich met de juiste informatie en gegevens ook beter en sneller aanpassen aan ontwikkelingen in de lokale samenleving.
Acties We ontwikkelen een set aan passende indicatoren voor de werkzaamheden van de sociale teams. Deze indicatoren ontwikkelen in samenwerking met Kwartier Zorg en Welzijn. Met een goede set aan kwantitatieve en kwalitatieve indicatoren krijgen zowel Kwartier als de gemeente beter zicht op het bereik en de effectiviteit van de werkzaamheden van de sociale teams. Bij het bepalen van de indicatoren kijken we naar de mogelijkheden binnen het nieuwe regiesysteem Gidso en de beschikbare informatie in de Power BI tool. We geven periodiek samen met de sociale teams duiding aan de cijfers en ontwikkelingen in de indicatoren.
79
2.2.9 Verplichte beleidsindicatoren (BBV) indicatoren De verplichte beleidsindicatoren zijn opgenomen in onderstaande tabel. Programma Sociaal Eenheid
Gebied
2017 2018 2019 2020 2021
Absoluut verzuim
Naam Indicator
Aantal per 1.000 leerlingen
MiddenGroningen
0,4
1,5
2,1
-
-
Nederland
1,8
1,9
2,4
-
-
Relatief verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
MiddenGroningen
32
31
27
-
-
-
-
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) Banen
% van het aantal deelnemers aan het VO en MBO onderwijs Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar
Jongeren met een delict voor de rechter
% 12 t/m 21 jarigen
Kinderen in uitkeringsgezin
% kinderen tot 18 jaar
Netto arbeidsparticipatie
% van de werkzame beroepsbev. t.o.v. van de beroepsbev.
Werkloze jongeren
Personen met een bijstandsuitkering
% 16 t/m 22 jarigen
Aantal per 10.000 inwoners
Lopende re-integratievoorzieningen
Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar
Jongeren met jeugdhulp
% van alle jongeren tot 18 jaar
Jongeren met jeugdbescherming
% van alle jongeren tot 18 jaar
Jongeren met jeugdreclassering
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO Demografische druk
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar Aantal per 10.000 inwoners
%
Nederland
27
23
26
MiddenGroningen
1,7%
1,9%
1,9% 2,0%
-
Nederland
1,8%
1,9%
2,0% 1,7%
-
MiddenGroningen
532,9 566,7 577,9 574,5
-
Nederland
763
-
MiddenGroningen
1,00% 1,00% 1,00%
-
-
Nederland
1,00% 1,00% 1,00%
-
-
MiddenGroningen
8,00% 8,00% 8,00%
-
-
Nederland
7,00% 7,00% 6,00%
-
-
MiddenGroningen
63,8% 64,1% 64,8% 63,9%
-
Nederland
66,7% 67,8% 68,8% 68,4%
-
MiddenGroningen
9,00% 3,00% 3,00%
-
-
Nederland
2,00% 2,00% 2,00%
-
-
MiddenGroningen
509,1 486,6 470,1 547,1
-
Nederland
418,6 401,1 381,7 459,7
-
MiddenGroningen
788,9 1009,6 655,1 506,1
-
Nederland
271,3 305,2 207,0 202,0
-
MiddenGroningen
16,0
777,4 793,9 795,9
15,3
15
14,7
-
Nederland
11,4
11,8
12,3
11,9
-
MiddenGroningen
1,5%
1,5%
1,7% 1,6%
-
Nederland
1,2%
1,2%
1,2% 1,2%
-
MiddenGroningen
-
0,4%
0,5% 0,4%
-
Nederland
0,4%
0,4%
0,4% 0,4%
-
MiddenGroningen
436
470
820
850
-
Nederland
620
640
680
700
-
MiddenGroningen
74,0% 74,4% 74,8% 75,3% 75,6%
Nederland
69,0% 69,6% 69,8% 70,0% 70,1%
80
2.2.10 Financieel overzicht Sociaal Bedragen x €1.000 Omschrijving
Realisatie 2020
Begroting 2021 na wijzigingen
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Inkomensregelingen
40.024
37.927
37.555
37.685
37.803
37.916
(Werk)Participatie
17.946
18.576
18.426
18.220
18.063
18.025
Burgerparticipatie
2.541
3.036
3.002
3.013
3.027
3.040
Lasten
WMO (oude taken)
7.423
7.915
8.347
8.480
8.623
8.768
WMO Sociaal domein (nieuwe taken)
12.627
12.904
13.216
13.964
15.370
16.544
Accommodaties
1.358
1.135
1.081
1.100
1.089
1.102
Jeugd
28.864
29.463
30.707
30.117
30.615
31.062
Onderwijs
11.446
13.763
13.441
9.943
9.928
9.894
Totaal Lasten
122.228
124.719
125.776
122.523
124.517
126.352
Inkomensregelingen
34.535
29.642
30.262
30.262
30.262
30.262
(Werk)Participatie
2.626
3.023
2.771
2.763
2.746
2.726
Burgerparticipatie
15
112
90
92
95
98
WMO (oude taken)
728
617
637
637
637
637
WMO Sociaal domein (nieuwe taken)
893
486
598
601
605
608
Accommodaties
69
183
219
219
219
219
Baten
Jeugd Onderwijs
237
81
5
5
5
5
2.844
3.629
3.467
3.420
3.457
3.414
Totaal Baten
41.947
37.772
38.048
37.999
38.026
37.969
Saldo voor bestemming
-80.281
-86.946
-87.728
-84.524
-86.492
-88.383
Stortingen (Werk)Participatie
0
360
0
0
0
0
Onderwijs
1.000
4.286
1.027
1.027
1.027
1.027
Totaal Stortingen
1.000
4.646
1.027
1.027
1.027
1.027
Inkomensregelingen
90
121
0
0
0
0
Burgerparticipatie
125
181
0
0
0
0
WMO Sociaal domein (nieuwe taken)
110
68
14
14
5
5
Accommodaties
0
133
0
0
0
0
460
191
0
0
0
0
Onderwijs
2.950
8.176
3.607
124
124
124
Totaal Onttrekkingen
3.736
8.869
3.621
138
129
129
Totaal mutatie reserves
2.736
4.223
2.595
-888
-897
-897
Saldo na bestemming
-77.545
-82.723
-85.133
-85.413
-87.389
-89.280
Onttrekkingen
Jeugd
81
Toelichting Het nadelig saldo van de lasten en baten op het programma Sociaal voor 2022 is toegenomen met € 0,78 miljoen ten opzichte van begroting 2021. Het nadelig saldo na bestemming (door lagere onttrekkingen aan reserves in 2021 dan 2022) is toegenomen met € 2,41 miljoen. We lichten per product de belangrijkste wijzigingen toe. 2.1 Inkomensregelingen Zowel de baten als de lasten voor de BUIG stijgen met ca. € 2,6 miljoen. Er wordt een toestroom verwacht op het gebied van BBZ en van de mensen waarvan de WW-uitkering afloopt in verband met de corona-crisis. De verwachting is dat de Rijksbijdrage voor Inkomensregelingen wordt gesteld op € 28,6 miljoen. De verwachting is dat de uitgaven voor BUIG-uitkeringen evenredig wijzigen. De TOZO-regeling (Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers) stopt per 1 oktober 2021. Hierdoor zijn er vanaf 2022 geen lasten meer van ca. € 2,0 miljoen en de bijbehorende baten vanuit het Rijk voor deze regeling. Voor de TONK-regeling (Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten) is er incidenteel voor 2021 een bedrag beschikbaar gesteld van ca. € 0,9 miljoen. In 2022 is de TONK-regeling niet meer van toepassing. Hierdoor dalen de lasten met € 0,9 miljoen in de jaren 2022 en verder.
De Gemeentelijke Kredietbank heeft in 2021 coronacompensatie ontvangen en daarnaast nog gelden in 2021 te besteden vanuit 2020 omdat deze wegens de corona-crisis niet in 2020 konden worden uitgevoerd. Doordat de verwachting voor 2022 is dat er geen compensatie meer aanwezig is, worden de lasten naar verwachting ca. € 0,2 miljoen minder. De post kwijtschelding inkomensregeling laat een lichte kostenstijging zien in 2022 van € 32.000 en komt hiermee uit op € 0,4 miljoen. 2.2 (Werk)Participatie De lasten zijn in 2022 € 0,45 miljoen lager ten opzichte van 2021. De baten zijn in 2022 ook € 0,25 miljoen lager. Per saldo is het resultaat dus € 0,2 miljoen minder negatief dan in 2021, dat komt grotendeels door lagere salarislasten van de SW medewerkers door het verloop in de afgelopen twee jaren. 2.3 Burgerparticipatie Vanuit het Rijk ontvangen we voor de ondersteuning van nieuwkomers die inburgeren onder het huidige stelsel een vergoeding voor een half jaar. Dit bedrag van afgerond € 0,1 miljoen zetten wij in om het project ‘Meer doen met Nieuwkomers’ in de eerste helft van 2022 te continueren. 2.4 Wmo oude taken De uitzetting van het product Wmo oude taken kan worden verklaard doordat we meer geld nodig hebben voor huishoudelijke hulp.
Bij het opstellen van de begroting 2022 kijken we enerzijds naar de verwachting van het gebruik en anderzijds naar de prijsontwikkeling van de huishoudelijke hulp. Hierdoor zullen de lasten stijgen met € 0,2 miljoen We rekenen in deze begroting 2022 dat er gemiddeld 2,5% meer gebruik wordt gemaakt van de huishoudelijke hulp.. Naast dat het aantal klanten naar verwachting zal stijgen in 2022 zullen de prijzen van de huishoudelijke hulp ook gaan stijgen doordat de gemeente reële tarieven moet bieden aan zorgaanbieders. Daarom hebben we de prijzen structureel geïndexeerd vanaf 2022. 2.5 Wmo sociaal domein - WMO Begeleiding Bij het opstellen van de begroting hebben we als eerste gekeken naar het verloop van het gebruik van de voorzieningen van Wmo Begeleiding. Wij gaan er van uit dat het gebruik de Wmovoorzieningen stabiel blijft. Naast mutaties in het aantal voorzieningen is ook de prijs van invloed op het benodigde budget in de begroting 2022. De methode van indexeren (compensatiemix van loonkosten, materiele kosten en huisvestingskosten) is vastgesteld om zo jaarlijks reële tarieven te blijven bieden en daarmee aan de wet te blijven voldoen. De tarieven zijn vanaf 2022 structureel geïndexeerd. Daarnaast zal per 1 januari 2023 Beschermd Wonen als nieuwe taak worden overgedragen naar de gemeente. De huidige uitvoering ligt bij de centrumgemeente.
De komende 10 jaar (vanaf 2023) worden de taken geleidelijk overgedragen en daarmee lopen de lasten geleidelijk op van € 0,5 miljoen in 2023 tot € 2,6 miljoen in 2025. Voor deze lasten worden wij voor eenzelfde bedrag gecompenseerd via de Algemene Uitkering.
82
2.6 Jeugd Bij het opstellen van de begroting 2022 onderdeel Jeugd hebben we rekening gehouden met de wetswijziging ten aanzien van het woonplaatsbeginsel. Vanaf 2022 verwachten wij structureel meer kosten omdat wij meer jongeren krijgen toegewezen. Naar verwachting zijn de extra kosten € 1,1 miljoen. Voor eenzelfde bedrag ontvangen wij ook meer middelen in de Algemene Uitkering. Ten opzichte van de begroting 2021 houden we er rekening mee dat in 2022 er meer zorg wordt verleend aan onze jongeren, hierdoor moeten de budgetten worden bijgeraamd met € 0,7 miljoen. Vanaf 2023 is er geen rekening meer gehouden met extra zorgkosten. Naast dat er meer zorg wordt verleend dienen de tarieven van de jeugdzorg (Zorg in Natura en PGB) en de lasten voor de uitvoering van de jeugdtaken in 2022 worden geïndexeerd en de tarieven voor de zorgkosten worden vanaf 2023 structureel met 2% geïndexeerd voor de verdere jaren. 2.7 Onderwijs Onderwijsachterstandenbeleid In de loop van 2021 is de voorlopige toekenning van het geoormerkte OAB-budget door het Rijk bekend gemaakt. Door zowel aan de lastenkant als ook aan de batenkant de begroting 2022 weer te herijken, hebben we ten opzichte van de begroting 2021 een afwijking aan de lasten en de batenkant van circa € 0,12 miljoen. Per saldo is er daarmee geen financieel effect.
Leerlingenvervoer Vanuit het contract met de vervoerders zijn wij verplicht om ieder jaar de NEA-indexatie toe te passen. De NEA-indexatie geeft de kostenontwikkeling in het wegvervoer weer. Deze indexatie was meegenomen in de meerjarenbegroting voor dit onderdeel. Voor 2022 is indexatie van 1,0% van toepassing, voor de jaren erna is structureel 3,0% meegenomen voor de verwachte indexatie vanaf 2023.
83
2.3 Programma Economie 2.3.0 Inleiding Binnen het programma Economie geven wij uitvoering aan het Coalitieakkoord en het Kompas van Midden-Groningen ‘Samen Kom je verder’. Dit programma geeft inzicht in de ruimtelijkeconomische ontwikkelingen voor 2022. Opbouw programma Economie Het programma economie bestaat uit de volgende beleidsonderwerpen: 1. Omgevingswet; 2. Ruimtelijke Ontwikkeling; 3. Economie; 4. Verkeer; 5. Duurzaamheid.
2.3.1 Omgevingswet Inleiding De Omgevingswet gaat op 1 juli 2022 in werking. Deze wet zorgt voor een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. Zo kunnen we met heldere kaders en regels de leefomgeving meer in samenhang inrichten. De Omgevingswet bundelt en moderniseert de wetten voor de leefomgeving. Hierbij gaat het onder meer om wet- en regelgeving over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. Ook moet de wet leiden tot betere en snellere besluitvorming. Instrumenten van de Omgevingswet zijn bijvoorbeeld de omgevingsvisie en de omgevingsvergunning. Ambities De Omgevingswet heeft als doel een gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit in stand houden en bereiken. En doelmatig beheer en gebruik van die fysieke leefomgeving voor maatschappelijke functies te realiseren. We zien de implementatie van de Omgevingswet als groeimodel. We zorgen ervoor dat de verplichte onderdelen klaar zijn op 1 juli 2022. Bij de invoering van de Omgevingswet voldoen wij aan de wettelijke minimum eisen en zetten wij daar een kleine plus bovenop. De wettelijke vereisten per 1 juli 2022 zijn: •
Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) is operationeel;
•
Procedure voor omgevingsvergunning is 8 weken (nu 26 weken).
Voor de andere zaken kiezen we een tempo dat aansluit bij ons als jonge fusiegemeente. Eerst worden de verplichte onderdelen ingevoerd en daarna werken we toe naar een werkwijze die aansluit bij het Kompas. Trends en ontwikkelingen De invoering van de Omgevingswet is met een half jaar uitgesteld naar 1 juli 2022. Dat geeft ons extra tijd om ons voor te bereiden. Vanaf 1 juli 2022 gaan we werken met de nieuwe wet. Soms gaat het nog extra tijd kosten om de kinderziektes er uit te halen om goed afgestemd te raken op de nieuwe werkwijzen en instrumenten.
Doelstellingen a. Wij voldoen aan de wettelijke minimum vereisten en realiseren een kleine plus. We willen voldoen aan de wettelijke eisen. Daarmee werken we aan de volgende verbeterdoelen: •
Het vergroten van de inzichtelijkheid, de voorspelbaarheid en het gebruiksgemak van het omgevingsrecht;
84
•
Het bewerkstelligen van een samenhangende benadering van de fysieke leefomgeving in beleid, besluitvorming en regelgeving;
•
Het vergroten van de bestuurlijke afwegingsruimte door een actieve en flexibele aanpak mogelijk te maken voor het bereiken van doelen voor de fysieke leefomgeving;
•
Het versnellen en verbeteren van besluitvorming over projecten in de fysieke leefomgeving.
Acties Wij richten het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) in. De bestemmingsplannen worden op orde gebracht, zodat alles opgenomen kan worden in het tijdelijk omgevingsplan. Bestaande verordeningsregels op het gebied van de fysieke leefomgeving, die in het omgevingsplan kunnen dan wel moeten worden opgenomen, worden geïnventariseerd. Er wordt gestart met het anders werken (integraal en extern gericht) dat nodig is voor het werken met de Omgevingswet. Oefenen met een pilot Omgevingsplan. Op 1 juli 2022 heeft de gemeente een tijdelijk omgevingsplan, dat onder andere bestaat uit de huidige bestemmingsplannen en de rijksregels uit de Bruidsschat. Alle regels in het tijdelijk omgevingsplan zijn vanaf 1 juli 2022 bevroren en mogen niet meer op basis van de huidige regelgeving worden aangepast. Op het moment dat het tijdelijk omgevingsplan wordt gewijzigd, bijvoorbeeld om aan een ontwikkelingen mee te kunnen werken, rijst de vraag op welke manier dat moet worden gedaan. Het team Ruimtelijke Ontwikkeling heeft een tweedaagse cursus Maken van een omgevingsplan gevolgd. Hieraan wordt een vervolg gegeven door in de praktijk aan de slag te gaan met een of meerdere pilots en het opstellen van een handboek. Wij bestuderen de Bruidsschat en toetsen aan wenselijkheid en bruikbaarheid, zodat alleen datgene overgenomen wordt wat de gemeente nodig vindt. Wij stellen toepasbare regels op.
Doelstellingen b. We starten met het opstellen van een omgevingsvisie. De implementatie van de Omgevingswet is door het Rijk uitgesteld van 1 januari 2022 naar 1 juli 2022. De daardoor ontstane ruimte benutten wij om meer aandacht te besteden aan de majeure ontwikkelingen die op Midden-Groningen afkomen. Tegelijkertijd kunnen wij beter voorbereid in gesprek gaan met de samenleving over de echte dilemma’s en keuzes rond de omgevingsvisie. De nieuwe gemeenteraad kan zich een oordeel vormen over de omgevingsvisie en het proces rond de dialoog met de samenleving.
Acties Het maken van een strategisch ontwikkeldocument omgevingsvisie. In gesprek gaan met de samenleving over de omgevingsvisie.
85
Opstellen en vaststellen van de Omgevingsvisie Midden-Groningen.
2.3.2 Ruimtelijke Ontwikkeling Inleiding Als gemeente hebben wij de primaire taak om te zorgen voor een goede fysieke leefomgeving en een duurzame ruimtelijke ontwikkeling in al zijn facetten. Voor alles een plek en alles op zijn plek. Tegelijk staan we voor grote ruimtelijke opgaven; er moet ruimte worden gezocht voor onder andere woningbouw, bedrijventerreinen, landbouw en natuur. Ambities We hebben de volgende ambities binnen het programma Ruimtelijke ontwikkeling: •
De ruimtelijke ontwikkeling draagt bij aan een aantrekkelijke en leefbare gemeente, waar het goed wonen, werken en recreëren is.
•
De ruimtelijke ontwikkeling is dienstbaar aan de maatschappelijke agenda zoals verwoord in het Coalitieakkoord en het Kompas van Midden-Groningen ‘Samen Kom je verder’.
•
Met onze woonvisie werken wij aan goed wonen in Midden-Groningen. Dit gaat over huizen en de omgeving, maar ook over sociale kwaliteit, zorg en duurzaamheid. De ambitie is uitgewerkt in een aantal doelstellingen. Zo willen wij het stedelijk gebied van Hoogezand Sappemeer versterken, werken wij aan sterke netwerken van dorpen en willen wij nieuwe woonmilieus realiseren. Daarnaast zetten wij ons in voor verduurzaming, zo lang mogelijk zelfstandig wonen en de sociale huursector.
•
We willen ruimte bieden aan de economische ontwikkeling in onze gemeente. Daarbij hoort het ruimtelijk faciliteren van de vraag met voldoende en toekomstbestendige werklocaties. Hierbij werken we samen met het programma Economie voor een aantrekkelijk vestigingsen ondernemersklimaat in Midden-Groningen.
Trends en ontwikkelingen Het maatschappelijk debat over de ruimte is aan de orde van de dag. Of het nu gaat om de woningnood, dozen in het landschap of een zonnepark. Zo leggen de energietransitie en klimaatadaptatie een claim op de ruimte. Maar dat geldt ook voor de opgaves voor woningbouw, natuur en economische ontwikkeling. En we weten nu nog niet welke invloed het coronavirus heeft op bijvoorbeeld wonen, reizen, werken en winkelen. Duidelijk is dat de ruimte steeds schaarser is. Woningmarkt •
De druk op de woningmarkt is groot. Dat is vooral zo in de stad Groningen. Woningzoekenden die in niet slagen in de stad gaan op zoek naar een woning of bouwkavel buiten de stad. Dus ook in onze gemeente. Daarnaast melden zich steeds meer vastgoedontwikkelaars. Deze ontwikkeling blijkt ook uit het woningmarktonderzoek van de Regio Groningen-Assen. Uit dit onderzoek komt naar voren dat in Midden-Groningen de woningbehoefte groter is dan in de Woonvisie is benoemd.
•
De Regio Groningen-Assen maakt verstedelijkingsafspraken met het Rijk. Deze afspraken gaan onder andere over woningbouw(locaties). Het woningmarktonderzoek van de regio vormt een basis voor de verstedelijkingsafspraken.
•
Wij hebben een aanvraag gedaan voor het Volkshuisvestingsfonds. Onze aanvraag is toegekend en wij ontvangen een bedrag van € 11 miljoen van het Rijk voor verbetering en verduurzaming van koopwoningen in de postcodes 9601 en 9602 in Hoogezand. Wij moeten ook zelf investeren (30% cofinanciering).
NPG •
Met het Nationaal Programma Groningen (NPG) hebben wij de ruimte om aan het lange termijnperspectief van onze gemeente te werken. Voor twee fysieke projecten zijn middelen voor handen uit de eerste aanvraag NPG. Wij gaan ervan uit dat er in 2022 middelen beschikbaar komen voor projecten die samen het programma Bedrijvig en Leefbaar vormen. Ook willen wij het project 'duurzaam particulier bezit' naar voren 86
halen. Het beschikbare budget willen wij inzetten als cofinanciering voor het Volkshuisvestingsfonds. Dit project past binnen onze aanvraag Volkshuisvestingsfonds. Bedrijventerreinen •
Het belang van goede en toekomstbestendige vestigingslocaties voor bedrijven is groot. Het werken aan de toekomstbestendigheid van bedrijventerreinen draagt bij aan de vergroting van de werkgelegenheid, versterking van het concurrentievermogen van onze gemeente en de individuele bedrijven. Enerzijds is er noodzaak om bestaande bedrijventerreinen zo veel mogelijk te optimaliseren, te intensiveren en te verduurzamen. Anderzijds is de voorraad uit te geven bedrijventerreinen gering, waardoor er een ruimtevraag naar nieuwe terreinen is.
Doelstellingen a. Het stedelijk gebied van Hoogezand-Sappemeer versterken. We willen de woon- en leefkwaliteit in Hoogezand-Sappemeer verbeteren. We doen dit door bestaande wijken te vernieuwen en door het toevoegen van nieuwe woningen op ontwikkellocaties. Sommige van die locaties ontwikkelen wij zelf, maar wij faciliteren ook initiateven van ontwikkelaars en particulieren. De projecten die met middelen uit de eerste tranche van het NPG worden gerealiseerd, staan benoemd onder doelstelling 3. Fysieke NPG-projecten faciliteren.
Acties Verder werken aan het project Stadshart-Noord We zetten ons al een aantal jaren in voor de ontwikkeling van het Stadshart Noord en de Kerkstraat in Hoogezand. De gemeente ontwikkelt het plangebied in samenwerking met Geveke Bouw & Ontwikkeling. De locaties ten zuiden van het spoor zijn met uitzondering van het plan “De Componist” allemaal gerealiseerd of in aanbouw. Het plan voor De Componist is naar aanleiding van inspraak aangepast en de bestemmingsplanprocedure is opnieuw gestart. Ook is de ontwikkeling van de deelprojecten ten noorden van het spoor is opgestart. Hier vragen verpauperde panden, en milieuspecten (geluid en geur) specifieke aandacht. Er worden gesprekken met de eigenaren van verpauperde panden gevoerd. De uitkomsten van deze gesprekken zijn bepalend voor de start en verdere onwikkeling van de deelprojecten in 2022. Verder werken aan de herstructurering van Gorecht-West Sinds 2012 werkt de gemeente (toen nog Hoogezand-Sappemeer) samen met woningstichting Lefier aan de herstructurering van Gorecht-West. Dit gebeurt in vijf fasen op basis van een samenwerkingsovereenkomst. De gemeente zorgt voor het bouwrijp maken en de herinrichting van de openbare ruimte. Lefier sloopt haar bezit en bouwt de nieuwe woningen. Daar waar nodig voor een betere stedenbouwkundige opzet wordt grond geruild.
In 2021 is gestart met bouw van de woningen van fase 4, de woningen worden in 2022 opgeleverd. In 2022 worden de woningen uit fase 5 gesloopt. In 2023 start de nieuwbouw. De woningen worden in 2024 opgeleverd. In de fasen 3, 4 en 5 staan naast woningen van Lefier ook particuliere koopwoningen (voormalige huurwoningen) die verbeterd en verduurzaamd moeten worden. Deze woningen vallen in de toegekende aanvraag voor het Volkshuisvestingsfonds (€ 11 miljoen voor postcodes 9601 en 9602). In het lokale NPG-programma is budget gereserveerd voor de verbetering van deze particuliere woningen. Afronden IJsbaanlocatie Sappemeer In 2022 worden de laatste woningen gebouwd in plangebied IJsbaan locatie. Het betreft deels projectmatige nieuwbouw, maar ook de laatste particuliere kavels zullen worden bebouwd. Na afronding van de bouw van de woningen kan het woonrijp worden gemaakt. Hopelijk kan de uitvoering van het woonrijp maken nog starten in 2022, maar dat is uiteraard afhankelijk van de voortgang van de bouw van woningen.
87
Ontwikkelen Vosholen fase 2 In 2022 moet de bouw van woningen aan de westzijde van de Croonhoven starten. Bij voldoende verkoopresultaat lijkt dat haalbaar. Voor de oostzijde van de Croonhoven zal een bestemmingsplanprocedure worden vervolgd (start al in 2021), een civieltechnische uitwerking van het stedenbouwkundige plan worden gemaakt en een grondexploitatie worden opgesteld. Eind 2022 kan gestart worden met het bouwrijp maken van een deel van het plangebied (gefaseerde uitvoering).
Doelstellingen b. Netwerken van sterke dorpen. De dorpen vormen samen een goed woon- en leefklimaat. Wij bieden ruimte voor woningbouw die inspeelt op de behoefte. Wij doen dit -net als in Hoogezand-Sappemeer- door zelf locaties te ontwikkelen én door mee te werken aan initiatieven van ontwikkelaars en particulieren.
Acties Ontwikkeling Tolweg Muntendam Aan de zuidzijde van Muntendam is de uitleglocatie Tolweg in ontwikkeling. De woningbouw wordt zowel projectmatig als particulier ontwikkeld. Ontwikkeling Verlengde Veenlaan Slochteren Aan de westzijde van Slochteren is de uitbreidingslocatie Verlengde Veenlaan in ontwikkeling. Aan beide zijde van de bestaande weg Verlengde Veenlaan is plaats voor verschillende soorten woningen op flexibele kavels. Vrijkomende gemeentelijke locaties ontwikkelen Op meerdere plekken in onze gemeenten komen gemeentelijke locaties, zoals scholen, vrij. In 2022 gaan we door met onze inzet om daar goede herbestemmingen aan te geven. Wij zorgen voor een goede stedenbouwkundige en ruimtelijke invulling van de locaties. Faciliteren van particuliere woningbouwontwikkelingen Wij staan open voor particuliere woninginitatieven die de woningvraag bedienen, aansluiten op de ambities uit de woonvisie en een positieve invloed hebben op de ruimtelijke kwaliteit van het dorp (of de buurt). Dit kan gaan om nieuwe initiatieven. Het kan ook gaan om actualiseren van oudere plannen die niet meer aansluiten bij de woningmarkt.
Doelstellingen c. Fysieke NPG-projecten faciliteren. In 2021 is het Lokaal Programma NPG door de raad vastgesteld. Het Lokaal Programma kent een aantal projecten die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. Deze projecten dragen bij aan: •
Het verhogen van de kwaliteit en toegankelijkheid van de woon- en leefomgeving;
•
Het beter aansluiten van vraag en aanbod op de woningmarkt.
Acties Verpauperde panden We hebben in 2021 NPG-geld ontvangen voor de aanpak van verpauperde panden. Het project heeft een doorlooptijd van 10 jaar en is opgedeeld in twee fasen. Tot en met eerste kwartaal van 2024 worden de eerste panden en woningen aangepakt en wordt de brede aanpak doorontwikkeld op basis van de opgedane ervaringen. Het streven is om in de eerste fase casco-herstel en
88
verduurzaming van 15 woningen te realiseren en eventueel 5 panden aan te kopen in het kader van herstructurering en gebiedsontwikkeling. Herstructurering bedrijventerreinen Met het programma Bedrijvig en Leefbaar is een aanzet gegeven om door het treffen van maatregelen de historisch gegroeide vervlechting tussen wonen en werken te scheiden. Het ging hierbij om juridische maatregelen, zoals actuele bestemmingsplannen en vergunningen, maar ook om het treffen van geluidsisolatiemaatregelen voor woningen. Het is wenselijk om naast deze maatregelen ook andere fysieke maatregelen te treffen die bijdragen aan het verbeteren van de leefbaarheid. Wij gaan ervan uit dat er in 2022 NPG-geld beschikbaar komt om deze fysieke maatregelen te kunnen treffen. Herstructurering Hoogezand Noord We hebben in 2021 NPG-geld ontvangen om de herstructurering van Hoogezand Noord te kunnen realiseren. Een van de hoofdopgaven is het aantrekkelijk maken van de entree van Hoogezand vanaf de A7 en de Kerkstraat. In 2022 wordt het eerste deelplan opgepakt. Hoogezand-Noord is ook onderdeel van de toegekende aanvraag voor het Volkshuisvestingsfonds (€ 11 miljoen voor postcodes 9601 en 9602) voor de aanpak van goedkope particuliere woningen. Duurzaam particulier bezit
Doelstellingen d. Kaders opstellen voor ruimtelijke ontwikkelingen. Om adequaat te kunnen inspelen op ruimtelijke ontwikkelingen zijn actuele visies en beleidskaders vereist. In 2022 gaan we aan de slag met in elk geval de volgende visies en beleidskaders.
Acties Opstellen van een visie voor Martenshoek In 2022 stellen wij een integrale visie op voor Martenshoek om op deze wijze antwoord te kunnen geven op de vele initiatieven die zijn ingediend. Opstellen van een visie voor Meerstad-Harkstede Meerstad gaat nadenken over de volgende ontwikkelfase, waarmee Meerstad steeds dichterbij Harkstede komt te liggen. Het is daarom van belang dat wij een strategische discussie gaan voeren over onze belangen bij de verdere ontwikkeling van Meerstad. Opstellen verordening nadeelcompensatie Naar verwachting komt er per 1 juli 2022 een algemene wettelijke regeling voor nadeelcompensatie in de Awb. Ook kent de Omgevingswet een specifiek op het omgevingsrecht toegesneden nadeelcompensatieregeling. Hierdoor ontstaat er een noodzaak voor ons om een verordening nadeelcompensatie op te stellen. De huidige verordeningen planschade en nadeelcompensatie worden vervolgens ingetrokken. Vervolg geven op de ruimtelijk-economische visies voor de A7-corridor We geven een vervolg aan de Ruimtelijk-economische visie A7/N33 corridor en de Ruimtelijke visie A7-zone en vaarverbinding, die beiden in 2021 zijn opgesteld. We richten ons op: •
het beschikbaar hebben van voldoende bedrijventerreinen
•
het optimaal benutten van bestaande bedrijventerreinen
89
•
het bewaken van het ruimtelijke kwaliteit
Opstellen woningmarktonderzoek Om de woningbehoefte te peilen wordt er samen met de corporaties een woningmarktonderzoek in de gemeente Midden-Groningen uitgevoerd.
Doelstellingen e. Juridisch-planologische knelpunten oplossen. Het beleid op het gebied van ruimtelijke ordening vanuit de voormalige gemeenten is geharmoniseerd en geactualiseerd. Op de onderdelen waar nog geen adequaat beleid is en waar bij de uitvoering knelpunten worden ervaren, wordt nieuw beleid gemaakt.
Acties Vertaling kamerverhuurbeleid Op dit moment kennen wij geen regels omtrent kamerverhuur. Daarom hebben wij in 2021 beleid opgesteld voor kamerverhuur. Dit beleid beleid heeft ook een relatie met het NPG-project Verpauperde panden. Het kamerverhuurbeleid wordt planologisch-juridisch vertaald in een facetbestemmingsplan of huisvestingsverordening. Opstellen partiele herziening bestemmingplan Woongebieden Hoogezand-Sappemeer Het in 2013 vastgestelde bestemmingsplan Woongebieden van de voormalige gemeente HoogezandSappemeer kent een aantal omissies, die zorgen voor onnodige afwijkingsprocedures en ongewenste bouw- en gebruiksmogelijkheden. Voordat de Omgevingswet in werking treedt, worden de planologische knelpunten opgelost, waarbij ook alvast rekening wordt gehouden met de gedachten van de Omgevingswet.
Doelstellingen f. Samenwerking Omgevingsdienst Groningen. Voor onze gemeente is het bereiken van een gezond en veilig woon- en leefklimaat belangrijk. Samen met de Omgevingsdienst Groningen werken aan de uitvoering van de taken op het gebied van Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH). Hierbij vindt afstemming plaats met andere Groninger gemeenten en de provincie om eenduidig beleid te vast te stellen. De ontwikkelingen rondom de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen spelen hierbij een belangrijke rol. Met de Omgevingsdienst Groningen werken wij aan het maken van nieuwe werkafspraken, processen en het in beeld brengen van de (financiële) gevolgen. Zodra deze wetgeving in werking treedt zijn wij er gezamenlijk klaar voor. Verder werken wij gezamenlijk aan het maken van afspraken over efficiënte werkprocessen. Dit moet er voor zorgen dat met minder budget dezelfde taken kunnen worden verricht. Ten slotte blijft de toename van juridische procedures vanuit de samenleving de aandacht houden. Met de Omgevingsdienst kijken we hoe de beschikbare budgetten hiervoor zo goed mogelijk kunnen inzetten.
2.3.3 Economie Inleiding Midden-Groningen heeft zowel een industrieel als landelijk karakter. Na de stad Groningen heeft onze gemeente de meeste werkgelegenheid in onze provincie. We willen een aantrekkelijke gemeente zijn voor bedrijven om te ondernemen en voor inwoners om hier te werken en te wonen. Naast stedelijke voorzieningen met aantrekkelijke centra, biedt onze regio veel landelijk gebied en natuur voor rust en recreatie. Toeristische bestedingen vormen een belangrijke economische factor.
90
Ambities Gemeente Midden-Groningen wil werk maken van brede welvaart. Sociaal-economische versterking is belangrijk. We willen een veerkrachtige en toekomstbestendige economie. We willen een economie die bijdraagt aan welvaart en welzijn. Een economie waar zoveel mogelijk mensen aan het werk zijn. Dat geeft een wenkend perspectief. Want een baan geeft financiële zekerheid. En het betekent sociale contacten en leidt tot positieve eigenwaarde. Niet voor niets is het doel om de werkloosheid terug te brengen tot 3,9% binnen de periode van het NPG. Daarom willen we ook ruimte bieden aan de economische ontwikkeling in onze gemeente. Daarvoor zijn voldoende en toekomstbestendige werklocaties van belang. Binnen de gemeente werken we vanuit verschillende werkvelden aan een aantrekkelijk vestigings- en ondernemersklimaat in Midden-Groningen. We zien de volgende doelen: •
We willen het bedrijfsleven in Midden-Groningen behouden en versterken;
•
We willen een goede balans tussen landbouw, natuur en leefomgeving;
•
We willen toekomstbestendige winkelcentra;
•
We willen een volwaardige vrijetijdssector ontwikkelen.
Trends en ontwikkelingen Economie en coronavirus De impact van de coronacrisis is in heel Nederland voelbaar. Dat leidde in het 2e kwartaal van 2020 tot een daling van het aantal banen en een stijgende werkloosheid. Inmiddels is de werkzame beroepsbevolking weer even groot als begin 2020. Ook de krapte op de arbeidsmarkt neemt weer toe. Het CPB verwacht dat eind 2021 de economie terug is op het oude niveau van voor de pandemie. Wel verwacht het CPB een lichte stijging van de werkloosheid in 2022. Dit komt door de afbouw van de steunpakketten voor Corona. De effecten van het coronavirus op langere termijn zijn lastig te voorspellen. Dat hangt bijvoorbeeld af van een mogelijk inhaaleffect en de economie verder groeit. In 2020 is de economie in de provincie Groningen met 5% gekrompen. Dat komt met name door de verminderde gaswinning. De belangrijkste/grootste sector in onze gemeente is de industriële sector. Vooralsnog lijkt het erop dat nu de economie weer aantrekt de industriële sector relatief weinig hinder van de coronacrisis ondervindt. Heel anders is dat in de vrijetijdssector, die is het hardste getroffen door de geldende maatregelen. Met name bedrijven in horeca, evenementen en ambulante handel. De detailhandel is bezig met een inhaalslag, maar blijft ook afhankelijk van maatregelen vanuit het Rijk.
Werklocaties De vraag naar bedrijventerreinen blijft onverminderd doorgaan. Niet alleen in onze gemeente, maar in de hele Regio Groningen Assen. In de gemeente Midden-Groningen is een toenemende vraag naar met name nieuwbouwlocaties, waardoor we op de huidige bedrijventerreinen krap in ons jasje komen te zitten. Met nieuwbouwlocaties kunnen we ruimte bieden aan de groeiambities van onze ondernemers, maar ook voor het verplaatsen van (industriële) bedrijven in verband met herstructurering van huidige werklocaties. Daarnaast bieden nieuwe locaties ruimte aan nieuwe bedrijven. Tegelijkertijd heeft de transitie naar een circulaire economie en de energietransitie ook ruimte nodig. Landbouw De gemeente heeft een grote landbouwsector die de gevolgen ervaart van de steeds wisselende regelgeving omtrent onder andere stikstof. Agrariërs maken zich zorgen over investeringen en bedrijfsopvolging. In de landbouw is een tendens gaande om meer richting ‘natuurinclusief’ te bewegen, wat moet leiden tot een grotere diversiteit aan dieren en planten. Noord-Nederland heeft op dit thema een regiodeal gesloten met de Rijksoverheid. Detailhandel De dynamiek in de detailhandel is groot. Vraag en aanbod zijn sterk in ontwikkeling. Ontgroening en vergrijzing veranderen de samenstelling van de bevolking.
Door de veranderende economische bestedingsmogelijkheden per doelgroep en de toenemende mobiliteit en vrije tijd worden steeds hogere eisen gesteld aan het aanbod. De markt verandert structureel. De opkomst van het gebruik van internet voor het doen van aankopen is de afgelopen jaren sterk blijven stijgen. In 2007 bedroegen de bestedingen ongeveer 5 miljard, in 2013 ruim 10 miljard euro, en in 2018 inmiddels ruim 23 miljard euro. De groei is de afgelopen jaren steeds sneller gegaan. Ondanks de 91
aanhoudende populariteit van e-commerce, is de verwachting dat er behoefte blijft aan fysieke winkels. Wel neemt in Nederland de regiofunctie van middelgrote gemeenten af. Recreatie en toerisme Regio Groningen heeft last van een negatief imago, wat lastig te doorbreken is. Een omschrijving van het imago is lastig te geven, het gaat om het gevoel dat iemand bij een regio heeft zonder er te zijn geweest. Bezoekers van Groningen geven de provincie een rapportcijfer 7.7, terwijl nietbezoekers van Groningen de provincie met een 6,2 waarderen (rapport ‘Het imago van toeristisch Groningen 2019’ SWECO). De belangrijkste reden is dat Groningen ‘ver weg’ is, ook is er een sterke associatie met aardbevingen als men aan Groningen denkt. Corona lijkt hierin een positieve ontwikkeling teweeg hebben gebracht, doordat toeristen in eigen land bleven en meer mensen in 2020 en 2021 de provincie Groningen hebben 'ontdekt'. De provincie Groningen zag het aantal overnachtingen in het derde kwartaal van 2020 met 33% toenemen (CBS).
Doelstellingen a. We willen een excellente dienstverlener zijn voor ondernemers en instellingen. Bedrijven die zich hier willen vestigen of bestaande bedrijven die willen uitbreiden, faciliteren wij optimaal. Hetzelfde geldt voor bedrijven die onderling en/of met onderwijs- en kennisinstellingen willen samenwerken ten behoeve van innovatie, ontwikkeling en arbeidsmarkt. Indicatoren Bedrijfsvestigingen per 1000 inwoners van 15-74 jaar Bron: waarstaatjegemeente.nl
Jaar
Midden-Groningen
Nederland
2020
100,20
135,20
Banen per 1000 inwoners van 15 - 64 jaar Bron: waarstaatjegemeente.nl
Jaar
Midden-Groningen
Nederland
2020
574,50
795,90
Werkloosheidspercentage Bron: CBS
Jaar
Midden-Groningen
Nederland
2020
4,40 %
3,80 %
92
Acties We bieden een aanspreekpunt en onderhouden contacten met het bedrijfsleven. We communiceren actief over ontwikkelingen en regelingen. We zetten in op een duurzame aansluiting tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt van met name industrie, bouw en zorg Vervolg geven op de ruimtelijk-economische visies voor de A7-corridor We geven een vervolg aan de Ruimtelijk-economische visie A7/N33 corridor en de Ruimtelijke visie A7-zone en vaarverbinding, die beiden in 2021 zijn opgesteld. We richten ons op: •
het beschikbaar hebben van voldoende bedrijventerreinen
•
het optimaal benutten van bestaande bedrijventerreinen
•
het bewaken van het ruimtelijke kwaliteit
Doelstellingen b. We willen meer regionale waarde voor de landbouwsector. Noord-Nederland als koploper van een vitaal platteland! Vanuit deze ambitie werken landbouw, natuur en onderwijs sinds eind 2019 samen in de Regio Deal Natuurinclusieve Landbouw, met als doel de omslag naar een landbouwvorm die zowel voedsel produceert als de omgeving versterkt. Via de samenwerking in Agenda voor de Veenkoloniën wordt uitvoering gegeven aan het actieplan dat is opgesteld als onderdeel van de Regiodeal Natuurinclusieve landbouw.
Acties We participeren in de regionale samenwerking Agenda voor de Veenkoloniën.
Doelstellingen c. We concentreren de detailhandel tot compacte centra. In de gemeente is sprake van een fors overaanbod aan vierkante meters voor detailhandel. Het is gewenst en noodzakelijk om zoveel mogelijk het aantal vierkante meters terug te dringen, zodat de leegstand van winkelpanden op een acceptabel niveau blijft. Daarom willen we verdere concentratie van het aanbod in compacte centra. Zo houden we de centra aantrekkelijk.
Acties We inventariseren de detailhandel buiten de winkelgebieden. We begrenzen de winkelgebieden in de gemeente. We faciliteren winkeleigenaren om de detailhandelsfunctie te veranderen naar een andere passende bestemming. We faciliteren het platform detailhandel.
93
Doelstellingen d. We positioneren Midden-Groningen als een recreatiebestemming waar het voor iedereen goed toeven is. We willen de potentie van recreatie en toerisme betere benutten. Gemeente Midden-Groningen heeft op het vlak van recreatie en toerisme veel te bieden. We hebben in ons gebied prachtige, aaneengesloten natuur. Er zijn meren, kanalen, goed ontsloten waterwegen voor waterrecreatie en een goed fiets- en wandelnetwerk. Daarnaast is er veel en goed beleefbaar cultuurhistorisch erfgoed, zoals borgen, molens, kerken, boerderijen en architectonisch bijzondere gebouwen.
Acties We ontwikkelen een visie vrijetijdseconomie. We stimuleren dag - en verblijfrecreatie door het project 'Midden-Groningen op de kaart' in het lokale programma Nationaal Programma Groningen.
2.3.4 Verkeer Inleiding Het brede werkveld verkeer en vervoer gaat over thema’s die van belang zijn voor onze inwoners, bedrijven en bezoekers. Het gaat om de bereikbaarheid van en de verkeersveiligheid in onze gemeente voor alle soorten van vervoer. Dit betreft zowel verkeer te voet, op de fiets (utilitair), gemotoriseerd verkeer (auto-, vracht- en landbouwverkeer) als het openbaar vervoer. Ambities Een goed bereikbare en verkeersveilige gemeente voor alle verkeersdeelnemers. Het verkeerssysteem is duurzaam in het kader van het Klimaatakkoord waarbij vanuit verkeer en vervoer vooral wordt ingezet op het stimuleren van het fietsgebruik. Het verkeerssysteem is in de volle breedte geen obstakel om je vrij te kunnen verplaatsen. Het verkeerssysteem is toegankelijk zodat iedereen de mogelijkheid heeft om zich te kunnen verplaatsen. Oftewel mobiliteit is binnen ieders bereik. Er is een Ontwerp Mobiliteitsplan waarin het beleid aan de hand van vijf thema’s is beschreven. In deze begroting hanteren we de doelen uit het Ontwerp Mobiliteitsplan. De ambitie van het College is om het Mobiliteitsplan in 2021 door de Gemeenteraad te laten vaststellen. Trends en ontwikkelingen We merken bijna allemaal dat ons mobiliteitsgedrag verandert door de coronapandemie. We reizen minder kilometers doordat we bijvoorbeeld meer thuis werken.
Of de coronapandemie onze mobiliteit ook op langere termijn gaat beïnvloeden weten we nog niet.
Doelstellingen a. Verkeersveilig bewegen. Wij willen de verkeersveiligheid, met de nadruk op kwetsbare verkeersdeelnemers, structureel verbeteren. We hebben een goed beeld van de meest verkeersonveilige locaties, risicovolle doelgroepen (bijvoorbeeld jonge bestuurders) en gedragingen (bijvoorbeeld afleiding door het gebruik van de smartphone). Het aanpakken van deze meest onveilige knelpunten en risicolocaties hebben prioriteit.
94
Acties Monitoring We monitoren de verkeersveiligheid, maken risicoanalyses en stellen indien nodig verbeteringen voor. Permanente verkeerseducatie. We voeren voor ‘permanente verkeerseducatie’ overleg met de provincie Groningen. Het gaat om activiteiten die gericht zijn op het bevorderen van de verkeersveiligheid via gedragsbeïnvloeding, onder meer voor kinderen van basisscholen zoals het theoretisch en praktisch verkeersexamen, dodehoek voorlichting bij vrachtauto's, etc. Financiering Infrastructurele maatregelen zijn relatief kostbaar. We zijn voortdurend op zoek naar kansen om dergelijke maatregelen op kosteneffectieve wijze gefinancierd te krijgen. Hierbij kijken we naar bestaande budgetten die eventueel met subsidie vermeerderd kunnen worden zodat maatregelen uitgevoerd kunnen worden.
Doelstellingen b. Sociaal inclusief. Wij willen de gevaren van vervoersarmoede tegengaan en werken aan een toegankelijk mobiliteitssysteem waarbij al onze inwoners voldoende mobiel zijn om deel te kunnen nemen aan het maatschappelijk leven.
Acties Als gemeente doen we mee aan het landelijke fietsproject ‘Doortrappen’. Wij doen mee aan het landelijke fietsproject ‘Doortrappen’, een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat dat wordt uitgevoerd met medewerking van partners als VVN, VeiligheidNL, BOVAG, Fietsersbond en vele anderen. Het programma Doortrappen heeft de ambitie dat ouderen zo lang mogelijk veilig blijven fietsen en daardoor lang zelf mobiel blijven.
Doelstellingen c. Duurzaam verplaatsen. Wij willen met het mobiliteitsbeleid bijdragen aan de duurzaamheidsambities. De komende jaren wordt vanuit het werkveld verkeer en vervoer ingezet op het stimuleren van het gebruik de fiets.
Acties We proberen subsidies binnen te halen om het fietsnetwerk te verbeteren.
Doelstellingen d. Bereikbaar platteland. Wij willen de voorzieningen bereikbaar houden. Niet overal in de gemeente is het openbaar vervoer goed toegankelijk. Oplossingen moeten gevonden worden met maatwerk per dorp en/of het ondersteunen van alternatieven zoals de Hubtaxi.
95
Acties We ondersteunen het uitbreiden en verbeteren van de voorzieningen bij de treinstations en de Hub’s. Een hub is een plek waar je kunt overstappen van het ene naar het andere vervoermiddel. En waar je op een prettige manier even kunt wachten. Extra voorzieningen zoals Wifi of een watertappunt maken de hub tot een aangename plek. Er zijn op meer dan 50 plekken hubs in Groningen en Drenthe. De Hubtaxi is bedoeld voor wie niet per fiets, te voet of op een andere manier naar een hub kan reizen. De Hubtaxi brengt je naar een hub die het best in jouw reis past, zodat je vanaf die plaats verder kunt reizen met het openbaar vervoer. www.reisviahub.nl We hebben overleg met Provincie Groningen, Regio Groningen-Assen en OV-Bureau over ontwikkelingen op het terrein van openbaar vervoer
Doelstellingen e. Economische dynamiek. Wij willen dat de werklocaties en de economische centra goed bereikbaar zijn.
Acties De plannen voor het project Knijpsbrug worden in 2022 uitgevoerd. De uitvoering van de plannen voor het project Knijpsbrug zijn in 2021 gestart en lopen door in 2022. De doorstroming van het gemotoriseerde verkeer en de verkeersveiligheid worden hier verbeterd. De rotondes ten noorden van de Knijpsbrug worden omgebouwd tot turborotondes, de oversteekbaarheid van de Rijksweg-West ter hoogte van de Zwedenbrug voor fietsers wordt verbeterd en er komt een linksafvak in de Kerkstraat richting de Barentszstraat. We participeren actief in het project N33, dat is gericht op het verbeteren van de doorstroming. We participeren actief in het project N33. De Provincie Groningen is trekker van de verdubbeling van de N33 Midden tussen Zuidbroek en Appingedam. De verdubbeling is nodig om de bereikbaarheid van de Eemsdelta te verbeteren, de regionale economie te versterken en de leefbaarheid en verkeersveiligheid te verbeteren. Meer dan de helft van het projectbudget is naar de Zuidelijk Ringweg Groningen gegaan waardoor het project N33 is vertraagd. Op dit moment wordt door Provincie Groningen gelobbyd voor aanvullende middelen om de ambitie alsnog te kunnen waarmaken.
2.3.5 Duurzaamheid Inleiding In 2019 heeft de gemeente Midden-Groningen een duurzaamheidsvisie vastgesteld. Sindsdien werken we aan de uitvoering van deze visie. De duurzaamheidsvisie straalt ambitie uit. Hiermee willen we aan de slag. Tegelijkertijd zijn capaciteit en middelen beperkt. Jaarlijks worden de onderwerpen bepaald waar in dat jaar op wordt ingezet. Een belangrijk hoofdonderwerp voor de gemeente Midden-Groningen is 'de sociale kant van duurzaamheid'. Armoede is een groeiend probleem in Midden-Groningen. Veel woningeigenaren investeren relatief weinig in verduurzaming. Juist in wijken met een relatief goedkope woningvoorraad leidt dit tot hoge energielasten. De gemeente Midden-Groningen heeft zeer nadrukkelijk aandacht voor deze sociale kant van de duurzaamheid. Daarnaast vraagt de overgang naar duurzame energievormen om veel inspanningen van onze gemeente de komende jaren. Diverse beleidsplannen moeten worden opgesteld en geactualiseerd. In 2021 is de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 vastgesteld. In 2022 moet de RES 2.0 worden opgeleverd. Belangrijk onderwerp waar in RES-verband aan wordt gewerkt de komende jaren is de wijze waarop onze inwoners profiteren van de ontwikkeling van duurzame 96
energieprojecten. Ook staan de onderwerpen 'het opstellen van uitgangspunten voor toekomstige ruimtelijke visies' en 'de capaciteit van het netwerk' nadrukkelijk op de agenda. In 2021 wordt de Transitievisie Warmte (TVW) vastgesteld. De TVW beschrijft op wijkniveau welke mogelijkheden er zijn om deze aardgasvrij te maken. De RES 2.0 gaat over de warmtetransitie. De TVW is de basis voor de RES 2.0. Het opstellen van de RES en TVW, en het respectievelijk 2- en 4-jarig actualiseren, zijn wettelijke verplichtingen. Tot slot gaat aandacht uit naar de voorbeeldrol van de gemeente. We willen extra stappen maken om ook als gemeentelijke organisatie verder te verduurzamen. Belangrijke onderwerpen zijn Maatschappelijk Verantwoord Inkopen (MVI) en het verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed. De gemeente is wettelijk verplicht het gemeentelijk vastgoed voor 1 januari 2023 op label C te brengen. Ambities Duurzame ontwikkeling gaat over een balans tussen mens, milieu en economie, mondiaal, nationaal, regionaal, en lokaal. Voor Midden-Groningen zetten we in op een duurzame samenleving, een duurzame energievoorziening, een duurzaam landschap en klimaat, duurzaam ondernemen en een duurzame gemeentelijke organisatie. Een duurzame samenleving is van ons allen.