03. Programmabegroting 2022-2025

Acties Adviesraad Sociaal Domein De adviesraad sociaal domein geeft het college gevraagd en ongevraagd advies. We faciliteren en ondersteunen hen zodat zij de inwoner (waaronder inwoners die gebruik maken van voorzieningen uit het sociaal domein) een stem kunnen geven in het opstellen, evalueren en uitvoeren van sociaal beleid. Onafhankelijke cliëntondersteuning Sommige inwoners hebben ondersteuning nodig bij het proces van de Wmo. De gemeente biedt deze ondersteuning door het aanbieden van onafhankelijke cliëntondersteuning. Zij helpen bij het

46

verduidelijken van de vraag, het doorlopen van het proces en het eventueel indienen van een bezwaar. In 2022 professionaliseren we deze ondersteuning door het geven van trainingen en intervisies aan de ondersteuners We onderzoeken de bekendheid van de ondersteuning bij inwoners en waar nodig ondernemen we actie.

Doelstellingen c. Inwoners zijn zelfredzaam binnen hun eigen mogelijkheden We willen met de ondersteuning inwoners helpen, zodat zij zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen en deel kunnen nemen aan de maatschappij. We werken aan de verdere ontschotting tussen Wmo, Jeugd en Participatiewet. Indicatoren Aantal maatwerkvoorzieningen op basis van Zorg in Natura.

47

Aantal maatwerkvoorzieningen op basis van PGB.

Score van het Klanttevredenheidsonderzoek. Een score gelijk of hoger dan de score van 2020 is gewenst.

Aantal verkennende onderzoeken Wvggz dat is uitgevoerd. Percentage verkennende onderzoeken binnen de wettelijke termijn uitgevoerd. De wettelijke termijn is 14 dagen. Aantal problemen dat is opgelost met behulp van het maatwerkbudget. Aantal keer dat de omgekeerde toets is uitgevoerd.

*In 2020 heeft het overleg Omgekeerde toets minder frequent plaatsgevonden door de coronacrisis. Aantal cliënten dat is uitgestroomd uit een beschermd wonen voorziening.

48

Acties Bieden van maatwerkvoorzieningen Voor maatwerkvoorzieningen moeten inwoners een aanvraag indienen bij het Sociaal Team. daar wordt beoordeeld of mensen recht hebben op een maatwerkvoorziening en welke voor hen het meest geschikt is. We bieden maatwerkvoorzieningen op de volgende gebieden; 1. Begeleiding We bieden ondersteuning bij versterking van zelfredzaamheid en aanbrengen van structuur en regie met betrekking tot het regelen van dagelijkse leven, participatie in de maatschappij, benutten van de eigen kracht en het versterken van zijn sociale omgeving. Indien nodig is de begeleiding daarnaast gericht op het ontlasten van de persoon die gebruikelijke hulp of mantelzorg biedt (bij dreigende overbelasting) dit doen we o.a door bieden van dagbesteding. 2. Beschermd Wonen Mensen met een psychiatrische problematiek zijn som niet in staat om zelfstandig te wonen. Zij kunnen dan gebruik maken van specialistische voorziening waar afhankelijk van de benodigde ondersteuning vraag 24 uurs zorg dichtbij f op afstand geboden kan worden. De bedoeling is dat cliënten indien mogelijk zo snel als mogelijk weer terug keren naar hun eigen woonomgeving. Om deze overgang soepeler te laten verlopen wordt er steeds meer ingezet om extramurale ondersteuning in de thuissituatie. 3. Hulp bij het Huishouden: Het huishouden doen is onderdeel van zelfredzaamheid.

Als een inwoner een beperking ondervindt bij het huishouden en geen gebruik kan maken van eigen mogelijkheden om deze beperking op te heffen, kan hij een beroep doen op de Wmo. Door de invoering van het abonnementstarief in 2019, zijn de kosten voor huishoudelijke hulp sterk toegenomen. Wij maken financiële draagkracht onderdeel van de definitie 'eigen mogelijkheden'. Hierdoor verwachten we een afname in het aantal mensen dat huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening krijgt toegekend. Voor mensen die niet over de financiële mogelijkheden beschikt om huishoudelijke hulp te regelen, of niet de organisatorische vermogens heeft het huishouden te organiseren, blijkt de maatwerkvoorziening hulp bij het huishouden beschikbaar. 4. Hulpmiddelen Mensen met fysieke beperkingen of een chronische ziekte kunnen moeite hebben met activiteiten van het dagelijks leven. Dit gaat over het verplaatsen over korte afstanden, gebruik maken van badkamer of toilet, het in en uit bed komen, traplopen etc. Hiervoor kunnen ze in aanmerking komen voor een hulpmiddel: (elektrische) rolstoel, tillift, scootmobiel, driewielfiets, douchestoel, etc. In 2022 starten nieuwe contracten met aanbieders van deze hulpmiddelen. Belangrijk hierbij is eigen regie van de inwoner, duurzaamheid, samenwerking met lokaal MKB, aansluiting op standaard registratiesystemen. We monitoren de uitvoering van deze contracten.

Bieden van ondersteuning aan inwoners die tot de OGGz doelgroep behoren. OGGz staat voor de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg. De OGGz is een vorm van maatschappelijke ondersteuning die in nauwe verbinding staat met de taak voor Maatschappelijke Opvang. De OGGZ richt zich op sociaal kwetsbare mensen die niet direct om zorg vragen, maar deze wel nodig hebben. Als onderdeel van het OGGz-beleid stellen we een maatwerkbudget beschikbaar aan de sociale teams. Dit budget kunnen zij naar eigen inzicht gebruiken. Het maatwerkbudget is bedoeld om passende en snelle oplossingen te vinden voor complexe problemen. Daarmee kunnen vaak met kleine bedragen grotere problemen worden voorkomen.

49

Bieden van Vervoer voor mensen die niet in staat zijn op eigen kracht te reizen Inwoners die niet in staat zijn op eigen kracht te reizen, kunnen recht hebben op Wmo-vervoer. Zij kunnen gebruik maken van een taxi van Connexxion. We werken met het OV-bureau en alle gemeenten in Groningen en Drenthe samen binnen de GR Publiek Vervoer. De vervoerders zijn hard getroffen door de Corona-pandemie. Zij ontvingen in 2021 een continuïteitsbijdrage om te gederfde inkomsten op te vangen. Streven is in 2022 geen continuïteitsbijdrage meer te geven. We verwachten dan een nieuwe werkelijkheid. We monitoren het aantal vervoersbewegingen en vergelijken deze met de situatie voor de pandemie. Hierbij willen we een aantal zaken bereiken: 1. Inwoners maken meer gebruik van Openbaar Vervoer 2. Er zijn mogelijkheden om een combinatie te maken tussen diverse vervoersmodaliteiten: OV, Wmo-vervoer, eigen vervoer, etc De vervoerovereenkomst wordt met twee jaar verlengd. Hierdoor is meer ruimte tot doorontwikkelen van de service. Vanuit de GR Publiek Vervoer worden een aantal projecten opgestart. We bepalen welke projecten passen bij onze situatie en doen hier aan mee. Verder blijven we vervoer bieden aan mensen die niet in staat zijn op eigen kracht te reizen.

Bieden van voorzieningen die algemeen toegankelijk zijn Algemeen toegankelijk voorzieningen zorgen dat inwoners zonder gêne binnen kunnen stappen. Hiervoor niet hoeven aankloppen bij de gemeente en zo gebruik maken van hun eigen kracht. We vormen coalities met informele en formele spelers uit het sociaal domein om bestaande algemene en/of collectieve voorzieningen op te plussen, uit te breiden of nieuwe voorzieningen te realiseren. Maken van afspraken met woningcorporatie en huurdersorganisaties De gemeente Midden-Groningen maakt jaarlijks in navolging van de Woningwet prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersorganisaties. Zo wordt structureel en gezamenlijk invulling gegeven aan een deel van het woonbeleid. Hierbij is speciale aandacht voor: -Schuldenproblematiek -Levensloopbestendige en zorggeschikte woningvoorraad -Kwetsbare doelgroepen in huurwoningen (o.a. mensen die uitstromen vanuit Beschermd Wonen) -Preventie Uitvoeren van de Omgekeerde toets Als een individuele casus niet binnen de normale procedure past hebben we de omgekeerde toets. We kijken eerst wat er nodig is en daarna hoe we dat binnen (of buiten) de kaders kunnen bereiken. We voeren alle verkennende onderzoeken in het kader van de Wvggz uit binnen de wettelijke termijnen. De Wet verplichte GGz (Wvggz) regelt de rechten van mensen die te maken hebben met verplichte zorg in de GGz.

Om een aanvraag voor verplichte zorg in te dienen moet een zogenaamd verkennend onderzoek worden uitgevoerd. Hiervoor hebben gemeenten twee weken de tijd na binnenkomst van een melding in het kader van de Wvggz.

50

Doelstellingen d. Toegankelijk Midden-Groningen (inclusie/VN Verdrag Handicap) We willen een inclusieve gemeente zijn waar mensen met een beperking zonder moeite kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven. Daarvoor is makkelijke toegang tot openbare gebouwen, makkelijk verplaatsen in de openbare ruimte en toegankelijke (digitale) informatie vanuit de overheid nodig. Samen met partners in het maatschappelijk veld nemen we de verantwoordelijkheid voor het geleidelijk zetten van stappen in het toegankelijker maken van onze gemeente op allerlei leefgebieden.

Acties Opstellen van een Lokale Inclusie Agenda De Lokale Inclusie Agenda geeft richting aan acties om de gemeente Midden-Groningen toegankelijker te maken voor inwoners met een beperking. Hierin onderscheiden we een aantal thema's: Leren en Ontwikkelen, Werken, Vrije tijd, Wonen en Leven en gemeentelijke dienstverlening.

2.2.4 Jeugd Inleiding Als gemeente dragen we bij aan de leefbaarheid in de gemeenschap. In het hoofdstuk jeugd beschrijven we de doelstellingen en acties voor 2022. Deze hebben een basis binnen de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning en de Wet Publieke Gezondheid maar zijn sterk verbonden met andere wetten en opdrachten binnen het sociaal domein. In Midden-Groningen wonen ongeveer 12.000 jeugdigen onder de 18 jaar. We willen dat al deze jongeren zich positief, veilig en gezond kunnen ontwikkelen. Om dit te realiseren willen we de sociale basis versterken. Als er ondersteuning nodig is, dan organiseren we dat dichtbij, integraal en op maat. Om de sociale basis te versterken, pakken we verschillende activiteiten op. Denk hierbij aan het lokaal organiseren van een deel van jeugdhulp, het ontwikkelen van een stevige basis rondom de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling en het doorontwikkelen van de gezinsverzorging. Ambities Elke jeugdige in de gemeente Midden-Groningen groeit op in een veilige, veerkrachtige omgeving. Trends en ontwikkelingen Het Rijk heeft de opdracht gegeven om een regiovisie te ontwikkelen De gemeente is verantwoordelijk voor kwalitatief goede zorg. De zorg moet echter ook in de toekomst betaalbaar blijven. Met de Norm voor Opdrachtgeverschap maken gemeenten afspraken binnen de jeugdregio en leggen deze samenwerking duurzaam vast.

Het doel is om te zorgen voor voldoende zorg op elk gebied, transformatie van zorg en minder bureaucratie. De regiovisie geeft een helder kader voor wat we gezamenlijk doen (regionaal en bovenregionaal) en waar ruimte ligt om lokale ontwikkelingen door te voeren. De regiovisie wordt naar verwachting in 2022 ingevoerd. Aandacht voor data-gedreven beleid Binnen Midden-Groningen hebben we de tool voor monitoring van data verder ontwikkeld. De data die we verzamelen bieden ons al veel inzicht. Financieel en inhoudelijk kunnen we monitoren wat er gebeurt. Langzamerhand willen we toewerken naar meer kennis over onze inwoners en het resultaat van de ondersteuning. Dat geeft ons het inzicht om te kunnen voorspellen en bij te sturen. Binnen jeugdhulp zullen we deze ontwikkeling terugzien in onze lopende projecten en de ontwikkeling van data-gedreven beleid. Extra Rijksmiddelen voor jeugdhulp in 2022 Het kabinet en de VNG hebben afgesproken dat er meer middelen beschikbaar komen voor 2022. Dit is op basis van het oordeel van de Commissie van Wijzen. Gemeenten moeten ook maatregelen nemen om te komen tot een bezuiniging van 214 miljoen euro op de landelijke jeugdzorguitgaven. Het nieuwe kabinet zal besluiten over een structurele oplossing voor de huidige tekorten in de jeugdhulp.

51

Toegenomen aandacht rondom de aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling Jaarlijks worden er landelijk naar schatting gemiddeld 125.000 kinderen tot 17 jaar mishandelt. Van alle Nederlanders ouder dan 16 jaar geeft 8% aan in 2020 slachtoffer geweest te zijn van huiselijk geweld. Al deze mensen die in aanraking komen met huiselijk geweld en/of kindermishandeling hebben een grote kans op het ontwikkelen van psychische, fysieke en sociale problemen. Vanuit de Rijksoverheid is er prioriteit gegeven aan de aanpak van deze problematiek in de vorm van Geweld Hoort Nergens Thuis en Scheiden zonder Schade. Vanuit het Nationaal Programma Groningen starten de eerste projecten voor jeugd. Vanuit het NPG wordt er gewerkt aan een goede toekomst voor iedereen. Ook voor de jeugdigen in Midden-Groningen starten er allerlei projecten. De projecten richten zich op het vergroten van de zelfredzaamheid, het ontwikkelen van nieuwe vaardigheden en op een positieve ontwikkeling.

Doelstellingen a. Investeren in laagdrempelige opvoed- en opgroeiondersteuning Door te (blijven) investeren in voorzieningen die kinderen en hun ouders ondersteunen bij het opgroeien en opvoeden, willen we voorkomen dat kleine problemen groot worden. We zetten in op het normaliseren en het gebruik maken van de krachten en talenten van ouders en kinderen. Indicatoren Aantal deelnemers "Nu niet Zwanger"

Cijfers OJG Aantal jongeren met een JIM. Aantal bereikte moeders via "Moeders van" Aantal bereikte jongeren via "Jongerenwerk"

Jongerenwerk+.

Acties We continueren de inzet Ondersteuning Jeugd en Gezin De huidige inzet van de Ondersteuners Jeugd en Gezin (OJG) blijft. Op basis van monitoringsgegevens voeren we gesprekken met de OJG-ers, huisartsen en de sociale teams om te kijken hoe we de meerwaarde van OJG-ers kunnen vergroten. Accare onderzoekt de mogelijkheid om meer groepsgerichte activiteiten aan te bieden voor hun doelgroep vanuit de huidige inzet. We voeren het project Jongerenwerk+ uit en ontwikkelen het regulier jongerenwerk door de koppeling met dit project Vanuit het NPG-project Jongerenwerk+ komt er een nieuwe werkwijze. De kwetsbare doelgroep wordt door methodisch werken verder geholpen in hun situatie. Hierbij vindt goede monitoring plaats, om te kunnen sturen waar nodig. Omdat het reguliere jongerenwerk niet los staat van dit 52

project, zal deze methodiek en de wijze van monitoren ook worden ingezet bij het reguliere jongerenwerk. We concretiseren de doelen van de lokale coalitie Kansrijke Start Midden-Groningen Met alle partners van de lokale coalitie stellen we een plan op voor 2022 waarin we gaan werken aan een aantal concrete speerpunten. We nemen aanvullende diensten af van de GGD rondom jeugd. De GGD heeft het grootste deel van de kinderen tot 18 jaar in beeld. Ze kunnen hierdoor makkelijk signaleren en laagdrempelig ondersteuning aanbieden. De afspraken die we maken leggen we vast in een dienstverleningsovereenkomst (DVO). We evalueren de extra inzet op basis van monitoringsgegevens en sturen bij waar nodig. We voeren het NPG-project Moeders van Midden-Groningen uit Door vroegtijdig en intensief in te zetten bij de meest kwetsbare zwangere vrouwen (en hun partner) nemen we risicofactoren weg en beperken daarmee de kans op huiselijk geweld en kindermishandeling.

Doelstellingen b. Ontwikkelen van een aanpak rondom huiselijk geweld en kindermishandeling We gaan inzetten op het vergroten van de kennis rondom onveiligheid in gezinnen. Door beter te kijken wat er in een gezin speelt en waar de risico's op onveiligheid liggen, willen we deze risico's verkleinen. Op het moment dat er onveiligheid speelt, gaan we dat inzetten wat nodig is om te komen tot duurzame veiligheid. Indicatoren Aantal meldingen Zorg voor Jeugd Groningen.

Aantal adviesvragen Veilig Thuis.

Aantal meldingen Veilig Thuis.

53

Aantal betrokken kinderen bij hg/km.

Aantal overdrachten van Veilig Thuis naar sociaal team.

Score zelfscan. In 2022 wil de gemeente Midden-Groningen op alle kwaliteitsstandaarden een voldoende scoren. Score Zelfscan gemeente Midden-Groningen 2021:

54

Acties We ontwikkelen een gezamenlijke gemeentelijke visie op huiselijk geweld en kindermishandeling Samen met alle betrokken instanties die te maken hebben met huiselijk geweld en kindermishandeling ontwikkelen we een gezamenlijke visie. Het gaat hier o.a. om de afdelingen Jeugd, Wmo, schuldhulpverlening, OOV. We ontwikkelen een duidelijke opdracht voor de sociale teams rondom huiselijk geweld en kindermishandeling We geven een duidelijke opdracht aan de sociale teams om huiselijke geweld en kindermishandeling tegen te gaan. Daardoor is het duidelijke welke expertise in huis moet zijn en wat we van hen verwachten. Zaken huiselijk geweld en kindermishandeling spelen worden beter opgepakt. De veiligheid in het betreffende gezin/huishouden wordt beter gewaarborgd. We bevorderen de deskundigheid van de professionals in de sociale teams We zetten in op trainingen rondom systeemgericht en traumasensitief werken. We voeren de implementatie van de Meldcode uit, herintroduceren Zorg voor Jeugd en zorgen dat in elk sociaal team een aandachtsfunctionaris huiselijk geweld en kindermishandeling is. We verbeteren de samenwerking met ketenpartners We zorgen voor een goede ketensamenwerking rondom (on)veiligheid. Hierbij maken we goede afspraken met de JGZ, Veilig Thuis, de gecertificeerde instellingen en de Raad voor de Kinderbescherming. De afspraken leven we na.

We zorgen voor voldoende passend hulpaanbod voor betrokkenen rondom huiselijk geweld en kindermishandeling We brengen in kaart welk aanbod nu beschikbaar is binnen onze gemeente. Op basis daarvan kijken we welk aanbod effectief is en welk aanbod mist. Hier betrekken we verschillende partners bij. We geven voorlichting aan inwoners over huiselijk geweld en kindermishandeling We doen mee aan publiekscampagnes, motiveren het onderwijs om structureel voorlichting te geven over het thema veiligheid en vergroten de positieve opvoedvaardigheden van ouders in kwetsbare situaties. We voeren het NPG-project JIM uit De JIM-methodiek wordt ingevoerd voor jeugdigen waar uithuisplaatsing dreigt en voor thuiszitters. We willen door beter aan te sluiten bij de jeugdige inzetten op de krachten en risicofactoren wegnemen.

Doelstellingen c. Verbeteren van de jeugdhulp We gaan (een deel van) jeugdhulp op een andere manier organiseren. We doen dat met aanbieders, ketenpartners en natuurlijk inwoners en cliënten. Met betere jeugdhulp bedoelen we dat de gezinnen het verschil merken. We verwachten dat als gezinnen ondersteuning krijgen, dat deze bijdraagt aan de veerkracht van het gezin. Kortom we willen graag dat het beter gaat nadat jeugdhulp is ingezet en dat gaan we meten. Daarbij beginnen we klein, zodat we kunnen bijsturen als dat nodig is. We werken aan de verdere ontschotting tussen Wmo, Jeugd en Participatiewet.

55

Indicatoren Aantal unieke cliënten met minimaal 1 jeugdhulpindicatie.

Saldo in en uitstroom Jeugdhulp ten opzichte van het vorige jaar.

Aantal unieke cliënten gezinsverzorging.

Gemiddelde rapportcijfer hulp.

Acties We organiseren een deel van de jeugdhulp lokaal Middels de uitvoeringsagenda jeugd hebben we de ruimte gekregen om een deel van de jeugdhulp lokaal te organiseren. We doen dat taakgericht. Dat geeft ons de mogelijkheid om het in partnerschap met aanbieders aan te pakken. In dit project zoeken we naar samenhangende doelgroepen binnen jeugdhulp die een specifieke aanpak verdienen. We zorgen dat de gezinsverzorging structureel ingebed is in het beschikbare hulpaanbod In 2020 zijn we gestart met een pilot voor Gezinsverzorging. Dat is een vorm van praktische hulp die helpt om de basis op orde te krijgen in kwetsbare gezinnen. In 2022 gaan we zorgen dat de ondersteuning onderdeel wordt van structureel aanbod. Tegelijkertijd gaan we door middel van een

56

nieuwe manier van monitoren zorgen meer inzicht in het effect van ondersteuning. Daarmee kunnen we de dienst, maar ook andere vormen van jeugdhulp versterken. We maken ruimte in budgetten voor transformatiedoeleinden Gedurende een jaar doen er zich kansen voor om de transformatie te versnellen of om problemen te voorkomen. Dat geldt voor zowel jeugd als Wmo. We willen binnen het sociaal domein graag ruimte om deze ontwikkelingen op te kunnen vangen. Denk daarbij aan het voorkomen van wachtlijsten, maar ook aan de kosten om de uitvoeringsagenda lokaal te faciliteren. We verfijnen de monitoringstool en gebruiken deze als basis voor datagedreven werken In 2022 blijven we doorgaan met het monitoren van ontwikkelingen van jeugdhulp. We zorgen dat we de ontwikkelingen tijdig signaleren en dat we bijsturen waar nodig. Naast het volgen van de kostenontwikkeling, willen we ons prognose model verder ontwikkelen tot een objectief meetinstrument van bepaalde resultaten. Dan gaat het bijvoorbeeld om het effect van de jeugdhulp. We werken samen met alle Groninger gemeenten aan een dekkend landschap van (hoogspecialistische) jeugdhulp De uitvoeringsagenda jeugd beidt ons de ruimte een deel van de jeugdhulp lokaal te organiseren. Tegelijkertijd hebben we samen met de Groninger gemeenten de verantwoordelijkheid om een dekkend en goed functionerend jeugdhulp landschap te behouden.

De keuzes die gemeenten maken hebben invloed op de mogelijkheden voor andere gemeenten, voor aanbieders (en hun medewerkers) en inwoners van de provincie. Het is daarom belangrijk dat we de samenhang in Groningen bewaken. We blijven daarom in gesprek met andere gemeenten, aanbieders en andere ketenpartners om de risico's de signaleren en beheersmaatregelen te nemen. We doen dit op alle niveaus; bestuurlijk, directie en ambtelijk. We ontwikkelen het toezicht op jeugdhulp We ontwikkelen een werkproces voor het toezicht op jeugdhulp. We gaan opgavegericht werken. Dat doen we in samenhang met het toezicht op de Wmo, Beschermd Wonen en op calamiteiten en geweld. We starten op kleine schaal, zodat we ervaring opdoen en het toezicht op jeugd steeds verder kunnen uitbouwen. We versterken de verbinding onderwijs en zorg We gaan starten met kinderopvang+ . We zorgen dat de pilot Visvijver een structurele borging krijgt. We brengen de behoeftes op het snijvlak onderwijs-zorg in kaart en op basis daarvan kijken we welke ontwikkelingen nodig zijn. Uitvoeren van de Omgekeerde toets Als een individuele casus niet binnen de normale procedure past hebben we de omgekeerde toets. We kijken eerst wat er nodig is en daarna hoe we dat binnen (of buiten) de kaders kunnen bereiken.

Onderzoeken van andere mogelijkheden voor verdergaande ontschotting We werken vanuit een maatschappelijke probleemanalyse. Vanuit deze analyse onderzoeken we de oplossingen. De leefwereld van de inwoner staat centraal. Dat betekent dat we ons niet focussen op de jeugdhulpaspecten maar op het hele gezin en de wereld waar ze in leven. Daar horen onder andere het onderwijs, de GGD en andere relevante partijen bij.

57

2.2.5 Onderwijs en onderwijshuisvesting Inleiding Het verzorgen van onderwijs is in Nederland primair de verantwoordelijkheid van schoolbesturen. Als gemeente faciliteren we het onderwijs en hebben we een aantal wettelijke taken rondom het onderwijs: zorgen voor huisvesting, leerlingenvervoer, toezien op naleving van de leerplicht. Op basis van onze verantwoordelijkheid voor de jeugdhulp zorgen we voor een goede samenwerking op het gebied van ondersteuning van leerlingen in het onderwijs. We willen in het onderwijs iedereen zoveel mogelijk gelijke kansen bieden. Achterstanden proberen we al op jonge leeftijd te voorkomen. We willen dat alle peuters met een goede start aan het basisonderwijs beginnen en bieden ze samen met onze peutervoorzieningen een stimulerend aanbod. Samen met de peuteropvang en de schoolbesturen werken we aan opvang en onderwijs dat goed op elkaar aansluit en dat aansluit bij de leerlingen. We willen kinderen en jongeren optimaal uitdagen hun talenten te ontwikkelen en hen zo goed mogelijk voor te bereiden op de toekomst. Betere kansen creëren we ook door onderwijs te verbinden met andere maatschappelijke activiteiten en voorzieningen, onder meer op het gebied van sport en cultuur, maar ook op het gebied van (preventieve) ondersteuning, jeugdhulp en Wmo. Onderwijs wordt uitgevoerd in een stimulerende en veilige omgeving.

Daarnaast bieden we de mogelijkheid aan volwassenen om zich te blijven ontwikkelen door middel van onze aanpak laaggeletterdheid. Ambities Iedereen krijgt de kans zich zo optimaal mogelijk te ontwikkelen en zijn of haar talenten te ontplooien. Trends en ontwikkelingen In Midden-Groningen zetten we de komende jaren extra in op onderwijs. Dat doen we door middel van het NPG project Tijd voor Toekomst, een verrijkte schooldag. Binnen dit project gaan in 2022 vijf basisscholen waar kinderen dat het hardst nodig hebben, extra tijd inzetten voor talentontwikkeling, verminderen achterstanden, bevordering fysieke en mentale gezondheid en het vergroten van hun blik op de wereld. De Regiodeal Oost-Groningen maakt het mogelijk dat er twee extra scholen uit de oude gemeente Menterwolde mee kunnen doen in 2022. In overleg met alle schoolbesturen PO en VO en vertegenwoordigers van kleinere schoolorganisaties voeren we de komende twee jaren het gemeentelijk deel van het Nationaal Programma Onderwijs uit. Het Nationaal Programma Onderwijs is een landelijk investeringsprogramma voor de periode 2021-2023 om de gevolgen van de coronacrisis voor leerlingen op te vangen. In dit programma ontvangen zowel scholen als gemeente gelden om aan dit doel te besteden. In overleg met het onderwijs ondersteunen wij als gemeente zoveel mogelijk hun plannen zodat we de krachten bundelen.

Doelstellingen a. Kinderen maken een goede start in het onderwijs Alle kinderen in Midden-Groningen moeten een goede start kunnen maken in het (basis)onderwijs. Kinderen met een risico op achterstanden kunnen deelnemen aan stimulerende programma's in de peuteropvang (Voorschoolse Educatie, VE). Die risico's worden zo snel mogelijk gesignaleerd en van de risicokinderen neemt een zo groot mogelijk percentage kinderen deel aan deze programma's (VE). De voorschoolse educatie is van goede kwaliteit en er is veel aandacht voor ouderbetrokkenheid en een goede overdracht van informatie naar het basisonderwijs. De VE moet zichtbaar bijdragen aan het verminderen van de achterstand. We investeren in het bevorderen van de taal-leesontwikkeling.

58

Indicatoren Percentage van de scholen dat resultaatgegevens heeft aangeleverd. We willen dat minimaal 80% van de scholen de resultaatgegevens aanlevert. Aantal scholingen en aantal kwaliteits overleggen. Aantal aanbieders van voorschoolse educatie die een pedagogisch beleidsmedewerker hebben. We willen dat alle aanbieders van voorschoolse educatie een pedagogisch beleidsmedewerker hebben. Aantal indicaties voor VVE. We willen dat het aantal indicaties is gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar. Aantal deelnemers aan VVE en peuteropvang. We willen dat het aantal deelnemers aan VVE en peuteropvang stijgt ten opzichte van het voorgaande jaar. Percentage van de doelgroep dat bereikt is. We willen dat het doelgroepbereik minimaal 80% is. Percentage van de VE ouders dat deelneemt aan VVE thuis. We geven willen uitvoering geven aan 7 groepen VVE thuis, waarbij minimaal 60% van de VE ouders deelnemen. Aantal deelnemende locaties voor peuteropvang en scholen en aantal deelnemende kinderen (Subsidieverantwoording bibliotheek).

Acties We vergroten het bereik van de doelgroep voor voorschoolse educatie Kinderen die dit nodig hebben moeten zoveel mogelijk deel (kunnen) nemen aan Voorschoolse Educatie. Met de peutermonitor krijgen we een beter beeld van de afname van VVE en spreiding over locaties. Dit helpt om in overleg met de GGD en kinderopvang gerichter in te zetten op het bereiken van de doelgroep. Van het aantal geïndiceerde doelgroeppeuters neemt nu circa 85% deel aan VVE. Het doel is dat dit percentage stijgt. We verbeteren de kwaliteit van Voorschoolse Educatie Vanaf 2022 investeren we extra in pedagogisch beleid en kwaliteitsverbetering VE. Elke aanbieder heeft een pedagogisch beleidsmedewerker voorschoolse educatie. Er is een coördinerend kwaliteitsmedewerker VVE en structureel kwaliteitsoverleg tussen de kwaliteitsmedewerker en de pedagogisch beleidsmedewerker over samen vastgestelde kwaliteitsdoelen.

59

We vergroten ouderbetrokkenheid bij voorschoolse educatie Betrokkenheid van ouders vergroot de effecten van voorschoolse educatie. We betrekken ouders bij de VE door ouderbijeenkomsten te organiseren met het programma VVE thuis. VVE thuis is een programma van ongeveer 5 bijeenkomsten per jaar voor de ouders van kinderen die aan een VVE programma deelnemen. Het programma is gericht op het bevorderen van vaardigheden om hun kind thuis ook te stimuleren in de ontwikkeling. In 2022 willen we 7 VVE thuisgroepen uitvoeren. Met een deelname van meer dan 60% van de VE ouders van die locatie. We meten de resultaten en het effect van Voorschoolse Educatie We hebben in 2021 een peutermonitor ingevoerd. Hiermee kunnen we het doelgroepbereik beter volgen. Daarnaast hebben we afspraken gemaakt over het meten van resultaten. In 2022 levert 90% van alle scholen hiervoor de gegevens aan. We houden toezicht op de kwaliteit van de kinderopvang Wij hebben de wettelijke taak om toezicht te houden op de kinderopvang. GGD Groningen inspecteert jaarlijks alle locaties voor buitenschoolse opvang, kinderdagverblijven en gastouderbureaus. Alle nieuwe gastouders worden ook geïnspecteerd. Ten slotte inspecteert de GGD jaarlijks 15% van de bestaande gastouders. Als de GGD een tekortkoming vindt, handhaven wij. Op die manier houden we de kinderopvang veilig.

We voeren een stimulerend taal-en leesaanbod uit voor kinderen van 0-12 jaar

Doelstellingen b. Vergroten van kansengelijkheid en toegankelijkheid Alle kinderen moeten deel kunnen nemen aan voor hen passend onderwijs. Niet alle kinderen hebben gelijke kansen in het onderwijs. Voor sommige kinderen is er extra aanbod nodig om naar school te kunnen en/of zich optimaal te ontwikkelen. Het onderwijs geeft hieraan de belangrijkste invulling via het passend onderwijs. De gemeente bekostigd een aantal voorzieningen die de toegankelijkheid vergroten zoals aanvullend onderwijsaanbod, leerlingenvervoer of coaching. Indicatoren Aantal gecoachte leerlingen. Bron: Verslag subsidieverantwoording Kwartier zorg en welzijn

60

Aantal kinderen die gebruik maken van leerlingenvervoer.

Aantal leerlingen taalschool. Bron: Verslag subsidieverantwoording Stichting Ultiem

Acties We bieden coaching bij overstap naar VO Voor jongeren die even een steuntje in de rug nodig hebben bij de overstap naar of de start in het voortgezet onderwijs bieden we coaching. We subsidiëren Stichting Kwartier Zorg en Welzijn voor de uitvoering hiervan. Bij sommige jeugdigen is de overstap naar het VO een grote stap met veel kans op uitval en kan thuis die ondersteuning ook onvoldoende geboden worden. De inzet van een coach kan dan net het steuntje in de rug zijn om een jongere goed op weg te helpen. We faciliteren de taalschool voor kinderen met een migratieachtergrond Kinderen van nieuwkomers verdienen een goede start in het onderwijs. Soms is de stap naar een reguliere school te groot. De gemeente subsidieert samen met het samenwerkingsverband passend onderwijs de taalschool Midden-Groningen. Deze taalschool wordt uitgevoerd door Stichting Ultiem. De school biedt een stimulerend aanbod om kinderen met een migratieachtergrond voor te bereiden op de reguliere basisschool. We bieden leerlingenvervoer Wanneer de afstand een rol speelt in de toegankelijkheid van een passende school kan in sommige gevallen een beroep worden gedaan op leerlingenvervoer. Drie groepen leerlingen kunnen gebruik maken van leerlingenvervoer. Leerlingen met een beperking hebben onder bepaalde voorwaarden recht op leerlingenvervoer.

Ook als ouders een voorkeur hebben voor de richting van de school kan er recht op leerlingenvervoer bestaan. Ten slotte is 61

leerlingenvervoer mogelijk als de leerling meer dan 6 kilometer van de dichtstbijzijnde school woont. We regelen of vergoeden vervoer naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school voor leerlingen die hier recht op hebben. Leerlingenvervoer gebeurt via een taxibus van Connexxion (aangepast vervoer). Maar een vergoeding voor eigen vervoer (met auto of fiets) of het openbaar vervoer is ook mogelijk. We willen leerlingen stimuleren om gebruik te maken van openbaar vervoer en eigen vervoer. Op die manier vergroten we de zelfstandigheid van kinderen. Ook beperken we hiermee de kosten voor het vervoer. Samen met vervoersbedrijven willen we de toegang tot het openbaar vervoer gemakkelijker maken voor leerlingen. Deze ontwikkeling is sterk afhankelijk van de ontwikkeling van de coronapandemie. Uiteraard blijft er altijd aangepast vervoer mogelijk voor kinderen die niet zelfstandig kunnen reizen. We gaan voor schooljaar 2022-2023 nieuwe regels opstellen voor leerlingenvervoer. Hierin zoeken we samenwerking met buurgemeenten en de samenwerkingsverbanden passend onderwijs. We geven uitvoering aan het project Tijd voor Toekomst Via het project tijd voor toekomst (NPG) faciliteren we scholen waar dit het hardst nodig is, om een aanvullend programma te bieden voor het vergroten van kansen en versterken van talentontwikkeling.

Vijf scholen starten in 2022 met het NPG project Tijd voor Toekomst. Zij zetten in op extra tijd voor leerlingen om daarmee achterstanden te verminderen, talent te ontwikkelen, de brede blik op de wereld te vergroten en fysieke en mentale gezondheid te vergroten. We gaan het onderwijskansenbeleid bijstellen We hebben de basis op orde gebracht en een breed aanbod van voorzieningen om kansen van (jonge) kinderen te vergroten. We willen dit aanbod verder versterken en verbeteren. Ook willen we meer samenhang aanbrengen en komen tot gedeelde visie op vergroten van kansen van kinderen. We starten met een analyse van de huidige situatie en de effectiviteit van activiteiten. Daarna ontwikkelen we samen met lokale partners en experts stapsgewijs een integrale aanpak “Meer kansen voor kinderen”.

Doelstellingen c. Onderwijs/opvang, zorg , welzijn en cultuur werken samen voor een optimale (talent)ontwikkeling van elk kind. Kinderen moeten zich kunnen ontwikkelen zonder belemmering en in een doorgaande lijn. Ook wanneer er sprake is van de overstap naar (een nieuwe) school of als het op (psycho)sociaal gebied wat minder gaat. De samenwerking tussen de opvang en school en andere partners verloopt soepel evenals de overstap naar een andere school. Ondersteuning is laagdrempelig, snel beschikbaar en passend. Laagdrempelige voorzieningen op het gebied van welzijn sport en cultuur leveren een bijdrage in die talentontwikkeling maar kunnen ook preventief ingezet worden voor bijvoorbeeld het vergroten van het zelfvertrouwen of weerbaarheid. Indicatoren Percentage van de overdrachten waarbij de minimaal afgesproken overdracht informatie (vastgesteld protocol voor de overdracht) ook daadwerkelijk bij de school binnen komt. Het aantal scholen dat de registraties van VVE kinderen op orde heeft. Dit wordt een vast onderwerp op het kwaliteitsoverleg VVE. Hoe we dit bij gaan houden moet nog bepaald worden.

62

Acties We werken aan een optimale overdracht van peuteropvang naar basisschool We hebben een protocol opgesteld voor de overdracht. Streven is dat minimaal 90% van de informatie volgens deze werkwijze wordt overgedragen van de voorschool naar de basisschool. We versterken de samenwerking door het mee te nemen in het kwaliteitsoverleg en door "doorgaande lijn overleggen" te organiseren. De informatie uit de peutermonitor en het meten resultaten geeft inzicht in wat er beter kan. We versterken de samenwerking tussen onderwijs en zorg We hebben een ondersteuningsroute vastgesteld waarin de samenwerking onderwijs en zorg op hoofdlijnen is vastgelegd. Voor het verder versterken van een goede samenwerking investeren we in toegankelijke laagdrempelige aanspeekpunten als verbinder tussen onderwijs en zorg. Deze ondersteuning heeft als kerntaak om de kansengelijkheid in het onderwijs te vergroten door een brug te slaan tussen onderwijs, gezinnen, sociale teams en wijk/dorp. Middels de rijksgelden vanuit het Nationaal Programma Onderwijs zetten we in 2022 en 2023 ook in op de verbinding tussen onderwijs, gezinnen en zorg. Dit doen we in overleg met de schoolbesturen en kleinere onderwijsorganisaties.

Doelstellingen d. Jongeren verlaten de school met minimaal een startkwalificatie Een startkwalificatie is een diploma op minimaal MBO2, HAVO of VWO niveau. In het schooljaar 2019/2020 hadden we 123 voortijdige schoolverlaters. Het aantal voortijdige schoolverlaters van het schooljaar 2020/ 2021 is nog niet bekend. We willen dat het aantal voortijdige schoolverlaters ten opzichte van het schooljaar 2019/ 2020 afneemt met minimaal 23 jongeren. Indicatoren Aantal voortijdige schoolverlaters. We streven naar een daling van het aantal thuiszitters. Aantallen zijn lastig in beeld te krijgen, ook in verband met verschillen in de definitie thuiszitter.

Acties We werken samen in de Regio RMC03 aan de aanpak van voortijdig schoolverlaten Samen met de gemeenten Westerkwartier en Groningen vormen we RMC regio 03. We krijgen samen een pot geld van het rijk die we onderling verdelen. De gemeente Midden-Groningen zet met de gelden consulenten onderwijs in. Vanuit het BWRI begeleiden zij jongeren die uit dreigen te vallen of al uitgevallen zijn op het Voortgezet Onderwijs of het MBO.

63

Samen met Noorderpoort bieden wij op het Werkbedrijf BWRI de Route Rubicon aan voor voortijdige schoolverlaters. Route Rubicon is een MBO 2 opleiding. De route is bedoeld voor jongeren die niet in staat zijn om op het reguliere onderwijs hun startkwalificatie te halen. Jaarlijks starten 12 studenten met de tweejarige opleiding. Casemanagers Jeugd bieden op de MBO scholen voorlichting en preventieve ondersteuning aan studenten. In de provincie Groningen hebben we School als Wijk. Op elke MBO school zijn casemanagers Jeugd aanwezig. Zij bieden ondersteuning aan jongeren die vragen of problemen hebben. Als de jongere meer hulp nodig heeft dan dan stemt de casemanager Jeugd af met het sociaal team van de gemeente. De inzet is erop gericht om jongeren zolang mogelijk op school te houden. We zetten extra in op het voorkomen langdurige uitval (thuiszitten). We geven uitvoering aan een thuiszittersoverleg (Taskforce Thuiszitters) voor goede afstemming tussen zorg en onderwijs en bieden laagdrempelige ondersteuning aan om jongeren weer op weg te helpen.

Doelstellingen e. Volwassenen kunnen meedoen in onze samenleving doordat ze voldoende geletterd zijn Iedereen moet kunnen meedoen in de samenleving. Echter, te veel inwoners hebben nog moeite met lezen, rekenen en het gebruiken van een computer of smartphone. Om mee te kunnen doen heb je deze vaardigheden wél nodig. Vanuit WEB-middelen en extra gelden via centrumgemeente Groningen zetten we in op de aanpak laaggeletterdheid voor volwassenen. In de paragrafen over VVE en onderwijs wordt omschreven op welke manier we investeren in leesbevordering bij kinderen. Indicatoren Aantal deelnemers volwasseneneducatie.

Acties Inwoners kunnen volwasseneneducatie volgen om hun basisvaardigheden te verbeteren. Volwasseneneducatie is vooral bedoeld voor inwoners met een bijstandsuitkering. Zij kunnen aan de slag met hun taal-, reken-, of digitale vaardigheden. De kansen op de arbeidsmarkt worden zo groter. Ook de zelfredzaamheid wordt versterkt. De gemeente Groningen is de regiegemeente voor de arbeidsmarktregio Groningen. Tot op heden verzorgt Noorderpoort de volwasseneneducatie in Midden-Groningen. Op dit moment is nog niet bekend welke partij de volwasseneneducatie vanaf 1 januari 2022 gaat verzorgen. We vergroten bewustwording en herkenning van laaggeletterdheid Via de stuur- en werkgroep, bestaande uit personen die actief zijn bij de belangrijkste maatschappelijke partners uit onze gemeente, zorgen we met elkaar voor betere samenwerking, eerdere signalering en doorverwijzing. Daarnaast traint de Taalhuiscoördinator en Stichting Lezen en Schrijven professionals binnen onze gemeente in het signaleren en doorverwijzen bij laaggeletterdheid.

64

We zetten in op betrokkenheid en inzet van werkgevers Taalhuiscoördinator, beleidsmedewerker gemeente en werkgeverscoördinator vanuit centrumgemeente Groningen gaan in gesprek met werkgevers om een aanpak voor laaggeletterdheid binnen het bedrijf te ontwikkelen. We investeren in leesbevordering van kinderen en ouders Dit doen we samen met onze maatschappelijke partners via Kansrijke Start, VVE, het primair - en voortgezet onderwijs. Inwoners kunnen in het Taalhuis aan de slag met hun basisvaardigheden Taalhuizen in onze gemeente organiseren workshops voor volwassenen om hun taal en digitale vaardigheden te vergroten. De Taalhuiscoördinator koppelt daarvoor vrijwilligers aan deelnemers. Vanaf eind 2021 en in 2022 doen we voor het eerst met onze Taalhuizen mee aan de landelijke certificering Taalhuizen. Eenmaal per vier jaar wordt elk taalhuis door de Certificeringsorganisatie Bibliotheekwerk, Cultuur en Taal (CBCT) getoetst aan de hand van zeven normen op wat goed gaat, wat beter kan en welke stappen gemeente en Taalhuizen kunnen zetten om de kwaliteit verder te ontwikkelen. Daarnaast toetsen we het bereik van laaggeletterden aan de hand van data vanuit de monitoringstool de Greef (regionaal vanuit Arbeidsregio Groningen).

Doelstellingen f. Kinderen krijgen onderwijs in een stimulerend, veilig en toekomstbestendig schoolgebouw De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht voor huisvesting van het primair en voortgezet onderwijs. Deze zorgplicht heeft onder meer betrekking op nieuwbouw van een school, uitbreiding van een school, renovatie van een school, herstel van constructiefouten en herstel en vervanging in verband met schade.

Acties Opstellen van een Integraal Huisvestingsplan (IHP) In 2022 ronden we het scholenprogramma af. Bijna alle scholen in onze gemeente zijn dan toekomstbestendig gemaakt. Om goede samenwerking met schoolbesturen op het gebied van huisvesting verankeren, stellen we een IHP op. In een IHP leggen gemeenten en schoolbesturen hun gedeelde visie op het scholenlandschap van de toekomst vast. Deze gedeelde langetermijnvisie helpt gemeenten en schoolbesturen om strategische keuzes te maken en te bepalen hoe ze met investeringen om gaan. Momenteel wordt gewerkt aan een nieuw IHP, dat medio 2022 zal worden vastgesteld. Opstellen Programma en Overzicht Het Programma en Overzicht Onderwijshuisvesting bevat de jaarlijks, door de schoolbesturen ingediende aanvragen voor o.a. onderwijsleermiddelen, huur, capaciteitsuitbreiding of nieuwbouw van onderwijshuisvesting. Het college stelt het Programma vast. De raad wordt gevraagd de nodige middelen beschikbaar te stellen. De toegekende voorzieningen worden daarna uitgevoerd door de schoolbesturen en/of de gemeente. Het voeren van op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO) met de schoolbesturen Dit OOGO is een wettelijke verplichting en vindt twee keer per kalenderjaar plaats. In het OOGO participeren betrokken partijen uit het onderwijs, met name schoolbesturen en de gemeente.

Daarnaast vindt er afstemming plaats op het gebied van basisvoorzieningen in het lokaal jeugdbeleid, waarvan boven- en buitenschoolse zaken een onderdeel vormen. De volgende thema's kunnen in het overleg aan de orde komen: de afstemming tussen het passend onderwijs en de jeugdzorg, het leerlingenvervoer, de leerplicht en de onderwijshuisvesting.

65

2.2.6 Participatiewet Inleiding De Participatiewet heeft als doel om zoveel mogelijk mensen, met en zonder arbeidsbeperking, weer aan de arbeidsmarkt deel te laten nemen. De gemeente is verantwoordelijk voor het begeleiden en ondersteunen van mensen richting werk. BWRI: Bedrijf voor Werk, Re-integratie en Inkomen is uitvoerder van de Participatiewet. Als betaald werk nog niet mogelijk is dan stimuleren we mensen om op een andere manier hun talenten in te zetten voor de samenleving. We bieden mensen zonder voldoende middelen een inkomen op het bestaansniveau. We hebben aanvullende inkomensregelingen die ervoor zorgen dat ook mensen met een laag inkomen volwaardig mee kunnen doen. Bij de uitvoering van de Participatiewet kijken we niet naar de letter van de wet. De grondwaarden van de Participatiewet staan voor ons centraal: het bieden van een bestaansminimum. Wij vullen het inkomen aan op middelen die de persoon zelf kan verwerven. Een tweede is het bevorderen van de zelfredzaamheid van mensen, bij voorkeur via betaald werk anders door vrijwilligerswerk of een tegenprestatie. Ambities Zoveel mogelijk mensen kunnen op het hoogst mogelijke niveau meedoen, het liefst via betaald werk. Als betaald werk (nog) niet lukt, stimuleren we mensen om op een andere manier hun talenten in te zetten voor de samenleving. Mensen ervaren geen financiële belemmeringen om volwaardig mee te doen.

Trends en ontwikkelingen De verwachting is dat de economie zich snel herstelt van de coronacrisis. Het Centraal Economisch Planbureau voorspelt dat we eind 2021 weer op het economische niveau van voor de coronacrisis zitten. We zien dat veel mensen met een bijstandsuitkering hier geen voordeel van hebben. Zij hebben vaak niet de juiste opleiding en vaardigheden. Een ‘Leven Lang Leren’ wordt steeds belangrijker voor mensen. De arbeidsmarkt vraagt om flexibele mensen die zich goed kunnen aanpassen aan nieuwe omstandigheden Mensen moeten zich tijdig laten (om)scholen om de ontwikkelingen bij te houden of om in een andere sector aan de slag te gaan. Het Rijk wil meer mensen met een handicap aan een baan helpen en aan het werk houden. Er komen vanaf 1 januari 2022 allerlei maatregelen voor werkgevers en gemeenten. Samen vormen ze het ‘Breed Offensief’. Vanuit het Nationaal Programma Groningen gaan we verder aan de slag met de uitvoering van de projecten Werk-Leerbedrijf Midden-Groningen; Ervaringsdeskundigen in Armoede en Sociale uitsluiting, Stress- sensitieve dienstverlening en het Hulpteam Overschild.

Doelstellingen a. Inwoners hebben voldoende financiële mogelijkheden om volwaardig mee te doen. Gezinnen in armoede kunnen rekenen op extra hulp. We voorkomen dat mensen door een gebrek aan financiën te maken krijgen met sociale uitsluiting. We hebben daarbij aandacht voor kinderen. Armoede wordt vaak overgedragen van generatie op generatie. We willen dit tegengaan. Kinderen moeten alle kansen krijgen zodat zij in hun latere leven de armoede achter zich kunnen laten. We werken verder aan de verdere ontschotting tussen Jeugd, Wmo en de Participatiewet.

66

Indicatoren Aantal huishoudens met een bijstandsuitkering.

Bereik minimavoorzieningen.

67

Acties We verstrekken algemene bijstand als inwoners onvoldoende inkomen of vermogen hebben om van te leven We verwachten een lichte toename van het aantal bijstandsuitkeringen in het jaar 2021. Landelijk wordt een toename van 1,5% aan bijstandsuitkeringen verwacht in 2022. In onze gemeente ligt de instroom gemiddeld iets hoger dan landelijk. We verwachten daarom een toename van 1,8% aan bijstandsuitkeringen. Dit zijn 30 bijstandsuitkering meer dan in 2021. We hebben een maatwerkbudget voor kinderen Kinderen mogen niet in hun ontwikkeling beperkt worden door financiële tekorten in het gezin. We hebben daarom het maatwerkbudget voor kinderen. Het budget kunnen we inzetten als er bijzondere situaties voordoen en er geen andere potjes zijn waar het gezin gebruik van kan maken. We ondersteunen het Armoedepact Het Armoedepact werkt aan initiatieven om inwoners in armoede beter te ondersteunen. De armoederegisseur ondersteunt het Armoedepact. We bieden financiële ondersteuning aan maatschappelijke organisaties die zich richten op de bestrijding van armoede Samen met maatschappelijke organisaties willen de omstandigheden van mensen die leven in armoede verzachten.

We hebben minimaregelingen voor inwoners met een laag inkomen Het gaat om de volgende regelingen: - Collectieve aanvullende ziektekostenverzekering (CAZ) Samen met Menzis bieden we een collectieve aanvullende ziektekostenverzekering (CAZ) aan. De gemeente betaalt mee aan de premie van deelnemers. Daardoor is de dekking heel ruim en zijn zorgkosten voorspelbaar. - Meedoenfonds Via het Meedoenfonds kunnen mensen een vergoeding krijgen voor sportieve, sociale en culturele activiteiten. - Individuele inkomenstoeslag Mensen die al meer dan 3 jaar op bijstandsniveau leven en geen perspectief hebben op betaald werk kunnen een aanvulling krijgen op hun inkomen. - Bijzondere bijstand Mensen kunnen bijzondere bijstand krijgen voor kosten waarvoor zij niet konden sparen. We gaan onze dienstverlening voor inwoners met armoede verbeteren Geldstress trekt een wissel op het functioneren van mensen. Mensen gaan bijvoorbeeld meer bij de dag leven en vergeten vaker afspraken. We gaan hier in onze dienstverlening beter rekening mee houden. We gaan een stress- sensitieve methodiek zoals Mobility Mentoring inzetten om mensen met schulden op een goede manier te helpen om weer grip op het leven te krijgen. Dit project is onderdeel van het Nationaal Programma Groningen.

We gaan ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting opleiden We gaan de ervaringsdeskundigen inzetten in de sociale teams en/of de GKB. We leiden 3 mensen op die nu een bijstandsuitkering hebben. Dit is een project van het Nationaal Programma Groningen.

68

Uitvoeren van de Omgekeerde toets Als een individuele casus niet binnen de normale procedure past hebben we de omgekeerde toets. We kijken eerst wat er nodig is en daarna hoe we dat binnen (of buiten) de kaders kunnen bereiken.

Doelstellingen b. Inwoners met een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking kunnen hun eigen inkomen verdienen. We willen zoveel mogelijk mensen met een arbeidshandicap volwaardig laten participeren. Indicatoren Aantal afspraakbanen.

Gegevens Beschut werk

Acties We begeleiden kwetsbare jongeren die uitstromen uit het Voortgezet Speciaal Onderwijs of Praktijkonderwijs bij hun vervolgstap naar werk of dagbesteding. In de arbeidsmarktregio hebben we een werkwijze ontwikkeld om samen met het onderwijs kwetsbare jongeren te helpen aan een zachte landing van school naar werk of dagbesteding. Dit heet Route Arbeid. Het doel is dat geen enkele jongere thuis op de bank komt te zitten. We organiseren beschutte werkplekken binnen het Werkbedrijf BWRI. Het rijk legt jaarlijks een taakstelling op aan gemeenten voor het aantal te halen beschutte werkplekken. We hebben voor beschut werk geen wachtlijst voor jongeren tot 23 jaar. Zij komen direct in aanmerking voor een beschutte werkplek als zij een indicatie hebben gekregen.

69

We maken gebruik van het instrument afspraakbaan zodat inwoners met een arbeidsbeperking bij een reguliere werkgever aan de slag kunnen. Wij plaatsen inwoner met een arbeidsbeperking zoveel mogelijk op de reguliere arbeidsmarkt. Dit kan door een loonkostensubsidie te verstrekken aan werkgever. De werkgever krijgt dan financiële compensatie omdat de inwoner door de arbeidsbeperking geen volledige productie kan draaien. Deze banen heten zogenaamde afspraakbanen. We zorgen voor aangepaste werkplekken voor inwoners met een WSW-dienstverband. Wedeka voert de WSW uit voor de inwoners van de voormalige gemeente Menterwolde. BWRI voert de WSW uit voor inwoners van de voormalige gemeenten Slochteren en Hoogezand-Sappemeer. Sinds 1 januari 2015 kunnen geen mensen meer instromen in de WSW.

Doelstellingen c. Nieuwkomers kunnen snel en volwaardig meedoen. We willen dat nieuwkomers zich snel thuisvoelen in onze gemeente. We willen dit bereiken door hen vanaf hun komst te laten participeren. Vanaf 1 januari 2022 komt er een nieuw inburgeringsstelsel. Gemeenten krijgen opnieuw de regie op het inburgeringstraject en zorgen voor een passend inburgeringsaanbod. Indicatoren Status Inburgeringstrajecten Wet Inburgering. Nieuwkomers onder het oude inburgersingsregime.

Acties We bieden maatschappelijke begeleiding aan nieuwkomers. We bieden maatschappelijke begeleiding aan nieuwkomers die vanuit het COA in onze gemeente komen wonen. Na hun komst in de gemeente worden ze begeleid door Humanitas. De begeleiding bestaat uit allerlei praktische hulp bij het regelen van zaken als onderwijs, een uitkering of het vinden van een huisarts. We ondersteunen nieuwkomers tijdens hun inburgeringstraject. Alle nieuwkomers krijgen een inburgeringsaanbod op maat. Zij worden gestimuleerd om op een zo hoog mogelijk taalniveau in te burgeren en te participeren. Taal en participatie gaan hand in hand. Nieuwkomers krijgen minimaal 6 maanden financiële ontzorging. De GKB gaat minimaal 6 maanden de vaste lasten en de verplichte verzekeringen betalen uit de bijstand. Dit is een nieuwe taak van de gemeente vanaf het jaar 2022. We voorkomen zo dat onzekerheid over de financiële situatie afleidt van de inburgering. De periode van ontzorging gebruiken we om inburgeraars financieel zelfredzaam te maken. We ondersteunen ook de nieuwkomers die onder het oude inburgeringsregime vallen bij hun inburgering en participatie.

We begeleiden nieuwkomers met een bijstandsuitkering die nog niet kunnen profiteren van het nieuwe inburgeringsstelsel We zorgen ervoor dat deze inburgeraars hun verplichte taallessen kunnen combineren met een vorm van participatie, bijvoorbeeld een taalstage, vrijwilligerswerk of een arbeidstraining.

70

Doelstellingen d. Zoveel mogelijk inwoners participeren via betaald werk of een eigen bedrijf. Alleen als dit niet lukt dan is maatschappelijke participatie het doel. Wij maken meedoen mogelijk: voor zoveel mogelijk mensen en op het hoogst mogelijke niveau. Doel is om mensen te begeleiden naar betaald werk. Betaald werk zorgt voor een eigen inkomen en geeft de beste kans om uit een armoedesituatie te komen. Als betaald werk (nog) niet lukt, stimuleren we mensen om op een andere manier hun talenten in te zetten voor de samenleving. Indicatoren Aantal mensen uitgestroomd naar betaald werk.

Resultaat van de ondersteuning van het loket zelfstandigen in coronatijd.

Acties We treffen maatregelen om de armoedeval te verzachten We voorkomen dat mensen de stap naar betaald werk niet durven maken uit angst voor de armoedeval. We spreken van een armoedeval als iemand er financieel op achteruit gaat als hij of zij een betaalde baan krijgt. We informeren mensen over hun financiële plaatje als zij aan het werk gaan. Verder passen we waar nodig maatwerk toe. In bijzondere situaties bieden we financiële ondersteuning als iemand geconfronteerd wordt met een financieel nadeel door de werkaanvaarding. We verkleinen de afstand tot de arbeidsmarkt voor bijstandsgerechtigden via scholing en omscholing in een kansrijk beroep De opleiding van bijstandsgerechtigden sluit niet altijd aan bij de vraag vanuit de arbeidsmarkt. De mismatch tussen de vraag van de arbeidsmarkt en het personeelsaanbod pakken we aan met scholing en omscholing. We gaan een Werk-Leerbedrijf BWRI opzetten We gaan de infrastructuur van het WSW bedrijf omvormen tot een Werk-Leerbedrijf. In het WerkLeerbedrijf kunnen mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt arbeidstrainingen en praktijkgerichte scholing volgen om de kansen op de arbeidsmarkt te verbeteren. Dit project is onderdeel van het Nationaal Programma Groningen.

71

We bevorderen de maatschappelijke participatie van Inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt Maatschappelijke participatie gaat over het vergroten van het netwerk, weerbaarheid en weer mee tellen. Het is bedoeld voor inwoners die geen betaald werk kunnen uitvoeren. Kwartier Zorg en Welzijn geeft vanaf 2020 uitvoering aan de maatschappelijke participatie van bijstandsgerechtigden. We ondersteunen zelfstandige ondernemers die getroffen zijn door de coronacrisis bij hun keuzes voor de toekomst De coronacrisis heeft helaas veel ondernemers getroffen. Er zijn ondernemers die het na zoveel maanden lock-down niet meer redden en ondersteuning nodig hebben bij de doorstart van hun bedrijf of zelfs hun bedrijf moeten beëindigen. We ontvangen geld van het rijk om ondernemers te helpen bij hun oriëntatie op de toekomst. Hiermee kunnen we voorkomen dat ondernemers schulden opbouwen en/ of werkloos worden. We hebben het Hulpteam Overschild Het Hulpteam Overschild helpt het dorp Overschild bij de versterkingsoperatie door inwoners en werkgevers te helpen bij allerlei klussen. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt doen werkervaring op in het Hulpteam. Voor hen is het team de stap naar betaald werk. Jaarlijks gaan we tenminste 20 werkzoekenden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt begeleiden. We ontvangen hiervoor financiering van het Nationaal Programma Groningen.

We gaan minimaal 200 bijstandsgerechtigden laten uitstromen naar betaald werk Mensen die een bijstandsuitkering aanvragen hebben een zogenaamde ‘poortwachtersgesprek’. Mensen met een korte afstand tot de arbeidsmarkt worden direct begeleid naar openstaande vacatures. Voor wie betaald werk (nog) niet haalbaar is, worden andere vormen van ondersteuning geboden zoals een arbeidstraining. We weten dat de kansen op de arbeidsmarkt dalen naarmate mensen langer werkloos zijn. We proberen de uitkeringsduur daarom zo kort mogelijk te houden.

2.2.7 Schuldhulpverlening Inleiding De Kredietbank Midden-Groningen geeft uitvoering aan de Wet op de gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Het begrotingsjaar 2022 luidt het eerste jaar van het nieuwe beleidsplan in. Belangrijke thema's voor het jaar 2022 zijn preventie, vroegsignalering, de NVVK belofte, schuldhulpverlening voor ondernemers, het convenant met beschermingsbewindvoerders en de projecten in het kader van het Nationaal Programma Groningen (NPG). Ambities Samen met de inwoners van Midden-Groningen werken wij aan een toekomst zonder schulden. Wij willen laagdrempelige dienstverlening bieden op basis van vertrouwen. Wij hebben een persoonlijke benadering en stellen onze klant centraal. Samen zorgen we voor rust in geldzaken. Trends en ontwikkelingen De coronacrisis heeft impact gehad op onze dienstverlening. Preventieve activiteiten konden geen doorgang vinden. Het aantal signalen dat wij ontvingen in het kader van vroegsignalering voldeed niet aan de verwachtingen. Wanneer de steunmaatregelen in het kader de coronacrisis verdwijnen verwachten wij een toename van het aantal aanvragen schuldhulpverlening. Deze toename verwachten wij voor particulieren en ondernemers. De NVVK heeft de NVVK-belofte geïntroduceerd. Deze belofte bevat uitgangspunten die de basis vormen voor de uitvoering van schuldhulpverlening binnen Nederlandse gemeenten.

Door te werken volgens de NVVK-belofte wordt de kwaliteit van schuldhulpverlening binnen alle Nederlandse gemeenten gewaarborgd. De NVVK heeft ook het 'collectief schuldenregelen' en het 'schuldenknooppunt' ontwikkeld. Hier willen wij in 2022 bij aansluiten. Deze initiatieven zorgen er voor dat wij onze inwoners sneller rust in hun geldzaken kunnen bieden. 72

De gevolgen van de toeslagenaffaire zijn ook in de gemeente Midden-Groningen zichtbaar. Meerdere gedupeerde ouders hebben zich voor ondersteuning bij de gemeente gemeld. Bijvoorbeeld voor hulp bij financiën, het vinden van werk of gezinsondersteuning. Gedupeerde inwoners kunnen zich tot en met 2023 melden bij de Belastingdienst. Wij blijven ons inzetten om deze gedupeerde ouders te ondersteunen. Vooruitlopend op de Verzamelwet hersteloperatie toeslagen worden vorderingen die gedupeerde ouders bij de gemeente Midden-Groningen hebben kwijtgescholden. De rijksoverheid heeft toegezegd de kosten die voortkomen uit het kwijtschelden van de vorderingen te vergoeden. Het aantal inwoners in de gemeente dat onder beschermingsbewind staat is de afgelopen jaren fors toegenomen. Deze toename komt onder andere door de toenemende complexiteit van de samenleving en het ingewikkelde inkomsten- en toeslagensysteem. Inwoners van Midden-Groningen verdienen financiële ondersteuning die het beste past bij hun persoonlijke situatie. Ondersteuning die zo kort als mogelijk, maar zo lang als nodig duurt. Daarom blijven wij in 2022 samenwerken met beschermingsbewindvoerders. Vanuit het lokale programmaplan Nationaal programma Groningen (NPG) worden de eerste projecten voor de aanpak van schulden uitgevoerd: NPG De IJsberg en NPG Jongeren met Toekomst.