03. Jaarstukken 2025
Tekst van het document
Brugonderhoudsbestekken 2024 (conserveringsbestek en houtonderhoudsbestek);
•
Levensduurverlenging fietsbrug Munnekesloot te Siddeburen;
•
Vervanging brug Drevenbos te Hoogezand.
Projecten die (grotendeels) zijn uitgevoerd in 2025: •
Brugonderhoudsbestek 2025 (i.v.m. onderdeel Europese aanbestedingen raamcontracten pas laat in 2025 opgestart en afronding vindt plaats in 2026); 25
•
Europees raamcontract beweegbare bruggen 2025;
•
Europees raamcontract vaste bruggen 2025;
•
Restauratie Rijksmonumentale brug Schaive Klabbe (afgerond in 2025, de onderhouds/garantieperiode speelt nog in 2026);
•
Levensduurverlenging 5 houten verkeersbruggen te Harkstede (herstel en afronding in 2025, de onderhouds-/garantieperiode speelt nog in 2026);
•
Restauratie Rijksmonumentale brug Slochterhaven (afronding werkzaamheden Q1 2026);
•
Vervanging loopbrug over N387 te Slochteren (uitgevoerd in 2025 met uitzondering van plaatsen leuning en conservering beton, dit wordt in 2026 afgerond zodra de weersomstandigheden het toelaten);
•
Beweegbare brug Woudbloem - door aanrijdschade preventief ingepland (veiligheid is hersteld en plan voor grootschaliger aanpak is in ontwikkeling).
Voortgang in 2025 van het vastgestelde beleidsbeheerplan Water en Oevers •
Water - maaien en drijfvuil verwijderen (meegenomen in reguliere bestek 2025 groenonderhoud, waarbij pilot gestart voor een harkboot en ecologische vijvers zijn gemaaid);
•
Waterbodem - baggeren en bezonken vuil verwijderen (bestek 2025 voor waterpartijen aanbesteed en uitvoering opgestart, afronding Q1 2026 met aanvullende werkzaamheden afgerond in 2025 m.b.t. opschonen sloten/watergangen);
•
Oevers - maaien en onderhouden/vervangen beschoeiing (naast reguliere herstelwerkzaamheden voor beschoeiingen zijn ook herstelreparaties van beschoeiingen in de Gouden Driehoek opgestart, deze worden afgerond in Q1 2026);
•
Stuwen - reinigen en onderhouden/vervangen (uitgevoerde reparaties aan stuwen nabij ZNC Zuidbroek en aan Pastorielaan Westerbroek) Duikers - reinigen en onderhouden/vervangen (na onderzoek, inmetingen en een prioriteitsanalyse duikers in 2025 zijn een groot aantal duikers binnen het baggerbestek in 2025 doorgespoten t.b.v. instandhouding watersysteem);
•
Steigers - reinigen en onderhouden/vervangen (verwijderen van groen rond diverse steigers en reparaties aan steigers voorbereid/uitgevoerd te Tjuchem, Kropswolde, Kielwindeweer, Sappemeer en Zuidbroek).
Projecten opgestart/uitgevoerd in 2025 (en qua realisatie deels doorlopend in 2026):
26
•
Herstel natuurlijke oevers langs fietspad te Dannemeer (geheel uitgevoerd/afgerond in 2025);
•
Beschoeiing Oostwoldjerweg te Siddeburen - samenwerking met provincie Groningen (vertraging contractering aannemer, maar opgestart eind 2025 en afronding in 2026);
•
Baggeren en natuurvriendelijke oevers Margrietpark te Sappemeer (uitgevoerd en afgerond in 2025, onderhoud en inboet speelt nog in 2026);
•
Kademuren in de Slochterhaven (uitgevoerd in 2025 en afronding geheel in Q1 2026);
•
Surfstrand en inrichting recreatieweide Roegeweg Schildmeer (uitgevoerd/opgeleverd in 2025, onderhoud/garantie speelt nog in 2026);
•
Vervangen damwand langs Winschoterweg te Westerbroek (fase van onderzoek en ontwerp is in 2025 opgestart, contractvoorbereiding/aanbesteding en realisatie speelt in 2026).
Met deze werkzaamheden is uitvoering gegeven aan het vastgestelde beleidsbeheerplan en is gewerkt aan het duurzaam in stand houden van de gemeentelijke kapitaalgoederen.
Doelstelling d. We beheren en onderhouden de openbare verlichting volgens het vastgestelde beleidsplan Het beleidsplan openbare verlichting is in 2025 vastgesteld en hanteren wij het uitgangspunt “Donker waar het kan en licht waar het moet”. Dit betekent dat wij alleen verlichting toepassen op locaties waar dit aantoonbaar noodzakelijk is voor verkeersveiligheid, sociale veiligheid of oriëntatie op doorgaande routes. Op andere plekken geven we bewust ruimte aan natuurlijke donkerte, om redenen van biodiversiteit, energiebesparing en beperking van lichtvervuiling. Daarnaast vervangen wij oude verlichting door duurzame lampen. Dat bespaart energie en verlaagt de CO2-uitstoot. Hiermee is in 2025 invulling gegeven aan het vastgestelde beleidskader, met aandacht voor veiligheid, duurzaamheid en biodiversiteit.
Acties Minder verlichting binnen en buiten de bebouwde kom Binnen zowel de bebouwde kom als het buitengebied wordt terughoudend omgegaan met openbare verlichting. In parken, in en nabij natuurgebieden en bij achterpaden wordt bij het einde van de technische levensduur per locatie beoordeeld of vervanging van de verlichting nog noodzakelijk is. Daarbij worden functie, verkeersveiligheid, sociale veiligheid en ecologische waarden expliciet afgewogen. In het buitengebied wordt eveneens kritisch beoordeeld of vervanging van bestaande verlichting noodzakelijk is. Waar verlichting functioneel vereist blijft, wordt deze zoveel mogelijk beperkt tot oriëntatieverlichting. Met een lage lichtintensiteit en juiste armatuur keuze wordt verstoring van flora en fauna geminimaliseerd. Verlichting die is geplaatst op terrein van derden en waarvoor de gemeente geen beheer- en onderhoudsverantwoordelijkheid draagt, wordt – na vaststelling van de eigendomssituatie – overgedragen aan de betreffende grondeigenaar of verwijderd. Verwijdering van verlichting vindt gefaseerd plaats en wordt waar mogelijk gecombineerd met vervangingsplannen of andere werkzaamheden in de openbare ruimte, zodat een doelmatige en beheerbewuste uitvoering wordt geborgd.
Grootschalige renovatie Openbare Verlichting rondom Winkelcentrum De Hooge Meeren uitvoeren en afronden. De grootschalige vervanging in het winkelcentrum de Hooge Meeren is uitgevoerd. Alleen de hoge sprietmasten bij de entrees moeten nog worden afgemonteerd en in bedrijf worden gesteld. Door leveringsproblemen en software-instellingen wordt dit in Q1 van 2026 opgeleverd.
27
Doelstelling e. We beheren en onderhouden het riolenstelsel volgens het vastgestelde afvalwaterbeleidsplan In 2025 zijn diverse rioleringsprojecten opgestart in het kader van duurzaamheid en klimaatadaptatie. In meerdere gebieden waar sprake was van wateroverlast is de riolering vervangen of het stelsel geoptimaliseerd, met als doel het verminderen of voorkomen van wateroverlast. Waar mogelijk zijn deze projecten integraal opgepakt, in samenhang met andere beheerwerkzaamheden en disciplines.
Acties Een diversiteit aan rioolwerkzaamheden (optimalisaties, renovaties) uitvoeren. Het Loeg De herinrichting en vervanging van de riolering in Het Loeg is in 2024 gestart en medio 2025 afgerond. De weg is heringericht waarbij de maximumsnelheid is aangepast van 50 km/uur naar een 30 km/uur-zone. In de weg is een gescheiden rioolstelsel aangelegd, waardoor schoon regenwater niet langer wordt afgevoerd naar de rioolwaterzuivering, maar rechtstreeks wordt afgevoerd naar het oppervlaktewater. Dit draagt bij aan zowel duurzaamheid als klimaatadaptatie. Kerspellaan De werkzaamheden aan de Kerspellaan zijn in 2025 afgerond. De straat is heringericht met nieuwe materialen en er is een goede afwateringsverbinding naar de polder gerealiseerd door middel van een gestuurde boring. Deze maatregel maakt het mogelijk om in de toekomst verder te werken aan het afkoppelen van de wijk. Door de aanleg van een gescheiden rioolstelsel is de wateroverlast in deze straat opgeheven. Kerkstraat, Zuidbroek In de Kerkstraat in Zuidbroek is een bypass met een grotere diameter aangelegd, waarmee een knelpunt in het bestaande rioolstelsel is opgelost. Door deze uitbreiding van het vuilwaterriool is de hydraulische capaciteit verbeterd. Daarnaast maakt deze voorziening het mogelijk om de geplande nieuwbouw van zes woningen eenvoudig en adequaat aan te sluiten op de riolering.
Leeuwerikhoogte, Siddeburen De werkzaamheden aan de Leeuwerikhoogte in Siddeburen zijn nagenoeg afgerond. Het betreft een integraal project waarbij riolering, wegen en groen zijn aangepakt. Er is een wadi aangelegd en een regenwaterrioolleiding gerealiseerd. Hiermee wordt de rioolwaterzuivering minder belast en wordt schoon regenwater afgevoerd naar het oppervlaktewater (sloot). Renovatie overstortbemalingen Hoogezand-Sappemeer In Hoogezand-Sappemeer worden de twee belangrijkste overstortbemalingsgemalen gerenoveerd om de bedrijfszekerheid te waarborgen. Bij de overstortbemaling aan de Lelystraat is de elektrische installatie vervangen en zijn een schuif en pomp vernieuwd. Ook is de verouderde besturing vervangen, waardoor het gemaal weer betrouwbaar functioneert. Momenteel wordt gewerkt aan de renovatie van de tweede overstortbemaling. Hierbij wordt de elektrische installatie vervangen. De pompen van dit gemaal zijn nog in redelijke staat en worden jaarlijks geïnspecteerd, zodat vroegtijdig kan worden ingegrepen indien nodig. De uitvoering van deze werkzaamheden staat gepland voor het voorjaar van 2026. Na afronding zijn beide overstortbemalingsgemalen weer bedrijfszeker voor de komende jaren.
28
Hoofdpost telemetrie gemalen en overstortlocaties Eind 2025 is een aanbesteding afgerond voor een nieuwe hoofdpost voor de telemetrie van gemalen en overstortlocaties. Met de geselecteerde leverancier wordt de nieuwe hoofdpost in 2026 overgezet en in werking gesteld. Hiermee wordt de monitoring en aansturing van het rioolstelsel verder verbeterd en toekomstbestendig gemaakt.
Doelstelling f. We beheren en onderhouden onze wegen volgens de beleidsplannen Wegen en Gladheidsbestrijding In 2025 hebben we invulling gegeven aan het beheren- en onderhouden van onze wegen, fietsen voetpaden. Daarbij hebben we integrale projecten (domein overstijgende werkzaamheden) opgestart en afgerond. Daarnaast zijn we ook specifiek met het eigen domein bezig geweest. Dit is voornamelijk in het groot onderhoud. Daarnaast geven we uitvoering aan het vastgestelde beleidsplan gladheidsbestrijding. De gladheidsbestrijding is uitgevoerd volgens de vastgestelde richtlijnen en het beleid, waarbij de in het uitvoeringsplan opgenomen wegen en fietspaden, zijn gestrooid. Alle routes zijn volgens afspraak binnen het gereserveerde tijdsbestek voltooid. Wanneer weersomstandigheden of lokale situaties daartoe aanleiding geven, leveren wij maatwerk om de veiligheid en bereikbaarheid te waarborgen.
Acties Een diversiteit aan beheer- en onderhoudswerkzaamheden aan wegen, fiets- en voetpaden Integrale projecten 2025 Abraham Kuypersingel, Hoogezand We zijn gestart met de voorbereiding van de werkzaamheden aan de Abraham Kuypersingel in overleg met aanwonenden en de verkeerskundigen. Noordbroeksterstraat, Sappemeer De voorbereidingen van de Noordbroeksterstraat zijn dit jaar gestart. Het betreft hier een complete herinrichting (wegreconstructie) waaraan veel beheerdisciplines van de gemeente deelnemen. Het functioneren van riolering wordt geoptimaliseerd, er worden verkeerskundige aanpassingen en de beplanting /het groen wordt vervangen. Vijverstraat/Oosterpark, Hoogezand De voorbereidingen voor de werkzaamheden zijn gestart in 2025. Binnen dit project wordt de verharding opnieuw aangebracht en de regenwateraanvoeren op de bestaande riolering worden afgekoppeld, waardoor het rioolstelsel ontlast wordt. De ervaren waterproblematiek moet hiermee naar verwachting worden opgelost. De aanwezige bomen krijgen, in de ondergrond, meer groeiruimte. Hoofdstraat, Noordbroek Ook hier is de voorbereiding gestart maar zijn we nog niet in uitvoering. Binnen dit project wordt de weg opnieuw ingericht. Er wordt een regenwaterriool aangelegd. Leeuwerikhoogte, Siddeburen De Leeuwerikhoogte in Siddeburen is in 2025 aangepakt.
Hierbij zijn zowel werkzaamheden aan de riolering als aan de weg uitgevoerd. Alleen de halfverhardingspaden binnen het project moeten in 2026 nog uitgevoerd worden.
29
Slochterhaven/ Hoofdweg, Slochteren Deze werkzaamheden zijn qua voorbereiding al deels gestart in 2024 en liepen door in 2025. Het asfalt van de Hoofdweg verkeert in een uitermate slechte staat. We proberen werk met werk te maken door wensen van bewoners en de school o.a. over verkeersveiligheid, mee te nemen. Weereweg, Tjuchem De Weereweg is uitgevoerd in 2025. De gehele constructie is opnieuw aangebracht omdat er vanwege verdroging in een veenlaag veel natuurlijke drempels zijn ontstaan. De nieuwe verharding is aangebracht, maar er zijn nog een aantal restpunten die in 2026 opgepakt moeten worden. Eideweg Siddeburen In 2025 is begonnen met de voorbereiding op de uitvoering van de Eideweg. Net als de Weereweg zijn door verdroging grote verzakkingen ontstaan in de rijbaan. Voor deze weg geldt dat we de opties moeten bekijken op welke wijze de reconstructie kan plaatsvinden, en of er een mogelijkheid is om de diversiteit van verkeersdeelnemers kan worden gescheiden. Scheemderstraat, Noordbroek Zowel de verhardingswerkzaamheden als de rioleringswerkzaamheden aan de Scheemderstraat zijn in 2025 afgerond. Talingstraat, Foxhol In 2025 is gestart met de werkzaamheden aan de Talingstraat in Foxhol. Deze zijn nog niet in zijn geheel afgerond. Als aanvulling hierop wordt ook de Meerkoetstraat nog opgenomen in dit project.
Dit is namelijk het laatst ontbrekende deel van de wijk dat nog niet in onderhoud is geweest. Groot onderhoud uitgevoerd in 2025 Kooiweg, Froombosch In 2025 zijn de werkzaamheden aan de asfaltverharding van de Kooiweg gestart. Deze zijn nog niet afgerond en worden in 2026, zodra het weer het toelaat, afgerond. Bieleveldslaan, Harkstede Op de Bieleveldslaan is een gehele nieuwe asfaltverharding inclusief een fundering aangebracht. Vanaf het kruispunt met de Hoofdweg tot aan de bebouwde komgrens. Borgercompagniesterweg, Borgercompagnie De zijweg van de Borgercompagniesterweg is omgevormd van een asfaltverharding naar een betonverharding. Daarbij is een aansluiting gemaakt met het fietspad en is de route uit het fietsroutenetwerk weer begaanbaar. Gouden Driehoek, Zuidbroek Op verschillende wegen op het industrieterrein is levensduurverlengend onderhoud uitgevoerd. Hier zijn enkele slechte schades plaatselijk hersteld en is over de gehele lengte een nieuwe slijtlaag aangebracht. Rengerslaan, Kolham Het fietspad van elementenverharding ter plaatse van de Rengerslaan in Kolham is geheel herstraat. Loena, Hoogezand De gehele weg aan de Loena is vernieuwd. Naast de vernieuwing zijn er ook extra, en vooral duidelijkere, parkeermogelijkheden gecreëerd.
30
Zevenwoldsterweg – Meeden De voorbereiding voor de Zevenwoldsterweg is in 2025 gestart. De uitvoering zal plaatsvinden in 2026. Populierenlaan – Hellum De Populierenlaan in Hellum is in 2025 al aanbesteed maar vanwege het weer was dit niet meer mogelijk om in 2025 uit te voeren. Daarom staat de uitvoering gepland voor Q1 2026. Winschoterdiep – Zuidbroek De voorbereiding van het Winschoterdiep is gestart. Waar bij de start de werkzaamheden alleen verhardingen zou betreffen is er nu sprake van een samenwerking met de Provincie en het Waterschap. Door de samenwerking en afstemming die moet plaatsvinden is het project vertraagd en wordt de verdere voorbereiding en uitvoering in 2026 opgepakt. Fietspaden Fietspad Waesingeweg, Meerwijck Het vrijliggende fietspad parallel aan de Waesingeweg is omgevormd van een asfaltfietspad naar een betonfietspad. Valckenlaan - Borgweg, Westerbroek Het fietspad Valckelaan – Borgweg in Westerbroek is helemaal vernieuwd met een nieuw betonpad. Fietspad Huisweersterbos De fietspaden in het Huisweersterbos zijn omgevormd van een halfverharding naar een betonpad inclusief een fundering. De werkzaamheden hiervoor zijn in 2025 afgerond. Fietspad Woltersumer AE – Slochtermeenteweg Ook op dit fietspad is een fundering aangebracht, waarop een nieuw betonpad is gerealiseerd.
Fietspad Herenlaan, Scharmer Het onverharde fietspad aan de Herenlaan is vervangen voor een betonfietspad. Daarnaast zijn er, waar mogelijk, extra voorzieningen getroffen ten behoeve van de flora en fauna.
31
2.1.6 Verplichte beleidsindicatoren (BBV) Naam indicator
Eenheid
Verwijzingen Halt
Aantal per 1.000
2024
10,0
9,0
jongeren
2023
8,0
9,0
2022
8,0
8,0
Winkeldiefstallen
Geweldsmisdrijven
Diefstallen uit woning
Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte
Niet-sporters Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit
Nieuw gebouwde woningen
De gegevens kunnen onderhevig zijn aan verandering en zijn overgenomen van waarstaatjemgemeente.nl op peildatum 18-02-2026
32
Peiljaar MG Nederland
2021
8,0
8,0
Aantal per 1.000
2025
1,1
2,1
inwoners
2024
0,7
2,2
2023
1,2
2,5
2022
0,9
2,3
Aantal per 1.000
2024
3,2
4,3
inwoners
2023
2,8
4,3
2022
3,3
4,5
2021
3,2
4,4
Aantal per 1.000
2024
0,8
1,2
inwoners
2023
1,4
1,3
2022
1,6
1,4
2021
1,8
1,4
Aantal per 1.000
2024
4,8
5,7
inwoners
2023
4,5
5,8
2022
5,5
6
2021
5,8
6,1
2024
51,0%
42,5%
2022
58,0%
46,4%
2024
124
148
2023
-
148
2022
96,1%
32,5%
2021
83,4%
24,9%
2020
47,3%
22,1%
2019
9,7%
16,8%
Aantal per 1.000
2024
4,3
8,4
woningen
2023
3,4
9,1
2022
13,2
9,3
2021
5,4
8,9
% Kg/inwoner %
2.1.7 Financieel overzicht Dorpen en wijken Bedragen x €1.000 Omschrijving
Realisatie 2024
Primitief begroot 2025
Begroting 2025 na wijzigingen
Realisatie 2025
Verschil 2025
Lasten Openbare ruimte
12.711
14.216
13.517
13.012
505
Cultuur
6.975
7.185
7.766
7.084
682
Sport
5.405
5.480
6.106
6.055
51
Openbaar groen
7.345
7.921
8.402
8.186
216
Riolering
4.731
4.537
5.152
5.487
-334
Afval
8.558
8.456
8.377
9.392
-1.015
Milieu
4.927
4.560
5.389
4.804
586
687
787
739
658
82
51.340
53.142
55.449
54.677
772
992
471
1.205
1.257
-53
Begraafplaatsen Totaal Lasten Baten Openbare ruimte Cultuur
678
710
1.215
980
235
Sport
1.640
1.283
1.851
1.964
-113
Openbaar groen
221
141
378
271
107
Riolering
5.992
6.594
6.480
6.449
31
Afval
10.096
9.632
9.754
10.237
-483
Milieu
1.791
1.206
2.083
1.520
563
Begraafplaatsen
482
318
420
415
4
Totaal Baten
21.891
20.355
23.385
23.094
292
Saldo van baten en lasten voor bestemming
-29.448
-32.787
-32.063
-31.584
-480
1.029
0
90
90
0
Cultuur
0
0
89
181
-92
Sport
24
0
695
695
0
Stortingen Openbare ruimte
Milieu
593
0
0
0
0
1.646
0
874
966
-92
1.285
359
531
255
276
Cultuur
75
0
0
0
0
Sport
141
4
333
333
0
Openbaar groen
63
3
85
86
-1
Riolering
0
0
11
11
0
Afval
0
0
45
631
-586
Milieu
88
0
105
266
-161
Totaal Onttrekkingen
1.651
365
1.111
1.583
-472
Totaal mutatie reserves
5
365
237
617
-380
Totaal Stortingen Onttrekkingen Openbare ruimte
33
Omschrijving
Realisatie 2024
Saldo van baten en lasten na bestemming
-29.444
Primitief begroot 2025 -32.421
Begroting 2025 na wijzigingen -31.826
Realisatie 2025
Verschil 2025
-30.967
-859
Toelichting In de financiële toelichting wordt de afwijking verklaard tussen de begroting na wijzigingen 2025 en de realisatie 2025. We lichten per product de afwijkingen ten opzichte van de begroting na laatste wijziging voor zover de afwijking groter zijn dan € 100.000 toe. Het saldo na bestemming op het programma dorpen en wijken is € 859.000 voordelig. De lasten zijn € 772.000 lager en de baten zijn € 292.000 lager. De mutatie reserve zorgt voor een voordeel van € 380.000. We lichten hieronder per onderdeel de belangrijkste wijzigingen toe. Openbare ruimte Lasten (€ 505.000 voordelig): In 2025 zijn aantal bestekken van civieltechnische kunstwerken, zijnde beweegbare- en vaste bruggen, niet uitgevoerd. De voorbereiding en inrichting van deze werken zijn opgestart, maar door weersomstandigheden zijn de werkzaamheden nog niet uitgevoerd. Dit leidt tot een voordeel van € 744.000. Dit geldt ook voor de reparatie van damwanden Gouden Driehoek Zuidbroek. De werkzaamheden zijn deels uitgevoerd. Dit komt door vertraging in de opdrachtverstrekking en weersomstandigheden. Dit resulteert in een voordeel van € 103.000. Bovengenoemde werkzaamheden schuiven door naar 2026. Daarnaast is er een voordeel van € 114.000 op openbare verlichting. Dit komt met name door lagere energiekosten en onderhoud. Verder is in 2025 meer uitgegeven aan het regulier onderhoud van verhardingen.
Het gaat in totaal om € 202.000. Dit komt met name door meer werkzaamheden aan klein onderhoud wegen, belijning en gladheidsbestrijding. Ook zijn de kosten van de inzet personeel voor het uitvoeren van de reguliere werkzaamheden in de openbare ruimte toegenomen. Dit komt mede door de opgave om de beleidsbeheerplannen van wegen en kunstwerken te kunnen uitvoeren. Dit leidt tot een nadeel van € 167.000. Tot slot is er een nadeel van € 66.000 op de leges vergunningverlening en herstelwerkzaamheden kabels en leidingen. Voor de herstelwerkzaamheden krijgen we een degeneratievergoeding. Overige afwijkingen in de lasten tellen op tot een nadeel van € 21.000. Baten (€ 53.000 voordelig): De afwijkingen in de baten tellen op tot € 53.000 voordelig. Deze afwijking wordt niet toegelicht. Mutaties reserves (€ 276.000 nadelig): Het nadeel van € 276.000 ontstaat door een lagere onttrekking uit de reserve financiële ruimte en afschrijvingsreserve wegen. Dit heeft voor € 61.000 betrekking op de bijdrage voor planvorming stationsgebied Hoogezand-Sappemeer en voor € 215.000 op de afschrijvingsreserve wegen.
34
Cultuur Lasten (€ 682.000 voordelig): Het budget voor het verbeteren van de lokale bibliotheek voorziening in Harkstede is in 2025 niet uitgegeven. De verbetering van de bibliotheek voorziening in Zuidbroek is bijna volledig afgerond in 2025. Voor beide leidt dit samen ten opzichte van de begroting tot € 228.000 lagere lasten. Hier tegenover staan ook de lagere baten uit de specifieke uitkering van het Rijk voor het verbeteren van bibliotheek voorzieningen. Per saldo heeft dit een financieel neutraal effect. Verder is er een voordeel van € 50.000 in de lasten ten aanzien van de cultuurcoach van het Kielzog. Deze lasten zijn vanuit de Brede SPUK subsidie Gezond en Actief Leven (GALA) betaald. Daarnaast zijn de lasten in 2025 voor cultuurcentra, musea en bibliotheek lager uitgevallen dan begroot, het voordeel is € 204.000. Deze lasten zijn deels uit Brede SPUK middelen betaald. De uitgaven voor het leefbaarheidsfonds en samenkracht-cofinanciering zijn onder het subsidieplafond gebleven het voordeel is € 71.000. Verder zijn de toegerekende salarislasten ten aanzien van de personele inzet voor culturele organisaties en initiatieven lager dan begroot. Dit resulteert in een voordeel van € 31.000. In 2025 zijn minder subsidies uit het monumentenbudget 2025 aangevraagd. Dit resulteert in een voordeel van € 44.000.
Tot slot zijn de incidentele gelden 2025 voor het meerjarig programma gebiedsgericht werken (GGW) niet volledig uitgegeven. In 2025 is het programma GGW verder opgestart, maar doordat de basisinrichting meer tijd vergde dan voorzien, is een deel van het incidentele budget niet benut. Daarnaast bleken beoogde trainingen pas later, in 2026, plaats te kunnen vinden. Dit leidt in 2025 tot een voordeel van € 36.000. Overige afwijkingen in de lasten, waaronder een voordeel op de toegerekende huisvestingslasten door lagere onderhouds- en energielasten, tellen op tot een voordeel van € 18.000. Baten (€ 235.000 nadelig): In 2025 zijn er geen kosten gemaakt voor het verbeteren van de lokale bibliotheek voorziening in Harkstede, waardoor de dekking vanuit de specifieke uitkering van het Rijk (SPUK) ook lager is. Dit leidt tot een nadeel van € 228.000. Overige plussen en minnen tellen op tot een nadeel van € 7.000. Mutaties reserves (€ 92.000 nadelig): In de reserve resultaat bestemming financiële ruimte 2025 is € 92.000 gestort. Deze middelen zijn afkomstig uit de decentralisatie uitkering van het Rijk om de wettelijke zorgplicht voor openbare bibliotheken te ondersteunen. In 2026 worden deze middelen besteed. Sport Lasten (€ 51.000 voordelig): De afwijkingen in de lasten tellen op tot € 51.000 voordelig. Deze afwijking wordt niet toegelicht.
Baten (€ 113.000 voordelig): De uitkering van het Rijk voor de specifieke uitkering Sport (btwcompensatie op sport) is € 126.000 hoger dan begroot. De reden is dat we de definitieve afrekening van 2023 later ontvangen hebben. Daarnaast is de definitieve afrekening van 2024 verwerkt en het voorschot van 2025. De baten komen daardoor hoger uit. De opbrengsten van verhuur sportaccommodaties en zwemlessen zijn per saldo hoger het voordeel is € 13.000. Overige plussen en minnen tellen op tot een nadeel van € 26.000.
35
Openbaar groen Lasten (€ 216.000 voordelig): In 2025 zijn niet alle werkzaamheden voor het verplaatsen van het kunstwerk gasmolecuul uitgevoerd. Dit resulteert in lager lasten € 169.000. Hiertegen over staan ook lagere baten. Per saldo is dit neutraal. Verder zijn de kosten voor het onderhoud aan kunstwerken lager uitgevallen dan begroot. Dit leidt tot een voordeel van € 21.000. Daarnaast zijn de uitbestede werkzaamheden voor bomen toegenomen. Door droogte hebben we de bomen meer water moeten geven en zijn in het kader van veiligheid meer bomen gesnoeid en zijn de onderhoudskosten aan bomen toegenomen. Dit leidt tot een nadeel van € 120.000. Hiertegenover staat dat we in 2025 op de inzet van personeel inclusief BWRI en ingeleend personeel minder hebben uitgegeven. Dit resulteert in een voordeel van € 83.000. Verder hebben we in 2025 minder exoten hoeven te bestrijden. Dit heeft in € 47.000 minder onderhoudskosten geresulteerd. Overige afwijkingen in de lasten waaronder lagere onderhoudskosten tractie tellen op tot een voordeel van € 16.000. Baten (€ 107.000 nadelig): Voor het verplaatsen van het gasmolecuul krijgen we een vergoeding. Doordat in 2025 niet alle werkzaamheden voor het verplaatsen van het kunstwerk gasmolecuul zijn uitgevoerd, hebben we in 2025 minder baten gerealiseerd dan begroot. Dit leidt tot een nadeel van € 169.000.
Tot slot hebben we voor schades aan en verkoop van voertuigen meer baten gerealiseerd dan begroot. Dit resulteert in een voordeel van € 58.000. Overige afwijkingen in de baten tellen op tot een voordeel van € 4.000. Mutaties reserves (€ 1.000 voordelig): De afwijkingen in de mutaties reserves tellen op tot € 1.000 voordelig. Deze afwijking wordt niet toegelicht. Riolering Lasten (€ 334.000 nadelig): Het nadeel is grotendeels het gevolg van een hogere storting van € 1,051 miljoen in de voorziening rioolheffing dan begroot. De hoogte van de storting wordt op basis van integrale kostendekkendheid bepaald, zie paragraaf 3.2 Paragraaf lokale heffingen. Daarnaast zijn de energiekosten van de rioolgemalen hoger uitgevallen door gestegen prijzen. Dit leidt tot een nadeel van € 33.000. Hiertegen over staat een afname van uitbestede riool onderhoudswerkzaamheden van € 515.000. Verder hebben we minder in de voorziening dubieuze debiteuren voor het innen van de rioolheffing hoeven te storten. De voorziening is op niveau om oninbare vorderingen rioolheffing op te vangen. Dit leidt tot een voordeel van € 76.000. En zijn er in 2025 minder subsidies voor het afkoppelen van hemelafvoer en regentonnen aangevraagd. Dit resulteert in een voordeel van € 50.000. Door niet ingevulde vacatureruimte ontstaat een voordeel van € 118.000.
Overige afwijkingen in de lasten tellen op tot een nadeel van € 9.000. Baten (€ 31.000 nadelig): De afwijkingen in de baten tellen op tot € 31.000 nadelig. Deze afwijking wordt niet toegelicht.
36
Afval Lasten (€ 1.015.000 nadelig): Het nadeel is grotendeels het gevolg van een hogere storting van € 1,208 miljoen in de voorziening afvalstoffen dan begroot. De hoogte van de storting wordt op basis van integrale kostendekkendheid bepaald, zie paragraaf 3.2 Paragraaf lokale heffingen. Daarnaast zijn de kosten van de inzet tractie materieel voor het inzamelen van afval toegenomen. Dit komt met name door schades aan afval inzamelvoertuigen en kosten voor huur van tractie materieel door de schade en inzameling GFT gedurende de zomer. Dit leidt tot een nadeel van € 134.000. Verder hebben we minder in de voorziening dubieuze debiteuren voor het innen van de afvalstoffenheffing hoeven te storten. De voorziening is op niveau om oninbare vorderingen afvalstoffenheffing op te vangen. Dit leidt tot een voordeel van € 69.000. Ook zijn de verwerkingskosten van het inzamelen van overige afvalstromen (zoals grofvuil, hout, klein gevaarlijk afval en papier) met € 109.000 afgenomen. Dit komt door minder aanbod van afval. Daarnaast hebben we minder uitgegeven aan het inzamelen van zwerfvuil. Dit leidt tot een voordeel van € 47.000. Hiertegenover staan ook minder baten. Overige afwijkingen in de lasten tellen op tot een voordeel van € 102.000. Baten (€ 483.000 voordelig): Het voordeel is grotendeels het gevolg van een afwijking in de mutatie op de voorziening afvalstoffen van € 391.000.
De hoogte van de mutatie wordt op basis van integrale kostendekkendheid bepaald, zie paragraaf 3.2 Paragraaf lokale heffingen. Voor het inzamelen van overige afvalstromen zoals grofvuil, glas en PMD (plastic verpakkingen, metalen verpakkingen (blik) en drankpakken) hebben we € 44.000 meer aan inkomsten ontvangen. Verder hebben we meer inkomsten uit het inzamelen van bedrijfsafval ontvangen. Dit leidt tot een voordeel van € 39.000. Overige afwijkingen in de baten tellen op tot een voordeel van € 9.000. Mutaties reserves (€ 586.000 voordelig): Het voordeel van € 586.000 ontstaat door een onttrekking uit de reserve financiële ruimte. Dit heeft betrekking op de inzet van de restant gelden energietoeslag voor de kostendekking afvalstoffenheffing. Genoemde heeft uw raad besloten bij het vaststellen van het voorstel ‘’verhogen van de dekkingsgraad van de afvalstoffenheffing’’. Milieu Lasten (€ 586.000 voordelig): De lasten voor de capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) zijn € 301.000 lager dan begroot. Het betreffen personele kosten van met name het programma Energie en duurzaamheid. Dit komt voornamelijk omdat er een verschuiving heeft plaatsgevonden naar het budget van Wijkuitvoeringsplannen (een voorloper van de CDOKE-middelen). Hier staan ook lagere baten tegenover, per saldo heeft het geen effect.
Voor Wijkuitvoeringsplannen zijn de lasten € 212.000 hoger dan begroot. De lasten voor het project Aanpak Energiearmoede zijn € 197.000 lager dan begroot. Hier staan ook lagere baten tegenover, per saldo heeft het geen effect. Voor het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) zijn de lasten € 42.000 lager dan begroot. Hier staan ook lagere baten tegenover, per saldo heeft het geen effect. Lagere toegerekende salariskosten aan dit product leiden tot een voordeel van € 150.000. Het uitvoeringsbudget van Duurzaamheid is niet volledig besteed, dit leidt tot lagere lasten van € 48.000. Overige verschillen tellen op tot een voordeel van € 60.000. Baten (€ 563.000 nadelig): Zie ook de toelichting bij de lasten. De baten voor CDOKE zijn € 301.000 lager dan begroot. De baten voor het project Aanpak Energiearmoede zijn € 197.000 lager dan begroot. De baten voor het NIP zijn € 42.000 lager dan begroot. Overige verschillen tellen op tot een nadeel van € 23.000.
37
Mutatie reserve (€ 161.000 voordelig): Er was een onttrekking van € 27.000 begroot ter dekking van de kosten voor het klimaatadaptatieplan, dit is niet ingezet. Er is € 188.000 onttrokken uit de reserve financiële ruimte 2023 ter dekking van de kosten Wijkuitvoeringsplannen, dit was begroot op het product overige baten en lasten. Begraafplaatsen Lasten (€ 82.000 voordelig): De afwijkingen in de lasten tellen op tot € 82.000 voordelig. Deze afwijking wordt niet toegelicht. Baten (€ 4.000 nadelig): De afwijkingen in de baten tellen op tot € 4.000 nadelig. Deze afwijking wordt niet toegelicht.
38
2.2 Programma Sociaal Visie Sociale veerkracht Iedereen telt mee en mag er zijn. Elk mens is van waarde voor zichzelf en voor anderen. Vanuit deze visie Sociale veerkracht is in 2025 gewerkt aan het versterken van eigenaarschap en zeggenschap van inwoners over hun eigen leven en het vergroten van de kring om mensen heen. Inwoners stonden centraal en werden gestimuleerd om mee te doen, bijvoorbeeld via betaald werk, vrijwilligerswerk en/of zinvolle dagbesteding. In 2025 is verder ingezet op het versterken van zelfredzaamheid en samenredzaamheid, met een passend vangnet voor kwetsbare inwoners. De uitvoering vond plaats binnen de kaders van de Jeugdwet, Wmo, Participatiewet en Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Ontwikkelingen Ontwikkelingen Jeugdhulp De Hervormingsagenda vormt samen met het Toekomstscenario jeugd en gezin de landelijke wegwijzer naar een andere manier van werken in de lokale toegang tot jeugdhulp. Ze zijn voor ons mede leidraad in de vorming van een nieuwe toegang en een getransformeerde werkwijze in de jeugdhulp. De Hervormingsagenda ging gepaard met een korting in de algemene uitkering aan gemeenten die vooruitliep op de veronderstelde opbrengst van nieuwe werkwijzen. Begin 2025 is het adviesrapport van de commissie van Ark over de uitvoering van de Hervormingsagenda aangeboden aan de Tweede Kamer.
Het rapport had met name kritiek op deze voorbarige kortingen en heeft geleid tot financiële compensatie aan gemeenten voor de uitvoering van de jeugdhulp. Onze gemeente heeft bij de septembercirculaire 2025 voor de jaren 2023 en 2024 een compensatie van 3,1 miljoen euro ontvangen. Deze is toegevoegd aan de reserve Jeugd. Voor 2025 en verder is het financieel voordelige effect van deze compensatie verwerkt in de begroting. Ontwikkelingen Participatiewet De Eerste kamer heeft in september 2025 de Participatiewet in balans aangenomen. Hiermee verschuift de nadruk van strikte handhaving en uniformiteit naar meer vertrouwen, maatwerk en menselijke uitvoering. Gemeenten krijgen meer ruimte om ondersteuning af te stemmen op de persoonlijke situatie van inwoners en om beter aan te sluiten bij wat inwoners nodig hebben om mee te kunnen doen. De wet is per 1 januari 2026 in werking getreden. Transitie naar een nieuwe stichting voor sociale teams en welzijn In 2025 heeft uw raad ingestemd met de omvorming van stichting Kwartier zorg en welzijn naar een nieuwe stichting voor de sociale teams en het welzijnswerk. In deze nieuwe stichting heeft de gemeente meer zeggenschap over de aansturing van de stichting en daarmee op de uitvoering door de sociale teams en het welzijnswerk. In opdracht van de raad is vervolgens een businesscase uitgewerkt.
Deze geeft zicht op de gemeentelijke invloed, het financieel kader, personele consequenties en mogelijke risico’s van de Stichting en daarmee biedt het een toetsingskader voor de raad. In maart 2026 besluit de raad over de businesscase en de inrichting van de nieuwe stichting per 1 januari 2027.
39
Sociale agenda Nij begun In januari 2025 is de definitieve sociale agenda met 10 doelstellingen en 16 maatregelen door de regio vastgesteld. De feestelijke presentatie van de sociale agenda vond plaats in het kindcentrum Zuiderkroon in Hoogezand. Daarna stond 2025 in het teken van de verdere regionale (voorbereiding van) uitvoering van de maatregelen. Bij deze uitwerking waren we als gemeente binnen de tijdelijke governance van de sociale agenda ambtelijk en bestuurlijk nauw betrokken. Deze uitvoering had voor onze gemeente nog geen effect op beleid en begroting. Deze effecten worden de komende jaren verwacht. In 2026 zullen we als gemeente financieel en inhoudelijk verantwoordelijk worden voor de uitvoering van de leefbaarheidsmaatregelen in samenwerking met lokale partners. In programma 5 wordt verder ingegaan op Nij Begun.
2.2.1 Gezondheid Algemeen De gemeente is verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet Publieke gezondheid (WPG). Onze visie Sociale veerkracht vormt de basis voor ons lokale gezondheidsbeleid. Met ons lokale Gezondheidsbeleid werkten we ook in 2025 samen aan een gezonde basis voor alle inwoners. Gezondheid is meer dan de afwezigheid van ziekte. We geven dit vorm vanuit onze visie sociale veerkracht en het gedachtegoed van Positieve Gezondheid. Ervaren gezondheid heeft veel raakvlakken met verschillende levensgebieden, zoals mentaal welbevinden, het ervaren van zingeving, sociale verbinding, mee kunnen doen in de samenleving, voldoende bewegen en een gezonde leefomgeving. We hadden aandacht voor het individu én de hele sociale en fysieke omgeving. Dit doen we niet alleen. Binnen de regio werken we via Gezond Groningen intensief samen met 80 ketenpartners uit zorg en welzijn. In gezamenlijkheid geven we vorm aan de grote uitdagingen die onze regio kent op het gebied van fysieke en mentale gezondheid. 40
Doelstelling a. Alle betrokkenen werken intensief samen Gezond en Actief Leven akkoord (GALA) en Integraal Zorgakkoord (IZA) In het GALA en IZA wordt vanuit het rijk integraal werken en de beweging van zorg naar het voorliggend veld gestimuleerd. Gemeente en zorgpartijen maken afspraken over de doelen voor de komende jaren. Deze landelijke akkoorden werken door in de regio en lokaal, de bijbehorende middelen zijn van tijdelijke aard (tot en met 2026), maar worden naar verwachting daarna structureel voortgezet via het AZWA. In het GALA zijn de doelen en afspraken gericht op preventie ten behoeve van gezondheid en welbevinden. Hiervoor heeft de gemeente een integraal plan van aanpak opgesteld. Gezondheid is van veel factoren afhankelijk. Daarom is integrale samenwerking belangrijk voor een succesvol, efficiënt gezondheidsbeleid, de Omgevingswet en het GALA, waarvan het Sportakkoord integraal onderdeel is. We voerden in 2025 regionale en lokale programma's uit die hieraan bijdragen: de Rookvrije Generatie, Kansrijke Start, Gezonde School, Hartveilig, JOGG, het Lokale plan GALA en het Lokaal Sportakkoord. Deze zijn verbonden aan meerdere beleidsterreinen. We hebben daarnaast te maken met landelijk beleid via de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid, Samen met de regio en GGD werken we aan een vertaling daarvan voor onze regio.
Daarbij behouden we natuurlijk aandacht voor de lokale kleur van onze gemeente. Aan dit beleid wordt verder vormgegeven in 2026. In 2025 werd het Programma Gezondheid 2025-2027 vastgesteld, dat de periode naar dit nieuwe gezondheidsbeleid overbrugt.
Acties Bevorderen van integraal samenwerken Het gezondheidsbeleid vergt afstemming met andere beleidsterreinen, zoals openbare orde, veiligheid, jeugd, ouderen, sport, welzijn en groen. De samenwerking met partners (welzijnswerk, sportverenigingen, culturele verenigingen) wordt versterkt door gebiedsgericht overleg te voeren. Daarnaast wordt met andere gemeenten samengewerkt aan o.a. goed opdrachtgeverschap richting de GGD. We werken samen in de klankbordgroep lokale preventie. Een stuurgroep met lokale partners (waaronder fysiotherapeuten, diëtisten en ouderenorganisaties) geeft gezamenlijk richting aan het gezondheidsbeleid. Door de kennis van alle betrokken disciplines te bundelen wordt meerwaarde gecreëerd.
Doelstelling b. Stimuleren van gezonde leefstijl Het stimuleren van een gezonde leefstijl is integraal verweven in de beleidsterreinen binnen het sociaal domein. We richtten ons daarbij op alle inwoners en kwetsbare inwoners in het bijzonder. Door middel van activiteiten willen wij de bewustwording vergroten, kennis overdragen en inwoners handvatten geven omtrent gezonde leefstijl. Daarbij richten wij ons niet alleen op roken, drinken en middelen gebruik maar ook op gezonde voeding, voldoende beweging en ontspanning. We gaven regionaal vorm aan Vitaal Groningen Light als programma om overgewicht en obesitas terug te dringen en de projecten Appeltje-eitje rond gezonde voeding en Legro dat zich richt op gezonde leefomgeving en leefstijl.
Acties Uitvoering geven aan het Gezond en Actief Leven Akkoord Via GALA stimuleren we gezondheid, preventie en integraal werken. Het doel is een gezonde generatie in 2040. Het neerzetten van een gezonde basis en het stimuleren van gezond gedrag 41
binnen een gezonde leefomgeving vormt hiervoor de basis. Ook worden verbindingen met vrijetijdsbesteding, sport en cultuur gelegd. Er wordt blijvend ingezet op minder roken, minder vapen, minder overgewicht en minder alcohol- middelengebruik. Projecten die hieraan bijdragen (zoals kookworkshops en gezonde inrichting van kantines) worden onder regie van de klankbordgroep lokale preventie uitgevoerd. We lichten inwoners preventief voor over roken, voeding en alcohol- middelengebruik om ongezonde keuzes te voorkomen. Meerdere partijen (GGD, VNN, jongerenwerk) geven verschillende doelgroepen (met name jeugd) voorlichting.
2.2.2 Welzijn Algemeen Welzijn gaat over hoe inwoners hun leven ervaren. Hoe kunnen ze volop meedoen, bijvoorbeeld door werk, vrijwilligerswerk of zinvolle dagbesteding? Hoe leven ze samen in dorp en wijk? Hoe voelen ze zich van betekenis?
Doelstelling a. Het verbeteren van de weerbaarheid van inwoners met psychosociale klachten Gezondheid en welbevinden gaat niet alleen over hoe iemand zich lichamelijk voelt. Een groot aantal inwoners komt regelmatig bij de huisarts met psychosociale problemen. Zeker in het aardbevingsgebied komen psychosociale problemen veel voor. Deze problemen gaan vaak samen met lichamelijke klachten, somberheid, angst, stress en een ongezonde leefstijl. Artsen verwijzen patiënten nog vaak door naar medische of psychologische zorg. Een medische of psychologische behandeling is echter niet altijd nodig. Mensen kunnen in die situaties beter geholpen zijn bij mogelijkheden om zich weer lekkerder in hun vel te voelen en om sociaal actiever te zijn. Wij willen deze inwoners helpen om weer perspectief te krijgen en een betekenisvol leven te kunnen leiden.
Acties Uitvoeren van Welzijn op Recept en Grip en Glans Ook in 2025 hebben we de interventies Welzijn op Recept en Grip en Glans gemeentebreed aangeboden. Via Welzijn op recept kunnen huisartsen en andere eerstelijnszorgverleners patiënten met psychosociale problemen doorverwijzen naar een Welzijnscoach. De Welzijnscoach bespreekt aan de hand van positieve gezondheid wat de patiënt graag zou willen doen/veranderen en verbindt de patiënt met het (welzijns-) aanbod. Grip en Glans is een cursus waardoor mensen meer grip op hun leven krijgen en vanuit daar meer glans aan hun leven kunnen geven. De cursus wordt in groepsverband gegeven.
Sociaal-emotionele ondersteuning bieden voor inwoners in het aardbevingsgebied In 2025 is de inzet van inwonersondersteuners gecontinueerd. De inwonerondersteuners zijn professionals die laagdrempelig een luisterend oor kunnen bieden aan individuen of groepen inwoners. Zij geven inwoners een zetje in de juiste richting of verwijzen door naar de juiste ondersteuning. Daarnaast kunnen inwoners ook doorgestuurd worden naar de welzijnscoaches.
42
Doelstelling b. Het bevorderen van het welbevinden van ouderen (60+) waarbij eigen regie en zelfredzaamheid het uitgangspunt is Vooral de groep 70/80-jarigen zal de komende jaren toenemen, de zogenaamde dubbele vergrijzing. Doordat de groep ouderen steeds groter wordt en de gemiddelde leeftijd hoger, zetten we in op deze doelgroep. We willen dat ouderen zo lang mogelijk mee kunnen blijven doen in de samenleving en zelf, of met ondersteuning, de regie over hun leven kunnen blijven voeren. In 2025 hebben we de uitvoeringsagenda ouderen voor 2025 en 2026 opgesteld en geven hier uitvoering aan. Via de P&C cyclus informeren we uw raad hierover.
Acties Bevorderen van de vitaliteit onder ouderen In 2025 hebben we samen met Kwartier Zorg en Welzijn en de buurtsportcoaches sportactiviteiten georganiseerd vóór en dóór ouderen, zoals Doortrappen en de inzet van de beweegkar. Valpreventie is een onderdeel van GALA en wordt zowel regionaal als lokaal opgepakt via een ketenaanpak. Lokaal voeren we valpreventie uit door inwoners van 70 tot 85 jaar per brief uit te nodigen om deel te nemen aan een gratis valpreventieprogramma. Daarover hebben we afspraken gemaakt met fysiotherapiepraktijken. Daarnaast organiseren we in de gemeentebijeenkomsten waar buurtsportcoaches bij inwoners een valrisicotest afnemen. Op basis van de uitkomst kan een doorverwijzing volgen naar een deelnemende fysiotherapiepraktijk voor het gratis valpreventieprogramma en/of naar passend beweeg- en sportaanbod.
Inzetten op een dementievriendelijke gemeente Op basis van het inventarisatieonderzoek Meedoen met dementie zijn we in 2023 gestart met een vervolgproject. Dit project is eind 2025 afgerond. In totaal hebben ongeveer 290 inwoners deelgenomen aan voorlichting over dementie. Daarnaast hebben we activiteiten georganiseerd in het kader van Wereld Alzheimer Dag. Ook zijn we gestart met samen-eetactiviteiten, met als doel ontmoeting te stimuleren en eenzaamheid tegen te gaan. Deze activiteiten zijn inclusief: niet alleen voor mensen met dementie, maar voor iedereen die wil deelnemen. Tot slot zijn vragen en signalen van ouderen over nieuwe woonvormen opgenomen in de vastgestelde Woon-, Zorg- en Welzijnsvisie.
Terugdringen van eenzaamheid onder ouderen Kwartier Zorg en Welzijn heeft invulling gegevens aan het project ‘Ouderen en eenzaamheid’ met als doel een integraal, samenwerkend en sluitend netwerk ouderen door o.a. het inzichtelijk maken van het netwerk en de inzet van ouderenadviseurs. In 2025 is ook gestart met een ouderenregisseur. Het project is afgerond en de inzet van ouderenadviseurs maakt vanaf 2026 deel uit van de basisopdracht aan Kwartier.
Uitvoering geven aan de opgave Wonen en zorg Woonzorgwelzijnsvisie Midden-Groningen 2025-2030, Voor iedereen een thuis!’ is op 25 september 2025 is vastgesteld door de raad. In deze visie hebben we ambities opgenomen voor de thema's: (1) de inwoner (2) het huis (3) De wijk en het dorp en (4) organisaties. Het uitvoeringsprogramma is ontwikkeld en zal verder vorm krijgen in 2026.
43
Doelstelling c. Versterken van de informele ondersteuning Inwoners in onze gemeente zetten zich graag in voor anderen. Deze samenredzaamheid vinden wij belangrijk. Vrijwilligerswerk en mantelzorg zijn vormen van informele ondersteuning. Deze ondersteuning willen we versterken. Hiervoor ondersteunen we mantelzorgers, vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties. Dit doen we door kennis en ervaring te vergroten en door goede informatie en advies te geven over wat allemaal mogelijk is. Daarnaast doen we dit door het waarderen van mantelzorgers en vrijwilligers met het mantelzorgcompliment en organiseren van 'Vrijwilligers Bedankt!'. De steunpunten Mantelzorg en de vrijwilligerscentrale van Kwartier Zorg en Welzijn zetten hierop in. Indicatoren Indicatoren
2022
2023
2024
2025
Welzijn op recept - Aantal toeverwijzingen
328
- Toename gevoel van welzijn
335
286**
390
63%
Grip en Glans - Aantal deelnemers
37
15
14
- Aantal cursussen
5
3
3
Vrijwilligers - Aantal inschrijvingen vacaturebank
71
127
115
149
- Aantal geslaagde bemiddelingen
98
137
96****
109
- Aantal hulpvragen Vrijwillige Hulpdienst
198
314
282 797
Mantelzorgers - Aantal geregistreerde mantelzorgers
1021
858*
951
- Aantal vrijwilligers Luisterend Oor
13
14
13
15
- Aantal Respijtvrijwilligers
8
6
2
*****
* het bestand is geactualiseerd, dit verklaart de afname van het aantal geregistreerde mantelzorgers ** afgenomen vanwege verloop in personeel en inwerken nieuwe medewerkers *** BWRI heeft ook aanbod wat lijkt op Grip& Glans, waardoor instroom vanuit BWRI sterk afgenomen is **** aantal vrijwilligers neemt af en nieuwe groep vrijwilligers met vaak mentale en/of fysieke beperking waardoor moeilijker plaatsbaar ***** de vrijwilligers van Luisterend Oor en respijthulpvrijwilligers zijn samengevoegd in één groep
2.2.3 Wmo Algemeen We voeren de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) uit. Met de Wmo ondersteunen we inwoners met een beperking en/of met chronische, psychische of psychosociale problemen. De problemen kunnen gaan over zelfredzaamheid en meedoen. We helpen zoveel mogelijk in de eigen thuissituatie en leefomgeving. Als dit niet kan, bieden we tijdelijk opvang. Onze Wmomedewerkers beoordelen aanvragen voor ondersteuning. Ze voeren gesprekken met inwoners om hun behoeften en situatie te begrijpen. Ze stellen daarna passende ondersteuning vast. We zorgen voor de coördinatie en toewijzing van de benodigde ondersteuning. We werken samen met zorgaanbieders en andere betrokken partijen. We houden de kwaliteit van de geleverde diensten goed in de gaten. We maken gebruik van algemene voorzieningen en bieden ook maatwerkvoorzieningen aan. Bij de uitvoering toetsen we altijd aan wettelijke kaders. We houden toezicht op de uitvoerende organisaties. Als het nodig is voor onze inwoners werken we 44
samen met andere gemeenten.
Doelstelling a. Inwoners zijn betrokken bij beleid en uitvoering We willen aan inwoners vragen wat ze van ons beleid en de uitvoering vinden. We spelen in op vragen en ontwikkelingen in de samenleving. We betrekken bij voorkeur de inwoners vooraf, zoals bij de uitvoeringsagenda ouderenbeleid of bij de regenboogagenda.
Acties Ontwikkelen van nieuwe vorm voor inwonersparticipatie In 2025 is het Participatiebeleid vastgesteld waarin ook vorm en inhoud wordt gegeven aan inwonersparticipatie. Het Platform Ouderen Midden-Groningen in eind 2023 opgericht. Zij behartigen de collectieve belangen van de ouderen in Midden-Groningen met specifieke aandacht voor de niet-gehoorde oudere. Hiermee geven we vorm en inhoud aan de inwonersparticipatie voor ouderen in Midden-Groningen. Voor input vanuit jongeren sluiten we aan bij het jongerenwerk van Kwartier Zorg en Welzijn.
Uitvoeren van een cliëntervaringsonderzoek We hebben het cliënt ervaringsonderzoek uitgevoerd. De resultaten over 2025 zijn nog niet bekend. De resultaten over 2023 en 2024 zijn opgenomen onder 'Indicatoren'. Verder hebben we in 2025 onderzoek gedaan naar een andere manier om de tevredenheid van de inwoners te meten en de respons te verhogen.
Doelstelling b. Inwoners zijn zelfredzaam binnen hun eigen mogelijkheden We willen met ondersteuning inwoners helpen. Zodat zij zo lang mogelijk mee kunnen doen en zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. We werken aan een betere samenwerking tussen Wmo, Jeugd en Participatiewet. We onderzoeken of de ondersteuning goed genoeg is. En of het geld op de goede plek terecht komt.
Acties Het inzetten van ondersteuning in de thuissituatie In 2025 is verder ingezet op kleinschalige, vernieuwende vormen van beschermd wonen om instroom in de maatschappelijke opvang te voorkomen. Dit hebben we gedaan met de pilots Housing first en vangnet wonen. In aanvulling daarop is het oude postkantoor aan de Noorderstraat omgebouwd tot een plek met 10 studio’s/appartementenwaar jongvolwassenen en volwassen tijdelijk kunnen wonen. Deze zijn vanaf september 2025 in gebruik genomen. We zijn hier mee gestart omdat we zien dat jongeren en volwassenen van plek naar plek gaan bij vrienden, familie en soms de maatschappelijke opvang. De begeleiding wordt verzorgd door 2 sociaal beheerders vanuit Kwartier Zorg & Welzijn en het Postkantoor. Ook is er een Herstelwerkplaats/herstelacademie waar mensen zonder indicatie terecht kunnen om te werken aan herstel. Het delen van ervaringen in groepen en ervaringsdeskundigheid speelt hierbij een belangrijke rol.
45
Onderzoek naar en herziening van Wmo-verstrekkingen voor vervoersvoorzieningen We helpen inwoners met verschillende vervoersvoorzieningen: •
Hulpmiddelen, zoals scootmobiels en aangepaste fietsen;
•
Collectief vervoer;
•
Financiële tegemoetkomingen.
In 2023 en 2024 is er onderzoek gedaan naar het gebruik van collectief vervoer (Wmo-vervoer). We weten meer over aantallen en welke mensen welke voorzieningen aanvragen (reizigersprofiel). Een actiepunt voor 2025 was het omzetten van indicaties en het herzien van voorzieningen. Daarom hebben we in 2025 een aantal indicaties voor het standaard reizen met een scootmobiel omgezet naar een indicatie voor het reizen met een variabel hulpmiddel. Dit zorgt ervoor dat er door de vervoerder beter kan worden aangesloten op de actuele vervoersvraag van de reiziger. Hierdoor kan de vervoerder een passend voertuig inzetten. We deden heronderzoek bij de inwoners die een tegemoetkoming in de meerkosten van het gebruik van hun eigen auto ontvingen. Van de 32 inwoners die onderzocht zijn, is van 19 personen de voorziening beëindigd. Deze inwoners zijn verwezen naar de vereenvoudigde regeling van de belastingdienst. Bij 1 inwoner waren de omstandigheden dusdanig dat de voorziening voorlopig via de Wmo is voortgezet. Het onderzoek bij de overige 11 inwoners is nog niet afgerond.
Ontwikkelen algemene voorzieningen Een kenmerk van algemene voorzieningen is dat inwoners hier terecht kunnen zonder dat ze een indicatie nodig hebben. Het is belangrijk dat algemene voorzieningen goed aansluiten bij de behoefte van inwoners. We hebben het aanbod van algemene voorzieningen onderzocht. Dit onderzoek wordt voortgezet in 2026.
Samenwerken met andere zorgdomeinen In onze gemeente doen we mee aan Domeinoverstijgend Samenwerken (DOS) in Kolham en Noordbroek. Dat betekent dat de gemeente, zorgorganisaties en inwonersinitiatieven kijken wat nodig is voor de inwoner. Het inwonersperspectief staat hierbij centraal en niet de financiersvormen.
Uitvoering geven aan de opgave Wonen en zorg Woonzorgwelzijnsvisie Midden-Groningen 2025-2030, Voor iedereen een thuis!’ is op 25 september 2025 is vastgesteld door de raad. In deze visie hebben we ambities opgenomen voor de thema's: (1) de inwoner (2) het huis (3) De wijk en het dorp en (4) organisaties. Het uitvoeringsprogramma is ontwikkeld en zal verder vorm krijgen in 2026.
Continueren aanbesteding Doelgroepenvervoer Gemeente Midden-Groningen is samen met 21 andere gemeenten uit Groningen en Drenthe aangesloten bij de Samenwerkingsorganisatie Publiek Vervoer. De organisatie Publiek Vervoer regelt voor onze gemeente het doelgroepenvervoer. Dit gaat over Wmo-vervoer, leerlingenvervoer en het jeugdwetvervoer. De gemeente Midden-Groningen heeft voor dit vervoer een contract met Connexxion. Dit contract loopt af op 31 juli 2026. Op 28 oktober 2025 werd in overeenstemming met de 21 andere gemeenten -door het college besloten- de overeenkomst voor het vervoer te verlengen tot en met 31 juli 2027. Dit geeft ruimte om het 46
aanbestedingsproces zorgvuldig te kunnen doorlopen. Er is besloten dezelfde producten als momenteel worden geleverd, weer aan te besteden.
Uitvoering geven aan plan van aanpak Bestuursopdracht Integrale aanpak van inwoners met gestapelde problematiek Voor de zomervakantie startten we met de training. In 2025 is het doorbraakteam vormgegeven, de eerste casussen zijn aangemeld.
Indicatoren We zien in de aantallen voorzieningen dat het aantal inwoners met een begeleidingsproduct nagenoeg gelijk is gebleven. Het aantal inwoners met Hulp in het Huishouden is iets toegenomen. Deze toename is minder dan in voorgaande jaren. Opvallend is het aantal mensen met een PGB voor dagbesteding. Dit is met 11 afgenomen. Dat is 69%. 8 Inwoners zijn overgegaan naar Zorg In Natura (ZIN). 3 Inwoners zijn uitgestroomd.
Zorg in Natura Betreft
31-12-2021
Eenheid Aantal Aantal van aantal cliënten per per week week
31-12-2022
31-12-2023
31-12-2024
Aantal Aantal cliënten per week
Aantal Aantal cliënten per week
31-12-2025
Aantal Aantal Aantal Aantal cliënten per cliënten per week week
BG basis
uren
549
1.637
537
1.492
524
1.291
517
1.195
471
1.086
BG plus
uren
73
261
58
212
32
128
21
83
29
135
Dagbesteding dagdelen basis
249
1.211
249
1.213
232
1.095
215
990
185
788
Dagbesteding dagdelen plus
20
104
16
74
12
52
11
45
6
28
HH1
uren
1.657
3.918
1.751
4.062
1.816
4.137
1.931
4.311
2.104
4.531
HH2
uren
150
401
132
341
119
299
102
262
80
202
PGB Betreft
BG
31-12-2021 Eenheid Aantal Aantal van aantal cliënten per per week week
uren
31-12-2022
31-12-2023
31-12-2024
Aantal Aantal cliënten per week
Aantal Aantal cliënten per week
31-12-2025
Aantal Aantal Aantal Aantal cliënten per cliënten per week week
109
529
73
383
53
254
47
254
61
274
Dagbesteding dagdelen
25
120
18
66
18
65
16
65
5
21
HH1
uren
35
110
29
95
26
80
26
75
22
69
HH2
uren
2
7
0
0
0
0
0
0
0
0
47
2.2.4 Jeugd, jeugdgezondheidszorg en onderwijs Algemeen Onze ambitie om jeugdigen veerkrachtig en kansrijk te laten opgroeien hebben we in 2025 vertaald in het werken aan doelen en acties, die hieronder staan beschreven. We hebben met name stappen gezet in de transformatie van het zorglandschap jeugd (in samenhang met de regio) en de vorming van een nieuwe toegang, waarvan de hulp aan jeugdigen een belangrijk onderdeel vormt. Landelijke leidraden zijn voor jeugd met name Hervormingsagenda en Toekomstscenario jeugd en gezin en regionaal en lokaal is van belang het Langjarig perspectief jeugdregio Groningen. De basisjeugdhulp wordt een voorziening binnen onze nieuwe lokale toegang.
Doelstelling a. Kwalitatief hoogwaardige en efficiënte jeugdhulp In de gewenste transformatie van de jeugdzorg zijn in 2025 op regionaal en lokaal niveau belangrijke stappen gezet. De doelstelling om de jeugdhulp kwalitatief te verbeteren en de kosten te beheersen heeft geleid tot gezamenlijke regionale afspraken over de inkoop van basishulp (een lokale verantwoordelijkheid) en aanvullende jeugdhulp (die regionaal wordt ingekocht, maar in subregio's wordt georganiseerd; Midden-Groningen werkt hierin samen met Groningen). Daarnaast is de aanbesteding voor hoog-specialistische hulp voorbereid. Zelf zijn we begonnen met voorbereidingen voor lokale basishulp. Parallel daaraan is verder gewerkt aan de nieuwe gemeentelijke toegang tot andere jeugdzorg.
Acties Kwalitatief verbeteren van de gemeentelijke toegang Regionaal is in 2025 besloten tot een uniform pakket voor alle gemeenten aan basishulp voor jeugd en gezin. Daarmee is duidelijkheid gecreëerd over de afbakening van deze basishulp. Dat is belangrijk voor gemeenten en voor aanbieders. We weten nu welke zorgvragen onze lokale voorziening gaat oppakken. De basishulp jeugd wordt een voorziening binnen onze toegang.
Voorbereiden lokaal aanbod basishulp jeugd en gezin ('lokale inkoop') Als gemeente zijn we samen met Kwartier begonnen met de voorbereiding van onze basishulp. We streven ernaar in 2026 de voorbereidingen daarvoor af te ronden en de basishulp in de loop van 2027 te implementeren. In de voorbereiding bepalen we de inhoud van de basishulp, de doelen en de inpassing in de toegang.
Zorgdragen voor kostenbeheersing jeugdhulp Een deel van het pakket beheersmaatregelen (meerjarige bezuinigingen) is gerealiseerd, een deel is op andere wijze ingevuld en een deel is (nu) niet uitvoerbaar. Een voorbeeld van een gerealiseerde maatregel is de besparing op jeugdvervoer. Een voorbeeld van een nietrealiseerbare maatregel is het gaan werken met richtlijnen voor hulpproducten. Deze maatregel is 'ingehaald' door de start van de transformatie van de jeugdzorg. De desbetreffende producten worden onderdeel van de algemene voorziening basishulp jeugd. De transformatie biedt in de toekomst nog meer mogelijkheden tot aanvullende kostenbesparingsmaatregelen.
48
Ander organiseren hoog-specialistische jeugdhulp In 2025 vond regionaal voorbereiding plaats voor de aanbestedingsprocedure voor de hoogspecialistische jeugdhulp (HSJ), die met ingang van januari 2026 van start is gegaan. De kern van de opdracht bestaat uit een beoogd samenwerkingsverband van aanbieders die – in netwerksamenwerking met alle betrokkenen – verantwoordelijk worden voor kwalitatief hoogwaardige hoog-specialistische jeugdhulp. De verschillende deelopdrachten van de aanbesteding worden gefaseerd ingevoerd in de periode tot 2035. Cruciale onderdelen treden al in 2027 in werking. Hierbij moet gedacht worden aan de netwerksamenwerking, het werken met een verklarende analyse en behandelplan en het vormen van een aanspreekpunt bij behandeling.
Doelstelling b. Kinderen krijgen gelijke kansen in het onderwijs In 2025 is ingezet op het voorkomen van onderwijsachterstanden en voortijdig schoolverlaten. Peuters met risico op achterstanden namen deel aan voorschoolse educatie (VE). 70% van de doelgroepkinderen werd bereikt. Het aanbod was van goede kwaliteit, met aandacht voor ouderbetrokkenheid en overdracht naar het basisonderwijs. Daarnaast is gewerkt aan talentontwikkeling en samenhangende ondersteuning door samenwerking tussen onderwijs, welzijn, sport en cultuur. Via leerplichttoezicht en een regionale aanpak voor jongeren van 16 tot 23 jaar is ingezet op het behalen van een startkwalificatie en het terugdringen van voortijdig schoolverlaten.
Acties We voeren het onderwijskansenakkoord uit De maatregelen in het Onderwijskansenakkoord hebben we uitgevoerd. We hebben subsidie beschikbaar gesteld voor activiteiten die bijdragen aan het vergroten van onderwijskansen: Zeven scholen hebben hiervoor een aanvraag ingediend. Dit is ingezet voor extra ondersteuning van een jonge doelgroep leerlingen, de aanschaf van een ondersteunende methode of het uitvoeren van een peuter-kleutergroep voor goede voorbereiding op de basisschool. Ook de taalschool voor nieuwkomers heeft een subsidie ontvangen. Er is in september een miniconferentie over taalstimulering bij jonge kinderen georganiseerd voor professionals. Daarnaast is er ondersteuning ingezet voor de uitwerking van een aanpak op de kindcentra. In het voorgezet onderwijs (VO) is uitvoering gegeven aan het project Kansrijke start VO. Er zijn tussen VO en PO afspraken gemaakt over maatregelen die een goede start van risicoleerlingen in het VO bevorderen. Ook is er ingezet op uitwisseling en kennisdeling tussen medewerkers PO en VO. We hebben met de partners de uitvoering van het kansenakkoord geëvalueerd. Nog niet alle beschikbare middelen zijn ingezet. Dit heeft onder meer te maken met de tijdelijkheid van de subsidie, en de uitvoeringscapaciteit in het onderwijs in relatie tot andere subsidiemogelijkheden zoals Tijd voor Toekomst.