03. Jaarrekening 2022

Dit leidt tot een nadeel van € 831.000 en tot een voordeel op de kapitaallasten in toekomstige jaren. Er is ook een voordeel van € 200.000. Dit betreft de Specifieke Uitkeringen IJsbanen & Zwembaden van voorgaand boekjaar en dit jaar zijn verantwoord. Openbaar groen Baten (€ 49.000 voordelig): We hebben meer inkomsten ontvangen uit de verkoop van roerende zaken tractie, uitkeringen uit schadeverzekeringen en subsidies voor groen ontvangen. Riolering Lasten (€ 525.000 nadelig): Er zijn hogere onderhoudskosten van € 80.000 door storingen en stormschade aan gemalen. Verder is de toevoeging aan de voorziening dubieuze debiteuren € 45.000 hoger. Naast de nadelen zijn er ook voordelen. Het gaat om € 335.000 lagere personeelskosten en kosten van uitbestede werkzaamheden. De rioolwerkzaamheden worden kostendekkend uitgevoerd. Er ontstaat een nadeel van € 733.000 door een hogere storting in de voorziening egalisatie rioolrechten. Dit wordt veroorzaakt door het voordelig resultaat op riolering. Voor de opbouw van de kostendekkendheid wordt verwezen naar 3.2 Paragraaf lokale heffingen. Overige afwijkingen tellen per saldo op tot een nadeel van € 2.000. Baten (€ 230.000 voordelig): Er zijn € 237.000 meer hogere inkomsten die met name worden veroorzaakt door een hoger aantal aansluitingen. Overige afwijkingen in de baten tellen op tot een nadeel van € 7.000.

Afval Lasten (€ 644.000 nadelig): Het nadeel is grotendeels het gevolg van een storting van € 962.000 in de egalisatievoorziening afvalstoffen door het voordelig resultaat op afval. Deze egalisatievoorziening wordt ook op basis van kostendekkendheid bepaald, zie hiervoor 3.2 Paragraaf lokale heffingen. Daarnaast is er voor € 251.000 meer personeel ingeleend. We hebben € 69.000 meer uitgegeven aan het inzamelen van grofvuil door hogere verwerkingskosten, hogere personeelsinzet, en extra benodigde PMD-haken. De kosten van brandstof, onderhoud, huur zijn gestegen met € 63.000 als gevolg van de inflatie. Verder is er door niet ingevulde vacatureruimte een voordeel van € 332.000 op het inzamelen van afval. Er is een contractvoordeel van € 179.000 op de verwerkingskosten van GFT. De kosten voor de afvoer van hout zijn € 94.000 gedaald als gevolg van de energiecrisis. Door lagere verwerkingskosten voor het inzamelen van verpakkingen, klein gevaarlijk materiaal en glas is er een voordeel van € 81.000. Overige afwijkingen in de lasten tellen op tot een voordeel van € 15.000. Baten (€ 492.000 voordelig): We hebben € 702.000 meer ontvangen voor het inzamelen van overige afvalstromen zoals grof vuil, kunststof, papier en karton, verpakkingsafval. We hebben € 56.000 meer afvalstofheffing ontvangen. Door het positief resultaat op de afvalstoffen was de begrootte

27

onttrekking van € 261.000 niet nodig. Dit resulteert in een nadeel op de baten. Overige afwijkingen tellen per saldo op tot een nadeel van € 5.000. Milieu Lasten (€ 475.000 voordelig): Er is een voordeel van € 424.000 doordat er geen uitgaven zijn geweest voor het project duurzaamheid aanpak energiearmoede. Het project wordt volledig gedekt met subsidie en is budgettair neutraal. De uitgaven worden in 2023 en 2024 verwacht. Door minder inzet van personeel is er een voordeel van € 36.000 op het duurzaamheidsbudget. Overige afwijkingen in de lasten tellen op tot een voordeel van € 15.000. Baten (€ 419.000 nadelig): Het nadeel op de baten komt, zoals bij de lasten beschreven, hoofdzakelijk doordat er geen uitgaven zijn geweest voor het project duurzaamheid aanpak energiearmoede. Het gaat om een afwijking van € 430.000, de begrote subsidie was € 6.000 hoger dan de begrote lasten. De overige afwijkingen in de baten tellen op tot een voordeel van € 11.000. Mutaties reserves Cultuur: Doordat we voor het opstellen van de kerkenvisie niets hebben uitgegeven is er € 75.000 minder onttrokken. Adviesbureaus hadden geen gelegenheid om de werkzaamheden uit te voeren. Het bedrag blijft in de reserve zitten om de kerkenvisie in 2023 op te stellen. Sport: Om de kosten van het slopen en afboeken van twee gymzalen te kunnen betalen was een onttrekking van € 141.000 geraamd.

De sloop heeft niet plaatsgevonden en daarom is de onttrekking uit de reserve ook niet nodig geweest. Het bedrag blijft in de reserve zitten voor het dekken van deze kosten op het moment dat de gymzalen wel worden gesloopt en afgeboekt.

28

2.2 Programma Sociaal Visie Sociale veerkracht Ieder mens telt en mag er zijn. Iedereen heeft betekenis voor zichzelf en zijn omgeving. Hier staan wij voor. We hebben in 2019 de strategische visie Sociale veerkracht in de praktijk vastgesteld. We noemen dit stuk vanaf nu Sociale veerkracht. Deze visie gaat uit van eigenaarschap en zeggenschap van mensen over hun eigen leven en het groter maken van de kring rondom mensen. We besteden aandacht aan de veerkracht en levenslust van mensen: we richten ons op wat wél goed gaat, wat mensen zelf kunnen en wat zij samen met de mensen om hen heen kunnen doen om problemen en moeilijkheden aan te pakken. Zo ontstaan betere oplossingen en voelen mensen zich beter en gezonder. Het samenleven met anderen in dorp of wijk lukt hierdoor ook beter. Doelstelling Binnen het programma Sociaal staan onze opgaven centraal voor de gezondheid, het welzijn, het opgroeien, onderwijs en meedoen van alle inwoners. We willen de problemen van onze inwoners effectief aanpakken en oplossen door samenhang aan te brengen. We hebben hiervoor in de strategische visie prioriteiten gesteld. We willen veerkracht en eigenaarschap van inwoners bevorderen. Onze inwoners krijgen meer zeggenschap, ook in situaties waar deze onder druk staat. Denk bijvoorbeeld aan jeugdbescherming en uithuiszetting. We willen de brede kring om mensen heen aanspreken.

Ook willen we toewerken naar minder zorg en ondersteuning en meer normalisering. We blijven hierbij aansluiten op de inwoner met inzet van maatwerk. We houden ons aan de wettelijke verplichtingen.

Verdeling van de lasten Sociaal 10% 29% 23%

1%

14% 12% 6% 5%

Inkomensregelingen

(Werk)Participatie

Burgerparticipatie

WMO (oude taken)

WMO Sociaal Domein (nieuwe taken)

Accommodaties

Jeugd

Onderwijs

Lokaal programma NPG: investeren in sociale veerkracht In 2022 voerden we de volgende 10 sociaal-maatschappelijke projecten uit binnen het lokaal programma NPG (Nationaal Programma Groningen): •

Tijd voor Toekomst;

•

Jongerenwerk plus;

•

Jongeren met Toekomst;

•

JIM aanpak;

•

Moeders voor Midden-Groningen.

•

Bevorderen sociale veerkracht;

29

•

Ervaringsdeskundigen armoede en sociale uitsluiting;

•

De IJsberg;

•

Hulpteam Overschild;

•

Ontwikkelbedrijf.

Met deze projecten investeren we in meer sociale veerkracht, eigenaarschap en normalisering. Voor de NPG-projecten verwijzen we naar paragraaf 2.5.2. Opbouw programma Sociaal Het programma Sociaal bestaat uit de volgende beleidsonderwerpen: •

Gezondheid;

•

Welzijn;

•

Wmo;

•

Jeugd;

•

Onderwijs en onderwijshuisvesting;

•

Participatiewet;

•

Schuldhulpverlening;

•

Sociale teams.

Per beleidsonderwerp geven we aan wat we wilden bereiken in 2022 en hoe we daaraan uitvoering hebben gegeven.

2.2.1 Gezondheid Algemeen De strategische visie 'Sociale veerkracht in de praktijk' vormt de basis voor ons sociaal beleid. Deze visie geeft het gezondheidsbeleid focus. Met de positieve gezondheidsmethode versterkt het gezondheidsbeleid sociale veerkracht in de samenleving. Hierbij is het belangrijk dat de leefomgeving zo kansrijk mogelijk is. Dit kan via school, ouders, buurt en voorzieningen. Wij voelen de verantwoordelijkheid om alle inwoners een gezonde basis te geven om verder op te kunnen bouwen. We hebben aandacht voor het individu én de hele sociale-, fysieke- en werkomgeving. In het nieuwe lokale Gezondheidsbeleid 2022 - 2025 focussen wij ons daarom op de volgende thema's: •

individuele leefstijl;

•

gezamenlijke leefstijl;

•

fysieke leefomgeving; én

•

de invloed van de coronacrisis.

Ambities We geven al onze inwoners een sterke basis voor gezondheid door (preventieve) zorg en passende voorzieningen. Op deze manier verkleinen we (het risico op) fysieke en mentale gezondheidsproblemen. Van zorg naar preventie Ongezond gedrag is de oorzaak van leefstijl gerelateerde ziekten en dit is bijna 20% van de ziektelast. Het gaat dan om roken, alcoholgebruik, slechte voeding en te weinig bewegen. Wij willen gezonde keuzes stimuleren om latere zorg te voorkomen. Vaak zit er meer achter de gezonde of ongezonde keuzes die mensen maken. Om gezondheidsproblematiek te bestrijden is een bredere, integrale aanpak nodig voor (nog) betere resultaten. Deze trend wordt ondersteund vanuit onze eigen strategische visie en ook door de Landelijke nota gezondheidsbeleid 2020 - 2024.

30

Doelstellingen a. Een grotere bereikbaarheid van AED's binnen de gemeente We verstrekken subsidies aan verenigingen en non-profit instellingen die een Automatische Externe Defibrillator (AED) met buitenkast aan willen schaffen.

Acties Onderzoek naar de huidige spreiding van en behoefte aan AED's en welk budget en strategie passend is voor uitbreiding Het onderzoek is afgerond en heeft geresulteerd in een plan om het aantal AED's te vergroten en de spreiding te verbeteren. Dit plan wordt in 2023 uitgevoerd. Indicatoren Aantal en de spreiding van AED's Er zijn drie subsidies verstrekt waarmee het totaal aantal AED's verder is uitgebreid.

b. Gezondheidsbeleid vindt zijn plek in andere beleidsterreinen en andersom Iemands gezondheid is van veel factoren afhankelijk. Daarom is integrale samenwerking belangrijk om een succesvol, efficiënt gezondheidsbeleid te bereiken. We hebben te maken met landelijk beleid via de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid, het Nationaal Sportakkoord en het Nationaal Preventieakkoord. We voeren lokale programma's uit die hieraan bijdragen: NPG Zorg nabij, Gezond in de Stad (GIDS), de Rookvrije Generatie, de Gecombineerde Leefstijl Interventie, Kansrijke Start, Gezonde School, Hartveilig. Wij vergroten de samenwerking en slagkracht om de gezondheid van onze inwoners te stimuleren.

Acties Het preventieve aanbod dat gaat over het gebruik van diverse verslavingsgevoelige middelen en producten, d.m.v. voorlichting binnen het onderwijs vergroten We hebben gewerkt aan voorlichting over middelengebruik in samenwerking met scholen en Verslavingszorg Noord Nederland (VNN). Maatregelen opnemen in het gezamenlijke Lokaal preventieakkoord Het lokaal preventieakkoord is een samenwerking met verschillende partijen: GGD, Stichting rookvrij generatie Midden-Groningen, VNN, Kwartier Zorg & Welzijn, Huis van de Sport Groningen, Stichting POSO, Van Kasteel, AVS-diëtisten. Deze partijen hebben zich verbonden aan een ambitie om verbeteringen te realiseren binnen de thema's roken, overgewicht en alcohol- en middelengebruik. Een viertal projecten is in uitvoering: 'Helder op school', 'Teamfit', 'Samen koken en eten' en 'Voel je goed'. Stakeholders en beleidscollega's betrekken en aansluiting zoeken bij de beleidsterreinen Sport, Jeugd, Ouderen, Cultuur, Welzijn en Groen Overleg vindt plaats tussen beleidsterreinen over prioriteiten. In 2022 zijn wij een 'JOGG’-gemeente geworden. Binnen dit programma ligt de focus op alle verschillende leefomgevingen waarin jongeren zich bevinden. Samen werken we aan het gezonder maken deze omgevingen.

c. Het terugdringen van het percentage inwoners dat rookt en begint met roken Het percentage rokende volwassenen is van 23% naar 18% gedaald. We willen blijven investeren om deze dalende trend voort te zetten. Nog steeds komt 63% van de jongeren in aanraking met roken. Om te stoppen met een verslaving is nieuw positief gedrag nodig, daarom combineren we ons hulpaanbod. Dit doen we door het reguliere aanbod van VNN, de Gezonde School en de GLI te verbinden en ook door nieuwe samenwerkingsverbanden aan te gaan. Zo wordt gezond gedrag verder gestimuleerd. We kunnen dit beter monitoren met behulp van de positieve

31

gezondheidsmethode.

Acties Het stimuleren van voorlichting op scholen We hebben gewerkt aan voorlichting over middelengebruik in samenwerking met scholen en VNN. Het uitbreiden van rookvrije zones in de gemeente We hebben borden voor rookvrije zones beschikbaar gesteld aan organisaties die de omgeving rookvrij willen maken. Er zijn drie borden verspreid. Het Huis van Cultuur en Bestuur is ook rookvrij gemaakt. Het vaker betrekken en inzetten van welzijnscoaches en buurtsportcoaches bij de hulpverlening door VNN Binnen de hulpverlening wordt onderling samengewerkt. Maatregelen opnemen in het gezamenlijke Lokaal preventieakkoord Het lokaal preventieakkoord is een samenwerking met verschillende partijen: GGD, Stichting rookvrij generatie Midden-Groningen, VNN, Kwartier Zorg & Welzijn, Huis van de Sport Groningen, Stichting POSO, Van Kasteel, AVS-diëtisten. Deze partijen hebben zich verbonden aan een ambitie om verbeteringen te realiseren binnen de thema's roken, overgewicht en alcohol- en middelengebruik. Een viertal projecten is in uitvoering: 'Helder op school', 'Teamfit', 'Samen koken en eten' en 'Voel je goed'. Indicatoren Percentage volwassenen dat rookt Volgens de Gezondheidsmonitor 2020 rookt 18% van de inwoners. Aantal uitgevoerde acties ter bestrijding en preventie van roken Er is voorlichting gegeven, er zijn projecten in voorbereiding voor 2023 en er zijn meer rookvrije zones ingericht.

Aantal voorlichtingssessies op scholen vanuit de Gezonde school aanpak en VNN Voorlichting is binnen het Lokaal preventieakkoord in het project 'Helder op school' opgepakt en wordt in 2023 uitgevoerd. Aantal rookvrije zones Er zijn drie nieuwe rookvrije zones ingericht. Aantal ingevulde positieve gezondheidsgrafieken vanuit welzijnscoaches na VNN-hulptrajecten Wordt in 2023 heroverwogen en verder opgepakt. Doorstroom van deelnemers aan VNN-hulptrajecten richting activiteiten waarbij buurtsportcoaches betrokken zijn Wordt in 2023 verder opgepakt.

d. Het terugdringen van het percentage inwoners met overgewicht Het is nodig om het beleid om overgewicht tegen te gaan te versterken. In onze gemeente is het aantal inwoners dat te maken heeft met overgewicht gestegen van 55% (2016) naar 61% (2020). Het provinciale percentage ligt stabiel op 50%. Voor volwassenen met een laag opleidingsniveau is het percentage zelfs 67%. Dit komt onder andere doordat onze inwoners beduidend minder bewegen dan landelijk gemiddeld. De financiële situatie, kennis van inwoners, maar ook de laagdrempeligheid van activiteiten spelen hierbij een grote rol. We zullen hier steviger op inzetten binnen Lokaal preventieakkoord, als JOGG-gemeente en ons reguliere beleid.

Acties Betrekken van buurtsportcoaches en gebiedsregisseurs bij subsidieaanvragen voor GIDS (Gezond In De Stad) We werken samen met betrokkenen rond gezondheidsinitiatieven.

32

Door middel van de Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) wordt de doelgroep met een minimum inkomen en overgewicht, geholpen richting een gezondere leefstijl Deze doelgroep is geholpen bij een leefstijl met meer beweging. Maatregelen opnemen in het gezamenlijke Lokaal preventieakkoord Het lokaal preventieakkoord is een samenwerking met verschillende partijen: GGD, Stichting rookvrij generatie Midden-Groningen, VNN, Kwartier Zorg & Welzijn, Huis van de Sport Groningen, Stichting POSO, Van Kasteel, AVS-diëtisten. Deze partijen hebben zich verbonden aan een ambitie om verbeteringen te realiseren binnen de thema's roken, overgewicht en alcohol- en middelengebruik. Een viertal projecten is in uitvoering: 'Helder op school', 'Teamfit', 'Samen koken en eten' en 'Voel je goed'. Voorlichting stimuleren op scholen We hebben gewerkt aan voorlichting over middelengebruik in samenwerking met scholen en VNN. Indicatoren Percentage volwassenen met overgewicht 61% (gezondheidsmonitor 2020) Aantal GIDS-beschikkingen die tot stand zijn gekomen met de hulp van gebiedsregisseurs en/of buurtsportcoaches 2 Aantal deelnemers aan het GLI-traject 10 Aantal uitgevoerde acties ter bestrijding en preventie van overgewicht •

GLI, wandelgroepen en sportstimulering begeleid door de buurtsportcoaches;

•

voorbereiding op diverse projecten binnen het Lokaal preventieakkoord en de JOGGaanpak;

•

diverse projecten vanuit het Lokaal sportakkoord.

Aantal voorlichtingssessies op scholen vanuit de Gezonde school aanpak, buurtsportcoaches en VNN Vanuit Lokaal preventieakkoord voorbereidingen in gang gezet voor het project 'Helder op school'.

e. Terugdringen problematisch alcohol en middelengebruik bij onze inwoners We willen de samenwerking voor de aanpak van problematisch alcohol -en middelengebruik verbeteren. Hiervoor sluit het gezondheidsbeleid aan bij het gemeentelijk Preventie- en Handhavingsplan Alcohol. Problemen worden hierin vooral samen met de betrokken inwoner aangepakt en met de mensen die willen dat het goed gaat met hem of haar (de primaire groep). De persoon, zijn fysieke en sociale omgeving en het overheidsbeleid vormen samen een systeem dat uiteindelijk het gedrag van de gebruiker bepaalt. Om die reden kan alcoholpreventie niet alleen op het individu gericht zijn. Het meest succesvol zijn strategieën die vooral de omgeving van de drinker beïnvloeden.

Acties Alcohol en middelenmisbruik (nog) beter integreren in de verschillende voorlichtingstrajecten zoals Gezonde school, Kansrijke start en de GLI. Het thema alcohol en middelenmisbruik heeft een belangrijke focus binnen voorlichtingstrajecten. Maatregelen opnemen in het gezamenlijke Lokaal preventieakkoord. Het lokaal preventieakkoord is een samenwerking met verschillende partijen: GGD, Stichting rookvrij generatie Midden-Groningen, VNN, Kwartier Zorg & Welzijn, Huis van de Sport Groningen, Stichting POSO, Van Kasteel, AVS-diëtisten. Deze partijen hebben zich verbonden aan een ambitie om verbeteringen te realiseren binnen de thema's roken, overgewicht en alcohol- en middelengebruik. Een viertal projecten is in uitvoering: 'Helder op school', 'Teamfit', 'Samen koken en eten' en 'Voel je goed'.

33

Indicatoren Percentage volwassenen met problematisch alcohol en middelengebruik 13% volwassen gebruikt overmatig alcohol (gezondheidsmonitor 2020). Aantal acties ter bestrijding en preventie van problematisch alcohol en middelengebruik Vanuit het Lokaal preventieakkoord voorbereidingen in gang gezet voor het project 'Helder op school'.

2.2.2 Welzijn Algemeen Welzijn gaat over hoe tevreden onze inwoners zijn over hun leven. Hoe we ons voelen en hoe tevreden we zijn hangt af van verschillende factoren. We willen er samen voor zorgen dat onze inwoners zich fysiek, emotioneel en sociaal zo sterk mogelijk voelen. Het gaat dan vooral om: •

Mee kunnen doen in de samenleving (werk, hobby, activiteiten);

•

Zingeving (van betekenis zijn, er toe doen);

•

Mentaal Welbevinden (de mate waarin iemand zich goed voelt).

We willen dat onze inwoners mee kunnen doen naar eigen kunnen en zelf de leefbaarheid van hun omgeving verbeteren. Door de inzet van het brede welzijnswerk (mantelzorgondersteuning, vrijwilligerswerk, maatschappelijke activering en opbouwwerk) helpen wij hierbij. Ook werken we samen met vrijwilligersorganisaties en eerstelijnszorgorganisaties.

Doelstellingen a. Het verbeteren van de weerbaarheid van inwoners met psychosociale klachten Een slechte gezondheid en niet goed in je vel zitten hebben lang niet altijd een medische oorzaak. Een groot aantal inwoners komt regelmatig bij de huisarts met psychosociale problemen. In de praktijk worden patiënten nog vaak doorverwezen naar medische of psychologische zorg terwijl dit niet altijd nodig is. Mensen hebben in deze situatie meer aan mogelijkheden om zich weer lekkerder in hun vel te voelen en om sociaal actiever te zijn. Wij willen deze inwoners helpen om weer een positief uitzicht te krijgen en een betekenisvol leven te kunnen leiden.

Acties Continueren en borgen programmaonderdelen Zorg Nabij Het programma Zorg Nabij is gestart in januari 2020 en is officieel afgesloten in juni 2022. De onderdelen Welzijn op Recept en Grip&Glans zijn nu onderdeel van ons beleid. Doorontwikkelen cursus Grip&Glans specifiek voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt Uit de pilot bleek dat het niet zinvol is om een volledige cursus voor deze specifieke groep te geven. De extra modules worden een onderdeel van de reguliere cursus. Afhankelijk van de samenstelling van de groep worden de gewenste onderdelen opgenomen in het programma. Groter bereik Welzijn Op Recept In onze gemeente zijn momenteel vijf welzijnscoaches actief. Bij twaalf van de totaal veertien huisartsenpraktijken kan gebruik gemaakt worden van Welzijn Op Recept. Deze huisartsen zijn tevreden over de welzijnscoach. Sociaal-emotionele ondersteuning voor inwoners in het aardbevingsgebied Voor de NPG-projecten verwijzen we naar paragraaf 2.5.2. Indicatoren Aantal uitgeschreven welzijnsrecepten door huisartsen en andere verwijzers 335 Percentage mensen dat een toename in welbevinden ervaart door de inzet van de welzijnscoach 68% 34

Aantal deelnemers cursus Grip&Glans voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt 22 deelnemers

b. Mantelzorgers in Midden-Groningen krijgen adequate hulp en ondersteuning Voor het voorkomen van overbelasting bij mantelzorgers is het steunpunt Mantelzorg actief. Het steunpunt biedt het volgende aan: informatie en advies, emotionele ondersteuning, praktische hulp, respijtzorg, waardering en voorlichting en scholing.

Acties Organiseren van activiteiten voor jonge mantelzorgers Voor jonge mantelzorgers is er in samenwerking met het jongerenwerk een uitje naar Drouwenerzand georganiseerd. Daarnaast zijn verschillende spelletjesmiddagen georganiseerd, waarbij het gespeelde spel mee naar huis mocht. Uitbreiding van steunpunten mantelzorg De mantelzorgconsulenten zijn aanwezig in alle wijkteams. Werving van vrijwilligers voor respijtzorg voor mantelzorgers Er zijn vrijwilligers verbonden aan het mantelzorgsteunpunt: •

Acht respijthulpvrijwilligers, één erbij in 2022; én

•

Dertien Luisterend Oor vrijwilligers, drie erbij in 2022.

Indicatoren Aantal (jonge) mantelzorgers dat bij het steunpunt bekend is

Percentage mantelzorgers dat gebruik heeft gemaakt van het steunpunt Mantelzorg Alle mantelzorgers die bekend zijn bij het mantelzorgsteunpunt hebben in meer of mindere mate gebruik gemaakt van het steunpunt, in totaal gaat het om 1.110 mantelzorgers. Het kan gaan om telefonisch contact, deelname aan een activiteit of intensiever contact door meerdere gesprekken met de mantelzorgondersteuner.

c. Ontwikkelen van sterke samenwerkingsverbanden tussen gemeente, welzijn en vrijwilligersorganisaties We vinden een goed netwerk voor (informele) ondersteuning, informatie en advies aan onze inwoners belangrijk.

35

Acties Organiseren van vrij toegankelijke informatie- en adviespunten Aan een dorpshuis en een aantal sociaal maatschappelijke organisaties zijn subsidies verstrekt. De welzijnscoach geeft ook informatie en advies. Vormen van een samenwerkingsnetwerk voor kennisdeling en informatie-uitwisseling Door personeelstekort moest het vormen van een samenwerkingsnetwerk worden uitgesteld.

d. Terugdringen van eenzaamheid Kwartier Zorg & Welzijn heeft maatschappelijke activeerders. Deze helpen inwoners onder andere met het doorbreken van sociaal isolement. Dit doen zij door één-op-één contact en ook door het organiseren van activiteiten voor groepen. In de week van de eenzaamheid (in oktober) zijn verschillende activiteiten georganiseerd. Voorbeelden zijn: een inloop voor nieuwkomers bij DIG050 en voorlichting over het thema eenzaamheid. Indicatoren Percentage mensen die eenzaamheidsgevoelens ervaren Stabiel op 46% (2020)

e. Versterken van de informele ondersteuning Vrijwilligers en mantelzorgers vormen de informele ondersteuning. Wij helpen ze door de informatieverstrekking te verbeteren. Daarnaast kunnen ze terecht bij de Vrijwilligerscentrale en het Steunpunt Mantelzorg voor vragen over hun vrijwilligerswerk.

Acties Er is een goed werkende matchingsmethode voor hulpvragen en vrijwilligersaanbod De vrijwilligerscentrale gebruikt een programma waar vraag en aanbod bij elkaar komen. Vanaf oktober 2022 is de pilot 'het aanmeldteam' gestart. Daar wordt samen met de inwoner, het sociaal team en het welzijnsteam gekeken welke hulp passend is in plaats van een indicatie voor een maatwerkvoorziening. Opstellen van beleidsnotitie Informele ondersteuning We hebben geen beleidsnotitie informele ondersteuning ontwikkeld. We werken vanuit de visie Sociale veerkracht aan de verbinding tussen formele en informele ondersteuning. In 2022 zijn er nieuwe landelijke ontwikkelingen op ons af gekomen met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA). Deze akkoorden vragen om een lokaal en regionaal plan waarin welzijn en zorg verbonden worden. Hiermee gaan we in 2023 aan de slag.

2.2.3 Wmo Algemeen We zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Met de uitvoering van de Wmo ondersteunen we inwoners met een beperking, chronische, psychische of psychosociale problemen bij hun zelfredzaamheid en meedoen. Dit organiseren we zoveel mogelijk in de eigen thuissituatie en leefomgeving. We willen dat onze inwoners zelfstandig kunnen wonen. Waar dit niet kan, bieden we tijdelijk opvang.

Doelstellingen a. De geboden ondersteuning is van goede kwaliteit en wordt rechtmatig ingezet Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het toezien op de kwaliteit en rechtmatigheid van de geleverde ondersteuning door zorgaanbieders. We willen dat onze inwoners passende en kwalitatief

36

goede ondersteuning (Wmo & Jeugd) ontvangen en dat de beschikbare middelen op de juiste plek terecht komen (rechtmatigheid).

Acties Doorontwikkeling van het toezicht We willen het toezicht op Jeugd en Wmo zelf gaan uitvoeren. In 2022 hebben we dit voorbereid door personeel te werven. We hebben met de organisatie die nu het toezicht voor ons uitvoert afspraken gemaakt. Deze afspraken gaan over de uitvoering van onderzoeken en begeleiding van de nieuwe medewerkers. We willen de inzet van deze organisatie afbouwen. Het meldpunt zorg is in 2022 geopend. Inwoners, casemanagers, zorgaanbieders en collega toezichthouders kunnen hier zorgen over de besteding van (pgb-) budget of de kwaliteit melden. We zijn gestart met een klein aantal onderzoeken naar de rechtmatigheid van Jeugdhulp. Dit doen we extra, naast de taak van de Regionale Inkooporganisatie Groninger Gemeenten (RIGG). Met de RIGG hebben we hierover afspraken gemaakt. Inzet toezichthouders In 2022 hebben we het toezicht gericht op kwaliteit en rechtmatigheid (waaronder fraude) van zowel PGB als ZIN ondersteuning op basis van signalen en ook steekproefsgewijs. Een kwaliteitsonderzoek Wmo eindigt in een rapport met conclusies. Hierin staan verbeterpunten voor de zorgaanbieder. De aanbieder moet een plan opstellen hoe ze de verbeterpunten gaan oplossen. Als gevolg van de onderzoeken naar declaraties zijn in 2022 twee inwoners voor zorgfraude veroordeeld.

Preventie aan de poort We hebben vaak aandacht gegeven aan toezicht op Wmo & Jeugd en informatie gegeven over het herkennen van signalen en het meldpunt. De manier van pgb-aanvragen beoordelen is aangepast. We voeren een 'bewust keuze gesprek' met de inwoner die een Pgb aanvraagt. Dan toetsen we de Pgb-vaardigheid. Ook helpen we de inwoner bij het toetsen op de kwaliteit van de zorgaanbieder. Als een zorgaanbieder een Wmo- contract met ons wil afsluiten dan controleren we beter of er aan de voorwaarden wordt voldaan. Ook maken we meer gebruik van gegevens om gericht en risicogestuurd contractmanagement uit te voeren. Indicatoren Aantal onderzoeken van toezicht op grond van signalen We voeren jaarlijks een aantal onderzoeken uit om zicht te krijgen op de kwaliteit en de rechtmatigheid bij zorgaanbieders. Daarnaast doen we onderzoeken op basis van signalen vanuit inwoners en sociale teams. De onderzoekscapaciteit in 2022: Steekproefsgewijs (kwaliteits-) onderzoek afgerond: 3 Steekproefsgewijs (kwaliteits-) onderzoek nog lopend: 2 Signaal gestuurd onderzoek afgerond: 8 Signaal gestuurd onderzoek nog lopend: 9 Van de nog lopende onderzoeken gaat het vooral om signalen van onrechtmatig declareren en/of frauduleus handelen.

b. Inwoners zijn betrokken bij beleid en uitvoering De Adviesraad sociaal domein geeft gevraagd en ongevraagd advies over ons beleid en de uitvoering hiervan.

Acties Adviesraad Sociaal Domein We helpen de Adviesraad sociaal domein door het ondersteunen van het interne proces en de doorontwikkeling van de Adviesraad. Ook zorgen we voor een goede verbinding met de Adviesraad. Onafhankelijke cliëntondersteuning Onafhankelijke cliëntondersteuning is voor inwoners die hulp nodig hebben bij het gesprek met de casemanagers van het sociale team. In 2022 zijn er door Zorgbelang trainingen gegeven aan de 37

onafhankelijke cliëntondersteuners. Ook hebben we geregeld dat ze samen en van elkaar leren (intervisie). We hebben onderzocht of inwoners weten van het bestaan van de onafhankelijke cliëntondersteuning. 31% van de mensen die aan het onderzoek hebben deelgenomen wisten van het bestaan van de onafhankelijke cliëntondersteuning.

c. Inwoners zijn zelfredzaam binnen hun eigen mogelijkheden We willen met onze ondersteuning inwoners helpen, zodat zij zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen en deel kunnen nemen aan de maatschappij.

Acties Bieden van maatwerkvoorzieningen We hebben inwoners geholpen bij het zelfstandig thuis wonen en het meedoen met begeleiding, beschermd wonen, hulp bij het huishouden en hulpmiddelen. We hebben de ondersteuning en het wonen voor Beschermd Wonen opnieuw ingekocht. Hierbij is extra goed gekeken of de woonvoorzieningen veilig zijn en voldoen aan de eisen. Bieden van ondersteuning aan inwoners die tot de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGz)-doelgroep behoren OGGz is hulp voor sociaal kwetsbare mensen die niet zelf om zorg vragen. De OGGz-medewerkers bieden deze hulp. De doelgroep wil dit niet altijd. Dit vraagt van de OGGz-medewerkers dat ze zoeken naar andere oplossingen, waarbij de hulp dan soms via de buren of familie wordt gegeven. We hebben een maatwerkbudget dat we gebruiken voor oplossingen van de inwoner voor het verbeteren van de financiële situatie of de veiligheid in het gezin. Hierdoor is de inwoner meer gemotiveerd om wat aan de problemen te doen. Het maatwerkbudget wordt onder andere ingezet voor vervoer, huur of de anticonceptiepil. Bieden van Vervoer voor mensen die niet in staat zijn op eigen kracht te reizen We hebben mensen geholpen om met busjes van A naar B te komen. De bijdrage hiervoor is gewijzigd. In plaats van een vast bedrag is het tarief nu afhankelijk van het aantal gereden ritten.

Bieden van voorzieningen die algemeen toegankelijk zijn In Noordbroek is het voor inwoners gratis en zonder Wmo-indicatie mogelijk om elkaar te ontmoeten en activiteiten te doen in een algemene voorziening. We zijn begonnen met een actieplan voor meer algemene voorzieningen. We onderzoeken wat de toegevoegde waarde hiervan is (kwaliteit in relatie tot kosten). Het doel is dat inwoners zo goedkoop mogelijk snel hulp krijgen. Bij deze algemene voorziening ontwikkelen we een model dat inzicht geeft in de kosten en baten. Maken van afspraken met woningcorporatie en huurdersorganisaties We hebben afspraken gemaakt over wonen en zorg in aanvulling op de woonvisie. We maakten prestatieafspraken met de woningcorporaties en monitorden deze. In deze prestatieafspraken is vastgelegd hoeveel huizen er beschikbaar zijn voor mensen die kunnen uitstromen vanuit Beschermd Wonen naar een eigen woning. Voor deze groep is samen met de woningcorporatie en zorgaanbieders een klantreis gemaakt. Dit betekent dat de stappen die doorlopen moeten worden in beeld zijn gebracht. We passen de omgekeerde toets toe De omgekeerde toets is een werkwijze voor moeilijke situaties in gezinnen. We kijken wat het gezin nodig heeft en hoe we de wet kunnen toepassen om ze daarbij te helpen. We hebben in 2022 twaalf moeilijke situaties opgelost.

We voeren alle verkennende onderzoeken in het kader van de Wet verplichte GGZ (Wvggz) uit binnen de wettelijke termijnen De Wvggz is bedoeld voor mensen bij wie een psychische stoornis leidt tot gedrag dat ernstig nadeel veroorzaakt voor zichzelf of anderen. Wanneer er geen vrijwillige zorg mogelijk is om dat ernstige nadeel weg te nemen, kan de rechter verplichte zorg opleggen. In 2022 hebben we 1 Wvggzonderzoek gedaan. De rechter heeft de inwoner verplichte zorg opgelegd.

38

Indicatoren Aantal maatwerkvoorzieningen op basis van Zorg in Natura

Aantal maatwerkvoorzieningen op basis van PGB

Score van het klanttevredenheidsonderzoek 84% van de mensen die een keukentafelgesprek hebben gehad, zijn tevreden over de deskundigheid van de medewerker. Van de mensen die een vragenlijst hebben ingevuld, geeft 90% aan dat zij zich beter kunnen redden door de ondersteuning. Dit is 3% meer dan in 2020. Aantal verkennende onderzoeken Wvggz dat is uitgevoerd Er is in 2022 één verkennend onderzoek uitgevoerd. Percentage verkennende onderzoeken binnen de wettelijke termijn uitgevoerd 100% Aantal problemen dat is opgelost met behulp van het maatwerkbudget We hebben aan 31 inwoners een voorschot gegeven en aan 71 een verstrekking. Aantal keer dat de omgekeerde toets is uitgevoerd

Aantal cliënten dat is uitgestroomd uit een beschermd wonen voorziening In 2022 zijn achttien cliënten uitgestroomd vanuit Beschermd wonen in onze gemeente. Acht cliënten zijn zelfstandig gaan wonen met lichte begeleiding. De overige tien cliënten zijn verhuisd naar een beschermd wonen voorziening in een andere gemeente of de zorg wordt bekostigd via de Wet langdurige zorg (Wlz).

d. Toegankelijk Midden-Groningen (inclusie/VN Verdrag Handicap) We willen een inclusieve gemeente zijn waar mensen met een beperking zonder moeite kunnen deelnemen aan het maatschappelijk leven. Daarvoor is makkelijke toegang tot openbare gebouwen, makkelijk verplaatsen in de openbare ruimte en toegankelijke (digitale) informatie vanuit de overheid nodig. Samen met partners in het maatschappelijk veld nemen we de verantwoordelijkheid voor het geleidelijk zetten van stappen in het toegankelijker maken van onze gemeente.

Acties Opstellen van een Lokale Inclusie Agenda De Lokale Inclusie Agenda is een actieplan om onze gemeente beter toegankelijk te maken voor mensen met een handicap. Het gaat om: 'leren en ontwikkelen', 'werken', 'vrije tijd', 'wonen en

39

leven' en gemeentelijke dienstverlening. Hierover hebben 30 inwoners hun mening gegeven. Ook hebben we 9 ideeën ontvangen voor verbetering. We hebben twee keer een bijeenkomst gehad met het VN-panel. Deze informatie gebruiken we voor het schrijven van dit plan.

2.2.4 Jeugd Algemeen Er wonen ongeveer 12.000 kinderen in onze gemeente. We willen dat al deze kinderen zich positief, veilig en gezond kunnen ontwikkelen.

Doelstellingen a. Investeren in laagdrempelige opvoed- en opgroeiondersteuning Opvoeden en opgroeien zijn niet altijd makkelijk. We zorgen dat kinderen en hun ouders ondersteuning krijgen waar nodig. We willen voorkomen dat kleine problemen groot worden en maken problemen niet groter dan ze zijn. We gaan uit van de krachten en talenten van ouders en kinderen.

Acties We concretiseren de doelen van de lokale coalitie Kansrijke Start Midden-Groningen Kansrijke start is een aanpak om gezinnen te helpen voordat de baby geboren wordt. We gaan op huisbezoek bij de toekomstige ouder(s) en kijken samen of er problemen zijn en of we die op kunnen lossen. We hebben samen met de jeugdverpleegkundige, kraamzorg en verloskundige betere afspraken gemaakt over de aanpak. We continueren de inzet Ondersteuning Jeugd en Gezin De ondersteuner Jeugd en Gezin (OJG) helpt kinderen die met problemen bij de huisarts komen. Samen met het gezin wordt gezocht naar de beste ondersteuning. De ondersteuner Jeugd en Gezin kan veel hulp bieden. Bij 87,5% van de huisartsenpraktijken wordt samengewerkt met de OJG. We nemen aanvullende diensten af van de GGD rondom jeugd We nemen drie diensten af van de GGD; Nu niet zwanger, Stevig ouderschap en Voorzorg. Daarvan hebben 29 gezinnen gebruik gemaakt. De programma's zijn vooral gericht op de eerste 1000 dagen van het kind. In die periode kunnen we voorkomen dat problemen ontstaan. •

Nu Niet Zwanger helpt mannen en vrouwen om bewust te kiezen voor ouderschap. Er worden gesprekken gevoerd over seksualiteit, kinderwens en anticonceptie. In het afgelopen jaar zijn er nieuwe medewerkers getraind en zijn 11 gesprekken met deelnemers gevoerd.

•

Stevig Ouderschap is beschikbaar voor verschillende groepen: voor ouders die in verwachting zijn, voor ouders van kinderen van 0 tot 2 jaar en voor ouders van kinderen van 2 tot 6 jaar. Binnen dit programma worden ouders ondersteund bij de opvoeding. In de meeste gevallen kunnen ze daarna zonder hulp verder.

•

Voorzorg is een programma voor gezinnen waar veel problemen zijn. De gezinnen worden thuis bezocht. Tijdens de bezoeken van de speciaal opgeleide jeugdverpleegkundige is er aandacht voor verschillende onderwerpen zoals; de hechting tussen het kind en de ouders, financiën en informele steun en netwerk. Voorzorg is een methode die zich richt op het voorkomen van huiselijk geweld en zorgt voor een gezonde ontwikkeling van het kind. Er zijn landelijk goede resultaten mee behaald.

We voeren het NPG-project Moeders van Midden-Groningen uit Voor de NPG-projecten verwijzen we naar paragraaf 2.5.2. We voeren het project Jongerenwerk+ uit en ontwikkelen het regulier jongerenwerk door de koppeling met dit project Jongerenwerk+ is een NPG-project. Voor de NPG-projecten verwijzen we naar paragraaf 2.5.2.

40

Indicatoren

b. Ontwikkelen van een aanpak rondom huiselijk geweld en kindermishandeling We willen dat kinderen veilig kunnen opgroeien. We willen voorkomen dat kinderen thuis geslagen of verwaarloosd worden. We zorgen dat er aandacht is voor het onderwerp door bijvoorbeeld voorlichting te geven aan onze inwoners en jeugdhulpmedewerkers trainingen te geven. Alle acties dragen bij aan veilig opgroeien in onze gemeente.

Acties We bevorderen de deskundigheid van de professionals in de sociale teams In 2022 zijn 8 casemanagers getraind om beter met gezinnen te kunnen werken. We kijken niet alleen naar het kind, maar ook naar de ouders en hun vrienden en familie. In elk sociaal team zijn er twee medewerkers met extra kennis over huiselijk geweld en kindermishandeling/ouderenmishandeling. De medewerkers hebben hiervoor een landelijke training gevolgd. De gedragswetenschappers van de sociale teams zijn zelf getraind en zorgen dat alle casemanagers aandacht hebben voor huiselijk geweld. Vanwege vrije plekken in de trainingsgroep zijn er ook drie kind-ouderondersteuners aangesloten bij de training. De training is klaar in februari 2023. We geven voorlichting aan inwoners over huiselijk geweld en kindermishandeling We hebben meegedaan aan de publiekscampagne in de regio over huiselijk geweld en kindermishandeling. Hierdoor weten inwoners wat ze kunnen doen bij vermoeden van huiselijk geweld of kindermishandeling. Daarnaast hebben we de tentoonstelling "Wij.. Doorbreken de cirkel" naar onze gemeente gehaald. Deze buitententoonstelling laat zien hoe slachtoffers, plegers en andere betrokkenen huiselijk geweld en kindermishandeling ervaren. Door deze tentoonstelling zien we dat we elkaar nodig hebben om de cirkel van geweld te doorbreken.

Ook hebben we vanuit Orange the World een themabijeenkomst georganiseerd over geweld tegen vrouwen en meisjes in relatie tot huiselijk geweld. Deze bijeenkomst was voor iedereen te bezoeken (professionals en inwoners). We ontwikkelen een duidelijke opdracht voor de sociale teams rondom huiselijk geweld en kindermishandeling Er is meer duidelijkheid over de verwachtingen van de sociale teams rondom huiselijk geweld en kindermishandeling. We vragen ze onder andere om specifieke cijfers bij te houden. Hierdoor willen we meer inzicht krijgen in het onderwerp en trends in beeld brengen.

41

We ontwikkelen een gezamenlijke gemeentelijke visie op huiselijk geweld en kindermishandeling We hebben geen gemeentelijke visie op huiselijk geweld en kindermishandeling ontwikkeld. De afgelopen 4 jaar hebben we gewerkt met het plan Geweld Hoort Nergens Thuis in de regio Groningen. Hierin is een duidelijke visie opgenomen. Deze visie is de basis voor het lokale plan. We verbeteren de samenwerking met ketenpartners We hebben regelmatig overleg met ketenpartners. We voeren gesprekken met gecertificeerde instellingen. We bespreken ontwikkelingen, knelpunten en successen en hiervan leren we. Daarnaast nemen we deel aan regionale overleggen tussen de Groninger gemeenten en Veilig Thuis. Er wordt gewerkt aan een nieuwe centrumregeling. Hierin maken we ook afspraken over de samenwerking tussen gemeenten en Veilig Thuis. We voeren het NPG-project JIM uit Voor de NPG-projecten verwijzen we naar paragraaf 2.5.2. We zorgen voor voldoende passend hulpaanbod voor betrokkenen rondom huiselijk geweld en kindermishandeling We brengen in kaart wat het beschikbare hulpaanbod is en onderzoeken welk aanbod ontbreekt. Hiervoor hebben we studenten van de Hanzehogeschool gevraagd van de opleiding Social Work. Zij starten in februari 2023. De uitkomst van het onderzoek helpt bij de dagelijkse praktijk van de professionals in de sociale teams. Indicatoren

c. Verbeteren van de jeugdhulp De meeste gezinnen redden zich goed. Gezinnen die wat extra hulp nodig hebben kunnen bij ons terecht. Wij organiseren jeugdhulp. We vragen de sociale teams en jeugdhulpaanbieders om onze gezinnen te helpen. We organiseren jeugdhulp voor kinderen die dat nodig hebben. We leren van de praktijk en op sommige punten kunnen we het beter doen. We kijken wat we kunnen doen om de samenwerking tussen gezinnen en hulpverleners te verbeteren.

Acties Onderzoeken van andere mogelijkheden voor verdergaande ontschotting De kaders van de wet zijn niet altijd passend. Het gezin staat centraal. We zoeken dan naar goede oplossingen. Bijvoorbeeld de omgekeerde toets en gezinsondersteuning. Deze komen later in de jaarrekening terug.

42

We maken ruimte in budgetten voor transformatiedoeleinden We hebben financiële ruimte in de begroting opgenomen om hulp beter en goedkoper te maken. In 2022 zijn we een onderzoek met de RUG gestart. Daarin staat het gevolg van ondersteuning centraal: wordt het gezin er beter van? Verder hebben we een onderzoek gedaan naar de hoeveelheid casemanagers jeugd die we nodig hebben om de jeugdwet uit te voeren. Dit helpt ons om in de toekomst goede afspraken te maken over de uitvoering van de jeugdwet. We ontwikkelen het toezicht op jeugdhulp We zijn gestart met een klein aantal onderzoeken naar de rechtmatigheid van Jeugdhulp. Dit betekent dat we kijken of iedereen zich aan de afgesproken regels houdt. We doen dit aanvullende op de taak van de RIGG. We organiseren een deel van de jeugdhulp lokaal Het is niet gelukt om een deel van de jeugdhulp binnen onze eigen gemeente te organiseren. Daarvoor zijn verschillende redenen. Het ministerie van Sociale zaken is bezig met een aanpassing van de Jeugdwet. In de Jeugdwet wordt bepaald welke jeugdhulp gemeenten in hun eigen gemeente mogen organiseren. In 2022 was het belangrijk om te zorgen dat de kosten voor jeugdhulp minder snel omhoog zouden gaan. We hebben daarom verschillende acties uitgevoerd om te zorgen dat jeugdhulp beter en goedkoper wordt. We hebben er voor gekozen om jeugdhulp op die manier te verbeteren.

We passen de omgekeerde toets toe De omgekeerde toets is een werkwijze voor moeilijke situaties in gezinnen. We kijken wat het gezin nodig heeft en hoe we de wet kunnen toepassen om ze daarbij te helpen. We hebben in 2022 twaalf moeilijke situaties opgelost. We verfijnen de monitoringstool en gebruiken deze als basis voor datagedreven werken We hebben veel gegevens die we gebruiken om onderzoek te doen naar jeugdhulp. We kunnen hierdoor zien wat er gebeurt. Het gaat bijvoorbeeld om de over de kostenontwikkeling voor jeugdhulp of de hoeveelheid kinderen die jeugdhulp nodig hebben. De resultaten zijn onder andere de reële begroting voor jeugdhulp, een proef met een contractmanager jeugd en een proef met jeugdhulp op school. We versterken de verbinding onderwijs en zorg We hebben het project de Visvijver voortgezet (nu groep Goud). In deze groep zitten kinderen die veel hulp nodig hebben en hier is extra aandacht voor hen. Daardoor kunnen ze naar school en zich beter ontwikkelen. De betrokken jeugdhulpmedewerkers hebben de kennis en expertise om de kinderen direct te helpen en verbetert het perspectief van deze kinderen en besparen we op individuele jeugdhulp. Daarnaast zijn we gestart met kind-ouderondersteuners binnen het onderwijs via NPO (Nationaal Programma Onderwijs).

We werken samen met alle Groninger gemeenten aan een dekkend landschap van (hoogspecialistische) jeugdhulp In 2022 is de "Regiovisie" opgesteld. Daarin hebben de tien gemeenten in de Provincie Groningen aangegeven wat ze willen bereiken als het om jeugdhulp gaat. We hebben samen met jeugdhulpaanbieders, het onderwijs en cliëntenorganisaties overleg gehad hoe we daar aan gaan werken. Dat doen we in ieder geval samen. In 2022 hebben gemeenten en jeugdhulpaanbieders besproken hoe ze beter kunnen samenwerken. Uiteindelijk moeten de gezinnen die ondersteuning nodig hebben het verschil merken. We zorgen dat de gezinsverzorging structureel ingebed is in het beschikbare hulpaanbod Vanaf 2022 is gezinsverzorging (of zoals het nu heet; begeleiding gezinsondersteuning) onderdeel van de Wet maatschappelijke ondersteuning. De ondersteuning wordt nog steeds ingezet door casemanagers jeugd voor de gezinnen die het nodig hebben.

43

Indicatoren

2.2.5 Onderwijs en onderwijshuisvesting Algemeen In eerste instantie is het verzorgen van onderwijs in Nederland de verantwoordelijkheid van schoolbesturen. We hebben een aantal wettelijke onderwijstaken: zorgen voor huisvesting, leerlingenvervoer en toezien op naleving van de leerplicht. We zorgen voor een goede samenwerking in de omgeving van leerlingen, ook in het kader van onze verantwoordelijkheid voor de jeugdhulp. In het onderwijs willen we iedereen zoveel mogelijk gelijke kansen bieden. Achterstanden proberen we al op jonge leeftijd te voorkomen. We willen dat alle peuters met een goede start aan het basisonderwijs beginnen en bieden ze een stimuleren aanbod. Dit doen we samen met onze peutervoorzieningen. Samen met peuteropvang en schoolbesturen werken we aan opvang en onderwijs dat goed op elkaar aansluit en bij de kinderen. We willen kinderen en jongeren optimaal uitdagen om talenten te ontwikkelen en ter voorbereiding op de toekomst. We verbinden onderwijs met andere maatschappelijke activiteiten en voorzieningen om de kansen te vergroten. Hierbij kan gedacht worden aan de verbinding met sport, cultuur, (preventieve) ondersteuning, jeugdhulp en Wmo. Een veilige en stimulerende omgeving is belangrijk in het onderwijs. Daarnaast bieden we de mogelijkheid aan volwassenen om zich te blijven ontwikkelen door middel van onze aanpak laaggeletterdheid.

Doelstellingen a. Kinderen maken een goede start in het onderwijs We willen dat alle kinderen een goede start hebben in het (basis)onderwijs. Kinderen die een risico op achterstand lopen kunnen meedoen aan een stimulerend programma in de peuteropvang, vooren vroegschoolse educatie (vve). We zorgen ervoor dat dit programma van goede kwaliteit is. De jeugdgezondheidszorg volgt de ontwikkeling van jonge kinderen en zorgt ervoor dat (taal)achterstanden snel worden herkend. Ook vinden we het belangrijk dat ouders betrokken zijn bij het programma.

Acties We houden toezicht op de kwaliteit van de kinderopvang Jaarlijks worden alle, ook nieuwe, locaties voor buitenschoolse opvang, kinderdagverblijven en gastouderbureaus geïnspecteerd. In 2022 zijn er 123 kinderopvanglocaties geïnspecteerd. De inspecties worden door GGD Groningen uitgevoerd. Als de GGD een tekortkoming vindt, handhaven wij. In juni 2022 hebben we besloten dat we meer gastouders controleren. Vanaf 2023 wordt er jaarlijks minder 50% van de gastouders gecontroleerd. Dit was 15%. In 2022 heeft bij 35% van de gastoudervoorzieningen een inspectie plaatsgevonden.

44

We meten de resultaten en het effect van voorschoolse educatie Met voor- en vroegschoolse educatie (vve) kunnen kinderen 16 uur in de week naar de peuteropvang. Daar krijgen ze extra hulp bij hun (taal)ontwikkeling en kunnen ze een goede start maken in het onderwijs. We hebben in 2022 de resultaten hiervan bijgehouden. •

We meten hoeveel peuters meedoen aan vve. Van de peuters die extra ondersteuning nodig hebben, is circa 75% geplaatst op een vve-plek.

•

We hebben afspraken gemaakt over het volgen van de ontwikkelingsgroei van de peuters. De peuteropvang werkt met een kindvolgsysteem dat de ontwikkelingsgroei bijhoudt. Ze kunnen dan goed zien wat kinderen nodig hebben.

•

Ook met scholen maakten we afspraken over het meten van de ontwikkelingsgroei op het gebied van taal en rekenen. We hebben een meting gedaan in 2022. Dit leverde nog niet genoeg informatie op om iets te kunnen zeggen over de ontwikkelingsgroei op basisscholen. Scholen werken met verschillende volgsystemen. Hierdoor is de informatie niet goed aan te leveren en te vergelijken. We gaan de afspraken daarom aanpassen.

•

In een vve-overleg met peuteropvang en scholen volgen we de voortgang op de gezamenlijke doelen.

We verbeteren de kwaliteit van voorschoolse educatie We hebben de kwaliteit van deze hulp verbeterd. Dit hebben we gedaan door een subsidie te geven voor vve-coaches op de peuteropvang. Deze coaches helpen de medewerkers in de opvang om de kinderen nog beter te kunnen ondersteunen bij hun (taal)ontwikkeling. Wij helpen de peuteropvang om een goed kwaliteitsplan te maken en de kwaliteit te volgen. We vergroten het bereik van de doelgroep voor voorschoolse educatie Het bereik was circa 75% in 2022. Er waren in totaal 133 peuters die gebruik maakten van voorschoolse educatie. We volgen het bereik samen met GGD, kinderopvang en scholen. Dit doen we met de peutermonitor. We zien hierdoor of er genoeg plekken zijn en wat de redenen zijn dat kinderen niet naar de peuteropvang gaan. De jeugdgezondheidszorg kan dan met ouders nadenken over een goede oplossing. We hebben met de jeugdgezondheidszorg ook afspraken gemaakt over het bellen van ouders wanneer een kind een vve indicatie heeft gekregen. Er wordt dan extra ondersteuning ingezet om te zorgen dat er alsnog gebruikt gemaakt wordt van vve. We vergroten ouderbetrokkenheid bij voorschoolse educatie We hebben ouders van kinderen die gebruik maken van voorschoolse educatie betrokken bij het lesprogramma. Dit hebben we gedaan door het programma vve-thuis uit te voeren op 6 locaties.

Dit zijn ouderbijeenkomsten waar ouders leren hoe ze hun kind kunnen helpen met hun (taal)ontwikkeling. We voeren een stimulerend taal-en leesaanbod uit voor kinderen van 0-12 jaar We hebben extra taal- en leesondersteuning aangeboden op het consultatiebureau, de peuteropvang en scholen. Dit hebben we gedaan door de bibliotheek een subsidie te geven voor het uitvoeren vaan taal- en leesactiviteiten op de peuteropvang en scholen. Ze hebben hiervoor de volgende projecten uitgevoerd: •

De bibliotheek komt op het consultatiebureau om ouders te helpen met het voorlezen van hun peuter;

•

Boekstart: Ouders die in 2022 een baby kregen hebben een koffertje met leesmateriaal voor hun baby gekregen en een abonnement voor de bibliotheek;

•

Boekenpret: Alle kinderen in de peuteropvang en basisscholen nemen wekelijks een prentenboek mee naar huis om met ouders te lezen;

•

Uitvoeren van taalactiviteiten op de peuteropvang en basisschool;

•

Op alle scholen is een bibliotheek aanwezig.

45

Indicatoren Aantal scholingen en aantal kwaliteitsoverleggen Er is een scholing geweest voor het ouderprogramma "voorschoolse educatie-thuis" voor het geven van bijeenkomsten aan ouders. In 2022 is er een groep van circa 15 pedagogisch medewerkers geschoold in pedagogische kwaliteit. Er zijn 4 vve/kwaliteitsoverleggen geweest. Aantal aanbieders van voorschoolse educatie die een pedagogisch beleidsmedewerker hebben Alle aanbieders hebben in 2022 pedagogisch beleidsmedewerker/coach voor voorschoolse educatie aangesteld. Aantal indicaties voor vve 127 kinderen kregen in 2022 een vve-indicatie. Percentage van de doelgroep dat bereikt is Het doelgroepbereik in 2023 was circa 75%. Dit is iets lager dan de doelstelling van 80%. Percentage ouders dat deelneemt aan het ouderprogramma voorschoolse educatie thuis (vvethuis) Er zijn op 6 locaties voor voorschoolse educatie bijeenkomsten voor ouders geweest (in totaal circa 22 bijeenkomsten). Hieraan deed ongeveer 60% van de ouders mee. Aantal deelnemende locaties voor peuteropvang en scholen en aantal deelnemende kinderen (Subsidieverantwoording bibliotheek)

b. Vergroten van kansengelijkheid en toegankelijkheid Kinderen moeten de kans hebben om onderwijs te volgen dat bij ze past. Voor sommige kinderen is er extra ondersteuning nodig om naar school te kunnen gaan en zich goed te ontwikkelen. Het onderwijs zorg voor een goed onderwijsaanbod voor alle kinderen. Wij zorgen voor extra ondersteuning zoals leerlingenvervoer en extra activiteiten (bijv. "Tijd voor Toekomst").

Acties We bieden leerlingenvervoer We hebben het leerlingenvervoer uitgevoerd. Dit betekent dat we vervoer regelen of vergoeden, naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school, voor leerlingen die hier recht op hebben. Leerlingenvervoer gebeurt meestal via een taxibus van Connexxion (aangepast vervoer). Een vergoeding voor eigen vervoer met de auto, fiets of het openbaar vervoer is ook mogelijk. •

In 2022 maakten 343 leerlingen gebruik van het leerlingenvervoer. Dat zijn er drie meer dan in 2020. Het grootste deel van de leerlingen (269) maakte gebruik van aangepast vervoer. 43 leerlingen kregen een vergoeding voor eigen vervoer en 16 voor openbaar vervoer. 15 leerlingen krijgen een gedeelde vergoeding voor aangepast vervoer en eigen vervoer.

•

In maart 2022 is de nieuwe verordening vastgesteld. We kiezen hierin voor meer samenwerking met de samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs. Ook laten we ouders beter stilstaan bij de vraag welk soort vervoer voor hun kinderen mogelijk is.

We gaan de extra maatregelen om onderwijskansen te vergroten uitwerken en uitvoeren We hebben een onderzoek gedaan naar onderwijsachterstanden in onze gemeente. Dit hebben we besproken met het onderwijs, de kinderopvang, de bibliotheek en de gezondheidszorg en welzijn. We hebben afspraken gemaakt over wat nodig is om gelijke kansen in het onderwijs te verbeteren. Bijvoorbeeld: •

Nog betere samenwerking tussen de betrokken partijen;

•

Het aanbod voor 0-6 jarigen verder versterken; 46

•

Taal en rekenen verbeteren;

•

Zorgen voor ondersteuning bij problemen thuis;

•

Afspraken maken over hoe we dit samen gaan doen en dit vastleggen.

We ondersteunen de taalschool voor kinderen met een migratieachtergrond We hebben de taalschool Midden-Groningen ondersteund door middel van subsidie. Hier worden kinderen van nieuwkomers voorbereid op de basisschool om een goede start te maken. In 2022 hebben 38 leerlingen uit 16 verschillende landen gebruik gemaakt van de taalschool. In 2022 is er ook een school geopend voor kinderen uit Oekraïne. De school geeft onderwijs aan 34 leerlingen. Wij hebben meegeholpen met de voorbereiding hiervan. Daarnaast gaven we in 2022 een extra subsidie voor de inzet van extra ondersteuning aan deze kinderen. Ook zorgen we voor het vervoer. We voeren het project Tijd voor Toekomst uit Tijd voor Toekomst is een NPG-project. Voor de NPG-projecten verwijzen we naar paragraaf 2.5.2. Indicatoren

Aantal leerlingen taalschool Er zaten in 2022 38 leerlingen op de taalschool en 34 leerlingen maakten gebruik van de tijdelijke onderwijsvoorziening voor kinderen uit Oekraïne. Bron: Verslag subsidieverantwoording Stichting Ultiem

c. Onderwijs/opvang, zorg, welzijn en cultuur werken samen voor een optimale (talent)ontwikkeling van elk kind Kinderen moeten zich kunnen ontwikkelen zonder belemmering. Ook wanneer ze de stap maken naar een volgende school of als het even niet zo goed met ze gaat. Daarom vinden we het belangrijk dat de samenwerking tussen opvang, school en zorg goed is. Het is belangrijk dat de ondersteuning goed en snel bereikbaar is. Jongerenwerk, sport en cultuur leveren een bijdrage aan de talentontwikkeling van kinderen. Dit kan ook helpen bij het vergroten van het zelfvertrouwen of de weerbaarheid.

Acties We versterken de samenwerking tussen onderwijs en zorg We hebben de samenwerking tussen het onderwijs en de zorg versterkt. We hebben in 2022 kindouderondersteuners ingezet die ervoor zorgen dat er snel ondersteuning is bij problemen. De kindouderondersteuners zorgen ook voor een goede verbinding tussen school en zorg. We hebben het voortgezet onderwijs extra ondersteund omdat jongeren meer hulp nodig hadden door de coronamaatregelen. Er is 14 uur per week verzuimbegeleiding ingezet door de jeugdgezondheidszorg. Hierdoor kunnen jongeren met lichte problemen snel worden geholpen zodat ze weer naar school kunnen. Daarnaast hebben we 16 uur per week jeugdhulp ingezet. We zorgen voor een goede overdracht van peuteropvang naar basisschool We hebben afspraken gemaakt met de peuteropvang en scholen voor een goede overdracht. Ook stimuleren we de samenwerking tussen de peuterspeelzaal en de basisschool. De peuteropvang en scholen in Muntendam hebben een plan bedacht voor het starten van een peuter-kleuterklas. Ze bieden peuters wen-ochtenden voor een goede overstap.

d. Jongeren verlaten de school met minimaal een startkwalificatie In het schooljaar 2021/2022 waren er 127 jongeren die zonder diploma school verlieten. Dit is hoger dan in het vorige schooljaar. Landelijk stoppen ook steeds meer jongeren zonder diploma. De 47

belangrijkste redenen voor schooluitval zijn persoonlijke problemen of een verkeerde studiekeuze.

Acties Casemanagers Jeugd bieden op de mbo-scholen voorlichting en preventieve ondersteuning aan studenten Studenten van het mbo konden met vragen en problemen terecht bij een sociaal werker op de school. De sociaal werker hielp de studenten bij praktische zaken, zoals het regelen van studiefinanciering of een kamer. Studenten konden daar ook terecht wanneer zij last hadden van somberheid, angsten of problemen thuis. Alle hulp was erop gericht om studenten te helpen bij het succesvol afmaken van de opleiding. Samen met Noorderpoort bieden wij op het Werkbedrijf BWRI de Route Rubicon aan voor voortijdige schoolverlaters Er waren 11 jongeren die een mbo-opleiding volgden bij het Bedrijf voor Werk, Re-integratie en Inkomen (BWRI). De opleiding was gestart in februari 2021. De jongeren ontvangen in februari 2023 hun diploma. Een docent van het Noorderpoort gaf in een beschermde omgeving les. Jongeren konden hun stage eerst volgen bij BWRI en daarna bij een andere werkgever. We werken samen in de Regio RMC03 aan de aanpak van voortijdig schoolverlaten We hebben studenten tot 23 jaar, die met hun opleiding zijn gestopt, geholpen bij het vinden van een passende opleiding. Zo konden zij toch een diploma halen. Wanneer dit niet lukte, gingen we samen met de student op zoek naar een andere passende plek. Alle hulp was erop gericht dat de student bleef werken aan een goede toekomst.

Om te voorkomen dat jongeren voortijdig stoppen met school, hadden we allerlei maatregelen. Hierbij kan gedacht worden aan een talentenwerkplaats in de stad Groningen waar jongeren een opleiding konden vinden die aansluit bij hun talenten. We zetten extra in op het voorkomen langdurige uitval (thuiszitten) Er is een vast overleg tussen het zorgteam van het Aletta Jacobs College en het sociaal team over de aanpak van thuiszitters. Kwartier Zorg & Welzijn krijgt een subsidie om de aanpak uit te voeren. We hebben in 2022 extra ondersteuning ingezet om uitval te voorkomen. Indicatoren

e. Volwassenen kunnen meedoen in onze samenleving doordat ze voldoende geletterd zijn Iedereen moet mee kunnen doen in de samenleving. We zien dat te veel inwoners moeite hebben met lezen, rekenen en het gebruiken van een computer of smartphone. Dit zijn echter wel vaardigheden die je nodig hebt om mee te kunnen doen. Vanuit WEB-middelen en extra gelden via centrumgemeente Groningen zetten we in op de aanpak laaggeletterdheid voor volwassenen. Bij de doelstellingen over vve en onderwijs is omschreven op welke manier we investeren in leesbevordering bij kinderen.