03. Jaarrekening 2022

Jaarrekening 2022

2

Inhoudsopgave 1. Inleiding .......................................................................................................... 5 1.1 Jaarrekening in één oogopslag ............................................................................ 9 1.2 Samenstelling college en gemeenteraad .............................................................. 10 2.1 Programma Dorpen en wijken ............................................................................. 13 2.1.1 Het versterken van de sociale cohesie .............................................................. 14 2.1.2 Huisvesting voor sociaal maatschappelijke activiteiten .......................................... 15 2.1.3 Deelname aan het maatschappelijk leven .......................................................... 16 2.1.4 Sport en bewegen ...................................................................................... 18 2.1.5 Veiligheid op het gebied van wonen, werken en leven ........................................... 20 2.1.6 Fysieke leefbaarheid ................................................................................... 22 2.1.7 Verplichte beleidsindicatoren (BBV) ................................................................. 25 2.1.8 Financieel overzicht ...................................................................................

26 2.2 Programma Sociaal .......................................................................................... 29 2.2.1 Gezondheid .............................................................................................. 30 2.2.2 Welzijn ................................................................................................... 34 2.2.3 Wmo ...................................................................................................... 36 2.2.4 Jeugd ..................................................................................................... 40 2.2.5 Onderwijs en onderwijshuisvesting .................................................................. 44 2.2.6 Participatiewet ......................................................................................... 50 2.2.7 Schuldhulpverlening .................................................................................... 55 2.2.8 Sociale teams ........................................................................................... 60 2.2.9 Verplichte beleidsindicatoren (BBV) ................................................................. 63 2.2.10 Financieel overzicht Sociaal ......................................................................... 64 2.3 Programma Economie .......................................................................................

67 2.3.1 Omgevingswet .......................................................................................... 67 2.3.2 Ruimtelijke Ontwikkeling ............................................................................. 69 2.3.3 Economie ................................................................................................ 72 2.3.4 Verkeer .................................................................................................. 74 2.3.5 Duurzaamheid ........................................................................................... 76 2.3.6 Verplichte beleidsindicatoren (BBV) ................................................................. 81 2.3.7 Financieel overzicht ................................................................................... 82 2.4 Programma Dienstverlening ................................................................................ 84 2.4.1 Programmaplan Dienstverlening...................................................................... 84 2.4.2 Financieel overzicht ................................................................................... 87 2.5 Programma Gevolgen gas- en zoutwinning en lokaal programma NPG .............................. 88 2.5.1 Gevolgen gas- en zoutwinning ........................................................................

88 2.5.2 Hart voor Midden-Groningen, Lokaal programma NPG ............................................ 92 2.5.3 Financieel overzicht .................................................................................. 105 2.6 Programma Bestuur en bedrijfsvoering.................................................................. 107

3

2.6.1 Bestuur en bedrijfsvoering ........................................................................... 107 2.6.2 Verplichte beleidsindicatoren (BBV) ................................................................ 109 2.6.3 Financieel overzicht .................................................................................. 110 3. Paragrafen .................................................................................................... 113 3.1 Paragraaf Bedrijfsvoering ............................................................................... 113 3.2 Paragraaf Lokale heffingen ............................................................................. 120 3.3 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................... 126 3.4 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .............................................................. 132 3.5 Paragraaf Financiering .................................................................................. 135 3.6 Paragraaf Verbonden partijen ......................................................................... 141 3.7 Paragraaf Grondbeleid .................................................................................. 151 3.8 Paragraaf Bestuur ........................................................................................

158 3.9 Paragraaf Taakstelling .................................................................................. 160 4. Jaarrekening .................................................................................................. 161 4.1 Overzicht baten en lasten .............................................................................. 161 4.2 Toelichting op baten en lasten ........................................................................ 162 4.2.1. Analyse afwijkingen ............................................................................... 162 4.2.2 Analyse begrotingswijzigingen en begrotingsrechtmatigheid ................................ 162 4.2.3 Overzicht aanwending voorziening .............................................................. 164 4.2.4 Overzicht incidentele baten en lasten .......................................................... 164 4.2.5 Overzicht structurele toevoegingen/onttrekkingen reserves ................................ 167 4.3 Balans ..................................................................................................... 170 4.4 Toelichting balans ....................................................................................... 173 4.4.1 Waarderingsgrondslagen ..........................................................................

173 4.4.2 Methode van afschrijving en afschrijvingstermijnen .......................................... 175 4.4.3 Toelichting op activa .............................................................................. 177 4.4.4 Toelichting op passiva ............................................................................. 184 4.5 Overzicht baten en lasten per taakveld .............................................................. 189 4.6 Overzicht reserves en voorzieningen .................................................................. 190 4.6.1 Reserves ............................................................................................. 190 4.6.2 Voorzieningen ....................................................................................... 195 4.7 Overzicht investeringen ................................................................................. 201 4.8 Overzicht verantwoording specifieke uitkeringen (SiSa) ........................................... 210 4.9 Wet normering topinkomens ........................................................................... 236 4.10 Controleverklaring accountant ....................................................................... 236

4

1. Inleiding Voor u ligt het jaarverslag en de jaarrekening 2022 van de gemeente Midden-Groningen. Hierin leggen wij, in het eerste jaar van ons college, verantwoording af over hetgeen afgelopen jaar is uitgevoerd. 2022 was een bijzonder jaar. Zo hadden we begin 2022 nog te maken met sterk beperkende maatregelen in verband met corona. Dit vroeg veel flexibiliteit van onze inwoners, ondernemers en de organisatie. Direct daaropvolgend kregen we te maken met de oorlog in Oekraïne. Naast een toestroom van vluchtelingen, die we in onze gemeente op hebben kunnen vangen, leidde het tot sterk stijgende prijzen. Grotendeels ging dit om energieprijzen, maar ook eten en drinken werden een stuk duurder. Niet al onze inwoners konden deze stijging dragen. Het is fijn om te zien dat het Rijk hiervoor de Energietoeslag in het leven heeft geroepen. Diegenen die dat het meest nodig hebben werden extra gecompenseerd voor de stijgende energieprijzen. Hierdoor kon een deel van de last verminderd worden. De hoge energieprijzen troffen niet alleen onze inwoners. Ook onze ondernemers en andere maatschappelijke organisaties voelden de impact. Eind 2022 heeft uw raad hiervoor de reserve Maatwerk Fonds Energiecrisis ingesteld van € 2 miljoen en is een deel van de overgebleven coronamiddelen (€ 750.000) beschikbaar gesteld voor verenigingen en dorpshuizen.

Niet alleen voor Oekraïense vluchtelingen bood onze gemeente onderdak. Wij boden ook onze hulp aan om de schrijnende situatie in Ter Apel het hoofd te bieden. De noodzakelijke solidariteit die we met elkaar aan de dag leggen kwam niet zomaar van de grond. Voor onze inwoners was er reden tot zorg. Dit begrijpen we en we hebben dan ook eisen gesteld aan de opvang bij het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Ondanks de uitdagende omstandigheden van het afgelopen jaar, hebben we samen met uw raad een start kunnen maken met de invulling van het raadsakkoord, raadswerkprogramma en collegeprogramma. De kern hiervan is dat onze inwoner centraal staat. Dit betekent in ieder geval dat we goed bereikbaar zijn en onze inwoners betrekken bij onze plannen. Daarnaast vinden we het belangrijk dat iedereen mee kan doen. De thema’s armoede en jeugdzorg zijn door uw raad dan ook in het raadswerkprogramma opgenomen. Tot slot hebben we het afgelopen jaar een basis gelegd om de beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen te verbeteren en de energietransitie en duurzaamheid te bevorderen. Dit zijn uiteraard geen ontwikkelingen die van vandaag op morgen gerealiseerd zijn, maar de urgentie is dermate groot dat we iedere stap zetten die kan. Zo dragen we met elkaar zorg voor een prettige woon-, werk- en leefomgeving.

Veiligheid is een belangrijke voorwaarde voor een prettige leefomgeving en kent veel aspecten. Voor de wijken waar de leefbaarheid en veiligheid onder druk staat, hebben we extra aandacht gehad. Zo gaan we door met het sluiten van drugspanden en hebben we verhuurders geïnformeerd over de signalen van drugscriminaliteit. Ook blijven we intensief samenwerken met onze ketenpartners om alle vormen van criminaliteit tegen te gaan en te voorkomen. De veiligheid van onze leefomgeving wordt ook beïnvloed door de gevolgen van gas- en zoutwinning. Naast het behartigen van collectieve belangen willen we ook individuele inwoners ondersteunen die vastlopen in schade- en/of versterkingstrajecten. In 2022 hebben we daarom aardbevingsconsulenten aangetrokken die onze inwoners ondersteunen en adviseren. We willen graag tempo maken en niet alleen goede plannen maken, maar ook de daadwerkelijke aanpak versnellen. We voelen ons gesteund door de uitkomsten van de parlementaire enquête en de middelen die beschikbaar worden gesteld om recht te doen aan het leed van onze inwoners. Ondanks de bijzondere omstandigheden in 2022, is er vooruitgang op een aantal dossiers en een gezond financieel resultaat behaald. Het financieel resultaat over 2022 is € 17,2 miljoen positief.

Het resultaat, na het verwerken van de budgetoverhevelingen (€ 4.6 miljoen) en overige bestemmingsvoorstellen (€ 10,8 miljoen), is € 1,9 miljoen voordelig. In de financiële analyse in deze inleiding is op hoofdlijn toegelicht hoe dit resultaat tot stand is gekomen. In de financiële toelichtingen bij de programma’s in het jaarverslag is een gedetailleerde analyse opgenomen.

Financiële analyse in een notendop Op 22 december 2022 is de slotbegrotingswijziging door uw raad vastgesteld. Hierin is ook de laatste verwachting van het jaarrekeningresultaat gecommuniceerd. Deze analyse gaat in op de afwijkingen tussen deze laatste verwachting en het gerealiseerde jaarrekeningresultaat. Daarnaast

5

wordt er ingegaan op de voorstellen voor resultaatbestemming. De ontwikkeling van de Algemene Reserve, toevoeging van € 1,9 miljoen, vormt hier ook een onderdeel van.

Slotbegrotingswijziging versus jaarrekeningresultaat In de slotbegrotingswijziging is het volgende verwacht jaarrekeningresultaat voor 2022 gecommuniceerd: Vertrekpunt slotbegrotingswijziging 2022

Bedragen x € 1.000

Verwacht resultaat exclusief inflatiebuffer

€ 4.742

Inflatiebuffer

€ 5.112

Totaal verwacht resultaat

€ 9.854

In december verwachtten we een jaarrekeningresultaat van circa € 9,8 miljoen positief. Het werkelijke jaarrekeningresultaat is ruim € 17,2 miljoen positief. Er is sprake van een positieve afwijking van € 7,4 miljoen. Jaarrekeningresultaat 2022

Bedragen x € 1.000

Totaal verwacht resultaat slotbegrotingswijziging

€ 9.854

Saldo van afwijkingen

€ 7.381

Resultaat 2022

€ 17.235

Belangrijkste afwijkingen De belangrijkste oorzaken voor deze afwijking van € 7,4 miljoen zijn hieronder samengevat: Belangrijkste afwijkingen

Bedragen x € 1.000

1.

Opvang ontheemden Oekraïne

+ € 3.400

2.

Decembercirculaire

+ € 2.800

3.

Grondexploitaties

- € 1.600

4.

Werkparticipatie

+ € 800

5.

Inkomensregelingen

+ € 750

6.

Leges

+ € 600

7.

Overige verschillen en afronding

+ € 631

Saldo van afwijkingen

€ 7.381

Hieronder worden de bovenstaande afwijkingen toegelicht: 1. In 2022 is voor de opvang van Oekraïners een Specifieke Uitkering in het leven geroepen door het Rijk. Het voordeel wordt verklaard doordat we het grootste deel van 2022 per dag € 100 per opvangplek ontvingen. Wij hebben 299 opvangplekken gerealiseerd. De kosten vielen daarentegen lager uit, mede door de inzet van ons gemeentelijk vastgoed. Het gaat om Astronautenlaan 33 in Hoogezand, Kerkstraat 2 in Muntendam en Hoofdweg 10a in Slochteren. 2. In de decembercirculaire heeft het Rijk een voorschot van ruim € 1,7 miljoen uitgekeerd voor de Energietoeslag van 2023. Het restant bestaat uit een bijdrage voor taken die we in 2023 moeten uitvoeren. Volgens de voorschriften hebben we deze bedragen in 2022 te verantwoorden, maar zijn deze bestemd voor taken die we in 2023 uitvoeren. Hierdoor valt

6

3. 4. 5.

6. 7.

het rekeningresultaat hoger uit en stellen we voor deze middelen via overheveling mee te nemen naar 2023. Het nadeel wordt grotendeels veroorzaakt door uitgestelde verkopen, resulterend in lagere winstnemingen dan verwacht in 2022. Deze winstnemingen volgen alsnog in 2023 en verder. Bij werkparticipatie zien we hogere ontvangsten. Ruim de helft hiervan heeft te maken met een ontvangen ESF-subsidie. We stellen voor deze middelen over te hevelen naar 2023. Het aantal uitkeringsgerechtigden binnen de Participatiewet is lager dan verwacht. In de huidige arbeidsmarkt slagen veel mensen erin om een betaalde baan te vinden, waardoor de uitstroom hoger was dan de instroom. Er zijn meer bouwaanvragen binnengekomen, waaronder aanvragen voor een aantal grote projecten. Er zijn diverse overige plussen en minnen die per saldo optellen tot een voordeel van afgerond € 650.000, een voorbeeld hiervan is de € 500.000 die beschikbaar is voor het raadswerkprogramma. Ook deze maakt onderdeel uit van de overhevelingen.

Jaarrekeningresultaat sterk incidenteel karakter Het fors positieve jaarrekeningresultaat heeft een sterk incidenteel karakter. Zo zien we de plus rondom de opvang van Oekraïners, het voorschot voor de Energietoeslag en houden we middelen over voor werkzaamheden die doorlopen in 2023.

Resultaatbestemming Uw raad besluit over de voorgestelde resultaatbestemming. We maken een verdeling tussen overhevelingen en overige bestemmingsvoorstellen. De overhevelingen komen voort uit middelen die over zijn gebleven, omdat, een deel, van de werkzaamheden doorlopen in 2023 en 2024. Voor de overige bestemmingsvoorstellen geldt dat er sprake is van ontwikkelingen die het instellen of de aanvulling van reserves noodzakelijk maken. Overhevelingen Voor werkzaamheden die in 2023 en 2024 doorlopen zijn overhevelingsvoorstellen ingediend. Via deze voorstellen wordt verzocht overgebleven budget uit 2022 voor de resterende werkzaamheden beschikbaar te houden. Hieronder is het overzicht van deze voorstellen weergegeven. De toelichting vindt u in bijlage 3.

Overhevelingen

Bedragen x € 1.000

A.

GIDS middelen 2022

€ 200

B.

Ouderenbeleid

€ 44

C.

Organisatieontwikkeling

€ 95

D.

Leeftijdsbewust personeelsbeleid

€ 440

E.

Omgevingswet

€ 691

F.

Energietoeslag

€ 1.727

G.

Inburgering

H.

Aanpak groen Oosterpark

€ 60

I.

Communicatiecampagne Kredietbank

€ 103

J.

Raadswerkprogramma

€ 500

K.

ESF-subsidie React-EU

€ 420

L.

Onderhoud wegen

€ 132

M.

Wet kwaliteitsborging bouw

€ 113

Totaal overhevelingen

€ 68

€ 4.593

7

Overige bestemmingsvoorstellen Zoals benoemd zijn er enkele ontwikkelingen die het instellen of aanvullen van een reserve nodig maken. De toelichting op deze overige voorstellen is opgenomen in bijlage 4. Overige bestemmingsvoorstellen

Bedragen x € 1.000

A.

Instelling reserve Inflatiebuffer

€ 5.000

B.

Instelling reserve Opvang ontheemden Oekraïne

€ 3.400

C.

Instelling reserve Grondbedrijf

€ 1.250

D.

Aanvulling reserve Nieuwbouw BWRI

€ 700

E.

Instelling reserve Opvang Zuidbroek

€ 400

Totaal overige bestemmingsvoorstellen

€ 10.750

Ontwikkeling Algemene Reserve Het jaarrekeningresultaat 2022, de overhevelingen en overige bestemmingsvoorstellen leiden tot een toevoeging aan de Algemene Reserve van afgerond € 1,9 miljoen. Bedragen x € 1.000 Jaarrekeningresultaat

€ 17.235

Overhevelingen

-€ 4.593

Overige bestemmingsvoorstellen

-€ 10.750

Restant (toevoegen Algemene Reserve)

+ € 1.892

Dit houdt in dat de Algemene Reserve groeit tot een hoogte van € 13,5 miljoen. Met een benodigde weerstandscapaciteit van afgerond € 4,8 miljoen, is de weerstandsratio 2,8.

Bedragen x € 1.000 Algemene Reserve 31-12-22

€ 11.581

Toevoeging

+ € 1.892

Algemene Reserve 01-01-23

€ 13.473

8

1.1 Jaarrekening in één oogopslag

9

1.2 Samenstelling college en gemeenteraad Samenstelling College

Portefeuilleverdeling Burgemeester Adriaan Hoogendoorn • • • • • • • • • • •

Openbare orde en veiligheid NPG (inclusief coördinatie dorpsplannen) Dienstverlening Participatie Gebiedsgericht werken Communicatie Juridische zaken Regionale samenwerking (inclusief Toekomstagenda en opvang vluchtelingen) Beleidscoördinatie Discriminatiebeleid Interbestuurlijk Toezicht

10

Wethouder Markus Ploeger (GemeenteBelangen Midden-Groningen) • • • • • • • • • •

Gevolgen gas- en zoutwinning Financiën Beheer Openbare Ruimte Dierenwelzijn Grondbedrijf Vastgoed P&O beleid/organisatie DIV en archief Inkoopbeleid Wethouder voor: Slochteren, Schildwolde, Hellum, Overschild, Siddeburen, Steendam, Tjuchem, Noorderpark, Westerpark, Oosterpark, Zuiderpark, Margrietpark, Boswijk, Sappemeer Noordoost en Compagniesterpark

Wethouder Annemiek Hoesen-Spithorst (Boer & Burger Partij Midden-Groningen) • • • • • • • • • • •

Economie (inclusief landbouw) Leefbaarheid Dorpen en wijken (waaronder dorpshuizen) Toerisme en Recreatie Erfgoed Archeologie Cultuur Breedband Sport en sportaccommodaties Wethouder voor: Meerwijck, Kropswolde, Kielwindeweer, Foxhol, Kolham, Foxham, Froombosch, Froombosch, Meeden en Noordbroek Projectwethouder: Visie A7/N33

Wethouder Erik Drenth (CDA) •

Ruimtelijke ordening

• • • • • • • • • •

Wonen Omgevingswet / VTH Windparken en zonneparken Duurzaamheid en energietransitie Natuur en Landschap Verkeer en Vervoer Onderwijs Taakstelling huisvesting statushouders Informatisering en automatisering Wethouder voor: Woudbloem, Lageland, Westerbroek, Waterhuizen, Harkstede, Scharmer, Zuidbroek en Muntendam Projectwethouder: Hoogezand Noord, Stadshart, Hart van Muntendam en Harkstede/Meerstad

•

11

Wethouder Evert Offereins (VVD) • • • •

Sociaal Domein Jeugdzorg Ouderenbeleid WMO / Gezondheid / Welzijn

Samenstelling Gemeenteraad Partij

Aantal zetels

GemeenteBelangen Midden-Groningen

8

Boer & Burger Partij Midden Groningen

5

PvdA

4

SP

3

CDA

3

ChristenUnie

3

VVD

2

GroenLinks

2

D66

2

BBB-LMG

1 Totaal

33

12

2.1 Programma Dorpen en wijken Visie Wij willen 'groots zijn in kleinschaligheid'. Onze gemeente bestaat uit vitale, lokale gemeenschappen, gevormd door de inwoners van dorpen, kernen en wijken. Onze inwoners ontmoeten elkaar op het sportveld, in de kerk, het dorpshuis en bij vrijwilligerswerk. Al deze gemeenschappen hebben hun eigen identiteit. In het ene dorp zijn de inwoners bijvoorbeeld zeer maatschappelijk actief. In het andere dorp leven inwoners meer hun eigen leven. Overal kennen mensen elkaar en voelen zij zich verantwoordelijk voor elkaar en voor de leefbaarheid in hun directe omgeving. Wij zijn bondgenoot van inwoners in het vergroten van de leefbaarheid. Leefbare dorpen en kernen dragen direct bij aan het welbevinden van onze inwoners en de sociale veerkracht van de diverse lokale gemeenschappen. Doelstelling Binnen het programma Dorpen en Wijken zetten wij in op zelfredzame en leefbare dorpen en kernen. Dit betekent dorpen en wijken waarin volop mogelijkheden zijn voor onze inwoners om elkaar te ontmoeten en initiatieven te ontplooien. De inwoners ervaren de omgeving als schoon, heel en veilig. Wij werken nauw samen met inwoners en organisaties om de leefbaarheid te vergroten. Dit kan op iedere plek anders vorm krijgen. Geen dorp, wijk of buurt is hetzelfde. De aanpak is dat wij de zeggenschap en het eigenaarschap van onze inwoners stimuleren en ondersteunen.

Activiteiten op het gebied van sport, cultuur, educatie en activiteiten voor specifieke doelgroepen, zoals jongeren en ouderen, dragen wezenlijk bij aan leefbaarheid in de dorpen en wijken. Ze geven kleur en identiteit en stimuleren ontmoeting en samen bezig zijn. Ontmoeting vindt vaak plaats in maatschappelijke accommodaties. Wij willen dan ook dat ieder dorp beschikt over een gelegenheid of voorziening om elkaar te kunnen ontmoeten. Ons streven is om de voorzieningen die van belang zijn voor het dagelijks leven, zo dicht mogelijk bij mensen te brengen of te zorgen dat deze goed bereikbaar zijn. Ook de openbare ruimte is van belang voor de identiteit van een dorp of wijk en het woonplezier van onze inwoners. Wij vergroten de leefbaarheid door inwoners meer zeggenschap en zelfbeheer te geven over bijvoorbeeld het groen in de wijk. Wij zijn verantwoordelijk voor het afgesproken kwaliteitsniveau.

Verdeling van de lasten Dorpen en wijken 1% 6% 21% 19% 15% 12% 16%

11%

Openbare ruimte

Cultuur

Sport

Openbaar Groen

Riolering

Afval

Milieu

Begraafplaatsen

Opbouw programma Dorpen en Wijken Het programma Dorpen en Wijken bestaat uit de volgende beleidsonderwerpen: 1. Het versterken van de sociale cohesie; 2. Huisvesting voor sociaal maatschappelijke activiteiten;

13

3. Deelname aan het maatschappelijk leven; 4. Sport en Bewegen; 5. Veiligheid op het gebied van wonen, werken en leven; 6. Fysieke leefbaarheid.

2.1.1 Het versterken van de sociale cohesie Algemeen Actieve inwoners die zich inzetten voor de kwaliteit van leven in hun dorp of wijk geven we invloed. Dit doen we met subsidies, samenwerking en door ze op weg te helpen met een plan of idee. Op die manier hielpen we inwoners met bewonersparticipatie. Wij deden ook mee met initiatieven van inwoners, overheidsparticipatie. We werkten samen met actieve bewoners om hun initiatief van de grond te krijgen. We gaven advies welke subsidie het beste past bij het idee en hoe je die subsidie aanvraagt. We hielpen de bewoners ook met het leggen van contacten met organisaties of personen die ze nodig hebben om verder te komen. We gaven met de dorps- en wijkbudgetten inwonersgroepen directe zeggenschap over hun leefomgeving. We ondersteunden activiteiten die de leefbaarheid verbeteren in een dorp, buurt of straat met het leefbaarheidsfonds. Deze activiteiten zorgen ervoor dat mensen elkaar spreken, een band met elkaar opbouwen en elkaar helpen als dat nodig is. Het zijn vaak kleine activiteiten in de eigen straat en soms zijn het activiteiten die bezoekers uit de hele gemeente trekken. Met het Cofinancieringsfonds ondersteunen we grotere activiteiten die niet passen bij het Leefbaarheidsfonds. Dit doen we door het uitgeven van subsidies die gecombineerd moeten worden met een andere subsidie of financiële bijdrage.

Daarmee ondersteunen we activiteiten voor een actieve, sfeervolle en levendige gemeente. Daarnaast ondersteunden we aanvragen om accommodaties openbaar toegankelijk te maken. Het gaat dan om bijvoorbeeld dorps- of wijkhuizen of een multifunctionele gebouwen. Het bovenstaande voeren we uit met de gebiedsregisseurs en de dorps- en wijkwethouders als eerste aanspreekpunt. We werken hierbij samen met iedereen die wat kan bijdragen. Het gaat bijvoorbeeld om samenwerking met de gebiedsbeheerder, het initiatievenloket, de opbouwwerker, de wijkagent en de jongerenwerker.

Doelstellingen a. Invloed geven van inwoners op leven in dorp of wijk We zijn in 2022 gestart met de dorps- en wijkplannen in Noordbroek, Zuidbroek, Kolham, Harkstede en Boswijk. Daarna volgen de zes Schildmeer-dorpen, Kiel-Windeweer, Muntendam en Woldwijck. Zo krijgen de inwoners die meedoen meer invloed op het leven in hun eigen dorp en wijk. Deze plannen verbeteren de leefbaarheid en de sociale samenhang. We hebben gebiedsgericht werken een impuls gegeven door de gebiedsregisseurs en de dorps- en wijkwethouders opnieuw te verdelen. Iedere inwoner kan makkelijker vinden wie kan helpen bij een probleem, een vraag of een idee. We hebben inwoners geholpen om hun ideeën te realiseren en hierdoor invloed op hun leefomgeving te krijgen. Het gaat vaak om advies bij vragen, zoals: hoe pak je het aan, hoe vindt je daar subsidie voor, met wie werk je samen. We geven hier enkele voorbeelden: •

We hebben inwoners geholpen met verkeersproblemen die in meerdere dorpen tegelijk spelen. Samen met Harkstede, Scharmer, Kolham, Woudbloem en Lageland werken we hier aan;

•

We hebben een wijkschouw georganiseerd in Kiel-Windeweer;

•

In Kiel-Windeweer hebben we inwoners geholpen met een plan voor een nieuw dorpshuis.

•

In Meerwijck hebben we inwoners betrokken bij het opnieuw inrichten van de 'Meerweg';

•

We hebben meegewerkt aan een energiemarkt in Muntendam;

14

•

We hebben geholpen met een Haiku route in de Heemtuin;

•

In Zuidbroek hebben we samengewerkt met inwoners om kinderen uit de noodopvang de kerstboom op het plein te laten versieren.

Acties Invloed geven aan actieve bewonersgroepen We hebben initiatieven van actieve inwoners en dorps- en wijkorganisaties ondersteund met advies en subsidie. Zoals eerder benoemd gaat het om het Leefbaarheidsfonds en het Cofinancieringsfonds. Daarnaast verstrekken we jaarlijks subsidies aan alle dorps- en wijkorganisaties. We hebben ook advies gegeven over andere subsidies, zoals bijvoorbeeld over het NPG Impulsloket en het NPG Loket Leefbaarheid. We hebben uit het Leefbaarheidsfonds 298 subsidies verstrekt aan 134 organisaties/instanties voor in totaal ruim € 156.000. We hebben uit het Cofinancieringsfonds 8 subsidies verstrekt aan 8 organisaties/instanties voor in totaal € 121.000.

2.1.2 Huisvesting voor sociaal maatschappelijke activiteiten Algemeen De vastgoedportefeuille van onze gemeente bestaat uit ongeveer 140 objecten. Hierbij kan gedacht worden aan het gemeentehuis, maar ook dorpshuizen, gymzalen en huisvesting voor diverse maatschappelijke organisaties. Het vastgoed is in verschillende portefeuilles verdeeld om specifiek beleid te kunnen vaststellen. De maatschappelijke activiteiten zijn niet altijd gehuisvest in gemeentelijk vastgoed. Wij hebben de taak om huisvesting voor maatschappelijke activiteiten te regelen.

Doelstellingen a. Beleid vaststellen omtrent voorzieningen en vastgoed De vastgoedportefeuille van onze gemeente is zeer divers. Wij willen meer eenheid brengen in de verschillende vormen van ondersteuning aan de accommodaties. De huidige situatie verschilt per dorpshuis, sportaccommodatie en gebruiker. Dit varieert van zelfstandig tot volledig in gemeentelijk beheer. Ook in het (ver)huurbeleid is er sprake van enorme verschillen. We streven naar harmonisatie.

Acties Uitwerken van beleid Uw raad heeft het rekenkameronderzoek naar het gemeentelijk vastgoed en het vastgoedbeleid vastgesteld. Alle daaruit komende aanbevelingen zijn voltooid of in uitvoering. De rekenkamer heeft aanbevolen beleid voor voorzieningen en vastgoed te ontwikkelen en vast te stellen. Het doel is om: 1. meer grip op het vastgoed te krijgen (eigendom van de gemeente); 2. te komen tot een effectieve(re) en efficiënte(re) inzet van vastgoed; 3. voorzieningen- en accommodatiebeleid te ontwikkelen. Door personele wisselingen en input vanuit uw raad is het vastgoedbeleid in concept klaar, maar nog niet vastgesteld. In 2023 zal het beleid met deze doelen verder uitgewerkt worden. De vastgoedportefeuille van onze gemeente is in beweging. Diverse projecten en programma’s hebben tot gevolg dat er vastgoed vrijvalt en buitengebruik komt door vervangende huisvesting. Het betreft hier voornamelijk schoolgebouwen die door realisatie van multifunctionele accommodaties (MFA) en kindcentra hun functie verliezen. In 2021 is het traject voor sloop en locatieontwikkeling voor een aantal gebouwen ingezet. In 2022 is dit traject voortgezet.

15

2.1.3 Deelname aan het maatschappelijk leven Algemeen Voor inwoners is het belangrijk om zich thuis te voelen in onze gemeente door sociale contacten, verbondenheid met de woonomgeving en geschiedenis. Inwoners kunnen actief deelnemen aan culturele activiteiten en ook genieten van wat er te zien en te horen is. Door het behoud van erfgoed blijven historische gebouwen onderdeel van onze gemeente. Dit versterkt de identiteit en onderlinge verbondenheid. Het grotere verhaal uit het verre verleden wordt met archeologie verteld.

Doelstellingen a. Cultuurkadernota verder uitvoeren de komende beleidsperiode In de kadernota cultuur staat wat de komende jaren voor cultuur van belang is; meer aandacht voor jongeren, iedereen kan deelnemen en de verbinding van cultuur met recreatie en toerisme. Hierbij ligt de nadruk op de sociale kant van cultuur. Naast de professionele cultuurorganisaties is er ruim aandacht voor de waarde van amateurcultuur en evenementen. Er zijn vanuit het Leefbaarheidsfonds zo'n 24 activiteiten gesubsidieerd. Voorbeelden zijn Art Carnivale, Muziek in Verpleeghuizen, Gedichten in de Heemtuin tot de Slochter Koetsentocht.

Acties Met NPG-projecten het cultuurveld versterken op gebied van jongerencultuur en cultuureducatie Voor de NPG-projecten verwijzen we naar paragraaf 2.5.2. De cultuureducatie op scholen kon, na corona, in het schooljaar 2022-2023 weer beginnen. Waar mogelijk zijn activiteiten in projectvorm uitgevoerd. Op alle basisscholen hebben de leerlingen een vorm van cultuureducatie gehad.

b. Cultuur in Kielzog Theater, Muziekschool en Kunstwerkplaats In 2022 is met Kielzog een nieuwe basisovereenkomst afgesloten tot en met 2025. Hierin staan afspraken over de uitvoering van het cultuurbeleid en financiële zaken. Kielzog biedt onderwijsprogramma's aan voor basis- en voortgezet onderwijs. In 2022 was er 10% meer onderwijsactiviteit. Kielzog doet samen met jongeren welzijnswerk mee aan jongerenprogramma's. Kielzog is projectleider voor het NPG-project "Jongeren Pitchen voor cultuurprojecten". Kielzog spant zich in om elke inwoner van onze gemeente te bereiken en biedt een passend onderwijs- en cultuuraanbod. Er is hierbij extra aandacht voor die inwoners of gebieden waar cultuur minder vanzelf spreekt. Bij de muziekschool en kunstwerkplaats doen bijna 1.000 leerlingen mee aan 50 verschillende cursussen. Daarmee is het aantal leerlingen en cursisten gelijk aan voor corona. Er zijn 75 voorstellingen en concerten in het theater geweest en daarnaast zijn er 30 grote en kleine cultuurprojecten georganiseerd.

c. Bibliotheek ontwikkelt taal, cultuur, lezen en digitale vaardigheden Biblionet organiseert activiteiten in de vestigingen in Hoogezand, Harkstede, Siddeburen, Slochteren, Noordbroek en Zuidbroek. Ook is de bibliotheek actief op basisscholen, in het voortgezet onderwijs, op consultatiebureaus en in de kinderopvang. De bibliotheek in Hoogezand is dit jaar verkozen tot de beste bieb van Nederland door zowel de vak- en publieksjury.

d. Fraeylemaborg als monumentale drager van historisch erfgoed met een actieve expositiefunctie Vanuit de Fraeylemaborg worden activiteiten georganiseerd, die ook van belang zijn voor de nietprofessionele musea. Deze musea hebben ook een rol op het gebied van geschiedenis en erfgoed. Het geeft inhoud aan de identiteit van onze gemeente en dit is waardevol voor recreatie en toerisme. Er zijn 4 exposities georganiseerd, zowel op het gebied van kunst als historie. Daarnaast zijn er 24 aparte evenementen georganiseerd en 3 theateravonden. Het bezoekersaantal was bijna

16

weer op peil van voor corona met 113.785 bezoekers in het park en 36.500 in de borg en de expositieruimte.

Acties Met Stichting Fraeylemaborg meerjarige subsidie-afspraken maken zoals die in de Kadernota Cultuur zijn verwoord Met de Fraeylemaborg is in 2022 nog geen basisovereenkomst gesloten. De basisovereenkomst met Kielzog had voorrang. Wel zijn de bouwstenen geleverd voor een apart museumbeleid.

e. Onderhoud beeldende kunst en gedenktekens/monumenten We hebben zo’n 100 kunstwerken en gedenktekens/monumenten in onze openbare ruimte. Er is een planning voor het onderhoud. Onderhoud en restauratie beeldende kunst en monumenten De beeldende kunstwerken zijn volgens planning schoongemaakt, gerepareerd en opgeknapt. Er is onderzoek gedaan naar de mogelijke aanwezigheid van de giftige verf chroom 6 op een aantal kunstwerken. De verf is op 6 kunstwerken gevonden. Het chroom 6 wordt professioneel en veilig verwijderd. Indicatoren We willen 6 kunstwerken restaureren In 2022 hebben we 8 kunstwerken gerestaureerd en ook regulier onderhoud uitgevoerd.

f. Uitvoering geven aan het Erfgoedprogramma Het gebouwde erfgoed van onze gemeente bestaat uit monumenten, karakteristieke panden en beschermde dorpsgezichten. Gebouwd erfgoed zorgt voor herkenbaarheid en het thuis voelen in een gebied. We zetten ons in voor instandhouding en bescherming van gebouwd erfgoed. Het Erfgoedprogramma is ook in 2022 de leidraad geweest voor de uitgevoerde acties. Hierin hebben we aangegeven hoe we ons Groninger erfgoed willen behouden, beschermen en ontwikkelen. We richten ons hierbij op het maken van gezamenlijke afspraken over bijvoorbeeld het verbouwen en versterken van monumenten. Ook geven we subsidies aan eigenaren voor onderhoud en restauratie hiervan. We bieden ook kansen voor het verduurzamen en herbestemmen hiervan. Verder ondersteunen we eigenaren van monumenten en ander erfgoed met advies. We brengen de waarde van monumenten onder de aandacht bij een groot publiek. Hiervoor organiseren we ieder jaar een Open Monumentendag, deze trekt duizenden bezoekers.

Acties Uitvoering geven aan lokaal NPG erfgoed project Toekomstbestendig Cultureel Erfgoed Voor de NPG-projecten verwijzen we naar paragraaf 2.5.2. Verlenen van onderhouds- en restauratiesubsidies Er zijn 23 onderhouds- en restauratiesubsidies verleend. In totaal is er € 100.000 aan monumentensubsidies verstrekt.

g. Beschermen archeologische waarden In de Erfgoedwet is vastgelegd dat de gemeente de taak heeft om de archeologische waarden binnen de gemeente te beschermen. De Omgevingsdienst Groningen (ODG) is toezichthouder namens de gemeente. De bewoningsgeschiedenis van onze gemeente staat beschreven in de Beleidsnota Archeologie. Op de Archeologische Beleidskaart staat aangegeven welke archeologische waarden aanwezig zijn. In de beleidsnota staat ook hoe we deze archeologische waarden willen beschermen. Er worden onderzoeksrapporten opgesteld en deze worden vastgelegd in de database ‘Onderzoekslocaties Archeologie Midden-Groningen’ en de actuele ‘Archeologische Verwachtingenkaart Midden-Groningen. We vragen aandacht voor de bewoningsgeschiedenis van onze gemeente door het organiseren van excursies en het publiceren van publieksrapportages bij opgravingen.

17

Acties Uitvoeren archeologische toets We hebben onze kerntaak het afgelopen jaar uitgevoerd: het beschermen van de archeologische waarden in onze gemeente. •

We beoordelen archeologische onderzoeken en nemen daar besluiten over. Dit alles wordt vastgelegd in de gemeentelijke archeologische administratie;

•

We brengen adviezen uit om het archeologiebeleid vast te leggen in bestemmingsplanregels van nieuwe bestemmingsplannen;

•

We laten ons voor het beoordelen van archeologische onderzoeken ondersteunen door archeologische vakspecialisten van Libau uit Groningen.

Indicatoren Aantal besluiten op archeologische rapporten die aan de gemeente worden voorgelegd We beoordelen archeologische onderzoeken en programma's van eisen (pve's) bij opgravingen.

2.1.4 Sport en bewegen Algemeen Iedere week zijn duizenden mensen in onze gemeente actief betrokken bij sport- en beweegactiviteiten als beoefenaar, vrijwilliger of professional. We willen dat sporten en bewegen laagdrempelig, toegankelijk en vanzelfsprekend zijn. Wij willen ervoor zorgen dat alle inwoners mee kunnen doen. We geven extra aandacht aan inwoners die maatschappelijk kwetsbaar zijn, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen en een betekenisvol en gelukkig leven kunnen leiden. Sport en bewegen is hierbij een belangrijk onderdeel.

Doelstellingen a. Het vergroten van het aandeel bewoners dat regelmatig sport en beweegt We willen mogelijkheden creëren om inwoners, met of zonder beperking, in iedere levensfase aan sport en beweging te laten doen. We zetten in op het stimuleren van voldoende beweging bij de jeugd, bij ouderen en bij kwetsbare groepen.

Acties Vanuit het lokaal sportakkoord maken we een kennismaking met verschillende sporten en cultuur mogelijk We hebben in 2022 twee keer de 'sporthopper' georganiseerd, waarbij inwoners kennis kunnen maken met verschillende activiteiten. Wij organiseren en ondersteunen wandelgroepen in meerdere dorpen als toegankelijk beweegaanbod voor ouderen en kwetsbare doelgroepen Onder begeleiding van buurtsportcoaches worden in meerdere dorpen wekelijks wandelmomenten georganiseerd, waarbij mensen elkaar ontmoeten. Wij zetten buurtsportcoaches in om sport en bewegen onder te jeugd te stimuleren Een team van buurtsportcoaches is actief geweest om sporten en bewegen te bevorderen.

18

Indicatoren Aantal inwoners bereikt met buurtsportcoachactiviteiten 7.754

b. Het bevorderen van vitale en toekomstbestendige sportverenigingen We willen sportverenigingen ondersteunen bij het ontwikkelen van een passend en innovatief sportaanbod voor verschillende doelgroepen. Daarnaast helpen we verenigingen om knelpunten en zwakke plekken aan te pakken. Hiermee verbeteren we de kwaliteit van de sportverenigingen en het sportaanbod en stellen we de verenigingen in staat om bij te dragen aan het bereiken van een toename in de sportdeelname.

Acties Samen met sportverenigingen en andere partijen geven wij uitvoering aan het lokaal sportakkoord en ontplooien we initiatieven om verenigingen te versterken De klankbordgroep, bestaande uit verschillende partijen op het gebied van sport, heeft uitvoering gegeven aan het lokaal sportakkoord. Vanuit het lokaal sportakkoord zetten we een subsidieregeling op om (samenwerkings-) initiatieven van sportverenigingen te stimuleren Er zijn in 2022 tien subsidies verstrekt. Wij ondersteunen sportaanbieders bij het ontwikkelen van voldoende bestuurlijk en sporttechnisch kader door middel van de inzet van een verenigingsondersteuner Wij hebben verenigingen geholpen bij vraagstukken. De verenigingsondersteuner organiseert overleggen met meerdere verenigingen samen. Indicatoren Aantal gesubsidieerde initiatieven vanuit het sportakkoord 10

c. Het harmoniseren van het accommodatiebeleid We willen de basis leggen voor het harmoniseren van het accommodatiebeleid en eerlijke en eenduidige afspraken maken met sportverenigingen. We werken toe naar een toekomstbestendige sportinfrastructuur.

Acties Wij gaan afspraken met binnen- en buitensportverenigingen over eigendom, beheer en onderhoud van accommodaties verder harmoniseren in goed overleg met de verenigingen Deze actie is uitgesteld naar 2023. Wij voeren innovaties door om onze sportaccommodaties te verbeteren en aantrekkelijker te maken Alle sportparken zijn voorzien van automatische beregening. Fase 1 van de verduurzaming van sportcentrum de Kalkwijck is gerealiseerd. Verder hebben we nieuwe materialen (zoals airtrack, slacklines en pickleball) getest en aangeschaft.

19

2.1.5 Veiligheid op het gebied van wonen, werken en leven Algemeen Om onze inwoners een veilige woon- en leefomgeving te bieden werkt de gemeente samen met veiligheidspartners zoals politie, Openbaar ministerie, Veiligheidsregio en het Regionaal Informatieen Expertise Centrum (RIEC). Daarnaast werken we samen met inwoners, (maatschappelijke) instellingen, woningbouwcorporaties en ondernemers. We richten ons daarbij op de volgende vier veiligheidsthema’s uit het Integraal Veiligheidsbeleid 2021-2024: •

Aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit;

•

Effectieve verbinding veiligheid en zorg;

•

Veilige woon- en leefomgeving;

•

Maatschappelijke onrust of verdeeldheid bij overheidsbeslissingen.

Doelstellingen a. Aanpak georganiseerde en ondermijnende criminaliteit We hebben een aantal belangrijke ontwikkelingen in gang gezet in de aanpak op ondermijnende criminaliteit. Zo is er een kadernota ondermijnende criminaliteit ontwikkeld en vastgesteld door de raad. Verder is het drugs- en coffeeshopbeleid aangepast aan de geldende wet- en regelgeving en is het BIBOB-beleid ontwikkeld. •

Op 7 september 2022 is het BIBOB-beleid vastgesteld. In dit beleid worden enkele risicocategorieën genoemd waar we in beginsel de Wet BIBOB gaan toepassen. Naar aanleiding hiervan zijn we in 2022 van start gegaan met het toepassen van een BIBOB-toets bij de aanvraag van vergunningen. We zijn gestart met de exploitatievergunningen (Apv) en alcoholvergunningen. In 2022 zijn er twee BIBOB-toetsen uitgevoerd. Op deze wijze wordt voorkomen dat we strafbare feiten faciliteren en onrechtmatig verkregen voordelen gebruiken.

•

Er wordt toezicht gehouden op de naleving van de exploitatievergunningen en alcoholwetvergunningen aan de hand van meldingen. Indien nodig handhaven we.

•

Het afgelopen jaar heeft de burgemeester zes drugspanden gesloten op grond van artikel 13b Opiumwet. Door deze sluitingen zijn de desbetreffende panden onttrokken aan het criminele circuit en maakt de burgemeester kenbaar dat we drugscriminaliteit niet tolereren.

•

De burgemeester heeft een informatieve brief over drugscriminaliteit naar ongeveer 380 verhuurders gestuurd die actief zijn in onze gemeente. In de brief staan tips hoe verhuurders signalen van drugscriminaliteit kunnen herkennen en wat ze kunnen doen om drugscriminaliteit in hun huurpanden te voorkomen.

•

Het Lokaal Informatieoverleg (LIO) is doorontwikkeld en stevig gepositioneerd. Via deze overlegvorm, wat voorheen ook als Casustafel Ondermijning werd aangeduid, hebben deelnemers de mogelijkheid nieuwe signalen van ondermijning te melden. Hierdoor kunnen we sneller handelen.

•

In het laatste kwartaal van 2022 is er nauw samengewerkt met gemeente Groningen en ketenpartners Belastingdienst, politie, Arbeidsinspectie, Omgevingsdienst Groningen en RDW( Rijksdienst voor wegverkeer) om integrale controles van autogaragebedrijven voor te bereiden. De eerste controle gaat in 2023 plaatsvinden.

•

Er zijn stevige regionale samenwerkingsverbanden neergezet. Dit hebben we bereikt door structureel overleg, informatie- en kennisuitwisseling en de voorbereiding van gezamenlijke projecten.

•

Vanaf 1 december 2022 werken we samen met Meld Misdaad Anoniem. Hierdoor ontvangen we relevante signalen over (ondermijnende) criminaliteit.

20

b. Effectieve verbinding veiligheid en zorg •

De samenwerking en afstemming tussen veiligheid en zorg krijgt meer vorm en inhoud. Zo is er een vast aanspreekpunt voor veiligheids-en zorgvraagstukken. Vanuit het sociaal domein wordt deelgenomen aan het tactisch veiligheidsoverleg. Op inhoud vindt er gerichte samenwerking plaats in de aanpak op jeugdproblematiek en casuïstiek. Er is een bestuurlijk overleg zorg en veiligheid gestart om gezamenlijk te werken aan prioritering en beleidsontwikkeling.

•

Samen met ketenpartners is volgens de werkwijze van het ‘AVE model’ (Aanpak Voorkomen Escalatie) gewerkt aan schrijnende en complexe casuïstiek met overlast gevend en crimineel gedrag. Daarnaast is passende ondersteuning en begeleiding geboden op gebied van zorg en repressie.

•

Door intensieve samenwerking met jeugd- en jongerenwerkers, reclassering, bureau Halt, leerplicht, politie en sociaal team is ingezet op de aanpak van problematische jeugd (groepen).

c. Veilige woon- en leefomgeving •

Het kamerverhuurbeleid wordt ontwikkeld en op het gebied van toezicht en handhaving is er extra aandacht besteed aan veiligheid.

•

Per 2022 is de veiligheidsregisseur gestart in het NPG-project Verbeteren veiligheid MiddenGroningen. Voor de NPG-projecten verwijzen we naar paragraaf 2.5.2.

•

Er zijn diverse meldingen gedaan van huiselijk geweld. In 4 situaties is er een huisverbod opgelegd.

•

Met een gerichte multidisciplinaire voorbereiding is de jaarwisseling relatief rustig verlopen. Naast terugdringing van afvalverbranding en het verminderen van schade aan gemeentelijke eigendommen is ook ingezet op het voorkomen van overlast door jongeren.

d. Maatschappelijke onrust Voor het thema maatschappelijke onrust is in Noord-Nederland vanuit het Regionaal Bestuurlijk Politie Overleg (RBPO) de samenwerking gezocht met universiteiten en kennisinstituten. Dit heeft geleid tot een tweetal onderzoeken: •

Een verdiepende analyse van maatschappelijke onrust in Noord-Nederland. Het betreft een casusonderzoek naar de casus zoutwinning in de Waddenzee bij Harlingen en de casus Windmolenpark N33.

•

Het onderzoeksrapport fenomeenanalyse extremisme Noord-Nederland.

Deze onderzoeken geven gemeenten, politie en Openbaar Ministerie nader inzicht in de fenomenen en een handelingsperspectief voor bestuurders en uitvoerenden. •

Indien inwoners geconfronteerd worden met een (voorgenomen) besluit over hun leefomgeving, is het belangrijk om hierover in gesprek te gaan, signalen van onrust vroegtijdig op te merken en hiernaar te handelen. Dit kwam onder andere naar voren met het inrichten van opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen en de start van een noodopvanglocatie voor asielzoekers in Zuidbroek.

•

De komst van een noodopvanglocatie voor 500 asielzoekers heeft geleid tot enige maatschappelijke onrust. Dit uitte zich onder meer in diverse demonstraties die vooraf niet bekend waren. Deze waren niet gemeld en hiervoor was ook geen aanvraag ingediend. Er werd een WOM-beschikking (Wet Openbaarheid Manifestaties) uitgereikt om het demonstreren mogelijk te maken en de openbare orde en veiligheid te borgen. Met een goede voorbereiding, waaronder de beschrijving van scenario’s en een risicoanalyse en in goede samenwerking met de politie, zijn deze demonstraties op verantwoorde wijze verlopen.

21

2.1.6 Fysieke leefbaarheid Algemeen De openbare ruimte is dé plek waar onze inwoners, ondernemers en bezoekers elkaar ontmoeten, naar het werk gaan, spelen, sporten en ontspannen. Hierin bevinden zich onze kapitaalgoederen zoals wegen, bruggen, parken, speelplaatsen, lantaarnpalen en stoplichten. Naast het dagelijks beheer en onderhoud realiseren we ook nieuwe projecten. Het gaat bijvoorbeeld om de versterkingsopgave, de wijken Gorecht en Vosholen, de te ontwikkelen zonneparken en het scholenprogramma. We blijven verbeteren, bijvoorbeeld door een volledige en actuele meerjarenonderhoudsplanning op te stellen. Hierbij kijken we naar wat op welke plek nodig is.

Doelstellingen a. Afval: Wij geven uitvoer aan het vastgestelde beleidsplan We zijn gestart met Jewel en LZP (Logistiek Zonder Papier). Jewel is een routeprogramma waarin routes samengesteld kunnen worden. Ook kunnen we de voortgang van de route volgen. Met behulp van Jewel worden routes geoptimaliseerd en kunnen we de voortgang volgen zodat we bij tegenslag extra auto’s per route kunnen inzetten. Met LZP worden vrachtbrieven digitaal samengesteld en melden we ons digitaal aan bij ontvangers van afvalstoffen. In het voorjaar is de evaluatie van het afvalbeleid uitgevoerd. De rapportage is in het najaar aangeboden en is op 9 maart 2023 behandeld in uw raad. De uitkomsten van de evaluatie zullen de basis vormen voor nog meer efficiency. Uit de evaluatie blijkt dat de inzet van de afvalcoach een waardevolle schakel is in de afvalinzameling. Ook in 2022 hebben we ingezet op participatie en betere scheiding. We zijn gestart met een pilot om meer informatie en controle te krijgen. Hiervoor is een afvalpark ingericht achter het Huis van Cultuur en Bestuur met onder andere slimme verlichting reagerend op beweging en daaraan gekoppeld een gesproken boodschap. Uitbestedingsonderzoek afvalinzameling Berenschot In 2022 is opdracht gegeven aan Berenschot om een vervolgonderzoek te doen in de vorm van een marktverkenning onder andere op het taakgebied Afval.

De voor- en nadelen en de kansen en risico’s van een eventuele uitbesteding zijn in kaart gebracht. De conclusie is dat een eventuele uitbesteding meer nadelen en risico’s met zich meebrengt dan voordelen en kansen. We hebben voorgesteld om de afvalinzameling en -verwerking blijvend door de eigen organisatie te laten uitvoeren. Uw raad is hierover met een brief geïnformeerd.

Acties Evalueren van het afvalbeleid De evaluatie is afgerond en wordt in 2023 behandeld door uw raad. Implementeren van een aangepaste en efficiëntere afvalinzameling Er zijn voor 2022 kleine aanpassingen doorgevoerd. Stimuleren afvalscheiding onder andere met behulp van de afvalcoaches We blijven de inwoners stimuleren om afval te scheiden door middel van de afvalcoaches. Uitwerken van de conclusies en aanbevelingen vanuit de evaluatie van het afvalbeleid De evaluatie is afgerond. De conclusies en aanbevelingen zijn nog niet uitgewerkt.

b. Groen en Spelen: Onderhoud en beheer uitvoeren conform vastgestelde rapport en beleidsplan spelen Uw raad heeft in 2022 € 2 miljoen euro gereserveerd voor het beheer van de openbare ruimte. Hiervan is een gedeelte bestemd voor groen. Om deze middelen daadwerkelijk te verkrijgen is een plan opgesteld. Met deze extra middelen zullen we na besluitvorming in 2023 van uw raad in staat zijn om de ambities van het vastgestelde beleid te volgen. Alle speeltoestellen zijn gekeurd en waar nodig gerepareerd.

22

Acties Uitvoeren inspecties beeldkwaliteit Deze is uitgevoerd. Uitvoeren inspecties speeltoestellen Deze is uitgevoerd. Uitvoering geven aan projecten zoals Oosterpark, Drevenbos en Dorpspark de Akkers We hebben uitvoering gegeven aan en meegedacht over deze projecten.

c. Kunstwerken en Beschoeiingen: Wij beheren en onderhouden de kunstwerken en beschoeiingen Het formuleren van het beleid kunstwerken heeft vertraging opgelopen. De inspecties voor kunstwerken en beschoeiingen zijn uitgevoerd. Na validatie wordt in 2023 het beleid opgesteld en aangeboden aan uw raad. Hierin is de wijze van het beheer en onderhoud opgenomen. We houden rekening met de uitkomsten van de meest recente inspecties. Een aantal kunstwerken hebben we vervangen/gerenoveerd. Voorbeelden hiervan zijn de Middelste Klap te Kiel-Windeweer, Groene Dijkbrug te Slochteren en Groevebrug te Overschild. Bij de Eendrachtsbrug te Hoogezand/KielWindeweer zijn de werkzaamheden gestart. Ook zijn we gestart met de voorbereiding van de renovatie van het Rijksmonument Schaive Klabbe te Muntendam.

Acties Onderhouden van onze kunstwerken zodat deze veilig blijven Vanuit inspecties zijn er bij een aantal kunstwerken passende maatregelen genomen. Opstellen van een integrale meerjaren onderhoudsplanning/beheerplan Dit zal volgen op het vast te stellen beleidsplan Kunstwerken. Uitwerken van het vastgestelde beleid Het beleid is nog niet vastgesteld.

d. Openbare verlichting: Wij beheren en onderhouden de openbare verlichting conform het vastgestelde beleidsplan We hebben uitvoering gegeven aan de meerjarenplanning voor het onderhoud van de armaturen en verlichting. Het vervangingsplan 2021 is volledig uitgevoerd en het plan voor 2022 voor het grootste gedeelte. Hierdoor is steeds meer oude conventionele verlichting vervangen door energiezuinige Led-varianten. Om defecten aan de verlichting tijdig te signaleren zijn alle nieuwe lichtmasten verbonden met een eigen communicatienetwerk. Ook is het dagelijks beheer, afhandeling storingen, met een raamcontract voor vier jaar aanbesteed en gegund. Het onderhoudscontract is ook voor vier jaar vergund vanaf 2023. Daarnaast zijn we de voorbereidingen gestart voor het schadecontract die we in 2023 gaan aanbesteden. Het schadecontract zal ook afgesloten worden voor het afwikkelen van alle schades in de openbare ruimte.

Acties Opstellen nieuw onderhoudsbestek Dit is opgesteld en de aanbesteding is afgerond.

e. Riolering/Water: Wij beheren en onderhouden het riolenstelsel conform het vastgestelde afvalwaterbeleidsplan In 2022 hebben we voornamelijk schades gerepareerd en obstakels verwijderd, zoals boomwortels, om de doorvoer te garanderen. Daarnaast hebben we rioolleidingen gerenoveerd die uit het plan naar voren kwamen. De straten worden, waar mogelijk, klimaatbestendig ingericht. Vanuit de beoordeling van de inspecties van gemalen hebben we 24 hoofdgemalen gerenoveerd. De uitvoeringsagenda klimaatadaptatie is voorbereid en uitgewerkt en zal in 2023 aangeboden worden aan uw raad. Het conceptbeleidsplan water hebben we in 2022 niet kunnen afronden.

23

Acties Afsluiten van raamovereenkomsten renovatie, reiniging en inspectie Deze is afgesloten. Opstellen beheerplan kolken en vegen Hier zijn we in 2022 niet aan toegekomen vanwege andere werkzaamheden/prioriteiten. Opstellen beleidsplan Water De voorbereidingen zijn gestart. Opstellen uitvoeringsagenda klimaatadaptatie Deze is opgesteld en zal in 2023 aangeboden worden aan uw raad. Opzetten van risicogericht beheer We betrekken dit bij het nieuw vast te stellen beleidsplan Water.

f. Wegen: Wij beheren en onderhouden het areaal zoals vastgelegd in de beleidsplannen Wegen en Gladheidsbestrijding We hebben de wegen, bermen, sloten en openbare verlichting onderhouden in lijn met de vastgestelde beleidsplannen. Alle wegen zijn geïnspecteerd en we hebben het beheer en onderhoud uitgevoerd op basis van prioritering.

Acties Het afsluiten van een raamovereenkomst groot onderhoud asfalt We zijn gestart met het opstellen van het bestek. Het afsluiten van een raamovereenkomst groot onderhoud elementen verharding De huidige overeenkomst eindigt april 2023. Het opstellen van een meerjaren onderhoudsplanning Het noodzakelijke onderhoud is uitgevoerd op basis van de inspectie in 2021. Het uitvoeren van een inspectie naar hoe onze wegen er op het eerste gezicht uitzien We zijn gestart met de voorbereidingen om in 2023 de helft van het areaal te inspecteren. Dit doen we in samenwerking met de gemeente Groningen. Het uitvoeren van een onderzoek naar hoe lang onze wegen nog goed zijn Dit onderzoek is uitgevoerd. Het uitwerken inspecties halfverharding (zoals grind) naar een beheerplan Voor de halfverharding zijn geen middelen beschikbaar. We hebben wel veiligheidsmaatregelen moeten nemen. Een aantal kritische punten pakken we op in het kader van de visie vrijetijdseconomie. Indicatoren Wegen: indicator CROW kwaliteitsniveau A+, A, B, C, D,

24

2.1.7 Verplichte beleidsindicatoren (BBV) De verplichte beleidsindicatoren van het programma Dorpen en Wijken zijn opgenomen in onderstaande tabel. Naam indicator

Eenheid

Verwijzingen Halt

Aantal per 1.000 jongeren

Winkeldiefstallen

Geweldsmisdrijven

Diefstallen uit woning

Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte

Aantal per 1.000 inwoners

Aantal per 1.000 inwoners

Aantal per 1.000 inwoners

Aantal per 1.000 inwoners

Niet-sporters

%

Omvang huishoudelijk restafval

Kg/inwoner

Hernieuwbare elektriciteit

Nieuw gebouwde woningen

%

Aantal per 1.000 woningen

Peiljaar

M-G

2021

8,0

Nederland 8,0

2020

9,0

11,0

2019

8,0

13,0

2018

11,0

12,0

2021

0,7

1,8

2020

0,7

2,0

2019

0,5

2,3

2018

0,9

2,2

2021

3,3

4,3

2020

3,4

4,6

2019

4,0

4,9

2018

4,7

4,8

2021

1,8

1,3

2020

1,0

1,8

2019

2,3

2,3

2018

1,7

2,5

2021

5,8

6,0

2020

6,0

6,3

2019

6,1

5,9

2018

5,3

5,4

2020

59,7%

49,3%

2016

57,9%

48,7%

2021

136

169

2020

137

170

2020

33,1%

26,8%

2019

9,7%

20,0%

2018

3,0%

17,5%

2017

2,1%

16,3%

2021

5,4

8,9

2020

9,9

8,9

2019

1,5

9,2

2018

5

8,6

25

2.1.8 Financieel overzicht Omschrijving

realisatie 2021

Primitief begroot 2022

Begroot na wijziging 2022

realisatie 2022

Verschil 2022

Openbare ruimte

8.183

8.130

Cultuur

5.886

6.044

8.346

8.561

-215 N

6.452

6.261

Sport

3.878

191 V

4.527

4.691

4.396

Openbaar Groen

295 V

5.698

5.865

6.685

6.667

18 V

Riolering

4.585

4.319

4.310

4.835

-525 N

Afval

6.954

7.473

7.298

7.941

-644 N

Milieu

2.351

2.494

3.075

2.600

475 V

548

505

503

492

12 V

38.084

39.358

41.359

41.753

-393 N

Openbare ruimte

514

321

419

535

116 V

Cultuur

456

564

947

1.014

67 V

Sport

1.878

976

1.432

742

-690 N

Lasten

Begraafplaatsen Totaal lasten Baten

Openbaar Groen

190

92

297

346

49 V

Riolering

5.640

5.649

5.667

5.897

230 V

Afval

7.929

7.683

7.535

8.027

492 V

Milieu

129

0

576

157

-419 N

Begraafplaatsen

470

423

425

400

-25 N

Totaal baten

17.206

15.707

17.298

17.117

-180 N

Saldo voor bestemming

-20.878

-23.650

-24.062

-24.635

-573 N

Mutatie reserves stortingen

358

0

0

0

0

onttrekkingen

932

148

1.230

1.014

-216 N

Totaal mutatie reserves Saldo na bestemming

574

148

1.230

1.014

-216 N

-20.304

-23.503

-22.832

-23.621

-789 N

Toelichting: N = nadelig verschil en V = voordelig verschil bedragen x € 1.000

Toelichting Openbare ruimte Lasten (€ 215.000 nadelig): Er is € 40.000 meer uitgegeven voor gladheidsbestrijding door de extra inzet van personeel, het inmeten van gladheidsroutes en het bijplaatsen van een gladheidmeldsysteem (GMS). Daarnaast zijn er hogere lasten door schades, spoedherstelwerkzaamheden, advieskosten aanpak oevers en de inzet van extra personeel ten behoeve van bruggen, tunnels, beschoeiing en steigers van in totaal € 249.000. Ook zijn er meer lasten van € 20.000 voor ingeleend personeel door een toename in het aantal verleende vergunningen voor telecommunicatie en kabels en leidingen. Door onvoldoende capaciteit konden diverse onderhoudsprojecten (verharding) niet worden uitgevoerd hetgeen een éénmalig voordeel geeft van € 132.000. De overige afwijkingen in de lasten tellen op tot een nadeel van € 38.000. Baten (€ 116.000 voordelig): We hebben meer vergunningen voor telecommunicatie en kabels en leidingen verleend dan verwacht. Hierdoor zijn € 85.000 extra legesinkomsten ontvangen. De kostendekkendheid van de leges telecommunicatie en kabels en leidingen is hierdoor in 2022 verbeterd, zie paragraaf Lokale heffingen. Daarnaast hebben we door schades aan objecten in de openbare ruimte € 54.000 meer inkomsten uit de schadeverzekeringen ontvangen. De overige afwijkingen in de baten tellen op tot een nadeel van € 23.000.

Cultuur Lasten (€ 191.000 voordelig): Er is € 63.000 minder subsidie voor coronacompensatie verstrekt aan cultuurorganisaties en wijken en dorpscentra. De duur en de effecten van coronabeperkingen zijn in 2022 beperkt gebleven. Met het ontwikkelen van een kerkenvisie om waardevolle en leegstaande kerkgebouwen een nieuwe toekomst te geven is niet gestart. Door krapte in de markt hebben we in 26

2022 de opdracht niet weg kunnen zetten. Het incidenteel budget van € 75.000 wat in het kader van de overhevelingsvoorstellen beschikbaar is gesteld, is niet uitgegeven. Overige afwijkingen op cultureel erfgoed en archeologie tellen op tot een voordeel van € 53.000. Sport Lasten (€ 295.000 voordelig): Het slopen en afboeken van twee gymlokalen heeft niet in 2022 plaatsgevonden, hierdoor ontstaat een voordeel van € 141.000. Deze kosten zouden worden gedekt door een onttrekking uit een reserve. Die onttrekking is ook niet geboekt in 2022. Daardoor heeft dit per saldo geen effect op het resultaat. De lasten voor het Lokaal Sportakkoord zijn € 59.000 lager uit gevallen vanwege een lagere realisatie op subsidieverstrekking, omdat er minder aanvragen zijn binnengekomen dan verwacht. Voor uitbestede werkzaamheden en meerjarenonderhoud aan sportaccommodaties is € 88.000 minder besteed vanwege duurzaamheidsplannen aan de gebouwen. Overige afwijkingen in de lasten tellen op tot een voordeel van € 7.000. Baten (€ 690.000 nadelig): Tegenover de lagere lasten voor het Lokaal Sportakkoord, staat een lagere specifieke uitkering van € 59.000. Via de specifieke uitkering Stimulering sport wordt btw terugontvangen voor sportinvesteringen en exploitatie. Hiermee moeten we onze investeringen en budgetten verlagen. In 2022 heeft dit ook plaatsgevonden voor eerdere jaren.