03. Begroting 2023-2026 Midden-Groningen

Ook in 2023 voeren we beheersmaatregelen uit om te zorgen dat jeugdhulp beter en goedkoper wordt. Vanuit het Nationaal Programma Groningen lopen projecten die betrekking hebben op jeugd Vanuit het NPG wordt er gewerkt aan een goede toekomst voor iedereen. De projecten JIM, Tijd voor Toekomst en Moeders van Midden-Groningen zijn er voor onze kinderen en jongeren. Daarnaast dragen ze bij aan sociale veerkracht en is er verbinding met andere projecten zoals NPG Bevordering sociale veerkracht en NPG Ervaringsdeskundigen in armoede en sociale uitsluiting. De NPG-projecten zijn verder uitgewerkt in 2.5.2. Rekenkamerrapport In juni 2022 is er een rekenkamerrapport uitgebracht. Daarin worden vier aanbevelingen gedaan voor het verbeteren van het jeugdbeleid en de positie van de gemeenteraad. Samengevat: stel strategische meerjarige doelen op, zorg voor een consequente beleidslijn, maak een apart 44

programma voor jeugd en rapporteer met regelmaat over voortgang rondom jeugdbeleid. Deze adviezen worden meegenomen in het raadsprogramma. Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming De ministeries van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en Justitie en Veiligheid werken aan een toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Gezinnen worden nu te weinig gezien en gehoord. De ministeries willen dat de jeugdbescherming effectiever en slimmer wordt georganiseerd. Het toekomstscenario gaat uit van vier basisprincipes: gezinsgericht, rechtsbeschermend en transparant, eenvoudig en lerend. De verandering van jeugd en gezinsbescherming zal 5 tot 10 jaar duren. Er zijn proeftuinen gestart om ervaring op te doen met de nieuwe manier van werken. Het Rijk onderzoekt wat wel en niet werkt. Daardoor wordt er kennis ontwikkeld voor de fase erna. In onze regio is geen proeftuin. De ontwikkeling heeft wel invloed op hoe we jeugd en gezinsbescherming (moeten) organiseren. Beweging van nul We ondersteunen de landelijke Beweging van nul. Met ons jeugdbeleid zetten we actief in op het doel " 0 kinderen die niet optimaal thuis opgroeien." Doelstellingen a. Investeren in laagdrempelige opvoed- en opgroeiondersteuning We investeren in voorzieningen die gezinnen helpen bij het opgroeien en opvoeden. Daarmee voorkomen we dat kleine problemen groot worden.

We dragen uit dat sommige dingen bij het gewone leven horen. Dat deze normaal zijn. We maken gebruik van de krachten en talenten van ouders en kinderen en zetten in op de brede kring rondom gezinnen. Indicatoren Preventie Voor de diensten Nu Niet Zwanger, Stevig Ouderschap en Voorzorg houden we bij hoeveel deelnemers hier gebruik van maken.

• •

We streven naar een stijging van het aantal trajecten OJG; We streven naar een stijging van het aantal vraaggezinnen en koppelingen binnen project buurtgezinnen.

45

Acties We continueren de inzet Ondersteuning Jeugd en Gezin De Ondersteuning Jeugd en Gezin (OJG) blijft. Op basis van monitoringsgegevens voeren we gesprekken met de OJG-ers, huisartsen en de sociale teams om te kijken hoe we de meerwaarde van OJG-ers kunnen vergroten. We nemen aanvullende diensten af van de GGD rondom jeugd De GGD heeft het grootste deel van de kinderen tot 18 jaar in beeld. Ze kunnen hierdoor makkelijk signaleren en laagdrempelig ondersteuning aanbieden. De afspraken die we maken leggen we vast in een dienstverleningsovereenkomst (DVO). We evalueren de extra inzet op basis van monitoringsgegevens en sturen bij waar nodig. In 2023 blijven we vanuit Jeugd inzetten op Nu Niet Zwanger, Stevig Ouderschap en Voorzorg. We investeren in kansengelijkheid We blijven samenwerken binnen de lokale coalitie Kansrijke Start waarin we de medische en sociale wereld met elkaar verbinden. Het komend jaar willen we meer samenwerken met het onderwijs. Inzetten op laagdrempelige voorzieningen We (ver)volgen de pilot Buurtgezinnen en onderzoeken welk aanbod laagdrempelig kan worden ingezet en toegankelijk is voor alle ouders. b. Ontwikkelen van een aanpak rondom huiselijk geweld en kindermishandeling We gaan verder met de doorontwikkeling van de aanpak rondom huiselijk geweld en kindermishandeling. We gaan inzetten op het vergroten van de kennis rondom onveiligheid in gezinnen.

Door beter te kijken wat er in een gezin speelt en waar de risico's op onveiligheid liggen, willen we deze risico's verkleinen. Op het moment dat er onveiligheid speelt, gaan we dát inzetten wat nodig is om te komen tot duurzame veiligheid. Daarnaast zetten we in het op het bevorderen van de deskundigheid bij professionals, zodat zij de kennis hebben om inwoners op een passende manier te ondersteunen. Indicatoren Veiligheid

We streven naar een daling van het aantal betrokken kinderen bij huiselijk geweld en kindermishandeling.

46

Score zelfscan In 2023 willen we op alle kwaliteitsstandaarden een voldoende scoren. Score Zelfscan gemeente Midden-Groningen 2021:

Acties We bevorderen de deskundigheid van de professionals in de sociale teams We zorgen voor deskundigheidsbevordering van onze professionals. Dat doen we door te investeren op traumasensitief werken en te werken met een goede (verklarende)analyses. We zorgen dat medewerkers in de sociale teams goede handvatten hebben om goed te handelen wanneer er sprake is onveiligheid in een gezin. We geven voorlichting aan inwoners over huiselijk geweld en kindermishandeling We geven voorlichting aan onze inwoners. We helpen ze om onveiligheid te herkennen. We zorgen dat ze weten wat ze kunnen doen bij signalen van huiselijk geweld of kindermishandeling. We doen mee aan de regionale en landelijke publiekscampagnes. En lokaal wordt onder andere door middel van kunst en cultuur aandacht gevraagd voor het onderwerp. Ook binnen het onderwijs wordt aandacht gegeven aan onveiligheid. We verbeteren de samenwerking met ketenpartners We zorgen voor een goede ketensamenwerking rondom (on)veiligheid. We hebben goede afspraken met de Jeugd Gezondheidszorg, Veilig Thuis, de Gecertificeerde Instellingen en de Raad voor de Kinderbescherming. De afspraken leven we na. We zorgen voor voldoende passend hulpaanbod voor betrokkenen rondom huiselijk geweld en kindermishandeling We brengen in kaart welk aanbod nu beschikbaar is binnen onze gemeente.

Op basis daarvan kijken we welk aanbod effectief is en welk aanbod mist. Hier betrekken we verschillende partners bij. c. Verbeteren van de jeugdhulp Het uitgangspunt voor onze beleidsontwikkeling is dat we jeugdhulp beter en goedkoper organiseren. Daardoor verbeteren we de jeugdhulp voor gezinnen, neemt sociale veerkracht toe, houden we jeugdhulp betaalbaar en werken we aan de transformatie van het sociaal domein.

47

Indicatoren Verbeteren jeugdhulp Naam indicator

2018

2019

2020

2021

Aantal unieke cliënten met minimaal één jeugdhulpindicatie

2.046

2.031

1.891

1.988

Saldo in- en uitstroom jeugdhulp ten opzichte van het vorige jaar

-

-15

-140

111

Gemiddeld rapportcijfer hulp

-

7,6

7,8

-

Aantal uithuisplaatsingen (JB Noord)

-

9+5 verlengingen

18 + 4 verlengingen

8 + 10 verlengingen

• •

We streven naar een daling van het aantal cliënten met een indicatie jeugdhulp. We streven naar een daling van het aantal uithuisplaatsingen.

Acties Beheersmaatregelen jeugdhulp De kosten voor jeugdhulp stijgen jaarlijks. Dat is een langdurige landelijke trend. We ontwikkelen beheersmaatregelen en voeren deze uit. Daarbij kijken we bijvoorbeeld naar de top 15 cliënten en naar jeugdhulp voor groepen in plaats van het individu. We monitoren de effecten van de beheersmaatregelen. Daardoor zien we direct wat het effect is en in welke mate het bijdraagt aan beheersen van de kosten. We organiseren een deel van de jeugdhulp lokaal We onderzoeken samen met andere gemeenten uit de regio welke (doel)groepen een eigen aanpak verdienen. Denk daarbij aan gezinnen die leven in armoede en jeugdhulp nodig hebben of gezinnen waar problemen zijn door een Licht Verstandelijke beperking. We doen dit onderzoek met jeugdhulpaanbieders, onderwijs en cliënten. Daarna kijken we hoe we de aanpak in MiddenGroningen kunnen waarmaken. Een onderdeel daarvan is dat we zelf afspraken maken met jeugdhulp aanbieders over hun inzet in onze gemeente. We ontwikkelen het toezicht op jeugdhulp We ontwikkelen een beter werkproces voor het toezicht op jeugdhulp. We gaan opgavegericht werken. Dat doen we in samenhang met het toezicht op de Wmo, Beschermd Wonen en op calamiteiten en geweld. We starten op kleine schaal, zodat we ervaring opdoen en het toezicht op jeugd steeds verder kunnen ontwikkelen.

We versterken de verbinding onderwijs en zorg We brengen de behoeftes op het snijvlak onderwijs-zorg in kaart en op basis daarvan kijken we welke ontwikkelingen nodig zijn. We werken samen met alle Groninger gemeenten aan een dekkend landschap van (hoogspecialistische) jeugdhulp We hebben binnen de jeugdhulpregio de verantwoordelijkheid om te zorgen voor een dekkend en goed functionerend jeugdhulplandschap. Dat betekent dat er voldoende jeugdhulp aanbod beschikbaar is. In 2023 werken we samen met de andere gemeenten, onderwijs en jeugdhulp aanbieders aan deze opgave. We zorgen dat overal goede jeugdhulp beschikbaar is en organiseren dat op passen de schaal. Dat is soms lokaal, soms in de jeugdhulpregio en soms in samenwerking met andere jeugdhulpregio's of landelijk. In 2023 werken we als jeugdhulpregio ook aan de inkoop van hoog-specialistische jeugdhulp.

48

2.2.5 Onderwijs en onderwijshuisvesting Inleiding In Nederland zijn de besturen van scholen verantwoordelijk voor het verzorgen van onderwijs. Als gemeente ondersteunen we het onderwijs. De gemeente heeft een aantal wettelijke taken: zorgen voor goede en veilige schoolgebouwen, regelen van vervoer voor leerlingen en controleren op de naleving van de leerplicht. Ook zorgen we samen met het onderwijs voor een goede samenwerking tussen jeugdhulp en onderwijs. Zo krijgen leerlingen die zorg nodig hebben, de goede ondersteuning. We willen iedereen zoveel mogelijk gelijke kansen bieden in het onderwijs. Achterstanden proberen we al op jonge leeftijd te voorkomen. We willen dat alle peuters met een goede start aan het basisonderwijs beginnen. Peuters die een duwtje in de rug nodig hebben, kunnen extra uren naar de peuterspeelzaal. Daar krijgen ze een ondersteunend taal en reken aanbod. Samen met de peuteropvang en de schoolbesturen werken we aan opvang en onderwijs dat goed op elkaar aansluit en dat aansluit bij de leerlingen. We willen kinderen en jongeren uitdagen hun talenten te ontwikkelen en hen zo goed mogelijk voorbereiden op de toekomst. Hiervoor verbinden we het onderwijs met welzijn, sport en cultuur. Ook aan volwassenen bieden we de mogelijkheid om zich te blijven ontwikkelen. Dit doen we met onze aanpak laaggeletterdheid.

De oorlog in Oekraïne zorgt over de hele wereld voor grote problemen. Veel mensen uit Oekraïne zijn gevlucht door de oorlog. Zij worden in heel Europa opgevangen. Ook wij vinden het belangrijk om mensen uit Oekraïne een plek te geven en om Oekraïense kinderen onderwijs te geven. Hoe we dit onderwijs regelen, staat in paragraaf 2.2.6 Participatiewet. Ambities Iedereen krijgt de kans zijn talenten zo goed mogelijk te ontwikkelen. Trends en ontwikkelingen We zetten ons extra in voor onderwijs. Dat doen met het project Tijd voor Toekomst, vanuit het Nationaal Programma Groningen. Zeven basisscholen, waar kinderen dat het hardst nodig hebben, doen hieraan mee. Ze zetten extra tijd in voor talentontwikkeling, verminderen van achterstanden, bevordering van lichamelijke en mentale gezondheid en het vergroten van hun blik op de wereld. Ook de Regiodeal Oost-Groningen draagt ook bij aan dit project. De inhoud van dit project wordt verder beschreven in programma 2.5. Programma Gevolgen gas -en zoutwinning en lokaal programma NPG. We zijn door het Ministerie van OCW uitgekozen als koploper voor een Rijke schooldag. Dat betekent dat we vanaf 2023 extra budget krijgen voor dit programma. We voeren het Nationaal Programma Onderwijs uit. Dit is een budget van het Ministerie van Onderwijs om de gevolgen van de coronacrisis voor leerlingen op te vangen.

Zowel scholen als gemeenten ontvangen geld om aan dit doel te besteden. In overleg met het onderwijs ondersteunen wij als gemeente zoveel mogelijk hun plannen zodat we de krachten bundelen. We hebben in 2022 met kinderopvang en onderwijspartners bepaald hoe we de onderwijskansen van kinderen in Midden-Groningen nog beter kunnen vergroten. We hebben een aantal maatregelen afgesproken. In de periode 2023-2026 gaan we die maatregelen uitwerken en uitvoeren. Doelstellingen a. Kinderen maken een goede start in het onderwijs Alle kinderen in onze gemeente moeten een goede start kunnen maken in het (basis)onderwijs. Kinderen met een risico op achterstand kunnen meedoen aan stimulerende programma's in de peuteropvang (Voorschoolse Educatie, VE). Die risico's worden zo snel mogelijk herkend en van de doelgroepkinderen neemt meer dan 75% deel aan deze programma's (VE). Het aanbod is van goede

49

kwaliteit en er is veel aandacht voor samenwerking met ouders en een goede overdracht van informatie naar het basisonderwijs. We investeren extra in het bevorderen van de taalleesontwikkeling. Indicatoren • Percentage van de scholen dat resultaatgegevens heeft aangeleverd. We willen dat minimaal 80% van de scholen de resultaatgegevens aanlevert. • Aantal scholingen en aantal kwaliteitsoverleggen. • Aantal aanbieders van voorschoolse educatie die een pedagogisch beleidsmedewerker hebben. Alle aanbieders van voorschoolse educatie hebben een pedagogisch beleidsmedewerker. • Aantal indicaties voor VVE. Het aantal indicaties is gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar. • Aantal deelnemers aan VVE en peuteropvang. Het aantal deelnemers aan VVE en peuteropvang stijgt ten opzichte van het voorgaande jaar. • Percentage van de doelgroep dat bereikt is. Het doelgroepbereik is minimaal 80%. • Percentage van de VE-ouders dat deelneemt aan VVE thuis. We geven uitvoering geven aan 7 groepen VVE thuis, waarbij minimaal 60% van de VE-ouders deelnemen. • Aantal deelnemende locaties voor peuteropvang en scholen en aantal deelnemende kinderen (Subsidieverantwoording bibliotheek). Acties We houden toezicht op de kwaliteit van de kinderopvang Wij hebben de wettelijke taak om toezicht te houden op de kinderopvang.

GGD Groningen inspecteert jaarlijks alle locaties voor buitenschoolse opvang, kinderdagverblijven en gastouderbureaus. Alle nieuwe gastouders worden ook geïnspecteerd. Ten slotte inspecteert de GGD jaarlijks 15% van de bestaande gastouders. Als de GGD een tekortkoming vindt, handhaven wij. Op die manier houden we de kinderopvang veilig. We verbeteren de kwaliteit van Voorschoolse Educatie We investeren extra in pedagogisch beleid en kwaliteitsverbetering van VE. Elke aanbieder heeft een pedagogisch beleidsmedewerker voorschoolse educatie. Er is een coördinerend kwaliteitsmedewerker VVE en structureel kwaliteitsoverleg tussen de kwaliteitsmedewerker en de pedagogisch beleidsmedewerker over samen vastgestelde kwaliteitsdoelen. De effecten van het aanbod worden gevolgd door de ontwikkelingsgroei te meten in het onderwijs. We vergroten het bereik van de doelgroep voor voorschoolse educatie Kinderen die dit nodig hebben moeten zoveel mogelijk deelnemen aan Voorschoolse Educatie. Met de peutermonitor krijgen we een beter beeld van de afname van VVE en spreiding over locaties. Dit helpt om in overleg met de GGD en kinderopvang gerichter in te zetten op het bereiken van de doelgroep. Van het aantal geïndiceerde doelgroeppeuters neemt nu ongeveer 70% deel aan VVE. Het doel is dat dit percentage stijgt.

Door ruimte te bieden voor nieuwe werkwijzen willen we nog meer kinderen met een taalachterstand bereiken. In 2023 wordt er in Muntendam een pilot en peuterkleutergroep uitgevoerd en wordt er gewerkt met wenochtenden voor peuters. We vergroten ouderbetrokkenheid bij voorschoolse educatie Betrokkenheid van ouders vergroot de effecten van voorschoolse educatie. We betrekken ouders bij de VE door ouderbijeenkomsten te organiseren met het programma VVE thuis. Dit is een programma van ongeveer 6 bijeenkomsten per jaar voor de ouders van kinderen die aan een voorschoolse educatie deelnemen. Het programma is bedoeld om ouders vaardigheden aan te reiken om hun kind ook thuis te stimuleren in de ontwikkeling. In 2023 willen we 7 VVE thuisgroepen uitvoeren. Met een deelname van meer dan 60% van de VE-ouders van die locatie. Naast VVE thuis gaan we in 2022 ouderbetrokkenheid ook op andere manieren stimuleren.

50

We voeren een stimulerend taal-en leesaanbod uit voor kinderen van 0-12 jaar De bibliotheek ontvangt een subsidie om extra taal- en leesactiviteiten uit te voeren. De bibliotheek geeft aan de ouders van elke pasgeborene een leeskoffertje en abonnement voor baby´s (ongeveer 450 per jaar). Er wordt wekelijks aan alle kinderen van 0-6 jaar een boek uitgeleend op school en de peuteropvang (ongeveer 1900 kinderen) en er wordt uitvoering gegeven aan de bibliotheek op school (ongeveer 1200 kinderen). Er is een aanbod van taal en voorleesactiviteiten voor de peuteropvang. Ook is er een voorleescoach op het consultatiebureau in Hoogezand. Doel is een zo groot mogelijke deelname aan het aanbod. b. Vergroten van gelijke kansen en bereikbaarheid van het onderwijs Alle kinderen moeten mee kunnen doen aan (passend) onderwijs. Voor sommige kinderen is er extra aanbod nodig om naar school te kunnen en zich zo goed mogelijk te ontwikkelen. De scholen zetten hiervoor extra ondersteuning in als dat nodig is. De gemeente ondersteunt hierbij met een aantal projecten en leerlingenvervoer. Indicatoren • Aantal kinderen dat gebruik maakt van leerlingenvervoer.

Aantal leerlingen taalschool. Bron: Verslag subsidieverantwoording Stichting Ultiem Acties We bieden leerlingenvervoer Leerlingen kunnen soms met leerlingenvervoer naar school en weer terug naar huis. Leerlingenvervoer gebeurt met een taxibus van Connexxion (aangepast vervoer). Een vergoeding voor eigen vervoer (met auto of fiets) of het openbaar vervoer is ook mogelijk. Drie groepen leerlingen kunnen gebruik maken van leerlingenvervoer. Leerlingen met een beperking hebben onder bepaalde voorwaarden recht op leerlingenvervoer. Ook als ouders een voorkeur hebben voor de richting van de school kan er recht op leerlingenvervoer bestaan. Met richting bedoelen we geloof of levensbeschouwing. Ten slotte is leerlingenvervoer mogelijk als de leerling meer dan 6

51

kilometer van de dichtstbijzijnde school woont. We regelen of vergoeden vervoer naar de dichtstbijzijnde toegankelijke school voor leerlingen die hier recht op hebben. We willen leerlingen stimuleren om gebruik te maken van openbaar vervoer en eigen vervoer. Op die manier vergroten we de zelfstandigheid van kinderen. Ook beperken we hiermee de kosten voor het vervoer. Samen met vervoersbedrijven willen we de toegang tot het openbaar vervoer gemakkelijker maken voor leerlingen. Natuurlijk blijft er altijd aangepast vervoer mogelijk voor kinderen die niet zelfstandig kunnen reizen. Voor schooljaar 2022-2023 hebben we nieuwe regels gemaakt voor leerlingenvervoer. Hierin zoeken we samenwerking met buurgemeenten en de samenwerkingsverbanden passend onderwijs. In 2023 gaan we verder op de ingeslagen weg. We gaan in gesprek met ouders en leerlingen die gebruik willen maken van het openbaar vervoer. Hiervoor zetten we de Voor Elkaar Pas van Arriva in. Leerlingen krijgen dan een speciale OVchipkaart als ze gebruik gaan maken van het openbaar vervoer. In 2022 hebben we de eerste contacten met de samenwerkingsverbanden passend onderwijs gelegd. Deze samenwerking gaan we in 2023 verder uitbouwen, We ondersteunen de taalschool voor kinderen met een migratieachtergrond Kinderen van nieuwkomers verdienen een goede start in het onderwijs. Soms is de stap naar een gewone school te groot.

De gemeente bekostigd, samen met het samenwerkingsverband passend onderwijs, de taalschool Midden-Groningen. De taalschool heeft een stimulerend aanbod om kinderen met een migratieachtergrond voor te bereiden op de basisschool. De taalschool wordt uitgevoerd door Stichting Ultiem. We gaan de extra maatregelen om onderwijskansen te vergroten uitwerken en uitvoeren. We hebben in 2022 in overleg met kinderopvang en onderwijs 2022 de kansengelijkheid in onze gemeente in beeld gebracht en de huidige aanpak geëvalueerd. Op basis daarvan hebben we maatregelen uitgewerkt om de onderwijskansen van kinderen nog meer te versterken. We gaan die maatregelen uitwerken en uitvoeren. Doelstellingen c. Onderwijs/opvang, zorg, welzijn en cultuur werken samen voor een optimale (talent)ontwikkeling van elk kind Kinderen moeten zich kunnen ontwikkelen zonder problemen en in een doorgaande lijn. Ook bij de overstap naar (een nieuwe) school of wanneer het op (psycho)sociaal gebied wat minder gaat. De samenwerking tussen de opvang en school en andere partners verloopt soepel net als de overstap naar een andere school. Ondersteuning is goed bereikbaar, snel beschikbaar en passend. Bereikbare voorzieningen op het gebied van welzijn, sport en cultuur leveren een bijdrage in die talentontwikkeling maar kunnen ook preventief ingezet worden.

Bijvoorbeeld het vergroten van het zelfvertrouwen of weerbaarheid. Indicatoren • Percentage van de overdrachten waarbij de minimaal afgesproken overdracht informatie (vastgesteld protocol voor de overdracht) ook daadwerkelijk bij de school binnen komt. • Het aantal scholen dat de registraties van VVE kinderen op orde heeft. Dit wordt een vast onderwerp op het kwaliteitsoverleg VVE. Hoe we dit bij gaan houden moet nog bepaald worden. Acties We versterken de samenwerking tussen onderwijs en zorg Kansrijk opgroeien stimuleren we door te werken aan samenhangende ondersteuning met het kind/gezin als uitgangspunt. Dit vraagt om een goede samenwerking kind-gezin-onderwijsomgeving-ondersteuning. Ondersteuning is gericht op het vergroten van veerkracht. We hebben een ondersteuningsroute vastgesteld waarin de samenwerking onderwijs en zorg op hoofdlijnen is beschreven. Voor het versterken van de samenwerking hebben we op verschillende scholen kindouder ondersteuners ingezet als verbinder onderwijs en tussen onderwijs, gezin, wijk/dorp en sociale teams. Deze ondersteuning is bedoeld om de kansengelijkheid in het onderwijs te vergroten.

52

We werken toe naar een gedeelde visie op de aanpak van ondersteuning en versterken van veerkracht (onderwijs, welzijn, ondersteuning) met het kind als uitgangspunt. We zorgen voor een goede overdracht van peuteropvang naar basisschool We hebben een protocol gemaakt voor de overdracht. Streven is dat voor alle doelgroepkinderen de informatie op deze manier wordt overgedragen van de voorschool naar de basisschool. We versterken deze manier van werken door dit te agenderen in het kwaliteitsoverleg VVE. We stimuleren het overleg tussen scholen en peuterspeelzalen over de samenwerking (Doorgaande lijnoverleg). d. Jongeren verlaten de school met minimaal een startkwalificatie Een startkwalificatie is een diploma op minimaal MBO2, HAVO of VWO-niveau. Een diploma op dit niveau is nodig om een goede kans te hebben op een betaalde baan, voor nu en in de toekomst. Indicatoren Jongeren die stoppen met school zonder startkwalificatie 2018/2019

2019/2020

2020/2021

Aantal voortijdige schoolverlaters

113

123

109

Percentage voortijdige schoolverlaters

2,01%

2,05%

2,31%

Percentage voortijdige schoolverlaters landelijk

2,01%

1,72%

1,87%

We verwachten dat het aantal voortijdige schoolverlaters in het schooljaar 2022/ 2023 licht stijgt. Door de coronacrisis zijn in 2020/2021 minder jongeren uitgevallen. Hier is geen duidelijke oorzaak voor te geven. We hebben te maken met een grote groep kwetsbare jongeren met een groter risico op schooluitval. Ook zien we dat jongeren die een MBO 3 of MBO 4 opleiding volgen, vaker uitvallen door psychische en sociale problemen. Acties We zetten extra in op het voorkomen langdurige uitval (thuiszitten) We geven uitvoering aan een thuiszittersoverleg (Taskforce Thuiszitters) voor goede afstemming tussen zorg en onderwijs en bieden laagdrempelige ondersteuning aan om jongeren weer op weg te helpen. Jongeren krijgen op de mbo-scholen hulp bij persoonlijke vragen of problemen Op elke mbo-school zijn casemanagers Jeugd aanwezig. Zij bieden ondersteuning aan jongeren die vragen of problemen hebben. Als de jongere meer hulp nodig heeft dan stemt de casemanager Jeugd af met het sociaal team van de gemeente. De inzet is erop gericht om jongeren zo lang mogelijk op school te houden. We hebben een aangepaste MBO2 opleiding voor jongeren die niet naar een gewone mbo-school kunnen Jongeren kunnen een aangepaste MBO2 opleiding volgen bij het BWRI. Noorderpoort zorgt voor het onderwijs. De jongeren hebben hun stages bij het Werkbedrijf BWRI.

De opleiding is voor jongeren die niet passen binnen het gewone mbo-onderwijs door lichamelijke, psychische of sociale problemen. Met deze opleiding hebben zij toch de kans om een diploma te halen. We helpen jongeren om weer terug naar school naar te gaan We moedigen jongeren aan om weer terug naar school te gaan. We helpen hen bij het maken van een goede keuze voor een opleiding. Soms lukt het (nog) niet om terug naar school te gaan. We helpen jongeren dan bij het vinden van een andere passende plek. Dat kan bijvoorbeeld een betaalde baan zijn of hulp om problemen op te lossen.

53

e. Volwassenen kunnen meedoen in onze samenleving doordat ze voldoende geletterd zijn Iedereen moet kunnen meedoen in de samenleving. Echter, te veel inwoners hebben nog moeite met lezen, rekenen en het gebruiken van een computer of smartphone. Om mee te kunnen doen heb je deze vaardigheden wél nodig. Vanuit WEB-middelen en extra gelden via centrumgemeente Groningen zetten we in op de aanpak laaggeletterdheid voor volwassenen. In de paragrafen over VVE en onderwijs wordt omschreven op welke manier we investeren in leesbevordering bij kinderen. Acties Inwoners kunnen in het Taalhuis aan de slag met hun basisvaardigheden Taalhuizen in onze gemeente organiseren workshops voor volwassenen om hun taal en digitale vaardigheden te vergroten. De Taalhuiscoördinator koppelt daarvoor vrijwilligers aan deelnemers. Vanaf eind 2021 en in 2022 doen we voor het eerst met onze Taalhuizen mee aan de landelijke certificering Taalhuizen. Eenmaal per vier jaar wordt elk taalhuis door de Certificeringsorganisatie Bibliotheekwerk, Cultuur en Taal (CBCT) getoetst aan de hand van zeven normen op wat goed gaat, wat beter kan en welke stappen gemeente en Taalhuizen kunnen zetten om de kwaliteit verder te ontwikkelen. Daarnaast toetsen we het bereik van laaggeletterden aan de hand van data vanuit de monitoringstool de Greef (regionaal vanuit Arbeidsregio Groningen).

We investeren in leesbevordering van kinderen en ouders Dit doen we samen met onze maatschappelijke partners via Kansrijke Start, VVE en het primair - en voortgezet onderwijs. We vergroten bewustwording en herkenning van laaggeletterdheid Samen met maatschappelijke partners zorgen we voor betere samenwerking, eerdere signalering en doorverwijzing. Daarnaast traint de Taalhuiscoördinator en Stichting Lezen en Schrijven professionals binnen onze gemeente in het signaleren en doorverwijzen bij laaggeletterdheid. We zetten in op betrokkenheid en inzet van werkgevers Taalhuiscoördinator, beleidsmedewerker gemeente en werkgeverscoördinator vanuit centrumgemeente Groningen gaan in gesprek met werkgevers om een aanpak voor laaggeletterdheid binnen het bedrijf te ontwikkelen. Inwoners kunnen volwasseneneducatie volgen om beter te leren schrijven, lezen, rekenen en omgaan met de computer Volwasseneneducatie is vooral bedoeld voor inwoners met een uitkering. Als zij bijvoorbeeld beter kunnen lezen en schrijven wordt de kans op een betaalde baan groter. Er is vaak ook wel plek voor inwoners zonder uitkering. Noorderpoort verzorgt de lessen voor inwoners die Nederlands als eerste taal hebben. Stichting ITOM heeft de lessen voor inwoners die een andere eerste taal hebben. f.

Kinderen krijgen onderwijs in een stimulerend, veilig en toekomstbestendig schoolgebouw De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht voor huisvesting van het primair en voortgezet onderwijs. Dit gaat over nieuwbouw van een school, uitbreiding van een school, renovatie van een school, herstel van constructiefouten en herstel en vervanging in verband met schade. Acties Opstellen Programma en Overzicht Het Programma en Overzicht Onderwijshuisvesting bevat de jaarlijks, door de schoolbesturen ingediende aanvragen voor o.a. onderwijsleermiddelen, huur, capaciteitsuitbreiding of nieuwbouw van onderwijshuisvesting. Het college stelt het Programma vast. De raad wordt gevraagd de nodige middelen beschikbaar te stellen. De toegekende voorzieningen worden daarna uitgevoerd door de schoolbesturen en/of de gemeente. Opstellen van een Integraal Huisvestingsplan (IHP) In 2022 hebben we het scholenprogramma afgerond. Bijna alle scholen in onze gemeente zijn hierbij toekomstbestendig gemaakt. Om goede samenwerking met schoolbesturen op het gebied van huisvesting vast te houden, werken we aan een nieuw Integraal huisvestingsplan (IHP). Dit wordt in 2023 vastgesteld.

54

In een IHP leggen gemeenten en schoolbesturen hun gedeelde visie op het scholenlandschap van de toekomst vast. Deze gedeelde langetermijnvisie helpt gemeenten en schoolbesturen om strategische keuzes te maken en te bepalen hoe ze met investeringen om gaan. We zien voor huisvesting een aantal ontwikkelingen. De demografische ontwikkelingen en het samenvoegen of verplaatsen van scholen maken dat een aantal nieuwe kindcentra meer groeien dan bij de voorbereiding van de bouw op basis van de prognoses kon worden ingeschat. In een aantal kindcentra kampen de gebruikers met ruimtetekort. Andere locaties hebben weer extra ruimte. Daarnaast hebben de coronamaatregelen ook invloed op het tekort aan ruimte. Scholen hebben extra geld ontvangen om leervertraging aan te pakken. Ze kiezen er soms voor om met de middelen kleine groepen vormen, waardoor er meer groepen ontstaan. Hier zijn de gebouwen niet altijd op berekend. Ook gaat het plan om de kinderopvang grotendeels gratis te maken en extra uren Voorschoolse Educatie voor werkende ouders invloed hebben op de groei van de kinderopvang. Met het IHP willen we in overleg met schoolbesturen maar ook kinderopvang de huisvestingsopagaven in beeld brengen en een lange termijnvisie opstellen om goed in te spelen op deze ontwikkelingen.

2.2.6 Participatiewet Inleiding De afdeling BWRI: Bedrijf voor Werk, Re-integratie en Inkomen voert de Participatiewet uit. Het doel van de Participatiewet is dat zoveel mogelijk inwoners meedoen, het liefst via een betaalde baan. Inwoners met onvoldoende geld krijgen financiële hulp zodat zij alle noodzakelijke kosten kunnen betalen. Ambities We willen dat zoveel mogelijk inwoners een betaalde baan hebben. We hebben extra zorg voor inwoners die door medische redenen moeilijker een betaalde baan kunnen vinden. Als betaald werk (nog) niet lukt, dan moedigen we inwoners aan om op een andere manier hun talenten te gebruiken. We zien dat scholing steeds belangrijker wordt om als werknemer aan het werk te blijven. We willen dat de toegang tot scholing en persoonlijke ontwikkeling goed geregeld is voor inwoners met een lage opleiding. In onze gemeente is het leerwerkbedrijf BWRI de plek waar inwoners met een lage opleiding terecht kunnen voor persoonlijke ontwikkeling en scholing. Hier helpen we inwoners van werk naar werk of van uitkering naar werk. We willen dat inwoners genoeg geld hebben voor alle noodzakelijke kosten. We weten dat een tekort aan geld veel stress veroorzaakt in een gezin. Hierdoor ontstaan er weer andere problemen zoals een slechte gezondheid. Als we goede hulp willen bieden, moeten we ons in elk geval richten op de financiële problemen.

Dan pas heeft alle andere hulp nut. Trends en ontwikkelingen Uit voorspellingen van het Centraal Economisch Planbureau blijkt dat het aantal mensen met een bijstandsuitkering de komende jaren gelijk blijft. Het aantal bijstandsklanten zal naar verwachting net zo hoog zijn als in 2022. Het Rijk wil wel minder streng worden voor mensen met een uitkering. Zij moeten bijvoorbeeld giften kunnen ontvangen of voor een langere periode wat kunnen bijverdienen zonder dat dit direct gevolgen heeft voor hun uitkering. De Participatiewet wordt op deze punten aangepast. Er is een groot tekort aan personeel. Het aantal werklozen is laag, omdat inwoners door de grote vraag naar personeel makkelijker een betaalde baan kunnen vinden. Helaas is dat niet zo voor iedereen. De praktijk laat zien dat veel inwoners met een uitkering te maken hebben met stevige mentale, lichamelijke of sociale problemen. Dit vraagt veel begeleiding en soms ook aangepast werk. De oorlog in Oekraïne zorgt over de hele wereld voor grote problemen. Zo zijn de prijzen (van met name het gas) aan het stijgen. Hierdoor heeft ongeveer 7% van de Nederlandse gezinnen te maken 55

met energiearmoede. Zij komen in de financiële problemen door de hoge kosten. Het Rijk heeft een aantal maatregelen genomen zoals een verlaging van de belasting op de energierekening en een energietoeslag van € 800 voor mensen met een laag inkomen. De gemeente heeft verder geld ontvangen van het Rijk om inwoners te helpen om hun huis energiezuiniger te maken. Veel mensen uit Oekraïne zijn gevlucht door de oorlog. Zij worden in heel Europa opgevangen. Ook wij hebben we de taak om mensen uit Oekraïne een plek te geven. Het Rijk wil het aantal beschutte werkplekken uitbreiden. Een beschutte werkplek is een baan voor mensen die alleen in een aangepaste en beschermde omgeving kunnen werken. BWRI biedt de beschutte werkplekken in onze gemeente aan. Met de uitbreiding hebben we genoeg geld om meer inwoners een betaalde baan te geven. Doelstellingen a. Inwoners hebben genoeg inkomen om alle noodzakelijke kosten te betalen We willen dat alle inwoners genoeg geld hebben om de kosten van voedsel, huur, medische kosten, energie, verzekeringen en noodzakelijke spullen te betalen. Indicatoren Aantal gezinnen met algemene bijstand

peildatum 31 december

2018

2019

2020

2021

1831

1764

1797

1679

We verwachten dat het aantal mensen met een bijstandsuitkering in 2023 minder zal zijn dan in 2021. Aantal gezinnen die we bereiken met onze hulp 2018

2019

2020

2021

Bijzondere bijstand

2188

2078

1928

1865

Inkomenstoeslag

1112

1224

1192

1229

Aanvullende ziektekostenverzekering

1630

1757

1702

1691

Voedselbank

nb

926

1064

1000

Stichting Urgente Noden

nb

34

44

50

Kledingbank Maxima

nb

1689

1015

1316

We verwachten dat meer mensen in 2023 gebruik maken van deze regelingen doordat steeds meer huishoudens moeite krijgen om alle rekeningen te betalen. Acties We passen de omgekeerde toets toe Als we een moeilijke situatie van een inwoner niet goed kunnen oplossen met de normale aanpak dan passen we de Omgekeerde toets toe. We kijken dan eerst naar wat de inwoner nodig heeft en 56

hoe we de wetten zo kunnen toepassen dat de inwoner het beste geholpen is. Soms moeten we afwijken van een aantal regels als dat nodig om een inwoner goed te helpen. We geven sociale organisaties geld zodat zij inwoners met een laag inkomen kunnen helpen De Voedselbank, Kledingbank Maxima en Stichting Urgente Noden krijgen geld van de gemeente. Zij helpen inwoners aan gratis voedsel, kleding of andere noodzakelijke spullen. De organisaties proberen inwoners die hulp nodig hebben zo goed mogelijk te bereiken. We delen verder gratis hygiëne producten uit aan vrouwen en meisjes die deze producten zelf niet kunnen kopen. Vrouwen kunnen de producten krijgen bij de Voedselbank, het jongerenwerk en de scholen. We geven financiële ondersteuning aan inwoners met een laag inkomen We hebben mogelijkheden om het inkomen van inwoners aan te vullen. Inwoners zonder genoeg inkomen, spaargeld of andere dure spullen kunnen een uitkering krijgen voor hun noodzakelijke kosten. Verder hebben we extra regelingen waar mensen met een laag inkomen gebruik van kunnen maken. We hebben samen met de woningbouwvereniging de voorzieningenwijzer De voorzieningenwijzer is een slim computerprogramma met alle financiële steun waar inwoners in onze gemeente recht op kunnen hebben.

Inwoners kunnen een persoonlijk gesprek krijgen met een medewerker van Kwartier Zorg en Welzijn waar samen worden gekeken naar alle financiële mogelijkheden om het inkomen te verhogen. De medewerker helpt inwoners ook bij het aanvragen van bijvoorbeeld toeslagen van het Rijk of een regeling van de gemeente. We hebben één toegang voor inwoners met financiële vragen Inwoners kunnen hulp vragen bij de gemeente via de Kredietbank, BWRI en de sociale teams. De regel is dat geen inwoner bij het verkeerde loket komt met een vraag. We pakken de vraag op. Als er meer speciale hulp nodig is, dan wordt de inwoner goed geholpen om bij de juiste plek te komen. b. Inwoners met een laag inkomen kunnen meedoen aan sociale activiteiten We vinden het belangrijk dat alle inwoners volop meedoen aan sportieve, culturele of andere sociale activiteiten. Het mag niet zo zijn dat inwoners door te weinig geld moeten afhaken. We hebben extra aandacht voor kinderen. We zien dat kinderen die in armoede zijn opgegroeid, later vaak ook zelf een uitkering hebben of weinig inkomen hebben. Dit willen we tegengaan door kinderen de kans te geven om zich volop te ontwikkelen. Indicatoren Aantal inwoners dat gebruik maakt van de webwinkel van het Meedoenfonds 2019

2020

2021

Volwassenen

2164

2206

2192

Kinderen

1413

1423

1412

We verwachten dat het aantal deelnemers aan de webwinkel in 2023 zal stijgen omdat inwoners door de prijsstijgingen op zoek gaan mogelijkheden om het inkomen aan te vullen.

57

Aantal kinderen dat gebruik maakt van financiële hulp voor het meedoen 2018

2019

2020

2021

Maatwerkbudget

29

33

38

16

Jeugdfonds Sport en Cultuur

282

246

222

223

Stichting Leergeld

nb

179

145

158

We denken dat in 2023 meer gezinnen gebruikmaken van deze hulp omdat zij door de prijsstijgingen op zoek gaan naar mogelijkheden om het inkomen aan te vullen. Acties We hebben een maatwerkbudget voor kinderen Soms hebben ouders te weinig geld om hun kind mee te laten doen aan sociale activiteiten. Of is er te weinig geld om noodzakelijke spullen voor het kind te kopen. Dit willen we tegengaan omdat alle kinderen zonder zorgen moeten opgroeien. We geven geld aan ouders als er een bijzondere situatie is en er geen andere potjes zijn waar het gezin gebruik van kan maken. We geven geld aan inwoners met een laag inkomen voor sociale activiteiten We hebben de webwinkel van het Meedoenfonds waar inwoners geld kunnen aanvragen en uitgeven aan activiteiten, zoals een pretpark, bioscoop, cursus, schoolkosten of zwemles. c. Inwoners hebben een betaalde baan. Als dat (nog) niet lukt, dan blijven inwoners hun talenten en mogelijkheden gebruiken Wij maken meedoen mogelijk. Het doel is om inwoners te helpen aan een betaalde baan. Betaald werk zorgt voor een eigen inkomen en geeft de beste kans om niet arm te blijven. Als betaald werk (nog) niet lukt, dan moedigen we inwoners aan om hun talenten te blijven gebruiken. Indicatoren Aantal mensen dat vanuit de uitkering een betaalde baan heeft gevonden. 2018

2019

2020

2021

190

218

170

174

We verwachten dat het aantal mensen dat vanuit de uitkering een betaalde baan krijgt niet hoger wordt dan in eerdere jaren. Veel mensen die nu een uitkering hebben, hebben veel hulp nodig bij het oplossen van verschillende problemen voordat zij aan het werk kunnen gaan. Aantal ondernemers aan wie ondersteuning is geboden 2021 430 We geven vanaf 2021 ondersteuning aan ondernemers via het ondernemersloket. In 2021 hebben we veel ondernemers geholpen die financiële moeilijkheden kregen door de coronacrisis. We verwachten dat in 2023 meer ondernemers hulp vragen door de stijgende kosten.

58

Aantal inwoners dat gebruik maakt van de armoedevalberekenaar We zijn in het jaar 2022 gestart met de armoedevalberekenaar. We verwachten dat in het jaar 2023 steeds meer mensen gebruik gaan maken van deze mogelijkheid. We gaan veel aandacht hieraan geven. Acties We ondersteunen inwoners bij het vinden van een betaalde baan We weten dat de kans op betaald werk kleiner wordt als je lang geen baan hebt gehad. We helpen inwoners daarom snel aan een betaalde baan als ze een uitkering aanvragen. We hebben daarvoor contact met werkgevers zodat wij weten welke vacatures er zijn. Sommige inwoners met een uitkering kunnen niet fulltime werken. We moedigen ook deze inwoners aan om een betaalde baan te nemen. De inwoners mogen een deel van de inkomsten uit betaald werk zelf houden. We korten de inkomsten dan niet op de uitkering. We hebben werkfit-trajecten voor inwoners die nog niet of al een tijdje niet gewerkt hebben. Met een werkfit-traject kunnen deze inwoners wennen aan hoe het is om een betaalde baan te hebben. Inwoners met een uitkering krijgen scholing als dat de kansen op een betaalde baan groter maakt In de provincie werken we samen met werkgevers en scholen om opleidingen aan te bieden voor beroepen die veel gevraagd worden. Inwoners kunnen bij BWRI-praktijkleren. Dit is er voor iedereen die geen hele opleiding kan volgen in het gewone onderwijs.

De een is nou eenmaal beter met zijn handen als met zijn hoofd. In de praktijk word je naast je werk geschoold en kun je de certificaten halen die nodig zijn voor je toekomstige baan. We helpen inwoners om genoeg inkomen te verdienen met een eigen bedrijf Als een inwoner vanuit de uitkering wil starten met een eigen bedrijf kunnen we daarbij helpen. Ook helpen we ondernemers die tijdelijk niet genoeg inkomen uit het bedrijf kunnen halen. Het bedrijf moet dan in de toekomst wel genoeg winst opleveren. De hulp kan bestaan uit tijdelijke extra inkomen of een lening voor het bedrijf. Soms is het beter voor de ondernemer om te stoppen. We ondersteunen de inwoner dan bij het vinden van een andere betaalde baan. We helpen inwoners bij het meedoen aan sociale activiteiten Betaald werk is niet haalbaar voor alle inwoners. Soms zijn er grote lichamelijke, psychische of sociale problemen die maken dat dit niet lukt. We willen dat ook deze inwoners kunnen meedoen aan sociale activiteiten. We helpen inwoners bij het vinden van een passende activiteit. Met het meedoen willen we dat inwoners hun sociale netwerk vergroten en hun talenten gebruiken. Zo hebben ook inwoners zonder betaald werk het gevoel dat zij meetellen.

We voeren maatregelen uit om de armoedeval tegen te gaan We spreken van een armoedeval als een inwoner van een uitkering naar een betaalde baan gaat en er daardoor financieel op achteruit gaat. Inwoners hebben dan net te veel inkomen om gebruik te maken van financiële hulp van het Rijk of de gemeente. We informeren inwoners over hun toekomstige inkomen als zij vanuit de uitkering aan het werk gaan. Hiervoor hebben we de zogenaamde armoedevalberekenaar. We geven tijdelijk financiële hulp als een inwoner last heeft van een financieel nadeel door het accepteren van betaald werk. We werken aan een leer-werkbedrijf waar alle inwoners met een lagere opleiding zich kunnen ontwikkelen We willen dat alle inwoners met een lage opleiding makkelijk een cursus of scholing kunnen volgen. Dit moet mogelijk zijn bij het leer-werkbedrijf van BWRI. Inwoners kunnen hier een praktijkgerichte scholing volgen of werkervaring opdoen. We kunnen aan de slag met een leer-werkbedrijf met geld dat we hebben gekregen van het Nationaal Programma Groningen. De NPG-projecten zijn verder uitgewerkt in 2.5.2. d. Inwoners met een arbeidshandicap kunnen een eigen inkomen verdienen Sommige inwoners hebben een handicap dat het lastig maakt om in een betaalde baan te werken. De handicap maakt dan bijvoorbeeld dat de inwoner langzamer werkt, meer uitleg nodig heeft of alleen in een beschermde omgeving kan werken.

Wij helpen deze inwoners bij het vinden en houden van een betaalde baan.

59

Indicatoren Aantal inwoners met een arbeidshandicap dat een betaalde baan heeft bij een normale werkgever

peildatum 31 december

2018

2019

2020

2021

36

81

96

114

We verwachten dat het aantal inwoners met een arbeidshandicap dat aan de slag gaat bij een normale werkgever in 2023 zal stijgen. Aantal inwoners met een baan in de beschermde omgeving van het Werkbedrijf BWRI 2018

2019

2020

2021

Opdracht van het Rijk

26

29

32

37

Aantal ingevulde werkplekken

26

35

42

58

We verwachten dat het aantal inwoners met een baan binnen het Werkbedrijf BWRI stijgt. Acties We geven een vergoeding aan werkgevers voor de loonkosten van een werknemer met een arbeidshandicap Wij plaatsen inwoners met een arbeidsbeperking zoveel mogelijk bij een normale werkgever. De vergoeding maakt het voor werkgevers financieel mogelijk om een inwoner met een arbeidshandicap een betaalde baan te geven. We organiseren beschermde werkplekken binnen het Werkbedrijf BWRI Sommige inwoners hebben zoveel aanpassingen nodig op hun werkplek dat het niet lukt om bij een normale werkgever te werken. Voor deze inwoners zijn er betaalde werkplekken in een beschermde omgeving bij het Werkbedrijf BWRI. Het Rijk bepaalt elk jaar hoeveel beschutte werkplekken een gemeente moet hebben. Wij hebben veel meer werkplekken dan dat we moeten van het Rijk. Dit komt omdat we geen wachtlijst hebben voor jongeren tot 23 jaar. Zij krijgen meteen een beschutte werkplek als zij dat nodig hebben. Voor inwoners boven de 23 jaar is er een wachtlijst. Het duurt gemiddeld 3 jaar voordat er een plek vrij komt. We zorgen voor aangepaste werkplekken voor inwoners met een WSW-indicatie Tot 1 januari 2015 kregen veel inwoners met een arbeidshandicap een betaalde baan vanuit Wet Sociale Werkvoorziening. Vanaf 1 januari 2015 krijgen inwoners geen WSW-baan meer.

Inwoners gaan nu of aan het werk bij een normale werkgever of hebben een beschutte werkplek. Wedeka is de werkgever voor inwoners met een WSW-indicatie uit de vroegere gemeente Menterwolde. Het Werkbedrijf BWRI is de werkgever voor inwoners met een WSW-indicatie uit de vroegere gemeenten Slochteren en Hoogezand-Sappemeer. We begeleiden inwoners met een arbeidshandicap op het werk zodat zij hun werk goed kunnen uitvoeren Inwoners met een arbeidshandicap krijgen voor een periode hulp van een jobcoach. De jobcoach helpt inwoners bij het leren van nieuwe taken en aan het wennen op de nieuwe werkplek. De jobcoach kan ook ondersteunen bij belangrijke gesprekken met de werkgever. Als er problemen zijn op de werkplek dan helpt de jobcoach de inwoner om deze op te lossen.

60

e. Inwoners die nieuw zijn in Nederland voelen zich hier thuis en kunnen snel meedoen, het liefst via betaald werk Veel nieuwkomers zijn verplicht om in te burgen. Het gaat vooral om nieuwkomers die vanuit een ander werelddeel dan Europa, in onze gemeente komen wonen. Inburgeren betekent dat nieuwkomers de Nederlandse taal moeten leren, weten hoe alles geregeld is in Nederland en wat onze cultuur is. Vanaf 1 januari 2022 is de gemeente verantwoordelijk voor de uitvoering van de inburgering. Indicatoren Aantal inburgeringstrajecten We verwachten dat het aantal inburgeraars die wij ondersteunen stijgt. Acties We bieden vanaf de start van de uitkering van nieuwkomers hulp bij het betalen van belangrijke rekeningen, zoals de huur, energie en zorgverzekering Veel nieuwkomers die gevlucht zijn uit hun eigen land, moeten een uitkering aanvragen. Vanaf de start van de uitkering doen wij de betaling van belangrijke rekeningen. Ons financieel systeem is moeilijk voor veel nieuwkomers uit niet-Westerse landen. Er ontstaan dan al snel financiële problemen. Door de rekeningen minimaal 6 maanden te betalen, kunnen we deze voorkomen. Tijdens de 6 maanden leren we nieuwkomers hoe alles werkt, zodat ze het daarna zelf kunnen. Als er meer tijd nodig is, dan kunnen we de periode verlengen.

We geven praktische hulp aan nieuwkomers Vluchtelingen komen vanuit een asielzoekerscentrum in onze gemeente wonen. Wij geven geld aan Humanitas voor het bieden van praktische hulp aan deze nieuwkomers. Het gaat dan bijvoorbeeld om het regelen van onderwijs voor de kinderen, aanvraag van een uitkering of het vinden van een huisarts. De vrijwilligers van Humanitas geven de hulp. Humanitas biedt ook een plek voor nieuwkomers om elkaar te ontmoeten. De ontmoeting wordt gecombineerd met het oefenen van de Nederlandse taal, een computercursus of het krijgen van informatie over hoe alles geregeld is in Nederland. Het helpt dat de taalschool Stichting Itom in hetzelfde gebouw een plek heeft. Zo weten nieuwkomers de ontmoetingsplek goed te vinden en werken Humanitas en Stichting Itom samen om een goed programma te maken voor de nieuwkomers. We helpen nieuwkomers tijdens het inburgeringstraject Nieuwkomers, met de plicht om in te burgeren, krijgen taallessen. De taallessen worden gecombineerd met activiteiten zoals betaald werk, vrijwilligerswerk of een taalstage. Voor iedere nieuwkomer is de inburgering anders omdat we kijken naar wat past bij de talenten en mogelijkheden van de nieuwkomer. Inburgeraars leren de taal op een zo hoog mogelijk niveau. Ook is de inzet dat nieuwkomers na de inburgering kunnen werken in een betaalde baan.

Jonge nieuwkomers bereiden we tijdens de inburgering voor op het volgen van een opleiding in Nederland. f. Vluchtelingen uit Oekraïne krijgen hulp om hier goed te kunnen wonen Vanaf maart 2022 wonen er veel vluchtelingen uit Oekraïne die weg moesten uit hun land door de oorlog met Rusland. Wij bieden opvang in een aantal gebouwen. Een aantal vluchtelingen heeft een plek gevonden bij een gastgezin. Wij helpen ook deze vluchtelingen en de gastgezinnen. We willen dat de vluchtelingen hun leven zo goed mogelijk weer oppakken. Indicatoren • Aantal gastgezinnen die we hebben ondersteund We verwachten dat het aantal gastgezinnen die we in 2023 ondersteunen gelijk is aan het jaar 2022. • Aantal vluchtelingen die we hulp hebben geboden We verwachten dat het aantal vluchtelingen die we hulp bieden in 2023 gelijk is aan het jaar 2022.

61

Acties We geven financiële hulp aan vluchtelingen Vluchtelingen krijgen geld om noodzakelijke kosten te kunnen betalen. We helpen vluchtelingen bij het vinden van betaald werk We helpen vluchtelingen die hulp nodig hebben bij het vinden van betaald werk. We werken hiervoor samen met uitzendbureaus.

2.2.7 Schuldhulpverlening Inleiding De Kredietbank Midden-Groningen voert de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) uit. In 2022 hebben wij ons beleidsplan gepresenteerd. In 2023 gaan wij een aantal acties uit dit beleidsplan uitvoeren. Belangrijke onderwerpen voor 2023 zijn: •

Inspelen op de gevolgen van de coronapandemie en hoge (energie) lasten;

•

Uitbreiden van de groep klanten die met ons meedenkt (klantpanel);

•

Verder ontwikkelen van hulp aan ondernemers met schulden;

•

Vergroten van het aantal statushouders wat zichzelf kan redden;

•

Klanten op hun eigen niveau laten meedoen aan hun financiële administratie;

•

Opnieuw bekijken van de nazorg die wij aan klanten bieden.

Ambities Samen met onze inwoners werken wij aan een toekomst zonder schulden. Wij willen makkelijk bereikbaar zijn voor onze inwoners en werken op basis van vertrouwen. Wij hebben een persoonlijke aanpak en stellen onze klant centraal. Samen zorgen we voor rust in geldzaken. Trends en ontwikkelingen In 2023 houden wij er rekening mee dat meer inwoners hulp bij geldzaken nodig zullen hebben. In 2022 hadden veel inwoners en ondernemers last van de gevolgen van corona. Daarnaast gingen de kosten voor het huishouden flink omhoog. Boodschappen en energie werden duurder. Wij willen inwoners met (beginnende) geldproblemen zo snel mogelijk bereiken. Team Eropaf neemt daarom contact op met inwoners met geldproblemen. Door gemakkelijk bereikbaar te zijn voor onze inwoners willen wij zo snel mogelijk rust in geldzaken bieden. In 2022 hebben wij een beleidsplan voor de periode 2022-2026 gemaakt, dit beleidsplan heet ‘Samen zorgen voor rust in je geldzaken’. In 2023 starten we met de uitvoer van de acties die genoemd zijn in de inleiding. Wij ontwikkelen op dit moment een dashboard (grafische weergave prestaties) waarmee we onze dienstverlening aan inwoners beter kunnen bewaken. Dit dashboard willen wij in 2023 gaan gebruiken. Dit kunnen wij ook gebruiken om ontwikkelingen en prestaties te meten. Doelstellingen a. Wij hebben aandacht voor onze inwoners en bijzondere doelgroepen.

Wij hebben aandacht voor kwetsbare inwoners. Inwoners die wel een ‘zetje in de rug’ kunnen gebruiken. Dit doen wij door gemakkelijk bereikbaar te zijn. En door actief contact te zoeken met onze inwoners. Hierbij vinden wij het belangrijk dat inwoners zo veel mogelijk betrokken blijven bij hun geldzaken. Indicatoren • Het aantal statushouders waarvan vaste lasten door de Kredietbank worden doorbetaald, daalt; 62

•

Het aantal aanmeldingen van ondernemers met schulden stijgt.

Acties Statushouders zijn zoveel mogelijk betrokken bij hun geldzaken De budgetcoach geeft statushouders een cursus over geldzaken. Daarnaast biedt de budgetcoach een op een begeleiding. Wij staan klaar voor ondernemers met schulden Het aantal aanmeldingen van ondernemers met schulden stijgt. Wij maken gebruik van een dashboard waarmee we onze dienstverlening richting inwoners kunnen bewaken Wij gebruiken dit dashboard om onze doelen te meten. b. Wij werken samen met onze ketenpartners In onze gemeente heeft ongeveer 1 op de 3 huishoudens het risico op problematische schulden. Wij staan daarom voor een grote opgave. Hierin trekken wij gezamenlijk op met onze ketenpartners. Indicatoren • Het aantal inwoners met beschermingsbewind dat binnen één jaar hulp bij schulden krijgt, stijgt. Acties Convenant aangesloten bewindvoerders en gemeente streven naar een aanmeldtijd voor schuldhulpverlening van maximaal een jaar Als dit niet lukt bespreekt de gemeente met de bewindvoerder waarom de stabilisatieperiode langer duurt dan een jaar, om zo de aanmelding voor schuldhulpverlening waar mogelijk te versnellen. c. Wij zetten de klant centraal Armoede en schulden zijn een belangrijke bron van stress. Het is belangrijk dat wij hier rekening mee houden. Daarom is het eerste gesprek met een inwoner een 'open' gesprek. Het inleveren van papieren is in deze fase niet nodig.

Wij vinden het belangrijk dat onze klanten meedenken over onze ondersteuning. Daarom nodigen wij onze klanten een aantal keer per jaar uit om mee te denken. Acties Samen met onze klanten kijken wij naar ons werk (klantpanel) Samen met onze klanten kijken wij naar de manier waarop wij ons werk uitvoeren. Wij kijken naar wat goed gaat, en wat beter kan. Dit doen wij door bijeenkomsten met het klantpanel te organiseren. De uitkomsten gebruiken wij om onze manier van werken aan te passen. d. Wij zetten in op een duurzame oplossing Onze klanten zijn betrokken bij hun administratie. Op deze manier willen wij ondersteuning bieden die 'zo kort als kan, maar zo lang als nodig' duurt. Onze budgetcoach is hierin erg belangrijk. Indicatoren • Het aantal klanten dat langer dan 6 jaar klant is daalt. • Ons recidivecijfer in 2023 is hetzelfde of lager dan de vorig jaren.

63

Acties Onze klanten doen op hun eigen niveau mee aan hun administratie Wij werken samen met onze klanten aan zelfredzaamheid. Als dit nodig is zetten wij een budgetcoach in om terugval in oude gewoonten te voorkomen. Klanten die uitstromen hebben een goed vangnet en wij bieden goede nazorg Wij zijn makkelijk bereikbaar voor klanten die zijn uitgestroomd. Zo voorkomen wij recidive. e. Wij zetten in op preventie en we gaan erop af! Wij zoeken inwoners met geldproblemen actief op. We wachten niet langer tot inwoners zichzelf melden. Vaak zijn de problemen dan al groot. Financiële educatie op scholen draagt bij aan een gezonde financiële toekomst. Daarom zetten wij ons in om dit in 2023 verder te ontwikkelen. Indicatoren • Het aantal inwoners dat succesvol hulp is geboden en het soort hulp wat is geboden. (Quickfix, andere hulpverlening of Kredietbank) • Het % van de huishoudens dat kampt met problematische schulden. Acties Wij vormen een plan om de financiële educatiecirkel binnen het basisonderwijs vorm te geven De coronapandemie heeft als gevolg gehad dat geplande activiteiten op basisscholen geen doorgang konden vinden. Hierdoor moeten de contacten met scholen weer opnieuw worden aangehaald. Wij zoeken inwoners met achterstanden in hun betalingen actief op Als inwoners aangeven hulp te willen bij hun geldzorgen bieden wij deze hulp.

2.2.8 Sociale teams Inleiding De sociale teams hebben een centrale rol in het sociaal domein. Zij zijn vaak het eerste aanspreekpunt voor inwoners die een vraag tot ondersteuning hebben. De sociale teams bieden de toegang tot zorg en ondersteuning. Ook geven ze zelf lichte ondersteuning aan inwoners op alle levensdomeinen. Dit werk van de sociale teams gebeurt vanuit drie sociale wetten die de gemeente moet uitvoeren: de Jeugdwet, de Wmo en de Participatiewet. De sociale teams zijn ondergebracht bij Kwartier Zorg en Welzijn. Hierdoor kunnen ze goed aansluiten op het welzijnswerk van Kwartier. De sociale teams zijn belangrijk voor Sociale veerkracht. Zij helpen mee aan de verandering die we willen maken. Samen met inwoners kijken ze naar wat wél goed gaat, wat mensen zelf kunnen en wat zij samen met de mensen om hen heen kunnen doen om problemen en moeilijkheden aan te pakken. Zodat er met de inwoners betere oplossingen worden gevonden. Ambities De sociale teams bevorderen de veerkracht, zeggenschap en het eigenaarschap van onze inwoners, juist in die situaties waarin deze kleiner dreigen te worden. De sociale teams helpen inwoners bovendien om de kring van mensen om hen heen breder en sterker te maken. Trends en ontwikkelingen De sociale teams blijven zich ontwikkelen De sociale teams werken sinds 2021 met vier ontwikkelvelden.

Deze ontwikkelvelden zijn bedoeld om werkwijzen in de teams te verbeteren. De ontwikkelvelden hebben betrekking op de samenwerking met het onderwijs, de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg, complexe problematiek in gezinnen, en het organiseren een integrale toegang voor de inwoner tot het gehele sociaal domein. Alle medewerkers van de teams dragen actief bij aan de ontwikkelvelden. Eind 64

2021 zijn de plannen van aanpak vastgesteld. In 2023 werken de teams verder aan het uitvoeren van deze plannen. De eerste resultaten van de projecten uit het Nationaal Programma Groningen worden zichtbaar Vanuit het NPG wordt er gewerkt aan een goede toekomst voor iedereen. Ook binnen het sociaal domein lopen er allerlei projecten. Deze projecten richten zich op het vergroten van de zelfredzaamheid, het ontwikkelen van nieuwe vaardigheden en op een positieve ontwikkeling. In 2022 zagen we de eerste tekenen dat de projecten langzaam vruchten beginnen af te werpen. De NPG-projecten zijn verder uitgewerkt in 2.5.2. Verhuizingen van de sociaal teams Sinds 1 januari 2021 werken we met 4 in plaats van 5 integrale sociale teams. Daarmee zijn ook de omvang en samenstelling van de sociale teams veranderd. Sommige van de sociale teams zijn door de nieuwe indeling verhuisd naar een nieuwe locatie. Daarnaast moest Sociaal Team Noord tijdelijk verhuizen vanwege de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Begin 2023 moeten de verhuizingen van de sociale teams zijn afgerond. Bij de nieuwe locaties is zoveel mogelijk rekening gehouden met onze visie voor de sociale teams. Namelijk die van een plek waar mensen makkelijk binnenlopen en met slimme combinaties met welzijnsactiviteiten en maatschappelijke partners.

Beheersing kosten sociaal domein De sociale teams bieden de toegang tot zorg en ondersteuning. Daarmee spelen ze een belangrijk rol in het beheersen van de kosten van jeugdhulp en Wmo. De sociale teams geven in 2023 uitvoering aan de beheersmaatregelen en eventuele opvolging daarvan. Zie 2.2.3 Wmo en 2.2.4 Jeugd voor meer informatie over de beheersmaatregelen. Doelstellingen a. De sociale teams begeleiden inwoners naar de juiste zorg en ondersteuning De sociale teams hebben een belangrijke rol in het behalen van de strategische visie sociaal domein. In 2023 willen we de werkwijzen en inrichting van de sociale teams verder ontwikkelen, zodat zij ons inwoners nog beter naar de juiste zorg en ondersteuning kunnen begeleiden. Ingezette zorg en ondersteuning heeft alleen zin als deze leidt tot een verhoging van het welbevinden van de inwoner en zijn of haar omgeving. In 2023 willen we meer sturen op het resultaat van de geboden ondersteuning. Indicatoren • Aantal opgelegde verplichte maatregelen (jeugdbescherming, Wvggz, huisuitzettingen). • Percentage van de doelen in zorg- en gezinsplannen die zijn behaald of waar progressie op is geboekt. Acties We voeren het NPG-project Bevorderen Sociale Veerkracht uit We voeren het NPG-project Inzet Ervaringsdeskundigen Armoede en Sociale Uitsluiting uit We voeren vroegsignalering van armoede en schulden integraal uit binnen de sociale teams