03. Begroting 2023-2026 Midden-Groningen
Tekst van het document
b. De sociale teams werken meer samen met de welzijnsdiensten Ondersteuningsvragen van inwoners pakken we zo laagdrempelig mogelijk op. Een goede samenwerking tussen de sociale teams en het welzijnswerk in de gemeente zorgt ervoor dat er minder vaak een beroep hoeft te worden gedaan op professionele zorg en ondersteuning.
65
Acties We versterken de samenwerking tussen de sociale teams en jongerenwerk We investeren in de samenwerking tussen de sociale teams en welzijnsdiensten
c. Inwoners ontvangen de benodigde hulp en ondersteuning binnen de wettelijke termijnen We zetten in op het verkleinen van de wachtlijsten binnen de sociale teams en het beperken van de wachttijden tot de wettelijke termijnen. Indicatoren • Aantal mensen op de wachtlijst. Acties We zetten in op het versterken van de samenwerking tussen de sociale teams en het welzijnswerk We geven uitvoering aan de beheersmaatregelen en eventuele opvolging daarvan d. De sociale teams hebben een goed beeld van de lokale ondersteuningsbehoefte en maatschappelijke uitdagingen Goed zicht op de lokale ondersteuningsbehoefte en maatschappelijk uitdagingen zorgt ervoor dat we beter kunnen inschatten of de sociale teams de goede dingen doen, en of ze de goede dingen goed doen. De sociale teams kunnen zich met de juiste informatie en gegevens ook beter en sneller aanpassen aan ontwikkelingen in de lokale samenleving. Acties We geven periodiek samen met de sociale teams duiding aan de cijfers en ontwikkelingen in de indicatoren We werken in 2023 samen met de sociale teams aan het ontwikkelen van een meetinstrument om het effect van de ingezette zorg en ondersteuning in kaart te brengen
2.2.9 Verplichte beleidsindicatoren (BBV) indicatoren De verplichte beleidsindicatoren zijn opgenomen in onderstaande tabel. Naam Indicator
Eenheid
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
Relatief verzuim
Vroegtijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv’ers)
Aantal per 1.000 leerlingen
% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
Peiljaar
M-G Nederland
2018
1,5
1,9
2019
2,1
2,4
2020
2,3
2,7
2021
1,3
2,5
2018
31
23
2019
27
26
2020
18
18
2021
25
19
2018
1,9%
1,9%
2019
1,9%
2,0%
2020
2,0%
1,7%
66
Banen
Jongeren met een delict voor de rechter
Kinderen in uitkeringsgezin
Netto arbeidsparticipatie
Werkloze jongeren
Personen met een bijstandsuitkering
Lopende re-integratievoorzieningen
Jongeren met jeugdhulp
Jongeren met jeugdbescherming
Jongeren met jeugdreclassering
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Demografische druk Toelichting: Het aantal personen van 0 tot 20 jaar én 65 jaar of ouder per honderd personen van 20 tot 65 jaar.
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar
% 12 t/m 21 jarigen
% kinderen tot 18 jaar
% van de werkzame beroepsbev. t.o.v. van de beroepsbev.
% 16 t/m 22 jarigen
Aantal per 10.000 inwoners
Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar
% van alle jongeren tot 18 jaar
% van alle jongeren tot 18 jaar
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
Aantal per 10.000 inwoners
%
2018
556,7
777,7
2019
580,2
794,4
2020
580,7
796,2
2021
611,9
805,5
2018
1,0%
1,0%
2019
1,0%
1,0%
2020
1,0%
1,0%
2018
8,0%
7,0%
2019
8,0%
6,0%
2020
8,0%
6,0%
2018
65,4%
69,1%
2019
66,1%
70,0%
2020
65,2%
69,6%
2021
67,2%
70,4%
2018
3,0%
2,0%
2019
3,0%
2,0%
2020
3,0%
2,0%
2018
486,6
401,1
2019
470,1
381,7
2020
547,1
459,7
2021
486,9
431,2
2018
1009,6
305,2
2019
655,1
207,0
2020
506,1
202,0
2018
15,3%
11,8%
2019
15,0%
12,3%
2020
14,7%
11,9%
2021
16,1%
12,9%
2018
1,5%
1,2%
2019
1,7%
1,2%
2020
1,6%
1,2%
2021
1,6%
1,2%
2018
0,4%
0,4%
2019
0,5%
0,4%
2020
0,4%
0,4%
2021
0,4%
0,3%
2018
470
640
2019
820
680
2020
850
700
2021
870
-
2018
74,4%
69,6%
2019
74,8%
69,8%
2020
75,3%
70,0%
2021
75,6%
70,1%
2022
75,6%
70,3%
* Cijfers beschikbaar over het eerste halfjaar.
67
2.2.10 Financieel overzicht Sociaal Bedragen x €1.000 Omschrijving
Realisatie 2021
Begroting na wijziging 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten Inkomensregelingen
35.614
40.982
38.012
38.909
39.742
39.967
(Werk)Participatie
17.957
18.838
20.296
20.294
20.740
20.913
Burgerparticipatie
2.984
3.475
3.592
3.684
3.779
3.877
WMO (oude taken)
8.005
8.282
8.926
9.237
9.516
9.824
WMO Sociaal domein (nieuwe taken)
14.250
13.079
12.917
13.868
15.558
17.050
Accommodaties
1.329
1.131
1.168
1.152
1.170
1.172
Jeugd
31.365
32.667
32.816
33.215
32.250
29.368
Onderwijs
11.211
13.990
11.363
10.600
9.864
9.923
Totaal Lasten
122.715
132.444
129.090
130.959
132.619
132.094
Inkomensregelingen
31.914
30.399
30.418
31.256
31.718
31.718
(Werk)Participatie
2.805
3.021
3.743
3.885
3.959
4.079
Burgerparticipatie
175
215
438
438
438
438
WMO (oude taken)
597
637
627
627
1.002
1.002
WMO Sociaal domein (nieuwe taken)
3.747
598
602
605
609
609
Accommodaties
102
219
101
101
101
101
Jeugd
174
91
68
28
28
28
3.475
4.037
4.154
3.543
3.283
3.494
Baten
Onderwijs Totaal Baten
42.988
39.217
40.150
40.483
41.138
41.469
Saldo voor bestemming
-79.727
-93.227
-88.940
-90.476
-91.482
-90.625
Stortingen (Werk)Participatie
360
0
0
0
0
0
Onderwijs
4.311
1.027
130
130
130
130
Totaal Stortingen
4.671
1.027
130
130
130
130
Inkomensregelingen
121
206
0
0
0
0
(Werk)Participatie
0
195
0
0
0
0
Burgerparticipatie
181
120
0
0
0
0
WMO Sociaal domein (nieuwe taken)
36
92
0
0
0
0
Accommodaties
133
110
4
4
4
4
0
68
0
0
0
0
Onderwijs
5.180
3.607
978
685
120
120
Totaal Onttrekkingen
5.651
4.399
983
690
124
124
Totaal mutatie reserves
980
3.372
853
560
-6
-6
-78.747
-89.855
-88.087
-89.916
-91.487
-90.631
Onttrekkingen
Jeugd
Saldo na bestemming
Toelichting Het nadelig saldo van de lasten en baten op het programma Sociaal voor 2023 is € 4,3 miljoen afgenomen ten opzichte van de begroting 2022 na wijziging. Het nadelig saldo na bestemming (door lagere onttrekking aan reserves in 2023 dan in 2022) € 1,8 miljoen lager. We lichten per product de belangrijkste wijzigingen toe, waarbij we rekening houden met reservemutaties.
68
Inkomensregelingen Het saldo bij het product Inkomensregelingen na reservemutaties is ten opzichte van 2022 met € 2,78 miljoen verbeterd. De lasten zijn met € 2,97 miljoen afgenomen, de baten met € 19.000 gestegen en de onttrekking aan de reserve is met € 206.000 afgenomen. Lasten (€ 2,97 miljoen voordelig): De lasten BUIG stijgen met € 314.000 in 2023. Er zijn zowel factoren die de lasten positief als negatief beïnvloeden. De neerwaartse bijstelling van het aantal uitkeringsgerechtigden is in de begroting 2023 volledig verwerkt, waardoor de lasten dalen. Daar staat tegenover dat het minimumloon in de periode 2023-2025 met 7,5% stijgt, de stijging 2023 is 2,5%. Dat beïnvloedt de uitkeringslasten en ook de hogere gemiddelde prijs per uitkering. Er is (nog) geen nieuwe regeling energietoeslag voor het jaar 2023. In 2022 is in de begroting een bedrag van € 3.098.000 geraamd, deze incidentele lasten vervallen in 2023. Daarnaast is het budget voor de bijzondere bijstand op basis van historische cijfers neerwaarts bijgesteld met € 337.000. De personeelsindexatie van 4,5% resulteert in salariskosten stijging van € 126.000. Tot slot zijn de incidentele middelen schuldhulpverlening ondernemers (budgetoverheveling 2021) ad. € 125.000 niet meer beschikbaar in 2023.
Datzelfde geldt voor een bedrag van € 103.000 corona compensatiegelden welke in 2022 zijn ingezet om tijdelijk mensen met financiële problemen te ondersteunen. Hiervoor zijn geen middelen beschikbaar in 2023. Baten (€ 19.000 voordelig): Op basis van de Rijksbegroting en Voorjaarsnota van het Rijk, is de verwachting dat de baten toenemen met een bedrag van € 135.000 in 2023. Daarentegen valt de incidentele baat van € 137.000 die we vanuit de Tozo-regeling in 2022 ontvingen weg. Overige plussen en minnen leiden tot een voordeel van € 21.000. Mutatie reserves (nadeel € 206.000): In de begroting 2022 na wijziging wordt rekening gehouden met overhevelingen uit de jaarrekening 2021. In onze meerjarenbegroting houden we geen rekening met mogelijke overhevelingen.
(Werk)Participatie Het saldo bij het product (Werk)Participatie na reservemutaties is ten opzichte van 2022 met € 0,93 miljoen verslechterd. De lasten zijn met € 1,46 miljoen toegenomen, de baten met € 722.000 gestegen en de onttrekking aan de reserve is met € 195.000 afgenomen. Lasten (€ 1,46 miljoen nadelig): De bijdrage aan Wedeka wordt in 2023 € 67.000 lager begroot. De lasten van het werkbedrijf stijgen in 2023 met € 876.000. Op dit moment zijn er meer medewerkers Nieuw beschut in dienst dan waar in de begroting 2022 vanuit is gegaan (door de rechtstreekse instroom van jongeren). Daarnaast wordt rekening gehouden met een uitbreiding van het aantal werkplekken Beschut Werk voor het wegwerken van de wachtlijst. Dit leidt tot € 39.000 extra lasten in 2023. De salarislasten binnen het werkbedrijf nemen toe met € 449.000, op basis van de formatie medio 2022. Vanuit gebouwenbeheer wordt € 160.000 meer doorbelast in 2023. Tot slot zijn de salarislasten van het NPG-project Overschild onder werkparticipatie opgenomen (€ 66.000, incidenteel in 2023 en 2024). Overige plussen en minnen tellen op tot een voordeel van € 63.000. Baten (€ 722.000 voordelig): De baten worden in 2023 € 722.000 hoger geraamd dan in 2022. De hogere baten hebben te maken met Nieuw Beschut en Beschut Werk. Tegenover de hogere salarislasten staan ook inkomsten door het verrichte werk.
Mutatie reserves (nadeel € 195.000): In de begroting 2022 na wijziging wordt rekening gehouden met overhevelingen uit de jaarrekening 2021. In onze meerjarenbegroting houden we geen rekening met mogelijke overhevelingen. Burgerparticipatie Het saldo bij het product Burgerparticipatie na reservemutaties is ten opzichte van 2022 met € 14.000 verslechterd. De lasten zijn met € 117.000 toegenomen, de baten met € 223.000 gestegen en de onttrekking aan de reserve is met € 120.000 afgenomen. 69
Lasten (€ 117.000 nadelig): De incidentele lasten van € 120.000 voor het ouderenbeleid die samenhangen met corona vallen in 2023 weg. De lasten van het onderdeel inburgering worden voor 2023 per saldo € 193.000 hoger geraamd. Dit wordt veroorzaakt door hoger geraamde lasten van € 313.000 en dit wordt gedempt door een verschuiving van € 120.000 in de salarislasten binnen het team re-integratie. De basissubsidie Kwartier is geïndexeerd, daardoor zijn de lasten € 74.000 hoger. Overige plussen en minnen tellen op tot een voordeel van € 30.000. Baten (223.000 voordelig): De baten van inburgering worden in 2023 € 313.000 hoger geraamd. De ontvangen gelden voor inburgering worden volledig besteed aan deze opgave. De incidentele baten die we ontvingen door detachering van een medewerker vervallen vanaf 2023 (€ 90.000). Mutatie reserves (nadeel € 120.000): In de begroting 2022 na wijziging wordt rekening gehouden met overhevelingen uit de jaarrekening 2021. In onze meerjarenbegroting houden we geen rekening met mogelijke overhevelingen. Wmo oude taken Het saldo bij het product Wmo oude taken is ten opzichte van 2022 met € 654.000 verslechterd. De lasten zijn met € 644.000 toegenomen, de baten met € 10.000 afgenomen. Lasten (€ 644.000 nadelig): Bij het opstellen van de begroting Wmo huishoudelijke hulp hebben we gebruik gemaakt van het Wmo-voorspelmodel van de VNG.
Dit model voorspelt hoeveel mensen gebruik gaan maken van voorzieningen in de komende vijf jaren. Hieruit volgt een toename van 5% huishoudelijke hulp. Daarnaast is er rekening gehouden met het effect van de invoering draagkracht in 2022 en het verwachte effect van inflatie op de tarieven van aanbieders (loon-prijs in combinatie met materiaalkostenindex). Per saldo stijgen de lasten van huishoudelijke hulp met € 496.000. De lasten voor rolstoelvervoersvoorzieningen zijn met € 140.000 gestegen door een nieuwe overeenkomst. Overige plussen en minnen tellen op tot een nadeel van € 8.000. Wmo nieuwe taken - Wmo Begeleiding Het saldo bij het product Wmo nieuwe taken na reservemutaties is ten opzichte van 2022 met € 74.000 verbeterd. De lasten zijn met € 162.000 afgenomen, de baten met € 4.000 toegenomen en de onttrekking aan reserves is met € 92.000 afgenomen. Lasten (€ 162.000 voordelig): De begroting voor Wmo begeleiding is op vergelijkbare wijze opgesteld als die van de huishoudelijke hulp. De ontwikkeling van de vraag is gebaseerd op het Wmo-voorspelmodel van de VNG. Hieruit volgt een stijging van 4%. Kosten voor gezinsondersteuning zijn onderdeel van begeleiding. Per saldo dalen de lasten van huishoudelijke hulp met € 380.000. Vanaf 1 januari 2024 wordt Beschermd Wonen als nieuwe taak overgedragen aan de gemeente. Dit is een jaar opgeschoven.
De komende 10 jaar (vanaf 2024) worden de taken geleidelijk overgedragen en daarmee lopen de lasten naar verwachting geleidelijk op van € 0,5 miljoen in 2024 tot € 2,7 miljoen in 2027. Voor deze lasten worden wij voor eenzelfde bedrag gecompenseerd via de Algemene uitkering. Voor 2023 geeft de centrumgemeente Groningen een prognose van nul op. De lasten zijn hierdoor € 357.000 hoger. Een dubbel begrote post voor geëscaleerde zorg is uit de begroting gehaald en leidt tot lagere lasten van € 261.000. Verder zien we hogere uitvoeringskosten binnen de wijkteams van € 83.000 en hogere verstrekkingen vervoer van € 52.000 veroorzaakt door contractuele afspraken waarin we uitgaan van 3,5% indexatie. Overige plussen en minnen leiden tot een voordeel van € 13.000. Baten (€ 4.000 voordelig): Deze minimale afwijking behoeft geen toelichting. Mutatie reserves (€ 92.000 nadelig): In de begroting 2022 na wijziging wordt rekening gehouden met overhevelingen uit de jaarrekening 2021. In onze meerjarenbegroting houden we geen rekening met mogelijke overhevelingen.
70
Accommodaties Het saldo bij het product Accommodaties na reservemutaties is ten opzichte van 2022 met € 261.000 verslechterd. De lasten zijn met € 37.000 toegenomen, de baten met € 118.000 afgenomen en de onttrekking aan reserves is met € 106.000 afgenomen. Lasten (€ 37.000 nadelig): De toename van de lasten wordt veroorzaakt door hoger toegerekende personele lasten en huisvestingskosten voor wijk- en buurtcentra van € 147.000. Een in 2022 gereserveerde subsidie voor Paardensportvereniging SEO van € 110.000 is in 2023 niet begroot. Dit leidt tot een lastendaling van € 110.000. Baten (€ 118.000 nadelig): De baten zijn € 118.000 lager. Dit wordt vooral verklaard door minder huurinkomsten. Jeugd Voor het product Jeugd hebben we een reële begroting opgesteld. Aandachtspunt hierin is de mate waarin we de bezuinigingen vanuit de hervormingsagenda Jeugd kunnen realiseren. Aangezien we hier onzekerheden zien, hebben we de besparingsoptie die het Rijk ziet opgenomen in de risicoparagraaf. Ten opzichte van de oorspronkelijke meerjarenraming is er sprake van een forse uitzetting. Wanneer we het begrote bedrag van 2023 echter vergelijken met de begroting 2022 na wijziging, zijn de verschillen beperkt. Dit komt doordat we in 2022 de lasten tussentijds fors hebben verhoogd. Het saldo bij het product Jeugd na reservemutaties is ten opzichte van 2022 met € 240.000 verslechterd.
De lasten zijn met € 149.000 toegenomen, de baten met € 23.000 afgenomen en de onttrekking aan de reserve is met € 68.000 afgenomen. Lasten (€ 149.000 nadelig): De lasten van uitvoeringskosten Jeugd zijn lager door een dubbel begrote huur in 2022 voor het medisch centrum Hoogezand en lagere bijdrage RIGG bedrijfsvoering (totaal € 48.000). Daarnaast zijn er lagere lasten van € 53.000 voor publieke gezondheid & zorg (pg&z) door wijziging van taken (pedagogische gezinsondersteuning is vervallen). Voor volksgezondheidszorg is er sprake van € 77.000 hogere lasten. In de meerjarenraming volksgezondheid is een bezuiniging van 5% opgenomen op de gemeenschappelijke regeling pg&z. De bezuiniging, gekoppeld aan de kerntakendiscussie met GGD, wordt voor 2% gerealiseerd. Daarnaast zijn de lasten geïndexeerd. Ook de lasten van de wettelijke bijdrage jeugdgezondheidszorg stijgen door indexatie (€ 55.000) evenals de basissubsidie Kwartier (€ 62.000). De overige plussen en minnen leiden tot een nadeel van € 56.000. Baten (€ 23.000 nadelig): Deze afwijking is minimaal en lichten we daarom niet toe. Mutatie reserves (€ 68.000 nadelig): In de begroting 2022 na wijziging wordt rekening gehouden met overhevelingen uit de jaarrekening 2021. In onze meerjarenbegroting houden we geen rekening met mogelijke overhevelingen.
Onderwijs Het saldo bij het product Onderwijs na reservemutaties is ten opzichte van 2022 met € 1 miljoen verbeterd. De lasten zijn met € 2,6 miljoen afgenomen, de baten met € 117.000 toegenomen en de mutatie reserves zijn per saldo € 1,7 miljoen nadelig. Lasten (€ 2,6 miljoen voordelig): De lasten van onderwijshuisvesting dalen met € 2.985.000. De eenmalige lasten dalen € 2.511.000. Dit betreft sloop, tijdelijke huisvesting en het afboeken van restant boekwaarden, hetgeen in 2022 een veel grotere omvang heeft dan in 2023. Deze eenmalige lasten worden gedekt vanuit de reserve scholenprogramma. De onttrekking aan de reserve is in 2023 ook lager waardoor dit geen effect heeft op het saldo. De structurele lasten dalen € 487.000. Laatste betreft de verstrekking aan het Aletta Jacobs College, welke volgens contract lager wordt
71
vanaf 2023 en de afschrijvingslasten, onroerendzaakbelasting, energie, schoonmaak etc. van schoolgebouwen. Vanuit het contract met de vervoerders voor leerlingenvervoer zijn wij verplicht om ieder jaar de NEA-indexatie toe te passen. De NEA-indexatie geeft de kostenontwikkeling in het wegvervoer weer. Voor 2023 is indexatie van 3,5% van toepassing, voor de jaren erna is eveneens 3,5% meegenomen voor de verwachte indexatie vanaf 2024. De lasten stijgen met € 40.000. Tot slot is in de loop van 2021 de voorlopige toekenning van het geoormerkte budget voor onderwijsachterstandenbeleid (OAB) door het Rijk bekend gemaakt. Dit leidt tot een verhoging van de lasten en de baten van € 389.000. Per saldo is er geen financieel effect. Baten (€ 117.000 voordelig): Enkele opbrengsten van onderwijshuisvesting vallen lager uit. Gezamenlijk gaat dit om € 272.000. Hier tegenover staat de verhoging van de baat in het kader van het onderwijsachterstandenbeleid van € 389.000. Stortingen reserve (€ 897.000 voordelig): De stortingen in de reserve scholenprogramma zijn in 2023 € 897.000 lager doordat de Rijksbijdrage die tot en met 2035 voor dit programma wordt ontvangen met ingang van 2022 op een andere manier verwerkt moet worden. Dit heeft geen effect op het begrotingssaldo omdat de baten onder programma zes Bestuur en Bedrijfsvoering met hetzelfde bedrag afnemen.
Onttrekkingen reserve (€ 2.629.000 nadelig): De onttrekkingen aan de reserve dalen met € 2.629.000. Voor het grootste deel betreft dit de dekking van de eenmalige lasten van het scholenprogramma, die in 2023 € 2.511.000 lager uitvallen dan in 2022.
72
2.3 Programma Economie 2.3.0 Inleiding Visie We willen een prettige omgeving om in te wonen, werken en leven. Doelstelling Dit programma geeft inzicht in de ruimtelijk-economische ontwikkelingen voor 2023 en verder. Bij beslissingen houden we rekening met de gevolgen op de omgeving, zodat het ook voor de toekomstige generaties fijn wonen en werken is in onze mooie gemeente. Het programma Economie geeft invulling aan ruimtelijke ontwikkelingen in onze gemeente. Wij willen, met inwoners, de juiste keuzes maken voor de invulling van de beschikbare ruimte. We zijn bezig met het opstellen van een omgevingsvisie. De komende jaren zetten we ons in om de mogelijkheden voor wonen af te stemmen op behoeften van onze inwoners. We zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de woonomgeving. Een goede woonomgeving is goed bereikbaar en verkeersveilig. Wanneer het gaat om ontwikkelingen voor duurzaamheid, willen we dat inwoners daar trots op kunnen zijn. De duurzaamheidsvisie geeft daar invulling aan. Voor de economie is ook ruimte nodig. We gaan een visie maken voor onze bedrijventerreinen. Om winkelcentra aantrekkelijk te houden, willen we zo goed mogelijk voorkomen dat er panden in de winkelcentra leeg staan. De landbouw is een belangrijke sector, die voor een groot deel bepaalt hoe ons buitengebied eruitziet.
We vinden dat er voor boeren duidelijkheid voor de langere termijn moet zijn, met een goede toekomst. We gaan ons de komende jaren inzetten voor een gezonde recreatiesector, waar veel toeristen en onze eigen inwoners willen doorbrengen. Opbouw programma Het programma economie bestaat uit de volgende onderdelen: 2.3.1 Omgevingswet 2.3.2 Ruimtelijke Ontwikkeling 2.3.3 Economie 2.3.4 Verkeer 2.3.5 Duurzaamheid
2.3.1 Omgevingswet Inleiding Wij verwachten dat de Omgevingswet op 1 januari 2023 inwerking treedt. De Omgevingswet voegt meerdere wetten voor de fysieke leefomgeving samen. Hierbij gaat het onder meer om wet- en regelgeving over bouwen, milieu, water, ruimtelijke ordening en natuur. Ook moet de wet zorgen voor een betere en snellere besluitvorming. Instrumenten van de Omgevingswet zijn bijvoorbeeld de omgevingsvisie en de omgevingsvergunning. Ambities De invoering van de Omgevingswet is uitgesteld naar 1 januari 2023. Bij de invoering voldoen wij aan de wettelijke minimum vereisten en zetten wij daar een kleine plus bovenop. De wettelijke vereisten per 1 januari 2023 zijn: •
Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) is operationeel;
•
Procedure voor omgevingsvergunning is 8 weken (nu 26 weken);
•
Kunnen werken met het tijdelijke omgevingsplan.
Trends en ontwikkelingen Vanaf 1 januari 2023 gaan we werken met de nieuwe wet. Soms gaat het nog extra tijd kosten om de kinderziektes eruit te halen en de nieuwe werkwijzen en instrumenten goed onder de knie te krijgen.
73
Doelstellingen a. Wij voldoen aan de wettelijke minimum vereisten en realiseren een kleine plus We willen voldoen aan de wettelijke eisen. Daarmee werken we aan landelijke verbeterdoelen van de Omgevingswet. Acties Er wordt gestart met het anders werken (integraal en extern gericht) dat nodig is voor het werken met de Omgevingswet We oefenen met het opstellen van een (deel)omgevingsplan Er wordt een proef gedaan met het opstellen van een (deel)omgevingsplan zodat de organisatie weet welke stappen gezet moeten worden en wat er inhoudelijk nodig is om een omgevingsplan te maken. Wij stellen toepasbare regels op We controleren onze verordeningen; wat is wenselijk en nodig b. Vaststellen omgevingsvisie Wij zijn in 2022 gestart met de omgevingsvisie, terwijl die wettelijk pas verplicht is vanaf 2026. In deze visie zijn de grote strategische projecten verankerd. Daarmee kunnen keuzes gemaakt en onderbouwd worden en kan richting gegeven worden aan ontwikkelingen.
2.3.2 Ruimtelijke Ontwikkeling Inleiding Wij vinden een goede kwaliteit van de omgeving belangrijk. Wij willen dat onze inwoners prettig kunnen wonen, leven en werken. Wij hebben de taak om voor alles de goede plek te vinden. Dit is niet altijd makkelijk. We moeten ruimte zoeken voor veel dingen. Er zijn plekken nodig voor woningbouw, bedrijventerreinen, vervoer, landbouw en natuur. Ambities Met ons programma Ruimtelijke ontwikkeling werken wij aan: •
Een aantrekkelijke en leefbare gemeente. Iedereen kan hier goed wonen, leven, ondernemen en werken;
•
Goed wonen in Midden-Groningen. Dit gaat over nieuwbouw, huizen die er al zijn en de omgeving. Goed wonen gaat ook over sociale kwaliteit, zorg en over goed voor de natuur;
•
Een sterkere economie van onze gemeente. Dit betekent dat er voldoende plekken voor bedrijven moeten zijn. Ook moeten die plekken geschikt zijn voor de toekomst. Wij willen aantrekkelijk zijn voor bedrijven en ondernemers.
Trends en ontwikkelingen Er wordt veel gesproken over het gebruik van de ruimte. Er is in Nederland veel behoefte aan ruimte. Bijvoorbeeld voor wonen, voor werken, voor natuur en voor zonneparken. Maar onze ruimte is beperkt. Daarom moeten we kiezen voor een of het ander.
74
Woningmarkt Veel mensen zijn op zoek naar een huis of bouwgrond. Er is een grote vraag en er is minder aanbod dan vraag naar woningen en bouwgrond. Dit is een probleem in heel Nederland. Minister Hugo de Jonge maakt met alle provincies afspraken over het bouwen van woningen. Zo wil hij ervoor zorgen dat iedereen goed kan wonen. De gemeente Midden-Groningen ligt in de Regio Groningen-Assen. Er moeten in deze regio tot het jaar 2040 minstens 35.000 huizen bijkomen. Hierover maakt de regio afspraken met de landelijke overheid. De afspraken gaan over de bouw van huizen en alles om het wonen heen. Dit heet de verstedelijkingsstrategie. Een klein deel onze gemeente ligt in de regio Oost-Groningen. De gemeenten in deze regio werken aan de uitvoering van de RegioDeal OostGroningen. Er is geld voor het verbeteren van woonbuurten en het centrum van dorpen. Er is geld voor het verbeteren en energiezuinig maken van goedkope koopwoningen in Hoogezand. Wij hebben in 2021 € 11 miljoen van de landelijke overheid gekregen. Het geld is bedoeld voor woningen in Noorderpark, Spoorstraat-Kieldiep, Gorecht-Noord en Gorecht-West. We moeten zelf ook geld steken in de verbetering van de woningen. NPG Wij krijgen geld uit het Nationaal Programma Groningen (NPG). Dit geld gebruiken wij bijvoorbeeld voor verbetering van Noorderpark en het gebied langs het Winschoterdiep.
Ook laten wij er niet onderhouden panden mee opknappen. Wij verwachten dat er geld beschikbaar komt voor het uitvoeren van projecten uit het programma Bedrijvig en Leefbaar. Op veel plekken in onze gemeente wonen mensen dichtbij industrie. Dit levert problemen op. Het programma Bedrijvig en Leefbaar helpt ons die problemen op te lossen. De NPG-projecten zijn verder uitgewerkt in 2.5.2. Bedrijventerreinen In Midden-Groningen zijn veel bedrijven. Het is belangrijk dat bedrijven een plek kunnen vinden in onze gemeente. Dat gebeurt in de dorpen en op bedrijventerreinen in Hoogezand, Sappemeer, Muntendam en Zuidbroek. Een deel van die terreinen is verouderd. Die moeten daarom worden vernieuwd en energiezuiniger worden gemaakt. Dat kost tijd en daarom is het ook nodig dat er nieuwe bedrijventerreinen bij komen. Zo blijft er werk in onze gemeente. Doelstellingen a. Het stedelijk gebied van Hoogezand-Sappemeer versterken We willen dat Hoogezand-Sappemeer een fijne plek is om te wonen, te werken en te leven. Wij willen plekken waar de leefbaarheid niet goed is verbeteren. Ook zorgen wij ervoor dat er nieuwe huizen gebouwd worden. Dit kan soms op onze eigen grond. Ook werken wij mee aan plannen van projectontwikkelaars en inwoners. Voor een aantal projecten hebben wij geld van het NPG. Die projecten staan bij doelstelling 3 'Fysieke NPG-projecten faciliteren'.
Acties Afronden IJsbaanlocatie Sappemeer In 2023 en 2024 worden de laatste woningen gebouwd op de IJsbaanlocatie. Het zijn woningen van projectontwikkelaars en vrijstaande woningen van mensen die zelf een kavel hebben gekocht. Wanneer alle woningen zijn gebouwd, richten wij de straten en het groen definitief in. Ontwikkelen Vosholen fase 2 Aan de westkant van de Croonhoven worden in 2023 twaalf woningen gebouwd. Wij maken een bestemmingsplan voor het gebied aan de oostkant van de Croonhoven voor de bouw van 136 woningen. Wij verwachten dat wij in 2023 kunnen starten met de bouw van de eerste woningen in Vosholen fase 2. Verder werken aan de herstructurering van Gorecht-West Vanaf 2012 werken wij samen met Lefier aan verbetering van Gorecht-West. Er zijn al veel huizen gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Ook is de omgeving van de woningen opnieuw ingericht. In 2023 start Lefier met de bouw van 53 sociale huurwoningen. De woningen zijn in 2024 klaar. Wij gaan dan bezig met het opnieuw inrichten van de omgeving. In Gorecht-West staan ook koopwoningen die verbeterd moeten worden. Wij hebben hiervoor geld van de landelijke overheid gekregen (Volkshuisvestingsfonds). Met dit geld en nog wat geld van
75
onszelf kunnen woningeigenaren hun huis opknappen en energiezuinig maken. Wij vragen ook een eigen bijdrage van de eigenaren. Dit kan in de vorm van een lening. Verder werken aan het project Stadshart-Noord Wij werken samen met Geveke, Lefier, Groninger Huis en de Reensche Compagnie aan de bouw van huizen in het Stadshart Noord. Aan de zuidkant van het spoor zijn wij bijna klaar. In 2023 gaan wij verder met het maken van het plan de noordkant van het spoor. Hier moeten wij veel aandacht besteden aan slecht onderhouden panden, en aan geluid en geur van bedrijven in de omgeving. Duurzaam particulier bezit Wij hebben € 11 miljoen gekregen van de landelijke overheid. Dit is geld uit het Volkshuisvestingsfonds. Met dit geld en geld van onszelf kunnen wij goedkope koopwoningen verbeteren en energiezuinig maken. Het geld is bedoeld voor Gorecht-West, Gorecht-Noord, Spoorstraat-Kieldiep en Noorderpark. b. Netwerken van sterke dorpen op het platteland Wij willen dat onze inwoners goed kunnen wonen, leven en werken in de dorpen en op het platteland. Nieuwbouw van woningen is mogelijk. Wel vinden wij dat er vraag moet zijn naar woningen. Ook moeten plannen passen in de omgeving. Wij hebben op sommige plekken zelf bouwgrond. Op andere plekken werken wij mee aan plannen van projectontwikkelaars en inwoners.
Acties Ontwikkeling Tolweg Muntendam In Muntendam kunnen aan de Tolweg nieuwe woningen worden gebouwd. Wij verkopen zelf bouwgrond. Ook zijn er woningen die door projectontwikkelaars worden gebouwd. Wij gaan in 2023 verder met de verkoop van bouwgrond. Ontwikkeling Verlengde Veenlaan Slochteren Aan de westkant van Slochteren hebben wij bouwgrond aan de Verlengde Veenlaan. Hier kunnen verschillende soorten woningen worden gebouwd. Wij gaan door met de verkoop van bouwgrond aan mensen die een eigen huis willen bouwen. Vrijkomende gemeentelijke locaties ontwikkelen Op meerdere plekken komen gemeentelijke locaties, zoals scholen, vrij. Ook in 2023 zorgen wij voor een goede herbestemming van deze locaties. Wij zorgen voor een goede stedenbouwkundige en ruimtelijke invulling. Meewerken aan plannen van projectontwikkelaars en inwoners Wij willen meedenken bij plannen van projectontwikkelaars en inwoners voor nieuwbouw van huizen. Wij stellen wel eisen aan plannen; er moet aantoonbaar vraag zijn naar woningen, het plan moet passen binnen de omgeving en de ruimtelijke kwaliteit moet verbeteren. c. NPG-projecten ondersteunen In 2021 heeft uw raad het Lokaal Programma NPG vastgesteld. In dit programma staan ook projecten voor het verbeteren van wijken en dorpen. Wij willen met deze projecten twee dingen bereiken: •
een betere omgeving om in te wonen en te leven;
•
vraag en aanbod van woningen beter op elkaar aan laten sluiten.
Acties Herstructurering bedrijventerreinen Met het programma Bedrijvig en Leefbaar is begonnen om problemen op te lossen die in het verleden zijn ontstaan door de mix van industrie en woongebieden. Het ging hierbij om juridische maatregelen, zoals actuele bestemmingsplannen en vergunningen, maar ook om het beter isoleren van woningen tegen geluid. Wij willen ook andere maatregelen treffen die zorgen voor een betere leefbaarheid. Wij verwachten dat er in 2023 NPG-geld is voor uitvoeren van projecten uit het programma Bedrijvig en Leefbaar. 76
Herstructurering Hoogezand Noord We hebben in 2021 NPG-geld gekregen voor de herstructurering van Hoogezand Noord. Een van de opdrachten is het aantrekkelijk maken van de toegang van Hoogezand vanaf de A7 en de Kerkstraat. In 2023 werken we verder aan de planontwikkeling. Hoogezand-Noord is ook onderdeel van de toegekende aanvraag voor het Volkshuisvestingsfonds (€ 11 miljoen voor postcodes 9601 en 9602) voor de aanpak van goedkope particuliere woningen. Verpauperde panden We hebben in 2021 NPG-geld gekregen voor de aanpak van verpauperde panden. Tot begin 2024 willen wij 15 woningen verbeteren en verduurzamen. Ook houden wij rekening met het aankopen van maximaal vijf panden. Wij gebruiken de ervaringen voor het ontwikkelen van een aanpak die wij overal kunnen gebruiken. De NPG-projecten zijn verder uitgewerkt in 2.5.2. d. Inspelen op ruimtelijke ontwikkelingen In 2022 is een woningmarktonderzoek gehouden. Dit onderzoek gaan wij gebruiken om onze woonvisie in 2023 aan te passen. De woonvisie is in 2019 vastgesteld en is voor een deel verouderd. Zo is er meer vraag naar woningen. Ook maakt de Rijksoverheid nieuwe regels en wetten. Wij betrekken corporaties, huurderorganisaties, marktpartijen en onze inwoners bij het vernieuwen van de visie. Acties Het vernieuwen van de Woonvisie In 2022 is een woningmarktonderzoek uitgevoerd.
Dit onderzoek leidt tot aanpassing van de Woonvisie Nieuw Midden-Groningen 2019-2028. Een plan voor de dorpsontwikkeling van Muntendam Voor het gebied rondom het vroegere gemeentehuis in Muntendam maken wij een plan. Het plan wordt opgesteld met gebruikers van het dorpshuis en inwoners van Muntendam. Het schrijven van een visie voor Harkstede-Meerstad Voor Meerstad is een Agenda voor de Toekomst opgesteld. Als reactie hierop stellen wij een visie op voor Harkstede. Een vervolg aan de ontwikkeling van het gebied rond de A7 Wij geven een vervolg aan de ontwikkelingen die zijn opgenomen in het Ruimtelijk-economisch perspectief A7/N33. In dit perspectief zijn opgaven benoemd zoals de vernieuwing van bestaande bedrijventerreinen en de aanleg van nieuwe bedrijventerreinen. Wij gaan de komende jaren deze opgaven concreet aanpakken. e. Inspelen op nieuwe wet- en regelgeving Het beleid op het gebied van ruimtelijke ordening vanuit de voormalige gemeenten is geharmoniseerd en geactualiseerd. Op de onderdelen waar nog geen adequaat beleid is en waar bij de uitvoering knelpunten worden ervaren, wordt nieuw beleid gemaakt. Zo hebben we in 2022 regels voor kamerverhuur opgesteld. Acties Opkoopbescherming Wij voeren een zelfbewoningsplicht in voor koopwoningen tot ongeveer € 350.000. Dit helpt om de woningmarkt voor onze inwoners gezond te maken. f.
Samenwerking Omgevingsdienst Groningen We vinden een gezonde en veilige woonomgeving belangrijk. Samen met de Omgevingsdienst Groningen zorgen we voor de Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH). We spreken met andere Groninger gemeenten en de provincie af om op dezelfde manier te gaan werken. De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen komen eraan en spelen hierbij een 77
belangrijke rol. Met de Omgevingsdienst Groningen maken we nieuwe afspraken voor het werk en de kosten daarvoor. Zo zijn we er samen klaar voor als deze wetten inwerkingtreden. Ook maken we met de Omgevingsdienst Groningen afspraken over hoe we het werk doen. Dit moet ervoor zorgen dat met minder geld dezelfde taken kunnen worden verricht.
2.3.3 Economie Inleiding We hebben veel industrie, maar ook veel landelijk gebied. We willen aantrekkelijk zijn voor bedrijven om te ondernemen, zodat inwoners hier goed kunnen werken en wonen. Er zijn mogelijkheden voor sport, winkelen en cultuur en je kunt genieten in het landelijk gebied van de natuur. We vinden het belangrijk dat er meer toeristen komen. Dat geeft levendigheid in de dorpen en toeristen geven ook geld uit in onze gemeente. Ambities We vinden het belangrijk dat iedereen mee kan doen, goed kan wonen en werken. We willen een economie waar zoveel mogelijk mensen aan het werk zijn. Want met een baan kunnen mensen hun rekeningen betalen en krijgen ze geen geldproblemen. Als je werk hebt, heb je ook meer sociale contacten en daarmee krijgen mensen een positieve eigenwaarde. Om te zorgen voor meer banen in onze gemeente, moeten we goed voor onze bedrijven zorgen. We willen voldoende ruimte voor bedrijven om te zorgen dat bedrijven kunnen ontwikkelen op een geschikte plek. Deze plekken moeten aantrekkelijk zijn voor ondernemers, zodat ze in onze gemeente willen blijven. Goede plekken voor bedrijven trekt ook nieuwe bedrijven naar onze gemeente. Met de volgende doelen willen we dat bereiken: •
We willen een uitstekende service bieden voor ondernemers en instellingen;
•
We willen een duurzaam perspectief voor de landbouwsector;
•
We willen winkels zoveel mogelijk bij elkaar plaatsen in winkelgebieden;
•
We willen een gemeente zijn waar het voor iedereen goed vertoeven is.
Trends en ontwikkelingen Te weinig personeel In 2020 en 2021 hadden we te maken met het coronavirus. Dit had voor iedereen gevolgen, ook voor de economie. In het voorjaar van 2020 zorgde het voor een daling van het aantal banen, omdat er veel bedrijven (tijdelijk) moesten sluiten. Inmiddels is het aantal werkenden groter dan begin 2020. Deze groei blijft doorgaan. Bedrijven hebben inmiddels een tekort aan personeel. Er zijn minder werkzoekenden en meer vacatures. Daardoor hebben werkgevers moeite om personeel te vinden. We hebben in onze gemeente vooral veel beroepen in de industrie. Het UWV houdt de spanning op de arbeidsmarkt bij. Volgens het UWV is in de arbeidsmarktregio Groningen een tekort aan personeel in alle beroepsgroepen. Plek voor bedrijven Er zijn veel bedrijven die contact opnemen met ons opnemen over beschikbare bedrijventerreinen om te kunnen bouwen. Niet alleen in onze gemeente, maar in de hele Regio Groningen-Assen (en de rest van Nederland) is er veel vraag. Er is niet genoeg ruimte op onze bedrijventerreinen voor alle bedrijven die een nieuwe plek zoeken. Niet alleen bedrijven hebben ruimte nodig, ook andere ontwikkelingen zijn in onze gemeente op zoek naar ruimte, bijvoorbeeld nieuwe woningen of zonneparken. Landbouw Onze gemeente heeft veel boerenbedrijven. De landbouw heeft te maken met steeds veranderende regels voor het milieu.
De Rijksoverheid heeft nieuwe plannen voor het verminderen van stikstof bekend gemaakt die grote gevolgen hebben voor de toekomst van de landbouw. Boeren maken zich zorgen over hun bedrijf en de toekomst. De plannen moeten nog uitgewerkt worden, Provincie Groningen neemt de leiding om over de plannen van de Rijksoverheid met de boerenbedrijven in gesprek te gaan. Midden-Groningen zal actief betrokken worden in het proces.
78
De landbouw is steeds in ontwikkeling. Er wordt bijvoorbeeld steeds meer ‘natuurinclusief’ gewerkt. Dat betekent dat de boeren met hun bedrijf juist bijdragen aan de natuur en de omgeving door op een andere manier te gaan werken. De provincies Groningen, Drenthe en Friesland hebben in 2019 op dit thema afspraken gemaakt met de Rijksoverheid. Deze provincies ontvangen daar subsidie voor, waarmee samen met boerenbedrijven en andere organisaties en onderwijs plannen worden gemaakt. Detailhandel De detailhandel is veel in beweging. Dit heeft verschillende oorzaken. Ten eerste verandert de opbouw van de bevolking steeds. Zo neemt het deel jongeren af en het deel ouderen toe. Tussen deze groepen zitten verschillen in hoeveel geld ze kunnen uitgeven en waaraan ze dit willen doen. Daarnaast kunnen mensen zich steeds makkelijker verplaatsen met bijvoorbeeld de auto, trein of fiets. Dit betekent dat je ook op plekken verder van huis kunt winkelen. Ook hebben mensen in vergelijking met vroeger meer vrije tijd. Mensen hebben meer tijd om te winkelen en doen dit ook. Verder kopen steeds meer mensen spullen op internet. In 2007 kochten mensen voor 5 miljard euro zaken op internet, in 2018 was dit meer dan 23 miljard euro. Door de coronacrisis is dit nog meer geworden: in 2021 kochten mensen voor meer dan 30,6 miljard euro op internet.
Al deze veranderingen betekenen veel voor winkels in de winkelstraten. Recreatie en toerisme Steeds meer mensen gaan vaker op vakantie. Sinds de corona uitbraak gaan ook steeds meer Nederlanders op vakantie in eigen land. De groep 55+ers groeit. Deze groep heeft meer vrije tijd en trekt er regelmatig op uit. Deze groep gaat ook buiten de schoolvakanties op pad. We zien dat het belang van en de interesse in het landelijke gebied groeit. We bezoeken steeds vaker het bos, de meren, de natuur en het agrarisch landschap. Toeristen, maar ook eigen inwoners gaan er steeds vaker op uit. Wandelen, fietsen maar ook varen wordt steeds populairder. Omdat we gewend zijn om veel online te regelen, is het heel normaal dat ook vakanties online worden geboekt en dat veel gebruik gemaakt wordt van apps voor fietsen, wandelen en varen. De meeste informatie is online te vinden. Ook zien we: • • • • •
Een groeiende belangstelling voor cultuur(historie), van een museum tot een borg. Het gaat om een aanbod met een verhaal; Meer gezond, duurzaam en sociaal: de bezoeker maakt vaker een bewuste keuze; Behoefte aan ontmoeten en onthaasten; Toenemende vraag naar bijzondere en onderscheidende ervaringen en overnachtingen. Het is een beleveniseconomie. Bezoekers willen het verhaal kunnen doorvertellen aan familie en vrienden; Dat mensen graag willen spelen. Kinderen maar ook volwassenen. Spelen ontspant. Dat kan alleen en in groepsverband.
Doelstellingen a. We willen een uitstekende service bieden voor ondernemers en instellingen We denken mee met bedrijven die in onze gemeente willen starten of bedrijven uit onze gemeente die willen groeien. Dit doen we ook bij bedrijven die willen samenwerken met elkaar of met het onderwijs. Zo helpen we mee met ideeën van bedrijven om te vernieuwen en te ontwikkelen.
79
Indicatoren Bedrijfsvestigingen per 1000 inwoners van 15-74 jaar Bron: waarstaatjegemeente.nl Jaar
Midden-Groningen
Nederland
2020
100,2
135,2
Banen per 1000 inwoners van 15 - 64 jaar Bron: waarstaatjegemeente.nl Jaar
Midden-Groningen
Nederland
2020
574,5
795,9
Werkloosheidspercentage Bron: CBS Jaar
Midden-Groningen
Nederland
2020
4,4 %
3,8 %
Acties Aanspreekpunt voor ondernemers We bieden contactpersonen waar ondernemers terecht kunnen met vragen. Informatie geven We delen informatie over regionale ontwikkelingen en regelingen die interessant zijn voor ondernemers. Werk en onderwijs op elkaar afstemmen We maken het mogelijk dat er binnen het lokale onderwijs aandacht wordt gegeven aan techniek en innovatie. Bij innovatiewerkplaatsen komen onderwijs, bedrijfsleven en inwoners samen voor leren en onderzoek. Bedrijventerreinenvisie De bedrijventerreinen in Midden-Groningen zijn belangrijk voor de werkgelegenheid. Voor bedrijven moeten de terreinen aantrekkelijk zijn om te kunnen ondernemen en ontwikkelen. Voor inwoners is het belangrijk dat het prettig wonen is in de buurt van bedrijventerreinen. We gaan in 2023 aan de slag met het maken van een visie op onze bedrijventerreinen. b. We willen een duurzaam perspectief voor de landbouwsector De landbouw is voor onze gemeente belangrijk. Met een duurzaam perspectief bedoelen we dat er voor boeren duidelijkheid voor de langere termijn moet zijn, met een goede toekomst. Net als in de rest van Nederland krijgt de landbouw in onze gemeente te maken met grote veranderingen. Samen met landbouwers, maatschappelijke organisaties en inwoners maken we een strategie.
Acties Agenda voor de Veenkoloniën Provincies Groningen, Drenthe en Friesland hebben afspraken gemaakt met de Rijksoverheid. Deze afspraken noemen we de Regiodeal Natuurinclusieve landbouw. Door deze afspraken wil NoordNederland zorgen dat de landbouw niet alleen voedsel maakt, maar door hun manier van werken ook de omgeving beter en mooier maakt. Er is een plan geschreven voor acht verschillende gebieden. We zijn onderdeel van het gebied 'de veenkoloniën'. In dit gebied werken gemeenten en het waterschap samen. Deze samenwerking heet Agenda voor de Veenkoloniën. Agenda voor de Veenkoloniën zorgt dat de afspraken die met de Regiodeal zijn gemaakt worden uitgevoerd. Dit doet Agenda voor de Veenkoloniën samen met de landbouw, natuurorganisaties en het onderwijs.
80
Verbindingen leggen We willen nieuwe verbindingen leggen tussen landbouw, agri-industrie, natuur, recreatie en toerisme. Landbouwstrategie Samen met landbouwers, maatschappelijke organisaties en inwoners maken we een strategie om om te kunnen gaan met veranderingen in de toekomst. Landbouwoverleg Tweemaal per jaar wordt een overleg met vertegenwoordiging van de landbouwverenigingen in onze gemeente georganiseerd. Doelstellingen c. We willen winkels zo veel mogelijk bij elkaar plaatsen in winkelgebieden In Midden-Groningen is meer winkelruimte beschikbaar dan dat er winkels zijn. Dit betekent dat een aantal gebouwen leeg staat. Dat is niet goed voor de sfeer in een winkelgebied. Ook kan het zijn dat gebouwen die leegstaan in slechte staat zijn. Om te zorgen dat er niet te veel gebouwen leeg staan, willen we dat er minder gebouwen gebruikt kunnen worden als winkel. Zo zorgen we ervoor dat onze winkelgebieden aantrekkelijk blijven. Acties We geven aan in welke gebieden winkels mogen zitten Nieuwe winkels mogen alleen opgericht worden binnen de grenzen van een winkelgebied. Hierdoor zorgen we ervoor dat de winkels niet door de hele gemeente verspreid liggen. Veel winkels bij elkaar is aantrekkelijk voor mensen die willen winkelen. En veel klanten is weer goed voor de winkeliers.
We maken het platform detailhandel mogelijk Het platform detailhandel is een netwerk van verschillende winkeliersverenigingen in onze gemeente. Elke 6 tot 8 weken komt het platform detailhandel samen om te praten over verschillende onderwerpen die te maken hebben met detailhandel. We werken zoveel mogelijk mee aan verandering van gebruik van een winkelpand Als een eigenaar het gebruik van zijn winkelpand wil veranderen, dan werken we daar zo veel mogelijk aan mee. Natuurlijk moet wel worden voldaan aan bijvoorbeeld het Bouwbesluit en de Welstandseisen. Ook moet het nieuwe gebruik passen in de omgeving van het pand. We bekijken de vraag van de eigenaar op een positieve manier. d. We willen een gemeente zijn waar het voor iedereen goed vertoeven is We gaan ons de komende jaren inzetten voor een volwaardige en gezonde recreatiesector. Met gezonde en aantrekkelijke bedrijven, waar veel toeristen hun vakantie willen doorbrengen. Onze voorzieningen zijn aantrekkelijk en goed onderhouden, zodat er toeristen en dagjesmensen graag naar onze gemeente komen. We willen graag dat ze nog een keer terugkomen. Maar we doen dit niet alleen voor toeristen en dagjesmensen, maar zeker ook voor onze eigen inwoners. Dat is goed voor de bedrijven, maar ook voor de werkgelegenheid.
Acties Onderhoud fiets- en wandelpaden We zorgen ervoor dat onze fiets- en wandelpaden, bankjes, aanlegsteigers en andere recreatieve voorzieningen goed onderhouden zijn. Midden-Groningen laten zien We gaan onze geschiedenis actief onder de aandacht brengen, maar ook de kwaliteiten van onze gemeente, zoals de weidsheid, de stilte, de gastvrijheid en de dorpen met hun prachtige gebouwen. We willen dat inwoners trots zijn op hun gemeente.
81
Sector die op de toekomst is voorbereid We zorgen samen met ondernemers voor een toekomstbestendige, gastvrije vrijetijdsector met een gevarieerd aanbod van verblijfs- en dagrecreatie passend bij de sfeer die we in onze gemeente willen hebben. Samenwerken We gaan actief samenwerken met ondernemers, inwoners, musea en cultuurhistorische organisaties, maar ook met onze buurgemeenten, met de provincie en met natuurorganisaties.
2.3.4 Verkeer Inleiding Het brede werkveld verkeer en vervoer gaat over onderwerpen die van belang zijn voor onze inwoners, bedrijven en bezoekers. Het gaat om de bereikbaarheid en de verkeersveiligheid voor fietsers, voetgangers, gemotoriseerd verkeer (auto-, vracht- en landbouwverkeer) en het openbaar vervoer. Ambities Een goed bereikbare en verkeersveilige gemeente voor alle verkeersdeelnemers. We zetten in op duurzame mobiliteit, dat betekent dat we zoveel mogelijk stimuleren om met het openbaar vervoer of de fiets te gaan in plaats van met de auto. Het verkeerssysteem vormt in de volle breedte geen belemmering om je vrij te kunnen verplaatsen. Het verkeerssysteem is ook toegankelijk zodat iedereen de mogelijkheid heeft om zich te kunnen verplaatsen. Oftewel mobiliteit is binnen ieders bereik. We leggen in 2023 de raad een Mobiliteitsplan voor met een doorkijk naar de toekomst. Wij zijn voornemens daar een 'multimodaal verkeersmodel' voor te ontwikkelen. Met het verkeersmodel kunnen we effecten van maatregelen en ontwikkelingen doorrekenen. In het mobiliteitsplan wordt het verkeersbeleid aan de hand van 5 thema's beschreven voor de komende 10 jaar. Deze 5 thema’s vindt u terug in deze begroting. De ambitie van het college is om dit beleid de komende jaren uit te voeren. Trends en ontwikkelingen Het lijkt erop dat ons reisgedrag door de coronapandemie is gewijzigd.
In mei 2022 bleek dat de bussen in het vervoersgebied van het OV-Bureau nog niet op het oude niveau zitten, maar op ongeveer 80% van het niveau van 2019. Het is onduidelijk of dit op de langere termijn zo blijft. Het verkeer op de Nederlandse wegen neemt wel weer toe en we leggen in 2022 meer kilometers af dan voorgaande jaren. Naar verwachting komt het niveau van het wegverkeer in heel 2022 boven het niveau van 2019 uit (periode voor corona). Dit blijkt uit de Trendprognose wegverkeer 20222027 van het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM). Het KiM verwacht voor de periode tot 2027 dat de coronacrisis blijvende gevolgen heeft voor de met de auto afgelegde afstand omdat mensen hun gedrag aanpassen. Ze werken bijvoorbeeld vaker thuis en sommigen zijn overgestapt van het openbaar vervoer naar de auto. De groeicijfers tot 2027 zijn daarom naar beneden bijgesteld. Doelstellingen a. Verkeersveilig bewegen Wij willen de verkeersveiligheid, met de nadruk op kwetsbare verkeersdeelnemers, blijvend verbeteren. We hebben een goed beeld van de meest verkeersonveilige plekken, risicovolle doelgroepen (bijvoorbeeld jonge bestuurders) en gedrag (bijvoorbeeld afleiding door het gebruik van de smartphone). Het aanpakken van deze meest onveilige knelpunten en risicoplekken vinden we belangrijk.
82
Acties Financiering Infrastructurele maatregelen zijn in verhouding vrij duur. We zijn telkens op zoek naar kansen om deze maatregelen financieel gunstig gefinancierd te krijgen. Hierbij kijken we naar bestaande budgetten die eventueel met subsidie aangevuld kunnen worden zodat maatregelen betaald en uitgevoerd kunnen worden. Monitoring We volgen de verkeersveiligheid, maken risicoanalyses en stellen indien nodig verbeteringen voor. Permanente verkeerseducatie We overleggen met Provincie Groningen over ‘Permanente verkeerseducatie’. Het gaat om activiteiten die gericht zijn op het verbeteren van de verkeersveiligheid met gedragsbeïnvloeding, onder meer voor kinderen van basisscholen. Te denken valt aan activiteiten zoals het theoretische en praktische verkeersexamen, dodehoek voorlichting bij vrachtauto's, enzovoort. b. Sociaal inclusief Het openbaar vervoer staat onder (financiële) druk. Corona, personeelsproblemen en financiële tekorten kunnen tot verdere vervoersarmoede leiden. Vervoersarmoede is een verslechtering van het openbaar vervoer, zoals minder stations, minder buslijnen of hoe vaak de bus rijdt. Daarnaast kunnen mensen onvoldoende mobiel zijn door beperkte middelen en vaardigheden.
Wij willen de gevaren van vervoersarmoede tegengaan en werken aan een toegankelijk mobiliteitssysteem waarbij al onze inwoners voldoende mobiel zijn om deel te kunnen nemen aan het maatschappelijk leven. In overleg met provincie en het OV-bureau willen we dit gaan uitwerken en onderzoeken wat wij hier verder in kunnen betekenen. Acties We doen mee aan het landelijke fietsproject ‘Doortrappen’ Wij doen mee aan het landelijke fietsproject ‘Doortrappen’, een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat dat wordt uitgevoerd met medewerking van partners als VVN, VeiligheidNL, BOVAG, Fietsersbond en vele anderen. Het programma Doortrappen heeft de ambitie dat ouderen zo lang mogelijk veilig blijven fietsen en daardoor lang zelf mobiel blijven. Proefproject deelmobiliteit Wij doen mee aan een regionaal proefproject over deelmobiliteit van de Regio Groningen-Assen in samenwerking met de Provincie Drenthe. Op meerdere plekken in de regio en in Drenthe zijn deelauto’s geplaatst waaronder in Hoogezand. De proef duurt 2 jaar. We verwachten in 2024 de resultaten. c. Duurzaam verplaatsen Wij willen met het mobiliteitsbeleid bijdragen aan de duurzaamheidsambities. De komende jaren stimuleert het werkveld verkeer en vervoer het gebruik van de fiets.
Acties We proberen subsidies binnen te halen om het fietsnetwerk te verbeteren Als subsidieregelingen worden opgesteld proberen we subsidies te verkrijgen om het fietsnetwerk te verbeteren. d. Bereikbaar platteland Wij willen de voorzieningen bereikbaar houden. Niet overal is goed openbaar vervoer beschikbaar. We vragen aandacht voor knelpunten, een voorbeeld daarvan is Sappemeer. Oplossingen zoeken we in maatwerk per dorp en/of het ondersteunen van alternatieven zoals de Hubtaxi.
83
Acties We overleggen met Provincie Groningen, Regio Groningen-Assen en OV-Bureau over ontwikkelingen op het terrein van openbaar vervoer We ondersteunen het uitbreiden en verbeteren van de voorzieningen bij de treinstations en de Hub’s Een hub is een plek waar je kunt overstappen van het ene naar het andere vervoermiddel. En waar je op een prettige manier even kunt wachten. Extra voorzieningen zoals Wifi of een watertappunt maken de hub tot een aangename plek. Er zijn op meer dan 50 plekken hubs in Groningen en Drenthe. In onze gemeente vind je HUB's in Siddeburen, Zuidbroek en Hoogezand. Deze zijn te vinden op de website www.reisviahub.nl. De Hubtaxi is bedoeld voor wie niet per fiets, te voet of op een andere manier naar een hub kan reizen. De Hubtaxi brengt je naar een hub die het best in jouw reis past, zodat je vanaf die plaats verder kunt reizen met het openbaar vervoer. e. Economische dynamiek Wij willen dat de werklocaties en de economische centra goed bereikbaar zijn. Acties Uitvoering plannen project Knijpsbrug De uitvoering van de plannen voor het project Knijpsbrug zijn in 2021 gestart en lopen door in 2023. De doorstroming van het gemotoriseerde verkeer en de verkeersveiligheid worden hier verbeterd.
De rotondes ten noorden van de Knijpsbrug worden omgebouwd tot turborotondes; De oversteek op de Rijksweg-West ter hoogte van de Zwedenbrug voor fietsers wordt verbeterd (is inmiddels gereed). Het geplande linksaf vak in de Kerkstraat richting de Barentszstraat is onderdeel van nadere studie. Dit linksaf vak is gezien vanuit het project Hoogezand-Noord ongewenst, mede omdat voor verbreding bomen moeten worden gekapt. Dit tast het groene karakter van de Kerkstraat aan. We doen mee aan het project N33 De Provincie Groningen is trekker van de verdubbeling van de N33 Midden tussen Zuidbroek en Appingedam. De verdubbeling is nodig om de bereikbaarheid van de Eemsdelta te verbeteren, de regionale economie te versterken en de leefbaarheid en verkeersveiligheid te verbeteren. Meer dan de helft van het projectbudget is naar de Zuidelijk Ringweg Groningen gegaan waardoor het project N33 is vertraagd. Op dit moment wordt door Provincie Groningen gelobbyd voor extra geld om de ambitie alsnog te kunnen waarmaken. We ondersteunen de lobby waar mogelijk.
2.3.5 Duurzaamheid Inleiding In 2019 heeft onze gemeente een duurzaamheidsvisie vastgesteld. Sinds die tijd werken we aan de uitvoering van deze visie. De duurzaamheidsvisie straalt ambitie uit. Hiermee willen we aan het werk. Tegelijkertijd zijn capaciteit en middelen beperkt. Elk jaar worden de onderwerpen bepaald waar in dat jaar op wordt ingezet. WE hebben veel aandacht voor 'de sociale kant van duurzaamheid'. Armoede is een probleem in onze gemeente en we zien dat dit probleem groter wordt. Veel woningeigenaren hebben onvoldoende geld om hun huis te verduurzamen. In wijken met goedkope woningen hebben onze inwoners hoge energierekeningen. Daarnaast vraagt de overgang naar duurzame energievormen zoals zonne-energie om veel inspanningen van onze gemeente de komende jaren. Diverse beleidsplannen moeten worden opgesteld of vernieuwd. In 2021 is de Regionale Energie Strategie (RES) 1.0 vastgesteld. In 2023 moet de RES 2.0 worden opgeleverd. Belangrijk onderwerp voor de RES is hoe onze inwoners voordeel kunnen hebben van duurzame energieprojecten. Ook krijgen de problemen met het overvolle elektriciteitsnet aandacht. In 2021 is de Transitievisie Warmte (TVW) vastgesteld. De TVW beschrijft per wijk welke mogelijkheden er zijn om hier van het aardgasvrij af te gaan. Wij maken in een aantal wijken al plannen om van het aardgas af te gaan, zoals in Kiel-Windeweer en
84
Lageland. Dit doen wij samen met de inwoners. De TVW is de basis voor de RES 2.0. Het opstellen van de RES en TVW, en het om de 2 of 4 jaar vernieuwen, is een wettelijke verplichting. Tot slot is er aandacht voor de voorbeeldrol van de gemeente. We willen extra stappen maken om verder te verduurzamen. Belangrijke onderwerpen zijn Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) en het verduurzamen van onze gebouwen. Ambities Duurzame ontwikkeling gaat over een evenwicht tussen mens, milieu en economie. Mondiaal, nationaal, regionaal, en lokaal. We zetten in op een duurzame samenleving, een duurzame energievoorziening, een duurzaam landschap en klimaat, duurzaam ondernemen en een duurzame gemeentelijke organisatie. Een duurzame samenleving is van ons allen. Werken aan duurzame ontwikkeling doen we samen met partners, belanghebbenden en in het bijzonder met onze de inwoners. Trends en ontwikkelingen De onderwerpen duurzaamheid en energietransitie krijgen steeds meer aandacht. Dit komt onder andere doordat het klimaat verandert. Dat merkt en ziet iedereen om zich heen. Het Rijk en gemeenten maken steeds meer plannen om de samenleving te verduurzamen. Het blijft niet alleen bij plannen. We zien bijvoorbeeld ook steeds meer zonneparken in ons landschap en het aantal elektrische voertuigen groeit snel.
Duidelijk is geworden dat planvorming en uitvoering alleen goed lukt met draagvlak van de bevolking. Bij nieuwe ontwikkeling is hiervoor aandacht. Heeft de burger er nadelen van, dan wil hij ook de voordelen. En de burger wil meedenken over zijn leefomgeving, zowel bij het opstellen van beleid als het uitvoeren van projecten. Aandachtspunt is de weerstand die diverse groepen mensen voelen bij de energietransitie. Om meer draagvlak te krijgen is het belangrijk om te begrijpen waar deze weerstand vandaan komt. Ook is het belangrijk mensen beter te betrekken en te informeren. Belangrijk aandachtpunt bij de energietransitie-vraagstukken zijn ook de kosten. Dit is niet alleen een probleem voor onze inwoners, maar ook voor veel inwoners in Nederland. Hetzelfde geldt voor problemen met het elektriciteitsnetwerk. Het is zeer lastig alle duurzaam opgewekte elektriciteit over het bestaande netwerk te vervoeren. En dit netwerk uitbreiden is een megaproject en duurt vele jaren. Planvormers en netbeheerders trekken steeds meer samen op om dit probleem aan te pakken. Doelstellingen a. We bieden individuele inwoners mogelijkheden om te verduurzamen Acties Beleid elektrische laadpalen Er is beleid opgesteld voor het plaatsen van elektrische laadpalen op. We zijn gestart met de uitvoering. Het komende jaar worden er meer elektrische laadpalen in de openbare ruimte geplaatst.
Hierdoor kunnen onze burgers elektrisch rijden. Duurzaamheidslening Wij bieden een duurzaamheidslening/ stimuleringslening aan. Onze inwoners die geen overwaarde hebben op hun huis maar toch energiebesparende maatregelen willen treffen kunnen gebruik maken van deze regeling; het geeft hun financiële armslag. Via het energieloket kunnen inwoners van onze gemeente eenvoudig inzien welke voorwaarden aan de lening zijn gesteld en hoe zij deze kunnen aanvragen. Energieloket Wij hebben een energieloket ingericht. We zorgen dat onze inwoner de weg naar het energieloket weet te vinden. Er wordt veel gebruik van het loket gemaakt. Ook de komende jaren zullen wij dit loket gebruiken om onze inwoners te helpen bij energiebesparing en verduurzaming.
85
Ondersteunen individuele burgers We helpen onze inwoners bij het vinden én bereiken van de juiste informatie en de beschikbare middelen. Wij zoeken naar oplossingen die bijdragen aan oplossingen voor duurzaamheid, betaalbare huisvesting en armoedebestrijding. RREW en SPUK Wij voeren de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW) uit. Deze regeling biedt huurders en kopers de mogelijkheid energieadvies te ontvangen en eenvoudige energiebesparende maatregelen te treffen. Voor inwoners met lagere inkomsten doen wij dit door ondersteuning te bieden via een andere Specifieke Uitkering (SPUK). Zo bereiken we een zo groot mogelijke groep inwoners. b. Onze inwoners zijn betrokken bij de ontwikkeling van duurzame energieprojecten en profiteren hiervan In het klimaatakkoord is het streven naar 50% lokaal eigendom van hernieuwbare energieprojecten opgenomen. De RES Groningen, waar onze gemeente deel vanuit maakt, onderschrijft het belang van lokaal eigendom en participatie. Dit gaat zowel over meepraten (procesparticipatie) als financieel voordeel genieten (financiële participatie). Acties Beleid Midden-Groningen Wij vullen ons zonneparken-beleid aan met afspraken over lokaal eigendom en participatie. We sluiten zo goed mogelijk aan bij afspraken die in RES-verband worden gemaakt en bekijken hoe de huidige zoekgebieden in ons beleid passen.