26-092 Bijlage 1. Jaarstukken 2025
Tekst van het document
website en zichtbaarheid op scholen en in de wijken. In
– Consulenten weten elkaar beter te vinden;
2025 is aandacht besteed aan de werkprocessen van de
– De consulenten van TIM konden op de casussen goed
teams en de samenwerking tussen de verschillende vakgroepen van Vizita. Verder is een start gemaakt met het maken van werkafspraken van Stichting Vizita met Toegang in Middelburg (TIM) en Orionis Walcheren.
advies geven; – Orionis heeft meer kennis gekregen over voorliggende voorzieningen; – Een deel van de problematiek kan via het voorliggende veld worden aangepakt (bijvoorbeeld thuisbegeleiding zonder indicatie.
68
Jaarstukken 2025 / Programma's / Sociaal Domein / Wat hebben we bereikt? / C Passende zorg
Op basis van deze bevindingen zijn afspraken gemaakt voor een
Aansluitend wordt een overbruggingscontract voor de periode juni
structurele samenwerking. Een volgende stap wordt in 2026 gezet
2026 tot januari 2028 aanbesteed, dat inhoudelijk voortbouwt op
en richt zich op een onderzoek naar een gezamenlijke intake, een
het contract uit 2025 en de jaren daarvoor.
verkorte werkprocedure en de afstemming tussen dagbesteding en een traject naar werk.
Het beleid blijft erop gericht om per 1 januari 2028 alsnog hervormingsgerichte contracten beschikbaar te hebben.
3. We ontwikkelen een uitvoeringsagenda wonenzorg- welzijn
2. We ontwikkelen een nieuwe Verordening Jeugdhulp
De gemeenteraad heeft tijdens haar vergadering van
In 2025 is de nieuwe Integrale verordening Jeugdhulp en
25 september 2025 het uitvoeringsprogramma van de woon-,
Maatschappelijke ondersteuning gemeente Middelburg 2026
zorg-, welzijnsvisie vastgesteld.
ontwikkeld. De verordening is op 8 januari 2026 door de gemeenteraad vastgesteld met uitzondering van artikel 28, lid
4. We verbeteren onze communicatie naar buiten toe, met
1 (Hoogte PGB Jeugd) en artikel 46, lid 1 (Hoogte PGB Wmo).
aandacht voor laaggeletterdheid en eenvoudig taalgebruik
Voor deze artikelen blijven de gelijknamige artikelen uit de oude
We zijn gestart met een meeleespanel. Dit panel bestaat uit
verordening van kracht. Daarmee wordt er geen verlaging van
een aantal inwoners waar we diverse brieven aan voorleggen.
het PGB tarief naar 75% ingevoerd. Het college komt in het 3e
Het panel geeft advies over hoe deze brieven beter leesbaar
kwartaal 2026 met een integraal voorstel over pgb’s.
gemaakt kunnen worden voor laaggeletterden. De eerste brieven zijn door het meeleespanel gelezen en van commentaar voorzien.
3. We besteden de nieuwe contracten Beschermd
Deze brieven worden hierop aangepast. Daarnaast kijken we
Wonen aan
naar briefhoofden en lettertype. Via taalhuis is een aantal nieuwe
Per 1 januari 2026 zijn de nieuwe contracten voor beschermd
groepen gestart. Het bereik van het taalhuis stijgt hierdoor. Door
wonen ingegaan. Er zijn twee nieuwe producten toegevoegd,
het meeleespanel en de uitbreiding van de groepen stimuleren we
namelijk een perceel voor jongvolwassenen en het product time-
de continue aandacht voor laaggeletterdheid, ook wat onze eigen
out voorziening. Hiermee voldoen we aan de signalen en wensen
communicatie betreft. Hierdoor borgen we de resultaten.
van zowel gemeenten als zorgaanbieders.
5. We werken stapsgewijs aan het versterken van onze
4. We besteden een nieuw contract woningaanpassingen
informatiepositie in het sociaal domein
Wmo aan
In 2025 verscherpten we onze afspraken om de samenwerking
De beoogde gezamenlijke Walcherse aanbesteding is niet
tussen de domeinen data, beleid en toegang te verbeteren.
gerealiseerd. De (Walcherse) aanbesteding is gepubliceerd
We besloten de rapportage sociaal domein te koppelen aan
maar heeft geen inschrijvers opgeleverd. Daarop is Walchers
het reguliere proces van planning- en controle. We investeerden
besloten van de aanbesteding af te zien. Middelburg
in gesprekken met Vizita om het dataleveringsproces voor het
organiseert de bouwkundige woningaanpassingen daarom zelf
sociaal team te stimuleren. We zien dat het toegroeien naar een
via een meervoudig onderhands traject, met eigen percelen/
voldoende goede informatiepositie voor het brede sociaal domein
productgroepen in samenhang met de bestaande contracten
veel vraagt van ons als gemeente en onze partners buiten. Ook
voor trapliften en hulpmiddelen. Dit sluit aan bij het beperkte
in 2026 zal dit nog volop aandacht vragen. De focus zal dan o.a.
en overwegend kleinschalige volume en beperkt het risico op
liggen op het bouwen van de juiste dashboards.
non-interesse/non-inschrijving.
C Passende zorg
5. We werken aan het beheersen van de steeds maar
1. We besteden de nieuwe contracten Jeugdhulp aan
stijgende vraag en kosten naar Jeugdhulp
De eerder geuite verwachting dat er nieuwe, hervormingsgerichte
Eerder is al genoemd dat de hervormingsgerichte regionale
contracten konden ingaan, is niet gerealiseerd. Voor de
aanbesteding, die moest bijdragen aan het afremmen van de
periode januari 2026 tot en met juni 2026 zijn daarom
groei van de jeugdhulpkosten, niet is gerealiseerd. De regio werkt
overbruggingscontracten met bijbehorende tarieven afgesloten.
aan nieuwe, hervormingsgerichte contracten, maar deze zullen op
69
Jaarstukken 2025 / Programma's / Sociaal Domein / Wat hebben we bereikt? / D Bijdragen aan bestaanszekerheid
zijn vroegst in 2028 beschikbaar zijn. Dat betekent dat structurele effecten daarvan pas op langere termijn kunnen worden verwacht.
– Vond er een werksessie met de commissie Maatschappelijke Zaken over het terugdringen van niet-gebruik minimaregelingen plaats;
De huidige situatie vraagt om maatregelen die wel binnen onze eigen invloed liggen. Daarom richten we ons nu primair op het versterken van de lokale aanpak. Hoewel we voorzichtig moeten zijn met het doen van uitspraken over snelle resultaten,
– Organiseerden we ook dit jaar een eindejaarsactie (20x5 challenge); – Hebben wij extra geïnvesteerd in het minimabeleid door 30 happy-boxen te verspreiden via de Voedselbank, organiseerden
is duidelijk dat juist de lokale inzet de grootste kans biedt op
wij lokaal de verspreiding van babystartpakketten en breiden
positieve effecten. Door te investeren in een stevig lokaal team,
wij de Menstruatie Uitgifte Punten uit.
heldere afspraken met verwijzers en het verder aanscherpen van onze werkwijze, vergroten we niet alleen de grip op de
3. We zetten de samenwerking met het
kostenontwikkeling, maar ook op de kwaliteit en toegankelijkheid
Jeugdeducatiefonds voort
van ondersteuning.
In 2025 zijn zes scholen aangesloten. Al deze scholen hebben goed gebruik van het fonds gemaakt. De aanvragen variëren
Ons belangrijkste doel blijft immers dat kinderen, jongeren en
van excursies, schaatsen, gymkleding, kadootjes voor feestdagen
ouders tijdig passende hulp en ondersteuning krijgen, dicht bij
tot individuele aanvragen als therapie voor rouwverwerking, fiets
huis en op een manier die daadwerkelijk helpt. Een sterke lokale
en een bed. Daarnaast biedt Bol.com in samenwerking met het
organisatie is daarbij op dit moment de meest kansrijke route.
jeugdeducatiefonds gratis boeken aan. In 2025 zijn er 240 boeken aan Middelburgse kinderen gegeven.
D Bijdragen aan bestaanszekerheid 1. We ontwikkelen een sluitende aanpak hulp bij schulden
E Meedoen naar vermogen
Samen met Orionis hebben we het proces in kaart gebracht. Op
1. We optimaliseren de governance bij de GR
een aantal onderdelen misten gerichte acties. Deze zijn in 2025
Orionis Walcheren
ontwikkeld. Concreet betekent dit dat:
De drie Walcherse gemeenteraden hebben in hun vergadering van januari 2026 ingestemd met de laatste wijziging van de
– De Voorzieningwijzer is gelanceerd;
Gemeenschappelijke Regeling (GR) Orionis Walcheren. Het betrof
– Het lesprogramma Moneystart op het VSO/PRO en MBO
de stemverhouding. Met deze wijziging is geregeld dat:
gegeven werd; – Orionis extra geld kreeg voor extra begeleiding en nazorg van
– Iedere gemeente twee leden in het algemeen bestuur heeft;
klanten, uitbreiding van het instrument budgetbeheer en inzet
– Het stemgewicht afhankelijk is van het aantal inwoners
op ketensamenwerking;
– Er geen vetorecht meer is;
– Het netwerk kansrijke start een project rondom vroegsignalering uitvoert.
– GR Orionis Walcheren voortaan alleen nog maar gewijzigd kan worden als alle drie de gemeenten daartoe besluiten.
2. We houden vast aan een ruimhartig minimabeleid en
Hiermee is het traject van de optimalisering van de
onderzoeken waar we dit effectief kunnen versterken
governance afgesloten.
In 2025: 2. We werken aan de ontwikkeling van een – Hebben wij onze informatievoorziening verder afgestemd op doelgroepen, door te starten met Moneystart, het uitbreiden
De DVO Groen heeft naar tevredenheid gewerkt. Deze wordt in
van de leskist Kansrijk en het ontwikkelen van foldermateriaal;
2026 voortgezet. Ook het Middelburgse actieplan Social Return
– Werkten we samen met Orionis een plan uit voor een meer integrale schuldhulpverlening; – Zijn we aangesloten bij SUN Nederland en begon de voorbereiding voor het vormen van een lokaal noodhulpbureau;
70
brede SROI-aanpak
is in uitvoering. Een gemeentebrede werkgroep monitort de uitvoering. De overeenkomst met de medewerker die via de bedrijfsanalyse is aangesteld, is verlengd. Het plan heeft op één onderdeel vertraging: vanwege ziekte bij Orionis Walcheren is de
Jaarstukken 2025 / Programma's / Sociaal Domein / Wat hebben we bereikt? / F Bescherming van asielzoekers en Oekraïense ontheemden Walcherse SROI-coördinator nog niet geworven. We zijn hierover in
6. We onderzoeken de kansen van het ontwikkelen van
gesprek met Orionis Walcheren.
lokaal mensenrechtenbeleid Het beleidskader mensenrechten is vastgesteld, samen met de
3. We stellen een transformatieplan voor een
uitvoeringsagenda. Aan de acties op de uitvoeringsagenda zal de
toekomstbestendig Werkleerbedrijf op
komende jaren uitvoering worden gegeven.
Het transformatieplan is opgesteld en door de drie Walcherse gemeenteraden in de vergaderingen van januari februari 2026 besproken. Het Algemeen Bestuur stelt het plan naar verwachting in maart 2026 vast.
F Bescherming van asielzoekers en Oekraïense ontheemden 1. We continueren de ontwikkeling van Cleene Hooge als locatie voor een nieuw AZC
4. We evalueren en continueren de uitvoering van de
In 2025 is de gebiedsontwikkeling van Cleene Hooge
Wet inburgering
verder vormgegeven. Een co-productie van gemeente,
De evaluatie is uitgevoerd. De evaluatie bestond uit een
landschapsarchitect, COA en architect voor het COA heeft geleid
kwalitatief deel (gesprekken met Stichting Vizita, Orionis en
tot ontwerpen voor de landschappelijke inrichting van het gebied
Vluchtelingenwerk) en een kwantitatief deel (enquête onder
en de gebouwen en het terrein van het azc. In 2025 heeft
inburgeraars). De evaluatie leverde veel waardevolle informatie
nog participatie plaatsgevonden over de groene inpassing van
op. Inburgeraars waren over het algemeen heel positief. Zij
de nieuwe woonwijk op Cleene Hooge. De input hiervan is
voelen zich thuis in hun buurt, hebben sociale contacten en
meegenomen in het beplantingsplan van de landschapsarchitect.
zijn tevreden over het Participatieverklaringstraject en de lessen
Voorts is een start gemaakt met de ruimtelijke onderzoeken ten
Nederlands. Ook medewerkers van Stichting Vizita, Orionis
behoeve van de vergunningaanvragen.
Walcheren en Stichting Vluchtelingenwerk waren overwegend positief. Inburgeraars integreren beter, er is veel maatwerk en
Er is nog geen start gemaakt met de evaluatie van de participatie,
individuele begeleiding, de sleutelpersonen en de Meedoenbalie
omdat in het najaar nog participatie heeft plaatsgevonden over de
zijn van grote meerwaarde.
groene inpassing.
Natuurlijk kwamen er ook verbeterpunten uit de evaluatie. Hierover
Zodra de civieltechnische voorbereidingen en het bestek gereed
hebben we met de diverse organisaties afspraken gemaakt.
zijn wordt de aannemer aanbesteed.
5. We geven uitvoering aan de motie Vluchtelingen aan
2. We geven uitwerking aan het in 2024 te nemen
het werk
raadsbesluit aangaande de duur van openstelling
Orionis heeft een plan van aanpak gemaakt. Dit richt zich op de
AZC Swerf-Rust
groep statushouders uit zowel de oude als de nieuwe wet, die
Er is een nieuwe bestuursovereenkomst voor het azc Swerf-Rust
tot voor kort weinig of geen begeleiding kregen richting werk of
afgesloten tussen gemeente en COA. Gemeente en Woongoed
participatie. Sinds de start van het project begin 2025 zijn meer
hebben een start gemaakt met de voorbereiding van de
dan 85 statushouders gesproken.
planvorming op deze locatie voor de periode na het vertrek van het azc.
De intake is bewust breed opgezet. Orionis heeft bij ruim 85 statushouders een eerste verkenning gedaan. Daarbij keken ze
3. We continueren de opvang van Oekraïense ontheemden
niet alleen naar werk, maar ook naar zaken als gezondheid,
en zetten daarbij meer in op zelfredzaamheid
thuissituatie, dagstructuur, motivatie en belemmeringen. Op basis
In 2025 zijn we gestart met het innen van de eigen bijdrage.
van deze brede intake zijn ongeveer 35 deelnemers toegeleid
Dit loopt goed. Verder stimuleren we bewoners om zich in te
naar het plan. Zij zijn gekoppeld aan een klantmanager en worden
schrijven bij Woongoed om zelfstandig te kunnen gaan huren.
gericht begeleid richting werk – binnen een termijn van maximaal
Bij vragen van bewoners maken we steeds meer de afweging
achttien maanden.
of zij het zelf kunnen oplossen of dat wij dat voor hen moeten doen, bijvoorbeeld omdat ze in een gezamenlijke voorziening
71
Jaarstukken 2025 / Programma's / Sociaal Domein / Wat hebben we bereikt? / F Bescherming van asielzoekers en Oekraïense ontheemden wonen. Voor de nieuwe locatie Buitenruststraat, met veel gedeelde voorzieningen, voorzien we niet in algehele schoonmaak, maar enkel het trappenhuis, de entree en de keuken. Voor het overige doen de bewoners het zelf en maken hiervoor zelf afspraken met elkaar. In 2025 is het toezicht in de locaties gehalveerd, omdat steeds minder toezicht nodig is, maar deze vooral door bewoners werd ingezet om hen te helpen bij zaken die ze eigenlijk ondertussen zelf moeten kunnen doen.
72
Jaarstukken 2025 / Programma's / Sociaal Domein / Beleidsindicatoren
Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren Banen [per 1.000 inwoners van 15-64 jaar] Jongeren met een delict voor de rechter [%] Kinderen in uitkeringsgezin [%] Netto arbeidsparticipatie [%] Werkloze jongeren [%]
2021
2022
2023
2024
2025
Middelburg
804,8
822,2
817,9
831,7 nnb
Nederland
805,5
825,4
836,6
850,2 nnb
Middelburg
2,0
2,0
1,0
nnb nnb
Nederland
1,0
1,0
1,0
nnb nnb
Middelburg
7,0
7,0
7
7 nnb
Nederland
6,0
6,0
6
6 nnb
Middelburg
70,8
71,90
73,00
73,7 nnb
Nederland
70,4
72,20
73,00
73,2 nnb
Middelburg
2,0
2,0
2
2 nnb 2 nnb
Nederland
2,0
1
2
Middelburg
432,1
384,4
370,1
374,1
297,1
Nederland
431,2
366,7
344,8
343,6
281,2
Lopende re-integratievoorzieningen [per 10.000 inwoners van Middelburg
69,0
89,2
104,1
Personen met een bijstandsuitkering [per 10.000 inwoners]
15-64 jaar]
126,8 nnb Nederland
133,0
197,7
191.5
203,1 nnb
Jongeren met jeugdhulp (in % van alle jongeren tot 18 jaar) [%] Middelburg
14,2
11,9
16,3
17,5 nnb
Nederland
13,2
10,7
13,9
14 nnb
Jongeren met jeugdbescherming (in % van alle jongeren tot 18 Middelburg
1,7
1,4
1,5
Nederland
1,2
1,1
1,1
Jongeren met jeugdreclassering (in % van alle jongeren van 12 Middelburg
0,6
0,5
0,4
jaar) [%]
tot 23 jaar) [%] Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo [per
1,5
nnb
1
nnb
0,3 nnb Nederland
0,3
0,3
0,3
Middelburg
720,0
700,0
710,0
10.000 inwoners] Nederland
702,0
710,0
700,0
0,4 nnb 730
680
720
660
73
Jaarstukken 2025 / Programma's / Sociaal Domein / Wat heeft het gekost?
Wat heeft het gekost? Sociaal domein
Begroting
Begroting 2025
Realisatie
Verschil 2025
2025
na wijziging
2025
(+ voordeel, -nadeel)
Lasten 6.01.0 Samenkracht en burgerpart
8.039
11.685
10.367
1.318
6.03.0 Inkomensregelingen
35.846
37.934
37.427
507
6.04.0 WSW en beschut werken
5.631
6.214
6.389
-176
6.05.0 Arbeidsparticipatie
3.359
2.967
3.003
-36
6.21.0 Toegang en eerstel vz WMO
673
673
658
15
6.22.0 Toegang eerstelijns vz jeugd
1.983
2.137
1.916
220
6.23.0 Toegang en eerstel vz integr
6.123
6.396
6.373
23
6.60.0 Hulpmiddelen en diensten WMO
2.736
2.929
2.940
-11
6.71.1 Huishoudelijke hulp WMO
4.506
5.182
5.040
142
6.71.2 Begeleiding WMO
3.694
3.849
3.735
114
6.71.3 Dagbesteding WMO
2.637
2.522
2.449
73
6.75.1 Jeugdhulp ambulant lokaa
102
102
194
-92
6.75.2 Jeugdhulp ambulant regionaal
9.915
10.478
14.642
-4.164
6.75.3 Jeugdhulp ambulant landelijk
0
0
756
-756
6.76.1 Jeugdhulp met verblijf lokaal
110
110
112
-2
6.76.2 Jeugdhulp met verblijf region
9.757
10.849
7.120
3.729
6.76.3 Jeugdhulp met verblijf landel
860
818
-0
818
6.79.1 PGB WMO
430
265
300
-35
6.79.2 PGB Jeugd
170
445
510
-65
6.81.2 Maatsch en vrouwenopv WMO
160
24
124
-101
6.82.1 Jeugdbescherming
1.469
1.281
1.269
12
6.82.2 Jeugdreclassering
242
227
187
40
6.92.0 Coordinatie en beleid jeugd
32
24
17
7
98.473
107.109
105.528
1.581
-642
-5.133
-4.979
-155
-23.421
-24.131
-24.807
676
Totale Lasten Baten 6.01.0 Samenkracht en burgerpart 6.03.0 Inkomensregelingen 6.21.0 Toegang en eerstel vz WMO
0
0
13
-13
6.23.0 Toegang en eerstel vz integr
-58
-112
-229
117
6.60.0 Hulpmiddelen en diensten WMO
-172
-222
-238
17
6.71.1 Huishoudelijke hulp WMO
-362
-362
-408
46
0
-581
-603
22
Totale Baten
6.81.2 Maatsch en vrouwenopv WMO
-24.654
-30.541
-31.250
709
Totaal Sociaal domein
73.819
76.568
74.278
2.290
74
Jaarstukken 2025 / Programma's / Sociaal Domein / Wat heeft het gekost?
Toelichting op het financiële resultaat (+ voordeel /
toelichten. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere
- nadeel)
afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000.
We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we alleen afwijkingen van € 50.000 of hoger Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
346
-445
N
583
247
N
185
0
N
53
0
N
-97
0
N
6.01.0 Samenkracht en burgerparticipatie Nieuwe wet inburgering De subsidies van de uitvoeringspartijen worden op basis van nacalculatie vastgesteld. Omdat de taakstelling lager is uitgevallen in 2025, zullen de nacalculaties dus ook uitwijzen dat er een lager subsidiebedrag moet worden vastgesteld. Deze te verwachten terug te betalen subsidie over 2025 is derhalve al voorzien in de exploitatie. Vluchtelingenopvang Oekraïne De baten uit de specifieke uitkering voor de opvang van Oekraïense ontheemden vallen hoger uit dan begroot. In de begroting is uitgegaan van een raming op basis van het aantal beschikbare opvangplekken vermenigvuldigd met het normbedrag per plek. In de realisatie is daarnaast ook de mogelijkheid benut om werkelijke kosten voor gemeentelijke opvang Oekraïners (GOO) en particuliere opvang Oekraïners (POO) te declareren. Deze kosten worden uitgevoerd via een dienstverleningsovereenkomst bij Orionis. Aangezien de verantwoording van deze werkelijke bestedingen pas aan het einde van het jaar beschikbaar komt, konden deze baten niet eerder worden bijgesteld. Dit leidt tot een hogere realisatie ten opzichte van de oorspronkelijke raming. Bij de najaarsbrief is een overheveling van € 7 miljoen voor aangemeld. Bij het opstellen van de jaarstukken is gebleken dat deze inschatting te laag is geweest en er minder uitgaven zijn gedaan dan ingeschat.
Voorgesteld wordt om het resterende bedrag aanvullend te reserveren via saldobestemming voor komende jaren. Vizita collectief Het overschot hangt samen met een wijziging in de wijze van financiering gedurende het jaar, waardoor de uitgaven anders zijn verantwoord dan oorspronkelijk begroot. Om beschikbare middelen doelmatig in te zetten en te voorkomen dat middelen terugvloeien naar het Rijk, is achteraf gebruik gemaakt van middelen uit de Brede SPUK voor activiteiten die binnen de doelstellingen van deze regeling passen. Hierdoor zijn een deel van de kosten via deze specifieke uitkering gedekt. De definitieve inzet van de Brede SPUK middelen waren nog niet bekend tijdens de najaarsbrief. Participatietrajecten Vanuit dit budget worden diversen initiatieven inzake participatie bekostigd. Bij de najaarsbrief was de verwachting dat dit budget ingezet zou worden in 2025, echter is het budget niet volledig besteed. Wijkcentra Bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2024 is € 82.000 gereserveerd voor het Sociaal beheer van de wijkcentra. Dit is ingezet voor de inhuur van personeel, maar dit heeft meer gekost en hierdoor is een incidenteel nadeel. Om dit in de toekomst te voorkomen heeft de gemeenteraad bij de begroting 2026 extra geld beschikbaar gesteld voor het sociaal beheer van de wijkcentra's.
75
Jaarstukken 2025 / Programma's / Sociaal Domein / Wat heeft het gekost?
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
182
-182
N
-523
594
N
214
224
N
726
0
N
-176
0
N
220
0
N
6.03.0 Inkomensregelingen TOZO De definitieve TOZO uitkeringen aan ondernemers zijn vastgesteld. Deze vaststellingen hebben geleid tot terugbetalingen en deze moeten terugbetaald worden aan het Rijk. Specifieke uitkering toeslagenproblematiek De gemeenschappelijke regeling Orionis voert de regeling toeslagenproblematiek uit. Jaarlijks wordt achteraf een opgaaf van de lasten en baten ontvangen die hieruit voortvloeien. GR Orionis Buig Conform memo actieve informatie d.d. 2 december 2025 is de 4e begrotingswijziging 2025 niet verwerkt in de begroting, maar direct in het jaarrekeningresultaat . Tevens vindt voorafgaand aan het opstellen van de jaarrekening een afrekening plaats op basis van de werkelijke kosten en opbrengsten binnen verschillende componenten binnen Orionis. Hierbij wordt het verschil gepresenteerd tussen de gerealiseerde uitgaven en de begrote bijdragen. Deze afrekening vindt plaats na de najaarsbrief. Daarnaast worden de inkomsten vanuit de BUIG altijd opgenomen op basis van de begroting van Orionis. Het definitieve BUIG-budget is vastgesteld door het Rijk en wijkt hiervan af. Minimabeleid Bij het vaststellen van het beleidskader bestaanszekerheid is besloten om geld dat in het ene jaar over is, door te schuiven naar het volgende jaar. Dit om het budget beschikbaar te houden voor minima. Daarom is bij de najaarsbrief een overheveling aangevraagd.
Wij menen dat deze overheveling voor 2026 voldoende is. Naast deze overheveling, resteert een positief saldo. Oorzaken hiervoor zijn: geen extra energietoeslag (rijksbeleid), minder kosten eindejaarsactie, latere start SUN, minder kosten Geldfit, geen verhoging collectieve zorgverzekering in 2025 en de uitbreiding minimaregelingen zijn nog niet gerealiseerd in afwachting van onderzoek naar niet-gebruik. 6.04.0 Begeleide participatie Wet sociale werkvoorziening (Orionis) Zie toelichting GR Orionis BUIG taakveld 6.03.0 Inkomensregelingen 6.22.0 Toegang eerstelijnsvoorzieningen jeugd Inkoop Jeugdzorg toegang Bij de bestuursrapportages over het jaar 2025 is de begroting bijgesteld op basis van de ontvangen prognoses vanuit IJZ. De uiteindelijke realisatie van de jeugdlasten bedraagt € 25,6 miljoen ten opzichte van een begrote € 25,5 miljoen. Hiermee sluiten de werkelijke lasten nagenoeg aan op de (bijgestelde) begroting. De afwijking wordt verklaard door verschillen in de gerealiseerde zorginzet ten opzichte van de laatste prognoses. Conform de BBV worden de jeugdlasten binnen de wettelijk voorgeschreven taakvelden verantwoord. Gedurende het jaar 2025 heeft conform de BBV een wijziging plaatsgevonden binnen bepaalde taakvelden van de jeugdlasten.
De administratieve verwerking heeft plaatsgevonden bij de afrekening vanuit IJZ en betreffen enkel een verschuiving van de lasten en zijn dus budgetneutraal.
76
Jaarstukken 2025 / Programma's / Sociaal Domein / Wat heeft het gekost?
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
-117
117
N
200
0
N
-58
0
N
114
0
N
51
0
N
-92
0
N
-4.164
0
N
-756
0
N
3.729
0
N
6.23.0 Toegang eerstelijnsvoorzieningen integraal TIM Gedurende het jaar zijn baten ontvangen wegens detachering aan buurtgemeenten en subsidierelaties, deze afspraken zijn niet voorspelbaar en dus niet begroot. De middelen zijn ingezet ter dekking van de salarislasten. 6.71.1 Huishoudelijke hulp WMO Huishoudelijke zorg Binnen enkele WMO-voorzieningen wordt een overschot gepresenteerd, dit hangt samen met wachttijden bij aanbieders. Hierdoor is minder zorg geleverd dan geraamd. Gezien het karakter van de zorg en de daarbij horende onvoorspelbaarheid is voorzichtigheidshalve geen bijstelling van de begroting gedaan bij de najaarsbrief. Huishoudelijke hulp De vraag naar huishoudelijke hulp blijft structureel relatief hoog, onder andere door vergrijzing en langer zelfstandig wonen, waardoor meer inwoners een beroep doen op deze vooorziening. Bij het opstellen van de begroting is dit onderdeel al bijgesteld met circa € 650.000. Echter is gebleken dat dit niet toereikend is geweest. De uitgaven binnen deze voorziening zijn moeilijk te begroten. De ontwikkeling wordt gedurende het jaar nauwlettend gemonitord. Indien nodig worden bijstellingen meegenomen in de bestuursrapportage. 6.71.2 Begeleiding WMO Begeleiding Zie toelichting Huishoudelijke Zorg taakveld 6.71.1. 6.71.3 Dagbesteding WMO Dagbesteding Zie toelichting Huishoudelijke Zorg taakveld 6.71.1.
6.75.1 Jeugdhulp ambulant lokaal Vervoer geestelijke gezondheidszorg We zien een toename van het aanvragen aanvragen voor vervoer. Met ingang van 2026 is een nieuwe verordening vastgesteld, bij de tussenrapportages 2026 zal worden beoordeeld of het budget structureel moet worden bijgesteld. 6.75.2 Jeugdhulp ambulant regionaal Inkoop Jeugdzorg ambulant regionaal Zie toelichting Inkoop Jeugdzorg toegang taakveld 6.22.0 6.75.3 Jeugdhulp ambulant landelijk Inkoop Jeugdzorg ambulant landelijk Zie toelichting Inkoop Jeugdzorg toegang taakveld 6.22.0 6.76.2 Jeugdhulp met verblijf regionaal Jeugdhulp met verblijf regionaal
77
Jaarstukken 2025 / Programma's / Sociaal Domein / Wat heeft het gekost?
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
818
0
N
-65
0
N
-99
0
N
307
154
N
1.581
709
Zie toelichting Inkoop Jeugdzorg toegang taakveld 6.22.0 6.76.3 Jeugdhulp met verblijf landelijk Jeugdhulp met verblijf landelijk Zie toelichting Inkoop Jeugdzorg toegang taakveld 6.22.0 6.79.2 PGB Jeugd PGB jeugd Tijdens de jaarstukken 2024 is een inschatting gemaakt van de te verwachten kosten aan de hand van het percentage werkelijk bestede lasten ten opzichte van het budget . Bij de werkelijke afrekening is gebleken dat het percentage hoger is uitgevallen dan vooraf ingeschat. 6.81.2 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Opvang dak en thuisloosheid Bij de bestemming van het jaarresultaat 2024 is budget beschikbaar gesteld voor preventiemiddelen. Tevens is er vanuit het Regiobudget beschermd wonen en opvang in 2025 wederom preventie middelen beschikbaar gesteld voor alle Zeeuwse gemeenten. En het CZW heeft in 2025 een eenmalige subsidie verstrekt voor de realisatie van een Skaeve Huse voorziening. Het tekort wordt veroorzaakt, doordat de overheveling bij de najaarsbrief te hoog is ingeschat. De toevoeging aan de reserve is hierdoor ook lager en per saldo is deze afwijking budgetneutraal. Overig
Totaal Sociaal Domein
78
Jaarstukken 2025 / Programma's / Volksgezondheid en milieu
Volksgezondheid en milieu
sociaal en/of economische status).
Inleiding
Milieu
Volksgezondheid
de grootste uitdagingen van de komende decennia. Ook de
De gemeente wil de gezondheid van de inwoners beschermen en
gemeente Middelburg levert haar bijdrage hieraan. Sterker nog,
bevorderen. Elke inwoner moet een gelijke kans hebben op een
de gemeente heeft een voorbeeldfunctie.
Beleidskader
– Omgevingsvisie Middelburg 2050;
Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:
– Afvalbeleid Middelburg na pilotfase (2020-2027)
– Middelburgs model "Inhoudelijk kader transformatieproces
– Groenbeleidsplan Gemeente Middelburg 2016–2026
‘Beweging naar voren’ "
gezond leven, ook als inwoners daar zelf niet toe in staat zijn (door
Een duurzame en energieneutrale maatschappij is één van
– Klimaatbestendige Middelburgse samenleving 2018-2050
– Klimaatadaptatiestrategie Zeeland 2021-2026
– Plan van aanpak Brede SPUK;
– Regionale Energiestrategie Zeeland
– Preventie- en Handhavingsplan 2023-2026;
– Regionale Structuur Warmte Zeeland
79
Jaarstukken 2025 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat wilden we bereiken?
– Transitievisie Warmte
In 2025 heeft de gemeente zich actief ingezet om inwoners te
– Stedelijk Waterprogramma 2021-2030
ondersteunen bij gezonde keuzes en preventie te versterken.
– Lokaal hitteplan Middelburg
Op basis van gegevens en praktijkinzichten van GGD Zeeland
Wat wilden we bereiken?
“Jouw Kind, Jouw Keuze” uitgerold om ouders te informeren
Volksgezondheid
extra aandacht voor kwetsbare groepen, tijdig te informeren en
zijn diverse acties en projecten uitgevoerd. Zo is de campagne over vaccinaties en is een hitteplan opgesteld om inwoners, met
Maatschappelijk effect
te beschermen bij extreme hitte. Deze maatregelen dragen bij
Als gemeente Middelburg zetten we in op het versterken van
aan een preventieve aanpak die aansluit bij de behoeften van
de gezondheid en veerkracht van onze inwoners. Het doel is
inwoners en versterken de weerbaarheid van Middelburg tegen
dat inwoners beter in staat zijn zelf keuzes te maken voor
gezondheidsrisico’s. Daarnaast is de gemeente in 2025 gestart
hun welzijn, elkaar te ondersteunen en bij te dragen aan een
met Gezondheidsbeleid.
sterke, veerkrachtige gemeenschap. De stip op de horizon is
In 2025 is het Middelburgs lokaal hitteplan vastgesteld door
een gezonde generatie in 2040. Elke inwoner van Middelburg
het college.
moet kansrijk, gezond en veerkrachtig opgroeien, leven en ouder worden. De leefomgeving nodigt uit tot gezonde keuzes, er is een
Milieu
sterke sociale basis en er zijn gelijke kansen voor iedereen. De
Maatschappelijk effect
fysieke en mentale gezondheid wordt vanaf het prille begin, de
Een gezonde, duurzame, veilige samenleving en leefomgeving en
eerste 1.000 dagen, bevorderd en behouden en er is speciale
een duurzame ontwikkeling van de gemeente.
aandacht voor inwoners in kwetsbare situaties. Doelstellingen Doelstellingen
1.
We investeren in de gezondheid van onze inwoners. Gezonde
Voorzien in de behoeften van de huidige generaties, zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties te beperken om
inwoners zijn gelukkiger, weerbaarder en dit leidt tot een
gezond en goed te kunnen leven.
krachtigere samenleving. Binnen het gedachtegoed van Positieve
2.
Energieneutraal en klimaatadaptief in 2050.
Gezondheid wordt gezondheid gezien als het vermogen om je
3.
Minder afval en meer hergebruik van grondstoffen.
aan te passen en de eigen regie te voeren bij de uitdagingen van het leven. Het gaat verder dan de afwezigheid van ziekte en zorg en omvat zes dimensies: fysieke gezondheid, mentale
Wat hebben we bereikt?
balans, zingeving, kwaliteit van leven, sociale relaties en dagelijks
Volksgezondheid
functioneren. We denken in kansen in plaats van beperkingen.
Doelstellingen – Positieve Gezondheid 1.
Terugdringen gezondheidsachterstanden
Conform de Wet Publieke Gezondheid (Wpg) en in lijn met
2.
Kansrijke Start
het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal
3.
Aanpak overgewicht
Gezondheidsbeleid Zeeland (IZA), werkt de gemeente samen
4.
Aanpak valpreventie
met inwoners, lokale en regionale zorg- en welzijnsinstellingen,
5.
Mentale gezondheid
de GGD en andere Zeeuwse gemeenten. De nadruk ligt op
6.
Gezonde leefomgeving
domein overstijgende samenwerking: we verbinden zorg, welzijn,
7.
Opgroeien kansrijke omgeving en
onderwijs, sport en leefomgeving om effectief bij te dragen aan de
vroegsignalering alcoholproblematiek
gezondheid en vitaliteit van inwoners. Binnen dit kader stimuleren we eigen regie en veerkracht, bijvoorbeeld door voorlichting,
Uitvoeren wettelijke taken voortvloeiend uit de Wet
ondersteuning bij gezonde keuzes en toegankelijke voorzieningen
Publieke Gezondheid (WPG)
voor álle inwoners.
De GGD Zeeland speelt een belangrijke rol in het bewaken, beschermen en bevorderen van de gezondheid van inwoners in alle 13 Zeeuwse gemeenten, volgens de WPG. In 2024
80
Jaarstukken 2025 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we bereikt?
lag de focus onder andere op de doorontwikkeling van de
het belang van vaccinaties, met speciale aandacht voor het
Jeugdgezondheidszorg, de versterking van Veilig Thuis en het
corrigeren van misinformatie, het benadrukken van de voordelen
uitvoeren van het Rijksvaccinatieprogramma. De Middelburgse
en het wegnemen van eventuele zorgen. Om een zo breed
vaccinatiegraad is de afgelopen jaren gedaald, wat aanleiding gaf
mogelijk bereik te realiseren, wordt ingezet op toegankelijke en
tot extra inspanningen op dit gebied.
begrijpelijke communicatie die aansluit bij de informatiebehoeften van verschillende oudergroepen. Dit gebeurt via diverse kanalen,
Om deze trend te keren, is in samenwerking met de GGD
zoals informatiebijeenkomsten, digitale voorlichtingscampagnes
in het najaar van 2024 een gerichte communicatiecampagne
en samenwerkingen met scholen en kinderopvanglocaties. Deze
opgezet. Deze campagne richt zich op het verhogen van
pilot loopt door in 2025, waarbij continu wordt geëvalueerd hoe de
de vaccinatiegraad onder kinderen tot en met twaalf jaar in
campagne nog effectiever kan worden ingezet.
Middelburg. Het doel is om ouders beter te informeren over Prestatie
Status
Uitvoeren werkagenda gezondheidsbeleid Middelburgse inwoners gezond maken én houden
Volgens plan
Lokale samenwerking tussen medisch en sociaal domein versterken
Volgens plan
Gezonde keuze is makkelijke keuze
Volgens plan
Implementatie vijf ketenaanpakken:
Volgens plan
1 Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI)
Volgens plan
2 Ketenaanpak kinderen met overgewicht en obesitas
Volgens plan
3 Valpreventie ouderen
Volgens plan
4 Welzijn op Recept
Volgens plan
5 Kansrijke start
Volgens plan
Verkennen dementievriendelijke stad
Volgens plan
Uitvoering van de wettelijke taken door de GGD Zeeland
Volgens plan
Prestatie
Status
Doorlopend uitvoering geven van strategisch project KEC
Volgens plan
Uitvoeren van (geactualiseerde) Regionale Energie Strategie
Volgens plan
Doorgaan uitvoeren warmtetransitie
Volgens plan
Mogelijkheden voor Europese subsidies blijven onderzoeken
Volgens plan
Uitvoering geven aan lopende Europese projecten
Volgens plan
Energiebesparing bevorderen bij inwoners (met lage inkomens)
Volgens plan
Bevorderen duurzame elektriciteitsopwekking en infrastructuur
Volgens plan
Duurzame gemeentelijke organisatie Uitvoeren Zeeuwse beleid Circulaire Economie
Volgens plan
Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen
Volgens plan
Uitvoeren routekaart gemeentelijk vastgoed
Volgens plan
Rapporteren zakelijk vervoer en woon-werkverkeer i.v.m. CO2 uitstoot
Volgens plan
Verduurzamen beheer en onderhoud
Volgens plan
Verdere toename energiebesparing Openbare verlichting (op weg naar 50% in 2030 t.o.v. 2013)
Volgens plan
Uitvoering Middelburgse visie Milieu - overig Voorbereiden op Omgevingswet waaronder uitvoering bodemtaken
Volgens plan
Vergroenen openbare ruimte, verwijderen verharding
Volgens plan
Uitvoeren Klimaatadaptatiestrategie Zeeland (KasZ)
Volgens plan
Deelnemen aan Europese project(en) m.b.t. klimaatadaptatie
Volgens plan
81
Jaarstukken 2025 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we ervoor gedaan?
Prestatie
Status
Klimaatbestendig maken van het openbaar groen
Volgens plan
Onderzoeken Basis Geluid Emissie (BGE) gereed in 2027
Volgens plan
Geluidsaneringen afronden
Volgens plan
Doorgaan met verhogen afvalscheidingspercentage
Gedeeltelijk volgens plan
Uitvoeren taken Externe Veiligheid
Volgens plan
Project zwerfafval en afvalscheiding voor basisscholen
Volgens plan
Milieuhandhaving Vergunningverlening en handhaving door Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) conform het Zeeuwse kwaliteitsniveau
Volgens plan
Uitvoeren handhavingsprogramma door de gemeente
Volgens plan
Milieuaspecten meenemen in Omgevingsplan(nen)
Volgens plan
Milieu
De lokale samenwerking tussen het medisch en het sociaal
Doelstelling
domein versterken
1.
Op nagenoeg alle veertien thema’s uit de Middelburgse Visie
In 2025 is Kerngezond Middelburg van start gegaan als
Milieu 2019-2025 zijn activiteiten uitgevoerd. De nadruk lag
samenwerkingsverband tussen het medisch en sociaal domein,
op de thema’s energie, afval en klimaatadaptatie.
met als doel zorg en ondersteuning beter op elkaar af
In 2025 is de Regionale Energiestrategie 2.0
te stemmen en preventie te versterken. Het eerste jaar
2.
3.
(RES 2.0) vastgesteld. In september 2021 is de
stond in het teken van fundamentvorming: het opbouwen van
Klimaatadaptatiestrategie Zeeland vastgesteld. In 2025 is
vertrouwen, het ontwikkelen van een gezamenlijke visie en het
gestart met de opvolger de Transitievisie Warmte.
vaststellen van prioriteiten. Daarnaast zijn eerste verbeteringen in
De totale hoeveelheid fijn restafval, grofvuil en
zorgprocessen opgestart en is geïnvesteerd in het versterken
verbouwingsrestafval bedroeg in 2025 119 kg per inwoner. In
van de samenwerkingscultuur, met Positieve Gezondheid als
2020 was dit nog 225 kg per inwoner.
gezamenlijk uitgangspunt. Kerngezond is zichtbaar gemaakt voor professionals en inwoners, en legt een basis voor verdere
Wat hebben we ervoor gedaan?
verdieping en uitbreiding in 2026.
Volksgezondheid
Gezonde keuze is de makkelijke keuze
Middelburgse inwoners gezond maken én houden
We blijven ons richten op het bevorderen van een gezonde
In 2025 heeft de gemeente zich actief ingezet om inwoners te
leefstijl bij jongeren en het voorkomen van overgewicht, met
ondersteunen bij gezonde keuzes en preventie te versterken.
aandacht voor voeding, beweging en drinkgedrag, en met actieve
Op basis van gegevens en praktijkinzichten van GGD Zeeland
betrokkenheid van ouders en verzorgers. Via de JOGG-aanpak
zijn diverse acties en projecten uitgevoerd. Zo is de campagne
(Jongeren Op Gezond Gewicht) worden gezonde gewoontes
“Jouw Kind, Jouw Keuze” uitgerold om ouders te informeren
op school en in de wijk gestimuleerd: basisscholen krijgen
over vaccinaties en is een hitteplan opgesteld om inwoners,
Beweegdetective-lessen van leefstijlcoaches, Kinderdiëtisten
met extra aandacht voor kwetsbare groepen, tijdig te informeren
verzorgen voorlichting over voeding en locaties zoals Speelhof
en te beschermen bij extreme hitte. Deze maatregelen dragen
Hoogerzael en CitySeeds bieden smaaklessen, natuureducatie
bij aan een preventieve aanpak die aansluit bij de behoeften
en moestuinactiviteiten. Tegelijkertijd biedt het Sport- en
van inwoners en versterken de weerbaarheid van Middelburg
Preventieakkoord inwoners en partners de mogelijkheid zelf
tegen gezondheidsrisico’s.
initiatieven in te dienen via MiddelburgOntmoet, waardoor gezondheid, beweging en sociale verbinding in de wijken worden versterkt. Ook op evenementen stimuleren we een gezonde omgeving, bijvoorbeeld door aandacht te vragen voor verantwoord alcoholgebruik en het stimuleren van rookvrije zones.
82
Jaarstukken 2025 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we ervoor gedaan?
Op deze manier ontstaat een samenhangende aanpak waarin
beweeginterventies. Het jaar liet zien dat persoonlijk contact,
preventie, educatie en actieve leefstijl elkaar versterken en
duidelijke rolverdeling en voldoende capaciteit essentieel zijn voor
jongeren gemakkelijker gezonde keuzes kunnen maken.
effectieve uitvoering en verdere opschaling.
Implementatie vijf ketenaanpakken
Ook de ketenaanpakken Welzijn op Recept en de Gecombineerde
In 2025 is voortgebouwd op de uitvoering van de vijf
Leefstijlinterventie (GLI) zijn in ontwikkeling en/of worden
ketenaanpakken, gericht op verschillende doelgroepen van jong
verder verankerd. Voor elk van deze thema’s is een goede
tot oud. De belangrijkste focus lag op de ketenaanpakken
aansluiting tussen het sociale en medische domein cruciaal
Kansrijke Start, Kind naar Gezond Gewicht (KnGG) en valpreventie.
en vereist samenwerking over domeingrenzen heen. Het samenwerkingsverband Kerngezond wordt hierbij gezien als
In 2025 is de ketenaanpak Kansrijke Start verder versterkt, met
aanjager om deze samenwerking te versterken en initiatieven
als doel (aanstaande) ouders te ondersteunen en kinderen een
lokaal te verbinden.
gezonde start te bieden in hun eerste levensjaren. De aanpak richt zich op zowel gezondheids- als sociaal-maatschappelijke
Meer inzet van digitale tools
factoren die bijdragen aan een kansrijke start. Een concreet
Samen met Hersteltalent en de welzijnscoaches van Vizita is
voorbeeld is de uitgifte van babystartpakketten aan gezinnen met
de pilot ‘Evie’ uitgevoerd. Dit programma combineerde digitale
een minimuminkomen. Deze pakketten bevatten basisproducten
zelfhulpmodules met persoonlijke begeleiding, zodat inwoners
zoals babykleding, hydrofiele luiers en verzorgingsartikelen,
laagdrempelig konden werken aan hun mentale veerkracht. Na
en kunnen zo nodig worden aangevuld met extra items
grondige evaluatie bleek echter dat het programma onvoldoende
zoals beddengoed of een kruik. Aanmeldingen verlopen
aansloot bij de belevingswereld van de inwoners, waardoor er
via hulpverleners binnen het Kansrijke Start-netwerk, zonder
geen gebruik van is gemaakt. Voor 2026 wordt onderzocht hoe
inkomenscontrole. Tegelijkertijd is gewerkt aan het versterken
andere digitale tools beter kunnen worden ingezet, passend bij de
van samenwerking tussen verloskundigen, consultatiebureaus,
behoeften en beleving van de doelgroep.
wijkteams en maatschappelijke partners, zodat gezinnen vroegtijdig signalen ontvangen en toegang hebben tot passende
Verkennen ‘dementievriendelijke stad’
begeleiding. Deze integrale, doorlopende aanpak draagt bij
In 2025 is een start gemaakt met het verkennen van
aan zowel de gezondheid van het kind als de veerkracht en
een dementievriendelijke gemeente. Een projectleider is
zelfredzaamheid van gezinnen.
aangesteld om de aanpak te coördineren, waarbij gekeken wordt naar bewustwording, signalering en ondersteuning van
In het vierde kwartaal van 2025 is in Middelburg de pilot
ontmoetingsplekken. De eerste stappen worden concreet
Kind naar Gezond Gewicht (KnGG) gestart, gericht op kinderen
uitgewerkt in de wijken Middelburg-Zuid en Sint-Laurens, als basis
met overgewicht, met speciale aandacht voor meerdere
voor verdere uitrol in de komende jaren.
risicofactoren zoals onregelmatige voeding, beperkte beweging en psychosociale problematiek. Deze aanpak maakt deel uit van
Alcoholpreventie
het landelijke JOGG-programma en richt zich op het totale welzijn
De Alcoholwet verplicht gemeenten om zowel toezicht als
van kind en gezin, waarmee een belangrijke stap is gezet in
preventie te organiseren. Daarmee sluit de wet direct aan bij het
vroegtijdige ondersteuning en preventie. Voor Middelburg zijn
landelijke Preventieakkoord, waarin de NIX18-boodschap centraal
twee centrale zorgverleners aangesteld.
staat: jongeren onder de 18 jaar drinken geen alcohol en groeien op in een omgeving waarin dat vanzelfsprekend is. In Zeeland
De ketenaanpak valpreventie is verder vormgegeven. Huisartsen,
werken de dertien gemeenten samen met GGD Zeeland en het
fysiotherapeuten, apothekers, welzijnspartijen en de gemeente
CZW-bureau aan de uitvoering van het Programmaplan Jeugd
werken samen om ouderen te signaleren, screenen en
& Alcoholpreventie 2025–2028. Dit plan, dat op 9 september
door te verwijzen naar passend beweegaanbod. Tijdens de
2025 door het college is vastgesteld, legt de nadruk op
gecombineerde griepprik- en valpreventiedag deden 1.500
een gezamenlijke en integrale aanpak van toezicht, handhaving
ouderen mee, waarvan 85 met matig risico instroomden in
en preventie. Door als gemeenten dezelfde boodschap uit
83
Jaarstukken 2025 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we ervoor gedaan?
te dragen en gezamenlijk op te trekken, vergroten we de
juiste hulp en ondersteuning op sociaal gebied. Dit nog voordat
effectiviteit van ons beleid en beschermen we jongeren beter
de reguliere huisbezoeken van de verloskundige plaatsvinden.
tegen vroegtijdig alcoholgebruik.
Deze vroegtijdige ondersteuning draagt bij aan de bevordering van
Uitvoeren wettelijke taken WPG
mogelijke gezondheids- en ontwikkelingsrisico's voor het kind.
een gezonde ontwikkeling van het ongeboren kind en beperkt de De GGD Zeeland speelt een belangrijke rol in het bewaken, beschermen en bevorderen van de gezondheid van inwoners
Daarnaast biedt GGD Zeeland aanvullende diensten aan,
in alle dertien Zeeuwse gemeenten, volgens de Wet
betreffende voor Middelburg Videohometraining en het 18
Publieke Gezondheid. In 2024 lag de focus onder andere
maanden huisbezoek. De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) kan door
op de doorontwikkeling van de Jeugdgezondheidszorg, de
middel van deze aanvullende diensten de ontwikkeling van
versterking van Veilig Thuis en het uitvoeren van het
kinderen van dichtbij volgen, waardoor vroegtijdige signalering
Rijksvaccinatieprogramma. De Middelburgse vaccinatiegraad is
van eventuele opvoed- en ontwikkelingsproblemen mogelijk is. Het
de afgelopen jaren gedaald, wat aanleiding gaf tot extra
inzetten van deze laagdrempelige interventies draagt bij aan het
inspanningen op dit gebied. Om deze trend te keren, is in
voorkomen van grotere problemen op latere leeftijd.
samenwerking met de GGD in het najaar van 2024 een gerichte communicatiecampagne opgezet. Deze campagne richt zich op
Milieu
het verhogen van de vaccinatiegraad onder kinderen tot en
Uitvoering geven aan de Middelburgse Visie
met twaalf jaar in Middelburg. Het doel is om ouders beter
Milieu 2019-2025
te informeren over het belang van vaccinaties, met speciale
“Duurzaamheid” loopt door alle portefeuilles en beleidsvelden
aandacht voor het corrigeren van misinformatie, het benadrukken
heen. De meest effectieve manier is integraal meenemen, waarbij
van de voordelen en het wegnemen van eventuele zorgen.
in voorstellen de bijdrage aan het behalen van de doelstellingen op duurzaamheid wordt meegenomen.
Om een zo breed mogelijk bereik te realiseren, wordt ingezet op toegankelijke en begrijpelijke communicatie die aansluit
Thema - Klimaat en Energie (KEC) strategisch project
bij de informatiebehoeften van verschillende oudergroepen. Dit
Subsidies en acties
gebeurt via diverse kanalen, zoals informatiebijeenkomsten,
– Voor de tweede keer is er een warmtebeeldactie geweest,
digitale voorlichtingscampagnes en samenwerkingen met scholen en kinderopvanglocaties. Deze pilot loopt door in 2025, waarbij continu wordt geëvalueerd hoe de campagne nog effectiever kan worden ingezet.
waarbij inwoners korting kregen op een warmtescan van hun woning. – Het Zeeuws Isolatieprogramma is in volle gang. In 2025 zijn 1160 subsidie aanvragen gedaan. Tijdens een wekelijks spreekuur in de Zeeuwse Bibliotheek kunnen inwoners terecht
De gemeentelijke taak op het gebied van volksgezondheid is vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid (WPG), waarbij de
met vragen. – Met de resterende middelen uit het programma
GGD Zeeland als uitvoeringspartner fungeert voor een groot
Proeftuin Aardgasvrije Wijken (warmtenet Dauwendaele) en
deel van ons gezondheidsbeleid. In samenwerking met de
compensatiegelden Aanlanding Wind op Zee is in 2025
GGD vormen we netwerken die bijdragen aan de realisatie van
gestart met de ontwikkeling van een subsidieaanbod,
onze gezondheidsopgave.
welke in inmiddels is opengesteld. In deze subsidieregeling voor inwoners worden op alle onderdelen voor KEC
Sinds 1 juli 2022 is de gemeente wettelijk verplicht een prenataal huisbezoek aan zwangeren en/of gezinnen in een kwetsbare
maatregelen aangeboden. – Eind 2025 is een nieuwe aanpak ontwikkeld waarbij kleine
situatie aan te bieden. Deze taak is in Zeeland weggelegd
isolatiemaatregelen worden aangeboden aan inwoners. In de
bij de jeugdgezondheidszorg (JGZ) en is opgenomen in het
uitvoering van de maatregelen sluiten we aan bij een bestaande
basistakenpakket (BTP) van GGD Zeeland. Het doel van dit
Zeeuwse aanpak (het Isolatieteam Zeeland).
huisbezoek is om zwangere vrouwen en/of gezinnen in een kwetsbare situatie al in een vroeg stadium te voorzien van de
84
– In 2025 zijn we gestart met een pilot waarbij inwoners voor wie het ZIP niet toereikend is, aanspraak kunnen maken op een
Jaarstukken 2025 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we ervoor gedaan?
aanvullende bijdrage voor isolatiemaatregelen. De pilot richt
Het gemeentelijk actieplan is daarnaast gepubliceerd op de
zich op huishoudens die ondanks de bestaande regelingen
website van PIANOo, het expertisecentrum aanbesteden van de
onvoldoende financiële ruimte hebben om noodzakelijke
Rijksoverheid. Zo maken we onze inzet ook landelijk zichtbaar.
isolatieverbeteringen te realiseren. – Een select aantal huishoudens wordt in deze pilot volledig
Warmtetransitie (verduurzaming van woningen
ontzorgd: van de aanvraag tot en met de uitvoering van de
en bedrijven)
maatregelen. Zo verlagen we de drempel voor bewoners.
Transitie Visie Warmte 1.
De RES 2.0 (Regionale Energie Strategie 2.0) is in 2025 unaniem vastgesteld door alle gemeenteraden, Provinciale Staten en het
2.
Waterschap. Hiermee zet Zeeland een nieuwe stap richting een
Onderzoeken hoe de wijk Veerse Poort als eerste aardgasvrij gemaakt kan worden door elektrificatie en met inwoners een
duurzamer en toekomstbestendig energiesysteem.
wijkuitvoeringsplan (WUP) hiervoor opstellen. 3.
Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en
De kansen van een regionaal warmtenet en mini warmtenetten nader onderzoeken;
Een subsidieregeling opstellen om o.a. gebouwen te verduurzamen.
Inkopen (MVOI) Nederlandse overheden kopen jaarlijks voor ruim € 85 miljard
Er is in 2025 een start gemaakt met de opvolger van
in aan producten, werken en diensten. Hiermee hebben ze bij
de transitievisie warmte: het Warmteprogramma. Dit is een
elkaar een enorme impact om de urgente vraagstukken van
verplicht programma onder de omgevingswet. Samen met de
vandaag aan te pakken. Bij de gemeente Middelburg gaat het
andere Zeeuwse gemeenten is hiervoor een begeleidingstraject
jaarlijks om ongeveer € 80 miljoen beïnvloedbare uitgaven. Met
vanuit het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW)
het Manifest MVOI worden de maatschappelijke opgaven zoals
gevolgd. Voor het opstellen van het warmteprogramma
klimaatproblematiek, transitie naar een circulaire economie en
wordt zoveel mogelijk gezamenlijk met de andere Zeeuwse
grondstof-schaarste, concreet aangepakt. Elke keer wanneer een
gemeenten opgetrokken.
maatschappelijk verantwoorde keuze wordt gemaakt, snijdt het mes aan twee kanten; onze gemeentelijke organisatie draagt
De uitvoering van het programma richt zich voorlopig op de
bij aan een betere wereld en we bewegen marktpartijen om
isolatieopgave, via het Zeeuws Isolatieprogramma. In 2025 is een
steeds meer duurzame en sociale producten en diensten te
start gemaakt met het ontwikkelen van een Zeeuws energieloket,
ontwikkelen en te leveren. Het college heeft in 2025 Manifest
ter vervanging van het Duurzaam Bouwloket.
MVOI ondertekend en daarnaast heeft het Managementteam opdracht gekregen de transitie naar MVOI op te starten. Er wordt
Met Stedin is in kaart gebracht wat de status is van
gewerkt met een MVOI actieplan. Het manifest MVOI is verlengd tot
het elektriciteitsnetwerk, waar de knelpunten zitten en in
1 januari 2031.
hoeverre wijken en straten al klaar zijn voor een elektrische oplossing. Voor VvE’s zijn drie verschillende informatie- en
Om deze ambities ook daadwerkelijk om te zetten in actie,
koplopersbijeenkomsten georganiseerd.
is een gemeentelijk actieplan opgesteld. Dit plan is afgelopen jaar in nauwe samenwerking met collega's en de leden van het
Het Ruimtelijk Beleidskader Grootschalige
managementteam tot stand gekomen. Op donderdag 3 juli 2025
Elektriciteitsopslagsystemen (EOS) stuurt de landelijke en lokale
is het actieplan officieel vastgesteld door het Management Team.
inpassing van batterijparken. Het kader richt zich op het bundelen
Met dit actieplan geven we concreet invulling aan ons Klimaat-,
van opslag bij bestaande energie-infrastructuur, landschappelijke
Energie- en Circulariteit (KEC) programma. Bovendien realiseren
inpassing, en strenge veiligheidsnormen zoals de PGS 37-1.
we hiermee één van de doelstellingen uit het Zeeuws beleid voor Circulaire Economie. Een mooie mijlpaal in onze gezamenlijke
Er is een verdiepend onderzoek gestart naar de mogelijkheden
inzet voor een toekomstbestendige en verantwoorde gemeente!
en financiële haalbaarheid van een warmtenet in de Griffioen. Het onderzoek naar restwarmte vanuit het Sloegebied loop nog door.
85
Jaarstukken 2025 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we ervoor gedaan?
Voor bedrijven is er een succesvolle pilot uitgevoerd waarin
Verduurzamen monumenten
een selectie van bedrijven is geïnformeerd en bezocht door
Eigenaren van woningen met een erfgoed-status hebben een
verduurzamingsexperts van onder andere Impuls Zeeland.
brief met een brochure ontvangen, waarin ze gewezen worden op de mogelijkheden en regelingen, en de route voor het
In 2025 is een nieuwe webpagina voor duurzaamheid gelanceerd.
juiste vergunningsproces.
Met een speciale banner voor duurzaamheid worden berichten op social media extra gemarkeerd, waardoor ze herkenbaar en
De in het derde kwartaal van 2024 op te starten actie op het
zichtbaar zijn voor inwoners.
gebied van een duurzaam monumentenpaspoort (samen met de gemeenten Veere en Schouwen-Duiveland) liep door tot in
Energie opwekken
2025. In 2025 is de ‘Nieuwe’ nota ruimtelijke kwaliteit vastgesteld
Het bestemmingsplan voor de oude vuilstort aan de Oude
waarin de verduurzamingsopgave voor gebouwen, waaronder
Veerseweg is vastgesteld, waardoor daar energie opgewekt kan
monumenten, een belangrijk thema zal zijn. Daarnaast werken we
worden. Echter is inmiddels voor de noordkant van Middelburg
aan het nieuw op te stellen erfgoedbeleid.
ook invoedingscongestie. De Zeeuws-brede actie rondom het duurzaam Onderzoek in het energiezoekgebied is gestart. Gesprekken
monumentenpaspoort heeft ervoor gezorgd dat er in 2025
hebben plaatsgevonden met geïnteresseerde grondeigenaren,
voor elf monumenten een dergelijk paspoort is opgesteld
de dorpsraad en enkele bezorgde inwoners. De
door Erfgoed Zeeland. In december 2025 is de nieuwe
uitvraag voor een quickscan wordt vormgegeven.
nota ruimtelijke kwaliteit ter vaststelling aan de gemeenteraad
Daarnaast wordt er ook een onderzoek opgestart naar
aangeboden. De nieuwe nota biedt met name binnen het
luchtvaarttechnische (on)mogelijkheden.
beschermde stadsgezicht Middelburg meer mogelijkheden voor verduurzamingsmaatregelen zoals het plaatsen van zonnepanelen
Energiesysteem van de toekomst – Naast de onderzoeken voor het energiezoekgebied is in
waarvoor een specifieke ‘dakenkaart’ aan de nota is toegevoegd. De nota is echter niet vastgesteld door de gemeenteraad
2025 onze motie over het stimuleren van decentrale
en heeft het college verzocht in 2026 wederom een
energiesystemen unaniem in de ALV van de VNG aangenomen.
nieuwe nota op te stellen. Wel zullen onderdelen van de
– In Arnestein is gestart met het uitvoeren van het zogenaamde smart grid.
aangeboden NRK-2025 m.b.t. verduurzaming in de huidige nota ruimtelijke kwaliteit worden verwerkt. De raad heeft in
– In 2025 is samen met de andere Zeeuwse gemeenten
2025 ingestemd met de formatie-uitbreiding op het gebied
en de provincie, in nauw overleg met Tennet, Stedin, de
van erfgoed waardoor we ruimte krijgen om eigenaren van
Veiligheidsregio e.a. een aanvang gemaakt met het opstellen
rijks- en gemeentelijke monumenten actief te kunnen adviseren
van beleid voor (vergunningplichtige) batterijen.
over verduurzamingsmaatregelen.
– De RES 2.0 is in 2025 door alle Zeeuwse overheden vastgesteld. Provincie Zeeland heeft de Energievisie Zeeland
Zeeuws beleid Circulaire Economie 2025-2028
vastgesteld. Samen met de andere Walcherse gemeenten
Op 30 januari 2025 heeft de gemeenteraad het Zeeuws
hebben we hier een inspraakreactie op gegeven die
beleid voor Circulaire economie 2025-2028; Zeeland Circulair
niet is verwerkt. Daarnaast heeft de Provincie Zeeland
vastgesteld. Nederland werkt toe naar een circulaire economie in
Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en
2050 met als richtinggevend doel: in 2030 gebruikt Nederland
Klimaat (PMIEK) 2025-2027 vastgesteld.
50% minder primaire abiotische grondstoffen (mineralen, metalen en fossiel). Als Zeeuwse gemeenten onderschrijven wij dit. De vier
Energiebesparing
hoofdthema’s van het circulair beleid van de Zeeuwse gemeenten
In 2025 is een nieuwe webpagina voor duurzaamheid gelanceerd.
zijn de meest relevante circulaire oplossingsrichtingen. Zij zijn
Met een speciale banner voor duurzaamheid worden berichten
afgeleid van de onderwerpen en sectoren waar het Rijk, de
op social media extra gemarkeerd, waardoor ze herkenbaar en
provincie en de regio zich op richten om te komen tot een 100%
zichtbaar zijn voor inwoners.
86
Jaarstukken 2025 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we ervoor gedaan?
circulaire economie in 2050 en 50% in 2030.
voor deze inrichtingen het bevoegd gezag en heeft onder andere
De vier hoofdthema's zijn als volgt:
als taak de naleving van de milieuvoorschriften te controleren. De uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH)
– Bouw & Gebouwde omgeving;
van de hoogste categorie inrichtingen (totaal zo’n 350 bedrijven) is
– Nieuwbouw;
ondergebracht bij de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland (RUD).
– Bestaande bouw;
De gemeente voert voor de 850 resterende milieubedrijven de
– Gronduitgifte.
VTH-taken zelf uit.
Gebiedsontwikkeling
In 2025 zijn er door de milieutoezichthouders twee projecten uitgevoerd:
– Infrastructuur & Openbare ruimte;
– Project ondermijning Arnestein: In het vervolg op het project
– Afval & Grondstoffen;
Arnestein (ondermijning), dat van 2018 t/m 2021 heeft
– Inkoop & Consumptie.
geduurd, namen de toezichthouders milieu ook in 2025 deel aan ‘ondermijning’ controles. De succesvolle samenwerking
Bij ieder thema zijn doelstellingen en activiteiten ontwikkeld voor drie doelgroepen:
met de collega’s van openbare orde en veiligheid, de RUD Zeeland, Politie, Belastingdienst etc. is voortgezet en vond in de gehele gemeente plaats.
– Eigen organisatie;
– Project informatieplicht energiebesparing: RUD Zeeland
– Inwoners;
is vanaf 2025 verantwoordelijk voor de informatieplicht
– Bedrijven / externe organisaties.
energiebesparing waarbij de dossiers worden overgedragen.
Bedrijven Milieuhandhaving Middelburg heeft bijna 1.200 inrichtingen (bedrijven) in de zin van de Omgevingswet (voorheen: Wet milieubeheer). De gemeente is Onderdeel
2021
2022
2023
2024
2025
Integrale milieucontrole op locatie
8
4
9
5
3
Integrale milieucontrole op locatie, in het kader van het project
24
47
22
22
ondermijning Arnestein
52 (alleen gemeente)
Aspectcontrole milieutoezicht, project informatieplicht energiebesparing
72
134
84
60
RUD*
Hercontrole project ondermijning
15
13
8
3
3
Hercontrole project informatieplicht energiebesparing
190
32
22
12
RUD*
Hercontrole integrale milieucontrole
20
3
22
6
1
(voornemen) Last onder dwangsom
5
5
5
4
0
* Naar RUD dus 2025 niet meer van toepassing
STRATEGISCH PROJECT: Klimaat, Energie en
gemeenteraad heeft Klimaat en Energie als strategisch
Circulariteit (KEC)
project bestempeld. Later is daar door uw raad circulariteit
Het doel is om in 2050 volledig energieneutraal te zijn
aan toegevoegd.
en te streven naar een duurzaam gebouwde omgeving. Een omgeving die voorziet in de huidige behoefte én (economische) waarde heeft in de toekomst. De
87
Jaarstukken 2025 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we ervoor gedaan?
Het strategisch project met actieprogramma Klimaat,
Vanaf 1 juli 2024 moeten organisaties met meer dan
Energie en Circulariteit is in 2024 voorbereid en in januari
100 medewerkers rapporteren over zakelijk vervoer en woon-
2025 vastgesteld door de gemeenteraad.
werkverkeer. Dit om de CO2 uitstoot hiervan terug te dringen.
Duurzame gemeentelijke organisatie
Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en
Energiebesparing Openbare Verlichting
Inkopen (MVOI)
De landelijke doelstelling is een besparing van 50% in 2030
De Zeeuwse gemeenten hebben in 2024 samengewerkt aan
ten opzichte van 2013. Bij regulier onderhoud wordt het
gezamenlijk beleid en een uitvoeringsagenda voor circulaire
energieverbruik verder teruggebracht via investeringen die binnen
economie. Dit beleid is begin 2025 vastgesteld door
de levensduur terug te verdienen zijn. Volgens het ‘Fit for 55’
de gemeenteraad.
– pakket van de Europese Commissie moet de uitstoot van broeikasgassen in 2030 met 55% omlaag ten opzichte van het
Bodem
niveau van 1990. Inmiddels heeft de gemeente Middelburg ten
De bodem is de basis voor de meeste menselijke activiteiten. Om
opzichte van 1994 67,6 % energie bespaard voor openbare
ontwikkelingen uit te kunnen blijven voeren is het doel de kansen
verlichting. Ten opzichte van 2013 is 51,3% bespaard. Hiermee
en kwaliteiten van de bodem duurzaam benutten.
is al voldaan aan de landelijke doelstelling van 50% besparen ten opzichte van 2013. Ook is al voldaan aan het "Fit for 55"-pakket.
Omgevingswet - onderdeel bodem Historische bodemoverontreiniging
Energieneutraal Middelburg – Gemeente als voorbeeld
De bodem is de basis voor de meeste menselijke activiteiten.
In 2022 is in uw raad de Verduurzamingsstrategie en bijbehorende
Om ontwikkelingen uit te kunnen blijven voeren is het doel
Routekaart voor gemeentelijk vastgoed vastgesteld. De uitvoering
de kansen en kwaliteiten van de bodem duurzaam benutten.
van deze routekaart loopt door tot 2045.
Historische bodemverontreiniging (onder andere met lood) in relatie tot volksgezondheid. In Middelburg komt vooral binnen