25-107 Bijlage 1. Ingekomen stukken commissie MZ

Impactmeting In 2024 hebben wij meegewerkt aan het impactonderzoek van prof. Maurice de Greef. Het doel van het onderzoek was om de impact te meten van volwasseneneducatie aan mensen met lage basisvaardigheden. Het onderzoek omvatte zowel het formele als het non-formele onderwijs. Het onderzoek is vormgegeven door het afnemen van een vragenlijst bij deelnemers op twee verschillende momenten, met een tussenperiode van vier à vijf maanden. De vragenlijsten bleken moeilijk te begrijpen voor de deelnemers, dus zij zijn allen persoonlijk begeleid bij het invullen van de lijsten. Door het grote verloop van de deelnemers en het niet verplichte karakter van de activiteiten, was het percentage van het aantal respondenten van de tweede vragenlijst een kleine 30%. De trajecten van Scalda en Taalhuis Walcheren laten op alle gebieden een positief effect zien. Het grootste effect is gemeten op de taalvaardigheid en op de financiële vaardigheden van de deelnemers. Van de deelnemers geeft 73% aan een betere taalvaardigheid te hebben gekregen, 61,5% geeft aan financieel meer zelfredzaam te zijn. Met name op het gevoel van assertiviteit en op digitale vaardigheden is voor Walcheren (ten opzichte van de andere twee Zeeuwse regio’s) nog winst te behalen. Taallunches Voor diverse groepen taalvrijwilligers worden met regelmaat bijeenkomsten georganiseerd met als afsluiting een lunch.

De vrijwilligers kunnen tijdens deze bijeenkomsten ervaringen uitwisselen, maar ook onder professionele begeleiding ter sprake brengen wat goed gaat en waar ze tegenaan lopen. Ook wordt er aandacht besteed aan diverse onderwerpen waardoor de vrijwilligers hun kennis kunnen vergroten.

11

Nieuw Werving en voorbereiding nieuwe Taalcafés Het realiseren van de droom om in de wijk een Taalcafé starten, werd ineens concreet toen er drie enthousiaste vrijwilligers gevonden werden. We zijn gestart met de voorbereidingen om in 2025 te starten met twee nieuwe Taalcafés: in Wijkcentrum Dauwendaele en Bie de Buren in Arnemuiden. Er zijn verkennende gesprekken gevoerd, folders ontworpen en gedrukt, materialen besteld en de basistraining is door de vrijwilligers gevolgd. Oefenuren De succesvolle nieuwe werkvorm tijdens de oefenuren in Middelburg is uitgerold naar een van de drie oefenuren in Vlissingen. Hierdoor kunnen meer deelnemers komen oefenen. Jaarlijkse update van de collectie Er zijn afspraken gemaakt om het aanbod in de Bibliotheek voor de Taalhuisdoelgroep ieder jaar onder de loep te nemen en aan te vullen. In 2024 is de eerste update geweest. Nieuwe vorm basistraining vrijwilligers De basistraining aan de vrijwilligers is qua vorm en inhoud vernieuwd. Tot half 2024 werd voor de cursus (en als naslagwerk) een map samengesteld met cursusmateriaal. Aan de inhoud van de map die tot medio 2023 gratis was, hangt inmiddels een prijskaartje van € 80,00. Dit is nog exclusief BTW en dus exclusief de map. We hebben gezocht naar een alternatief en hebben het boekje Ik help jou Nederlands leren van Anneke Koorn en Emmeke Boot aangeschaft.

Het is een handzaam boekje met handvatten voor taalmaatjes. Het is ook prima te gebruiken voor de taalvrijwilligers van andere activiteiten.

Foto: vrijwilligers ondervinden Arabisch leren door te ‘doen’. (TPR=Total Physical Respons)

12

De training bestond eerst uit vier ochtenden. Dat is teruggebracht naar twee ochtenden. Hierdoor kunnen meer mensen meteen aan de slag met hun kennis vanuit de basistraining. We zijn bezig om het cursusaanbod voor de vrijwilligers uit te breiden met vervolgcursussen, eventueel op thema en ook op andere tijdstippen. Bijvoorbeeld een avondcursus voor de vrijwilligers die overdag werken. Nieuwe titels voor de Leesclub Voor de Leesclubs zijn er nieuwe boekjes aangeschaft. Het betreft bestaande literaire boeken of romans die herschreven zijn in makkelijke taal en daardoor zeer geschikt zijn voor deze doelgroep.

Kaart/wegwijzer Taalhuis Walcheren Onze nieuwe verwijskaart nodigt uit om naar (de website van) het Taalhuis te komen.

Het Taalatelier Sinds de start van het Taalatelier in 2022 zijn de taalactiviteiten uitgebreid naar de gehele week en bestaat de groep taalvrijwilligers nu uit elf personen. De vraag naar de taalactiviteiten neemt nog steeds toe. Gemiddeld zijn er 42 bezoekers per week, die aan de taalactiviteiten in het Pennywafelhuis deelnemen.

13

Deelnemers Taalatelier Het grootste gedeelte van de bezoekers komt uit de wijken Dauwendaele en de Stromenwijk. Als de ruimte het toelaat ontvangen we ook deelnemers uit het AZC en de noodopvang in Middelburg. Er is een grote behoefte aan taallessen bij asielzoekers en vluchtelingen uit Oekraïne, die (nog) geen mogelijkheid hebben om lessen te volgen. Dit komt onder meer door de grote vertraging in de asielprocedures. Veel van onze bezoekers verkeren in moeilijke persoonlijke omstandigheden en zijn daarom kwetsbaar. De veilige, informele sfeer en laagdrempeligheid van het Pennywafelhuis zorgt ervoor dat deze mensen durven binnen te stappen en ook frequent blijven komen.

Ervaringen van deelnemers en betrokkenen A. (uit Syrië): “Mede dankzij de spreeklessen was ik veel beter in staat om de gesprekken bij de IND te volgen. Ik had zelfs geen tolk meer nodig.” J. de Voogd (Docent NT2 COA): “Ik merk een zeer versterkend effect op de spreekvaardigheid van onze bewoners als ze deelnemen aan de taalactiviteiten.” A. (uit Syrië): “Mijn inburgeringslessen op school waren klaar, maar ik bleef maar zakken voor de inburgeringsexamens. Dankzij de hulp van een taalvrijwilliger ben ik nu geslaagd voor de examens.” Z. (uit Syrië): “Ik krijg les van een vrijwilliger. Zij helpt mij met leren op de computer. Ik kan Nederlands met haar spreken en leer steeds nieuwe woorden. Deze uren helpen mij ook met het behalen van de Z-route.” S. (uit Eritrea): “Ik ben al klaar met de inburgering, maar mijn taal is nog niet goed. De taalvrijwilliger helpt mij om B1-te halen. Ik wil een opleiding doen in de zorg. Door de taalvrijwilliger ben ik ook weer thuis aan het oefenen.” S. (uit Somalië): “Ik leer nieuwe woorden. Zinnen zijn moeilijk voor mij. Ik vind het fijn dat ik de afspraak mag afzeggen als het mij niet lukt om te komen. Vaste afspraken zijn moeilijk voor mij.”

14

Samenwerkingen De samenwerking met de organisaties en instanties die in het jaaroverzicht van 2023 zijn genoemd, is ook in 2024 voortgezet. Daarnaast onder andere: Buurtteams Train de trainer: budgettraining voor nieuwkomers In Vlissingen zijn enthousiaste collega’s van de buurtteams gestart met een reeks budgettrainingen aan nieuwkomers. Vooraf zijn verkennende en informerende gesprekken geweest met het Taalhuis over de indeling van de cursus en de manier van het overbrengen van de boodschap. Binnen de ZB VoorleesExpress en Boekstartcoaches: gezinsaanpak Taalhuis Walcheren is binnen de ZB onderdeel van Team Onderwijs & Ontwikkeling. Dit team bestaat uit de VoorleesExpress, BoekStart, Digitale inclusie, de Bibliotheek op school en het Taalhuis. Binnen het team zijn we voortdurend op zoek naar de verbinding en de versterking. Dit vinden we vooral in de gezinsaanpak. Geletterdheid voor alle gezinsleden en talige interactie tussen de gezinsleden. Door aandacht te hebben voor het hele gezin zijn we beter in staat om te signaleren, te voorkomen, door te begeleiden en te versterken. Introductie van de nieuwe Boekfiets in het Mama & kind Atelier In het kader van de gezinsaanpak zijn we met de nieuwe Boekfiets van de ZB twee keer in het Mama & kind Atelier geweest in het Pennywafelhuis. Wat was het een feest! Geweldige interactie tussen ouders en kinderen.

De kinderen kregen een tas mee naar huis met o.a. een prenten- en een kinderboek, zodat ouders en kinderen thuis verder kunnen (voor)lezen.

15

Uitdagingen Ook 2024 kenmerkte zich door een toename van taalleerders. Het blijft een uitdaging om met de beperkte ruimte in Vlissingen en de volle agenda van de ruimtes in Middelburg alle activiteiten letterlijk een plek te geven. Ook blijven we op zoek naar taalvrijwilligers, voor de bezetting van de bestaande activiteiten, maar ook voor het starten van nieuwe activiteiten. Waar mogelijk willen we onze tijd en mogelijkheden inzetten om voor Gilde Samenspraak een oplossing te bieden voor het vrijwilligerstekort dat is ontstaan in de coördinatie. Bij het werk van de taalcoaching dat door Gilde Samenspraak wordt verzorgd komt veel kijken: intakegesprekken, maken van matches en het coachen van coaches. Ook de administratieve en financiële afhandeling vragen veel aandacht. Wij hopen dat de vrijwilligers op een prettige manier hun werk kunnen blijven doen.

Trots Gerda, vrijwilligster van het eerste uur, werd geridderd in de Orde van Oranje Nassau. Op deze feestelijke dag waren familie, deelnemers, vrijwilligers en medewerkers verbonden in het plezier om Gerda hiermee te verrassen. Burgemeester van Vlissingen Van den Tillaar heeft Gerda toegesproken en gehuldigd. Extra leuk dat hij in 2023 als vrijwillig Taalcoach betrokken was bij het project Bekende Taalcoaches, een samenwerking tussen Gilde Samenspraak en Taalhuis Walcheren.

16

Cursist Saqr aan het woord “Doe dat niet. Sla de reclame niet over.” Vroeger wist ik niet hoe snel ik de reclame moest overslaan als ik naar liedje wilde luisteren of naar een film keek. Alles veranderde toen een van de begeleidsters van de leesclub zei: “Doe dat niet. Sla de reclame niet over.” Die woorden bleven hangen. Vanaf dat moment besloot ik de advertenties niet meer over te slaan. Telkens wanneer er een reclame verscheen – of het nu over een Nederlands product, een spelletje of iets anders ging – bleef ik kijken tot het einde. Ik begon aandachtig naar de woorden te luisteren en keek er met een andere blik naar. Voor mij, als iemand die Nederlands aan het leren is, zijn woorden als vrienden. Elk woord heeft een gezicht, een persoonlijkheid, en zelfs een familie. Woorden zijn nooit op zichzelf staand; ze maken deel uit van een groter geheel. Terwijl anderen haastig de advertenties overslaan, luisterde ik naar wat de bedrijven wilden zeggen. Wat wilden ze mij vertellen? Wat is de boodschap achter de woorden? Na verloop van tijd ontdekte ik een heel nieuwe wereld. Ik zag dat advertenties ook een deel van de Nederlandse cultuur weerspiegelen. Door reclames leerde ik dat Nederlanders een direct volk zijn. Ze willen dat je duidelijk bent, dat je dingen rechtstreeks zegt zonder omwegen of vage symboliek.

Geen onnodige diplomatie of overdreven subtiliteit, maar openheid en eerlijkheid. Na meer dan veertig jaar te hebben geleefd met een meer indirecte communicatie, realiseerde ik me dat het tijd was om mezelf duidelijker uit te drukken. Om net als een Nederlands bedrijf mijn verlangens en gedachten met heldere woorden te presenteren. Toch moet ik toegeven dat ik soms moeite heb met de schreeuwerige reclames. Terwijl de Nederlandse samenleving over het algemeen rustig is en de voorkeur geeft aan kalmte, kiezen sommige adverteerders ervoor om hun producten met veel geschreeuw te promoten. Dat voelde voor mij wat tegenstrijdig. Maar uiteindelijk heeft een simpele tip, gekregen in de bibliotheek en tijdens een activiteit van de leesclub, mij een belangrijk inzicht gegeven: zelfs in iets ogenschijnlijk alledaags als een reclame zit een wereld van cultuur en leren verborgen. Saqr Alsonidi, Jemenitische schrijver en journalist

17

Vooruitblik 2025 Tijdens de oefenuren is er altijd meer belangstelling voor het oefenen met taal dan het oefenen met rekenen geweest. Toch is er altijd ook aandacht gegeven aan het rekenen. In de praktijk gaat het echter meestal om gecijferdheid. Dat houdt meer in dan alleen rekenen. Bijvoorbeeld het berekenen van percentages of hoeveelheden, omdat je dat in je werk nodig hebt. Dat is heel specifiek. Die vragen krijgt het Taalhuis ook en daaraan gaan we heel vraaggericht aandacht besteden. Zo ook aan de vraag om te leren schrijven. We gaan dit actiever in ons aanbod opnemen en hiervoor geschikte lesmaterialen zoeken. De Taalcafés Dauwendaele in Middelburg en Bie de Buren in Arnemuiden gaan in 2025 echt van start. Omdat steeds meer vrijwilligers van Taalhuis Walcheren zich buiten de ZB gaan inzetten, gaan we ook voor deze groep Taallunches organiseren, zodat zij zich verbonden voelen met het Taalhuis en samen inspiratie kunnen opdoen. De basistraining voor vrijwilligers wordt uitgebreid met themagerichte onderwerpen. Ook worden er dan met regelmaat trainingen in de avonduren aangeboden. Gemeente Veere krijgt in 2025 een nieuwe Bibliobus. Het aanbod digitale cursussen wordt uitgebreid met taalactiviteiten. We sluiten hiermee aan bij de wensen van de inwoners.

18

Foto: nieuw in de Bibliobus gemeente Veere: aanbod van Taalhuis: romans in makkelijke taal

Colofon April 2025 Foto’s: Carla, Maria, Jenifer en Onne Tekst: Carla van Goudswaard Tekstredactie: Machteld Berghauser Pont Vormgeving: Nicole Dekkers

Taalhuis Walcheren Kousteensedijk 7, Middelburg Spuikomweg 7, Vlissingen ZBBUZZ, Veere

134. Toekomst JGZ video update mei 2025

Het bestand 134. Toekomst JGZ video update mei 2025 kon niet correct worden ingeladen, het is mogelijk corrupt of beschadigd. Het originele bestand kunt u hier vinden: https://middelburg.raadsinformatie.nl/document/15528540/1/134_+Toekomst+JGZ+video+update_mei+2025 ?connection_type=17&connection_id=11847771

133. Raadsinformatiebrief Taskforce Vaccinatiegraad mei 2025

Het bestand 133. Raadsinformatiebrief Taskforce Vaccinatiegraad mei 2025 kon niet correct worden ingeladen, het is mogelijk corrupt of beschadigd. Het originele bestand kunt u hier vinden: https://middelburg.raadsinformatie.nl/document/15528523/1/133_+Raadsinformatiebrief+Taskforce+Vaccinati egraad_mei+2025?connection_type=17&connection_id=11847744

Wat gaat er veranderen?

Nieuw per 1 januari 2026:

Gemeenten medeverantwoordelijk voor suïcidepreventie. Hoe neem je dat op in je verkiezingsprogramma?

• • • •

Per 1 januari 2026 wijzigt de Wet publieke gezondheid. 86% van de gemeenten heeft nog geen suïcidepreventiebeleid. Er ligt een bewezen effectief en goed uitvoerbaar model klaar. Van tijdelijk naar structureel gefinancierd: suïcides voorkom je met lange termijn beleid.

De drie pijlers voor suïcidepreventie in de nieuwe wet

Landelijk

Mei 2025 Betreft: Zet lokaal suïcidepreventiebeleid in uw

verkiezingsprogramma

Geachte lezer, twoordelijkheid. Gemeenten Suïcidepreventie wordt ook een gemeentelijke veran , met structureel budget vanuit de kunnen dit suïcidepreventiebeleid zelf vormgeven Rijksbegroting.

Ministers maken beleid om suïcides en suïcidepogingen te voorkomen (met VWS voorop)

Gemeentelijk Gemeenten maken beleid om suïcides en suïcidepogingen te voorkomen

effectief en goed uitvoerbaar model voor Positieve ervaringen zijn er al met een bewezen ien van een stappenplan. lokale suïcidepreventie. 113 heeft dit model voorz

Elke 4 jaar stelt de gemeente al het regionaal gezondheidsbeleid op. Suïcidepreventie wordt daar onderdeel van.

de gemeenteraadsverkiezingen. Zodat Neem suïcidepreventie op in uw programma voor lijk invulling aan wordt gegeven. het in zicht blijft tijdens de formatie en er daadwerke . Want alleen samen kunnen we suïcides voorkomen

Van alle mensen die overlijden door suïcide, was 60% niet in zicht van de zorg. Zij zijn wel in zicht van de wijk.

Neem bijvoorbeeld op: geven aan suïcidepreventie, [Partij] wil zo snel en goed mogelijk invulling toegesneden op onze lokale situatie. Hierna – en via

gemeenten verandert. deze link – meer over wat er door deze wet voor

Monique Kavelaars Bestuurder 113 Zelfmoordpreventie +31 (0)20 3113 883 info@113.nl 113.nl

€10

miljoen p/j

Gemeenten mogen dit beleid zelf vormgeven.

beschikbaar

Alle gemeenten aan de slag met lokaal suïcidepreventie beleid

Met vriendelijk groet,

113 Zelfmoordpreventie e AHTC, B toren 5 verdieping Paasheuvelweg 25 1105 BP Amsterdam

Er zijn al voorzieningen in de wijk op tal van risicofactoren, zoals eenzaamheid, schuldenproblematiek. Daarmee kan de gemeente een doorslaggevende rol spelen. Met een actieve benadering van risicogroepen, trainen van sleutelfiguren en publiekscampagnes.

KvK IBAN

17 23 75 27 NL40 RABO 0136 0505 65

Individueel Een gratis en anonieme 24/7 beschikbare hulplijn wordt geborgd

Het model voor suïcidepreventie bij gemeenten Huisarts Van Niekerk over Sumona

De bewezen effectieve methode waar meer dan 50 gemeenten al mee werken Stap 1:

In kaart brengen lokale situatie

Stap 2:

Zorg voor leiderschap en bestuurlijk draagvlak

Stap 3:

Stel een lokale coördinator aan

Breng het aantal suïcides en de kenmerken van de betrokkenen (zoals geslacht, leeftijd, inkomen en burgerlijke staat) in kaart en maak een analyse van de belangrijkste risicogroepen en risicofactoren: 113.nl/wat-kan-ik-doen/gemeenten/voorbereidingsstappen

Installeer een stuurgroep met lokale bestuurders, met een wethouder als ambassadeur: 113.nl/wat-kan-ik-doen/gemeenten/voorbereidingsstappen/stap-2

De spin in het web voor de netwerksamenstelling, secretaris van de stuurgroep en met aansturende rol voor het actieplan: 113.nl/wat-kan-ik-doen/gemeenten/voorbereidingsstappen/stap-3

Stap 4:

Start samenwerking op

Stap 5:

Ontwikkel een actieplan suïcidepreventie

Stel een kerngroep op van lokale partners om beleid en een actieplan te maken en uit te voeren: 113.nl/wat-kan-ik-doen/gemeenten/voorbereidingsstappen/stap-4

Ontwerp acties op ieder component van het EAAD model (zie ook volgende pagina) tot een samenhangend lokaal suïcidepreventiebeleid: 113.nl/wat-kan-ik-doen/gemeenten/voorbereidingsstappen/stap-5

Meer informatie Met het stappenplan en informatie op de website van 113 komt een nieuwe regio snel uit de startblokken. Via de website van 113 is veel informatie te vinden over beschikbare gatekeeperstrainingen. Ook vind je informatie over risicogroepen en specifieke handvatten. Hier vindt u de Uitvoeringstoets van de VNG. Het is mogelijk om lokaal aan te sluiten bij onze landelijke campagnes. 113 heeft als nationale organisatie voor suïcidepreventie veel ervaring opgebouwd en staat voor iedereen klaar met raad en daad op maat.

(SUïcidepreventie, MOnitoring en NAzorg): ‘Ik heb regelmatig slechte nachten gehad, omdat ik vreesde dat een patiënt er na het weekend niet meer zou zijn. Wat je zoekt op zo’n moment, is iemand die je vertrouwt en die snel inzetbaar is, zodat je de verantwoordelijkheid over je patiënt kunt delen. Sumona biedt dat alternatief, waardoor ik als huisarts het gevoel heb er niet alleen voor te staan.’

Achter een hoge bloeddruk kan een hele wereld schuil gaan Met de lokale sportvereniging, GGZ, Sociaal Wijkteam én gemeente heeft Arnhem de module suïcidepreventie toegevoegd aan de bestaande gezondheidscheck in achterstandswijken. Naast een lichamelijke check screent Arnhem ook op eenzaamheid én suïcidaliteit. Een laagdrempelige manier voor alle inwoners (met name mannen van middelbare leeftijd) om te weten hoe het nou echt met ze gaat en wat er schuilgaat achter “die zeurende rugpijn” of “hoge bloeddruk”. In gemeente Arnhem is bovendien het centrum voor Levensvragen en Suïcidepreventie geopend.

Leren door evalueren Suïcidepreventie vraagt om maatschappelijke verandering. Daartoe wordt suïcidepreventiebeleid elke vier jaar op- dan wel bijgesteld. Over de voortgang verantwoorden gemeenten aan hun gemeenteraad en de Staatssecretaris aan de Kamer. Dat vraagt monitoring die inzichtelijk maakt of we de juiste dingen, op de juiste manier doen. Maatschappelijk baten- / impactmanagement kan antwoord geven op die vragen. Je vertaalt de impactdoelstellingen in concrete, meetbate indicatoren. Zoveel mogelijk op basis van bestaande data. Zo weet je of je goed op weg bent en bepaal je de doelen voor de komende periode. Denk niet alleen aan het aantal suïcides, maar ook aan het aantal getrainde sleutelfiguren rondom risicogroepen en bij Sumona aangesloten huisartsen.

Lokaal suïcides voorkomen kan alleen samen Onderstaand bewezen effectief preventiemodel* wordt wereldwijd uitgevoerd en vormt een vangnet in de regio.

TOEGANG TOT DODELIJKE MIDDELEN BEPERKEN PUBLIEKSCAMPAGNE Taboe rondom het praten over zelfdoding doorbreken en durven vragen naar suïcidale gedachten. Mediarichtlijnen.

GATEKEEPERSTRAINING

Sleutelfiguren in het netwerk equiperen om signalen te herkennen, bespreekbaar te maken en mensen naar hulp te leiden.

RISICOGROEPEN

Alleen door er naar te vragen worden suïcidale gedachtes zichtbaar Formele en informele hulpverleners bieden een vangnet om zelfdoding te voorkomen. Al hun acties vormen samen een groter geheel en hebben impact. Denk aan: Familie en vrienden Schuldhulpverlening

Vroeg signaleren en benaderen van groepen met een hoger risico op overlijden door zelfdoding.

NETWERKBREDE SAMENWERKING

Samenwerkingsafspraken zodat alle lokale partners binnen en buiten de zorg hun rol pakken. Bron: *European Alliance Against Depression (EAAD).

Verslavingszorg

113

Onderwijs

Politie

Huisarts

UWV

GGZ e.a. zorg

Sportvereniging

GGD

Sociale wijkteams

Ziekenhuizen en SEH’s

Religieuze gemeenschap

Wethouder Marjon van der Ven, gemeente Hoorn, VVD: “Als gemeente kun je het verschil maken door actief mee te helpen om dit taboeonderwerp op de kaart te zetten. Hoorn heeft hierin goede ervaringen opgedaan met steun van 113 Zelfmoordpreventie. Andere gemeenten kunnen hier hun voordeel mee doen.”

Oproep van 113

Facts en figures

Verkeersdoden vs. suïcides

Naar een land waar niemand eenzaam en radeloos sterft door suïcide

Verkeersdoden

Suïcides

30

Neem suïcidepreventie op in uw verkiezingsprogramma. Zodat het in zicht blijft tijdens de formatie en er daadwerkelijk invulling aan wordt gegeven. Voorbeeld: Suïcidepreventie is per 1 januari 2026 ook een gemeentelijke taak. [Partij] wil zo snel en goed mogelijk invulling geven aan suïcidepreventie, toegesneden op de lokale situatie.

25

Doodsoorzaak nummer 1 onder

Suïcidepreventie kan alleen samen. We zijn allemaal onderdeel van de oplossing! Kijk op Gemeenten | 113 Zelfmoordpreventie

15 - 64

jongeren

jaar

van 10 tot 30 jaar

Iedere zelfdoding raakt gemiddeld

meer suïcides dan verkeerdoden

20

135

15

mensen (per jaar meer dan 250.000)

5

10

0

1950

1960

1970

1980

1990

2000

2010

202202

60% suïcides niet in beeld van zorg

Achtergrond

184.515 hulpvragen bij 113 in 2023

Subsidie ijken op gem. groei 20% per jaar bij streven van 95% bereikbaarheid.

Bijna

Wat gaat jouw politieke partij doen?

Doodsoorzaak nummer 2 onder mensen van

Bron: CBS

2,5x

Per 100.000

25%

Elke dag overlijden gemiddeld 5 mensen eenzaam en radeloos suïcide in Nederland. Jaarlijks zijn dat bijna 1.900 mensen. Dat zijn 2,5x zoveel doden als bij verkeersongevallen. Suïcide is de belangrijkste doodsoorzaak onder jongeren van 10 tot 30 jaar. Het verdriet van een suïcide raakt zo’n 135 mensen, dat zijn per jaar meer dan 250.000 mensen, vergelijkbaar met het aantal inwoners van Eindhoven. Van alle mensen die overlijdt door zelfdoding was 60% niet in zicht van de geestelijke gezondheidszorg. Maar die zijn wel in beeld bij óns allemaal.

van de mensen die het afgelopen jaar een suïcidepoging deed, had problematische schulden

86% van de gemeenten heeft nog géén beleid voor suïcidepreventie

Ruim

700.000 Nederlandse huishoudens hebben problematische schulden

5

Mensen met schulden hebben

Gemiddeld

zelfdodingen per dag 1.862 in 2023 Bron: CBS

2x

1op de 2 heeft de huisarts nog gezien in hun laatste maand

4 op de 10 suïcides is door mannen tussen de 40 - 70 jaar

zo vaak suïcidale gedachten als mensen zonder schulden

124. Brief correctie begroting 2026 GR GGD Zeeland

Het bestand 124. Brief correctie begroting 2026 GR GGD Zeeland kon niet correct worden ingeladen, het is mogelijk corrupt of beschadigd. Het originele bestand kunt u hier vinden: https://middelburg.raadsinformatie.nl/document/15484509/2/124_+Brief+correctie+begroting+2026_GR+GGD+Zeeland?connection_type=17&connection_id=11814230

Programmabegroting 2026-2029 GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland

Versie 19.5.2025 t.b.v. gemeenteraden

Voorwoord Een goede publieke gezondheid en veiligheid is van essentieel belang voor de Zeeuwse samenleving. Daarom zet de GGD, samen met de Zeeuwse gemeenten, in op een sterke publieke gezondheid. Om de taken op het gebied van de publieke gezondheid en veiligheid blijvend goed te kunnen uitvoeren is een gezonde financiële organisatie noodzakelijk. Met dit document bieden we u daarom de begroting 2026-2029 aan van de gemeenschappelijke regeling (GR) Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland. GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland In de GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland is een onderscheid te maken tussen GGD Zeeland en Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ). Beide onderdelen komen samen in deze begroting, maar zijn wel duidelijk van elkaar te onderscheiden organisatieonderdelen. Tijdens het opstellen van de begroting 2026 heeft nog geen besluitvorming plaatsgevonden over al dan niet ontvlechting van IJZ uit de GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland. We zijn bij het opstellen van deze begroting daarom uitgegaan van de huidige situatie. Basis op Orde Vanaf 2023 zijn er noodzakelijke structurele en deels ook incidentele middelen toegekend om de basis op orde te brengen bij GGD Zeeland. Dit was nodig omdat we op diverse onderdelen door de ondergrens zakten.

De begrotingswijziging ‘Basis op Orde’ van de GGD betreft de primaire processen ten aanzien van de Algemene Gezondheidszorg, de bedrijfsvoeringsprocessen en het leidinggevend kader. Buiten scope zijn hier de jeugdgezondheidszorg en Veilig Thuis. In het vierde kwartaal van 2024 is een externe tussenevaluatie uitgevoerd door Lysias advies. Zij concluderen onder meer dat de capaciteitsinzet en aandacht voor het uitvoeren van de wettelijke taken is verbeterd en dat de GGD financieel minder kwetsbaar is door de verbetermaatregelen die daarop zijn genomen. De uitdaging voor 2025 en verder is het binden en boeien van medewerkers in de lijnorganisatie zoals de GGD nu is. In 2025 wordt met de bestemmingsreserve Basis op Orde verder gewerkt aan het op orde brengen van de basis, met de opmerking dat de kwetsbaarheid van de GGD voor een deel altijd aanwezig blijft vanwege de huidige financieringssystematiek. Dit geldt vooral voor specialistische functies met een kleine omvang. Zeeuwse Pandemische Paraatheid Het Rijk stelde in 2025 extra financiële middelen beschikbaar waarmee GGD-en in staat worden gesteld de vergrote capaciteit die voortkomt uit de uitvoering van het programma Versterking infectieziektebestrijding en Pandemische Paraatheid (SPUK VIP, 2023-2024) deels te bestendigen, zodat zij kunnen voldoen aan de eisen die aan hen gesteld worden ten aanzien van pandemische paraatheid.

Het is vooralsnog onduidelijk of en in welke mate deze middelen ook in 2026 beschikbaar blijven. Met een wijziging van de Wet Publieke Gezondheid krijgt de Minister van VWS de bevoegdheid om tijdens een epidemie van een A-infectieziekte met landelijke impact, rechtstreeks te sturen op de directeuren Publieke Gezondheid met betrekking tot medisch-operationele voorzieningen. De feitelijke regie wordt belegd bij de Landelijke Functie opschaling Infectieziektebestrijding (LFI). Het is van groot belang dat de primaire werkprocessen van de GGD-en uniform aansluiten op de LFI. Het rijk stelt daarom incidenteel middelen beschikbaar aan de GGD-en voor ‘transitiecapaciteit’ in de periode 2024 t/m 2026. Deze gelden dienen specifiek te worden aangewend om extra capaciteit te creëren om de aansluiting op de LFI te bewerkstelligen. IZA/GALA De Rijksoverheid wil met het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) investeren in de (publieke) gezondheid van alle Nederlanders. De ambitie van IZA is zorg voor iedereen toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar houden. De ambitie van het GALA is een gezonde generatie in 2040. Deze akkoorden hebben overlap en versterken elkaar. Gemeenten, GGD, zorgverzekeraar en zorgaanbieders werken samen om de doelen uit de akkoorden te halen.

GGD Zeeland treedt hierin op als kennispartner van de gemeenten: in opdracht van mandaatgemeente Goes richt GGD Zeeland een provinciale preventie-infrastructuur in, waarbij het doel is om binnen deze structuur 1

Versie 19.5.2025 t.b.v. gemeenteraden

niet-vrijblijvende provinciale samenwerkingsafspraken te maken over gezondheidsbevordering van de populatie als geheel en specifiek voor risicogroepen. Daarnaast implementeert GGD Zeeland in opdracht van de mandaatgemeente de vijf ketenaanpakken uit het GALA, zodat deze bereikbaar zijn voor alle Zeeuwse inwoners die er baat bij hebben. JGZ Vanaf 2025 wordt in het programma ‘Toekomst JGZ; samen voor een gezonde jeugd’ de dienstverlening van de JGZ toekomstbestendig ingericht. We werken aan oplossingen om de huidige dienstverlening anders, efficiënter en gerichter in te zetten. We gaan minder/anders ondersteunen waar dat kan en meer waar nodig, we sluiten beter aan bij de behoeften van de inwoner van nu én in de toekomst en maken een begin in de versterking van de positionering in het voorliggend veld. Deze opgave is omvangrijk voor de organisatie en de professionals daarbinnen en vindt daarom (onder begeleiding) gefaseerd plaats over een periode van 3 jaar. De resultaten van dit programma worden in 2025, 2026 en 2027 opgeleverd. In de programmabegroting 2026 (en in de meerjarenschijf 2027) zijn incidenteel benodigde middelen geraamd ten laste van de algemene reserve van de GR. Er wordt geen extra beroep gedaan op incidentele middelen via de gemeenten.

Veilig Thuis Zeeland Veilig Thuis vervult Zeeuws breed een belangrijke functie in het signaleren, aanpakken en doorbreken van huiselijk geweld en kindermishandeling. Op basis van de toenemende aantallen meldingen, adviezen en vervolgdiensten alsmede de toenemende complexiteit en multiproblematiek blijft toekomstige inzet noodzakelijk. De verhoging aan instroom van meldingen en adviesaanvragen de afgelopen jaren heeft in oktober 2024 geleid tot een structurele verhoging van de formatie. We verdelen deze extra formatie over meerdere functies die direct actief zijn binnen het primaire proces. Hiermee streven we naar een structurele verlaging van de wachtlijsten. Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ) Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het beschikbaar stellen van alle vormen van jeugdhulp. De Zeeuwse gemeenten hebben de inkooptaken en -bevoegdheden volgend uit de Jeugdwet gedelegeerd aan de GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland. Het Algemeen Bestuur van deze gemeenschappelijke regeling heeft vervolgens deze inkooptaken en -bevoegdheden gedelegeerd aan de Bestuurscommissie Inkoop Jeugdhulp Zeeland. De Bestuurscommissie wordt ambtelijk ondersteund door de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ). In deze begroting zijn de uitvoeringslasten en -baten van IJZ begroot.

De lasten voor jeugdhulp zijn vanaf begroting 2024 opgenomen in de dertien gemeentelijke begrotingen, gebaseerd op prognoses die ze daarvoor van IJZ ontvangen. Samenwerking GGD-RUD-VRZ In 2025 vervolgen we het proces van de samenwerking GGD – VRZ op basis van de besluitvorming in juli 2024. Er ligt een opdracht om te komen tot een businesscase voor de samenwerking op bedrijfsvoering en de gezamenlijke huisvesting en een advies uit te brengen voor de inrichting van de governance voor deze samenwerking. Hierbij is een eventuele toekomstige aanhaking van de RUD in deze plannen steeds als randvoorwaarde gesteld. Eventuele kosten zijn ten tijde van het opstellen van de programmabegroting 2026 nog niet inzichtelijk, dit is afhankelijk van de uitkomst en besluitvorming door de algemeen besturen in april 2025. Huisvesting Goed werkgeverschap betekent dat onze medewerkers in een veilige, duurzame en aantrekkelijke werkomgeving hun werk doen. Hiervoor moet de kwaliteit van huisvesting op orde zijn. De huisvesting voldoet op een aantal punten niet aan de eisen van deze tijd. Tevens zijn er onvoldoende werkplekken om de medewerkers van de GGD te huisvesten.

In opdracht van het bestuur wordt gekeken naar een structurele oplossing waarbij rekening wordt gehouden met samenwerkingsvormen met VRZ en de gevolgen van besluitvorming rondom de positionering van Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ). Besluitvorming hieromtrent vindt plaats in april 2025.

2

Versie 19.5.2025 t.b.v. gemeenteraden

Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf 2023 is het Dagelijks Bestuur wettelijk verplicht aan het Algemeen Bestuur in de jaarrekening een rechtmatigheidsverantwoording (RMV) af te geven over de financiële rechtmatigheid. De accountant geeft een oordeel af of de inhoud van de RMV juist is (getrouwheid). In 2025 worden hierin verdere stappen gezet met als doel in 2026 en verder te komen tot een volgend volwassenheidsniveau. Dit heeft naast gevolgen voor het Algemeen Bestuur tevens intern een uitwerking. De teams zijn in de nieuwe lijn-configuratie aan de slag gegaan met (team)doelen, waarbij ook kwaliteit en rechtmatigheid een rol spelen. Daarmee wordt rechtmatigheid breed gedragen binnen de GGD. Tot slot De GR Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland staat aan de vooravond van mogelijk impactvolle veranderingen waar besluiten eind 2024 deels genomen zijn en deels ook nog worden genomen in 2025. De financiële impact is, mede omdat sprake is van een onderzoeksfase, nog niet overal van bekend. Besluiten moeten nog worden genomen alvorens de financiële consequenties hiervan kunnen worden vertaald in de begroting. GGD Zeeland gaat graag met de uitdagingen aan de slag om samen te werken aan een gezonder en veiliger leven in Zeeland! Joke Gaemers Directeur Publieke Gezondheid en Veiligheid, GGD Zeeland

3

Versie 19.5.2025 t.b.v. gemeenteraden

Inhoudsopgave Voorwoord .............................................................................................................................................................. 1 1. BELEIDSBEGROTING............................................................................................................................................. 5 1.1.

HET PROGRAMMAPLAN ....................................................................................................................... 6

1.1.1.

Programma Publieke gezondheid ................................................................................................... 6

1.1.1.1.

Algemene gezondheidszorg (AGZ) .............................................................................................. 6

1.1.1.2.

Jeugdgezondheidszorg (JGZ) .................................................................................................... 12

1.1.2.

Programma Veilig Thuis (VT) ......................................................................................................... 17

1.1.3.

Programma Inkoop Jeugdhulp Zeeland (IJZ) ................................................................................. 21

1.1.4.

Overhead en kostentoerekening ................................................................................................... 22

1.1.5.

Algemene dekkingsmiddelen ........................................................................................................ 24

1.1.6.

Onvoorzien en Vennootschapsbelasting ....................................................................................... 27

1.2.

DE PARAGRAFEN ................................................................................................................................ 27

1.2.1.

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................... 27

1.2.2.

Paragraaf Bedrijfsvoering .............................................................................................................. 28

1.2.3.

Paragraaf Financiering ................................................................................................................... 32

1.2.4.

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................. 33

1.2.5.

Paragraaf Verbonden partijen ....................................................................................................... 41

2. FINANCIELE BEGROTING EN MEERJARENRAMING............................................................................................ 42 2.1. Uitgangspunten voor de begroting ................................................................................................................ 43 2.2. Totaaloverzicht van baten en lasten .............................................................................................................. 45 2.2.1. Toelichting op het overzicht van baten en lasten ................................................................................. 47 2.2.2. Begrotingsresultaat 2026 - 2029 .......................................................................................................... 47 2.3. Uiteenzetting financiële positie ..................................................................................................................... 52 2.3.1. Geprognosticeerde begin- en eindbalans .............................................................................................. 52 2.3.2. Geprognosticeerde EMU-saldo (2026 t/m 2029) ................................................................................... 53 2.4.

Investeringsplan 2026-2029 ........................................................................................................................ 54

2.4.1. Meerjarig investeringsplan ..................................................................................................................... 54 2.4.2. Geprognosticeerde afschrijvingen .......................................................................................................... 54 2.5.

Stand en verloop van de reserves en voorzieningen ................................................................................... 55

BIJLAGE 1 – Gemeentelijke bijdragen (Primaire begroting) GGD ........................................................................... 58 BIJLAGE 2 – Gemeentelijke bijdragen (Primaire begroting) IJZ .............................................................................. 59

4

Versie 19.5.2025 t.b.v. gemeenteraden

1. BELEIDSBEGROTING

5

Versie 19.5.2025 t.b.v. gemeenteraden

1.1. HET PROGRAMMAPLAN 1.1.1. Programma Publieke gezondheid 1.1.1.1. Algemene gezondheidszorg (AGZ) Kosten van Algemene Gezondheidszorg vallen in het taakveld 7.1 Volksgezondheid, en worden omgeslagen per inwoner, tenzij anders vermeld. Beleid en Kwaliteit Algemene Gezondheidszorg (AGZ) Landelijke ontwikkelingen en speerpunten op het gebied van publieke gezondheid worden vertaald naar de Zeeuwse schaal en praktijk.

Beleid en kwaliteit AGZ Personele lasten Materiele lasten Afschrijvingen Mutaties reserves Baten Per saldo

(begroot) 2025

219.300 89.400 12.400 -50.000 271.100

2026 183.600 82.800 13.500 -20.000 -201.000 58.900

2027 183.600 82.800 13.500 -20.000 -201.000 58.900

2028 183.600 82.800 13.500 -20.000 -201.000 58.900

2029 183.600 82.800 13.500 -20.000 -201.000 58.900

Algemene Infectieziektenbestrijding De preventie en bestrijding van infectieziekten is een wettelijke taak op basis van de Wet publieke gezondheid. Het team algemene infectieziektebestrijding houdt zich bezig met: 1. Bestrijden van infectieziekten en voorkomen van verdere verspreiding 2. Surveillance 3. Beleidsadvisering 4. Preventieactiviteiten 5. Netwerk en regie 6. Voorbereiding op grootschalige infectieziekte-uitbraken 7. Kennis en onderzoek De kosten bestaan, naast personele lasten, uit kosten voor voorlichtingsactiviteiten, laboratoriumkosten en deelname aan landelijke en regionale netwerken. Opbrengsten worden gegenereerd uit activiteiten in het kader van Publieke Gezondheid Asielzoekers, welke door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport worden vergoed. Daarnaast kan een beperkt deel van de activiteiten worden gedeclareerd bij zorgverzekeraars. Deze opbrengsten zijn een schatting op basis van eerdere jaren en zijn niet gegarandeerd of beïnvloedbaar.

Financiële gevolgen versterking infectieziektebestrijding Het Rijk stelde in 2025 extra financiële middelen beschikbaar waarmee GGD-en in staat worden gesteld de vergrote capaciteit die voortkomt uit de uitvoering van het programma Versterking infectieziektebestrijding en Pandemische Paraatheid (SPUK VIP, 2023-2024) deels te bestendigen, zodat zij kunnen voldoen aan de eisen die aan hen gesteld worden ten aanzien van pandemische paraatheid. Het is vooralsnog onduidelijk of en in welke mate deze middelen ook in 2026 beschikbaar blijven. Met een wijziging van de Wet Publieke Gezondheid krijgt de Minister van VWS de bevoegdheid om tijdens een epidemie van een A-infectieziekte met landelijke impact, rechtstreeks te sturen op de directeuren Publieke Gezondheid met betrekking tot medisch-operationele voorzieningen. De feitelijke regie zal worden belegd bij de Landelijke Functie opschaling Infectieziektebestrijding (LFI). Het is van groot belang dat de primaire werkprocessen van de GGD-en uniform aansluiten op de LFI. Het rijk stelt daarom incidenteel middelen beschikbaar aan de GGD-en voor ‘transitiecapaciteit’ in de periode 2024 t/m 2026. Deze gelden dienen specifiek te worden aangewend om extra capaciteit te creëren om de aansluiting op de LFI te bewerkstelligen.

6

Versie 19.5.2025 t.b.v. gemeenteraden

Infectieziekten Personele lasten Materiele lasten Baten Per saldo

(begroot) 2025

799.900 48.200 -34.900 813.200

2026 760.900 46.900 -35.600 772.200

2027 760.900 46.900 -35.600 772.200

2028 760.900 46.900 -35.600 772.200

2029 760.900 46.900 -35.600 772.200

Tuberculosebestrijding Het bestrijden van tuberculose, inclusief bron- en contactopsporing, is een wettelijke taak op basis van de Wet publieke gezondheid. Voor tuberculose geldt een wettelijke aangifteplicht; alle bij de GGD gemelde gevallen van TBC worden begeleid en behandeld. Team TBC voert bron- en contactonderzoek uit, geeft voorlichting en combineert dit met de uitvoering van overige reguliere taken, zoals screening asielzoekers, immigranten en overige risicogroepen, reizigersadvies en vaccinatie. Verder bestaan de werkzaamheden uit de administratieve afhandeling van bovenstaande taken, surveillance en het beantwoorden van publieksvragen. Opbrengsten worden gegenereerd uit activiteiten in het kader van Publieke Gezondheid Asielzoekers, welke door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport worden vergoed. Daarnaast kan een beperkt deel van de activiteiten worden gedeclareerd bij zorgverzekeraars. Incidenteel worden opbrengsten gegenereerd uit verhuur van de Mobiele Röntgen Unit. De opbrengsten zijn een schatting op basis van eerdere jaren en zijn niet gegarandeerd of beïnvloedbaar.

Tuberculosebestrijding Personele lasten Materiele lasten Baten Per saldo

(begroot) 2025

382.600 90.900 -25.000 448.500

2026 371.600 89.500 -25.500 435.600

2027 371.600 89.500 -25.500 435.600

2028 371.600 89.500 -25.500 435.600

2029 371.600 89.500 -25.500 435.600

Seksuele gezondheid Het bestrijden van seksueel overdraagbare aandoeningen, inclusief bron- en contactopsporing, is een wettelijke taak op basis van de Wet publieke gezondheid.

Seksuele gezondheid Personele lasten Materiele lasten Baten Per saldo

(begroot) 2025

142.900 6.200 -22.700 126.400

2026 136.500 2.500 -20.500 118.500

2027 136.500 2.500 -20.500 118.500

2028 136.500 2.500 -20.500 118.500

2029 136.500 2.500 -20.500 118.500

De opbrengsten bestaan voornamelijk uit een aanvullende subsidie (SPUK) van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport op basis van de regeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG). Vanuit deze regeling kan een aantal groepen bij de GGD terecht voor gratis en, indien gewenst anonieme, aanvullende individuele seksuele gezondheidszorg. De belangrijkste risicogroepen zijn: MSM (mannen die seks hebben met mannen), mensen met veel wisselende seksuele contacten, jongeren onder de 25 jaar, jonge kwetsbare vrouwen, sekswerkers, etnische groepen, LHBTQI+ en gedetineerden. Het doel is een vangnet te vormen voor mensen die nergens anders terecht kunnen. Het kabinet heeft het voornemen om specifieke uitkeringen zoals de deze over te hevelen naar het gemeentefonds met een korting van 10%. Daarnaast worden opbrengsten gegenereerd uit de opbrengsten van keuzehulpgesprekken bij (on)bedoelde zwangerschappen. Deze dienstverlening wordt gesubsidieerd door het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

7

Versie 19.5.2025 t.b.v. gemeenteraden

ASG (curatief) Personele lasten Materiele lasten Baten Per saldo

(begroot) 2025

164.100 140.400 -392.000 -87.500

2026 170.900 145.400 -435.000 -118.700

2027 170.900 145.400 -435.000 -118.700

2028 170.900 145.400 -435.000 -118.700

2029 170.900 145.400 -435.000 -118.700

Technische hygiënezorg Technische hygiënezorg heeft als doel de verspreiding van infectieziekten te beperken of te voorkomen. Op basis van de Wet publieke gezondheid zijn gemeenten verantwoordelijk voor 'het bevorderen van technische hygiënezorg'. De deskundigen infectiepreventie van het team Technische Hygiënezorg voeren deze taak namens de gemeenten uit. Deze hygiënezorg richt zich op het beperken van risico’s op plaatsen waar veel mensen samenkomen (zoals publieksevenementen) en bij gemeenschappelijke voorzieningen. Het team geeft advies en licht voor. Daarnaast houdt het team zich bezig met hygiëne-advisering aan bedrijven, met name in het kader van verlenen van vergunningen of certificaten. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij tatoeage- en piercingshops en bedrijven die permanente make-up plaatsen, seksinrichtingen, zeeschepen en zorginstellingen. Voor de dienstverlening aan bedrijven wordt een marktconform uurtarief in rekening gebracht. De opbrengsten hiervan zijn een schatting op basis van eerdere jaren en zijn niet gegarandeerd of beïnvloedbaar.

Technische Hygiënezorg Personele lasten Materiele lasten Baten Per saldo

(begroot) 2025

264.600 19.100 -270.100 13.600

2026 268.700 22.100 -270.100 20.700

2027 268.700 22.100 -270.100 20.700

2028 268.700 22.100 -270.100 20.700

2029 268.700 22.100 -270.100 20.700

Preventieve Maatregelen Risicogroepen (vaccinaties op maat en reisadvies) Het team PMR draagt bij aan de bestrijding van infectieziekten; het beschermen van individuele reizigers tegen het oplopen van infectieziekten in het buitenland en daarmee het tegengaan van de verspreiding ervan in Nederland. Voorlichting vindt plaats via de reizigersspreekuren en digitaal. Daarnaast verzorgen zij naast reizigersvaccinaties ook beroepsvaccinaties; dit zijn vaccinaties voor de werkende Zeeuw die deze nodig heeft om veilig en gezond zijn werk uit te oefenen. Denk hierbij aan zorgmedewerkers, politie- en buitendienstmedewerkers.

PMR Personele lasten Materiele lasten Baten Per saldo

(begroot) 2025

339.400 359.900 -835.000 -135.700

2026 435.300 445.100 -905.000 -24.600

2027 435.300 445.100 -905.000 -24.600

2028 435.300 445.100 -905.000 -24.600

2029 435.300 445.100 -905.000 -24.600

Milieu en Gezondheid Het bevorderen van medisch milieukundige zorg is een wettelijke taak op basis van de Wet publieke gezondheid. Het team Milieu en Gezondheid beoordeelt in Zeeland de gezondheidsrisico’s van milieufactoren, geeft voorlichting en informatie aan burgers en gemeenten, denkt mee over het voorkomen van ongezonde invloeden vanuit de leefomgeving en het stimuleren van gezond gedrag. De adviseurs adviseren gemeenten op basis van de Omgevingswet over het in stand houden van een veilige en gezonde leefomgeving en goede omgevingskwaliteit. Hierin werken zij samen met medewerkers van de Veiligheidsregio en Regionale Uitvoeringsdienst. Daarnaast levert het team de functie van Gezondheidskundig Adviseur Gevaarlijke Stoffen (GAGS) aan de Veiligheidsregio. Deze functionaris adviseert over gezondheidsrisico’s tijdens incidenten. Deze functie wordt uitgevoerd voor Zeeland, Noord-Brabant en Limburg in een onderling samenwerkingsverband.

8

Versie 19.5.2025 t.b.v. gemeenteraden

Milieu en gezondheid Personele lasten Materiele lasten Per saldo

(begroot) 2025

382.700 13.700 396.400

2026 387.700 20.100 407.800

2027 387.700 20.100 407.800

2028 387.700 20.100 407.800

2029 387.700 20.100 407.800

Toezicht Wet kinderopvang In opdracht van de Zeeuwse gemeenten voert GGD Zeeland de toetsing van de Wet kinderopvang uit. Alle in het Landelijk Register Kinderopvang (LRK) geregistreerde locaties voor dagopvang en buitenschoolse opvang, gastouderbureaus en gastouders worden jaarlijks geïnspecteerd. Na de inspectie adviseert de inspecteur de gemeente over de bevindingen waarna de gemeente al dan niet handhavend optreedt. De inspectierapporten zijn openbaar in het LRK in te zien na het afsluiten van het onderzoek. De opbrengsten van team Toezicht Kinderopvang wisselen jaarlijks. Dit komt door het aantal her-inspecties, de aangevraagde incidentele onderzoeken en de onderzoeken na herstelaanbod én onderzoeken bij nieuwe kindercentra en gastouders die starten gedurende het jaar. Toezicht Kinderopvang valt onder het taakveld 6.1 Samenhang en burgerparticipatie. De kosten worden omgeslagen op basis van een tarief per inspectie.

Toezicht kinderopvang Personele lasten Materiele lasten Baten Per saldo

(begroot) 2025

713.800 12.900 -745.000 -18.300

2026 720.600 13.700 -759.900 -25.600

2027 720.600 13.700 -759.900 -25.600

2028 720.600 13.700 -759.900 -25.600

2029 720.600 13.700 -759.900 -25.600

Calamiteitentoezicht Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) GGD Zeeland functioneert als toezichthouder WMO voor de Zeeuwse gemeenten. Na een melding van geweld en/of een calamiteit op een WMO-locatie zal de toezichthouder een onderzoek (laten) instellen, met als insteek het verbeteren van de kwaliteit van de zorg. Het algemene (proactieve) kwaliteitstoezicht evenals fraudebestrijding zijn niet bij GGD Zeeland belegd. Toezicht WMO valt onder het taakveld 6.1 Samenhang en burgerparticipatie; de kosten worden omgeslagen per inwoner.

Toezicht WMO Personele lasten Materiele lasten Per saldo

(begroot) 2025

31.100 500 31.600

2026 0 0 0

2027 0 0 0

2028 0 0 0

2029 0 0 0

Meld- en Actiepunt Bemoeizorg (MAB) De medewerkers van MAB zijn gespecialiseerd in het opbouwen van contacten met inwoners die zorgmijdend zijn, dus zelf niet om hulp vragen. Vaak betreft het mensen in een kwetsbare situatie met onbegrepen gedrag, die al dan niet voor overlast zorgen. Emergis en GGD Zeeland werken hierin samen in één team onder de vlag van GGD Zeeland. Het MAB is gericht op een integrale aanpak van de problemen. Er wordt actief met verschillende ketenpartners samengewerkt, waaronder verslavingszorg (SCM), maatschappelijk werk, huisartsen, woningcorporaties, het Zorg- en Veiligheidshuis in het kader van WvGGZ (Wet verplichte GGZ) en het daarbij behorende meldpunt Zorgwekkend gedrag. Meldingen worden onder andere gedaan door gemeenten, zorgnetwerken, politie, woningcorporaties, hulpverleners, maar ook door inwoners. In samenwerking met de cliënt, zijn netwerk en ketenpartners wordt gezocht naar een passend hulpaanbod. De werkzaamheden van team MAB worden gefinancierd op basis van een structurele subsidie uit (centrum-) gemeentegelden voor Maatschappelijke Opvang. MAB wordt verantwoord in het taakveld 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen.

9

Versie 19.5.2025 t.b.v. gemeenteraden

MAB Personele lasten Materiele lasten Baten Per saldo

(begroot) 2025

541.600 21.700 -637.500 -74.200

2026 593.100 37.900 -698.400 -67.400

2027 593.100 37.900 -698.400 -67.400

2028 593.100 37.900 -698.400 -67.400

2029 593.100 37.900 -698.400 -67.400

Forensische geneeskunde De forensisch geneeskundige verleent diensten voor gemeenten (lijkschouw) en politie/justitie (medische arrestanten zorg, bloedproeven en medisch onderzoek bij zedendelicten en (kinder)mishandeling). Medio maart 2025 is duidelijk geworden dat de aanbesteding medische arrestantenzorg door de politie niet is gegund aan de GGD’en in Nederland. De gevolgen van het wegvallen van deze dienstverlening zullen de volgende kwartalen worden beoordeeld. De uitvoering van de forensische geneeskunde staat al langere tijd onder druk, zowel in Zeeland als landelijk. De drie GGD-en binnen de politieregio Zeeland-West Brabant verkennen momenteel mogelijkheden om te komen tot een meer robuustere en toekomstbestendige invulling van de dienstverlening. Forensische geneeskunde valt in taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid en wordt omgeslagen over het aantal inwoners.

FG Personele lasten Materiele lasten Baten Per saldo

(begroot) 2025

810.800 24.800 -928.300 -92.700

2026 898.900 48.000 -936.300 10.600

2027 898.900 48.000 -936.300 10.600

2028 898.900 48.000 -936.300 10.600

2029 898.900 48.000 -936.300 10.600

Onderzoek Publieke Gezondheid Het op basis van epidemiologische analyse verwerven van inzicht in de gezondheidssituatie van de bevolking is een wettelijke taak op basis van de Wet publieke gezondheid. De Onderzoekers Publieke Gezondheid leveren betrouwbare gezondheidsinformatie als essentiële basis voor besluitvorming om de gezondheid van Zeeuwen te verbeteren. Zij leggen de puzzel door gezondheidsinformatie (verkregen uit eigen data en landelijk beschikbare data) te combineren, analyseren, interpreteren en de betekenis ervan voor Zeeland aan te geven. Hierbij houden zij rekening met onderlinge verbanden, de context van de huidige samenleving en de toekomst. Dit doen zij voor en in samenwerking met GGD-teams, beleidsmakers en de Zeeuwse burgers. Zij geven gevraagd en ongevraagd advies aan beleidsmakers in verschillende domeinen en de GGD als organisatie door een beeld te leveren van de gezondheid van de Zeeuwen. Daarnaast maken zij de informatie toegankelijk voor hen en de burgers. Eenmaal per vier jaar worden de Gezondheidsmonitors van jeugd, volwassenen en ouderen (wettelijke taak) uitgevoerd.

Onderzoek Personele lasten Materiele lasten Per saldo

(begroot) 2025

447.600 50.200 497.800

2026 474.200 50.900 525.100

2027 474.200 50.900 525.100

2028 474.200 50.900 525.100

2029 474.200 50.900 525.100

Advies Publieke Gezondheid Het bijdragen aan opzet, uitvoering en afstemming van preventieprogramma's, inclusief programma's voor gezondheidsbevordering, is een wettelijke taak op basis van de Wet publieke gezondheid. De Adviseurs Publieke Gezondheid geven op dit gebied gevraagd en ongevraagd advies aan gemeentelijke beleidsmakers in verschillende beleidsdomeinen en externe organisaties voor de doelgroepen jeugd, (jong)volwassenen en ouderen. Er is hierbij specifiek aandacht voor een gezonde en veilige leefomgeving, gelijke kansen op gezondheid voor iedereen en mentale gezondheid. De adviseurs hebben een agenderende en aanjagende rol voor publieke gezondheid en zijn Zeeuwse kennispartner op het gebied van publieke gezondheid. Landelijke ontwikkelingen, inzichten en data worden hierin meegenomen. Ook de stem van de doelgroep is een belangrijke bron van informatie. De adviseurs werken samen met andere GGD-teams en externe organisaties. 10

Versie 19.5.2025 t.b.v. gemeenteraden

Naast de adviserende rol leiden zij verschillende landelijke programma’s in de regio (zoals JOGG en Risk Factory), veelal deels op basis van aanvullende externe financiering met subsidiegelden.

Advies Personele lasten Materiele lasten Per saldo

(begroot) 2025

473.300 2.500 475.800

2026 496.100 3.000 499.100

2027 496.100 3.000 499.100

2028 496.100 3.000 499.100

2029 496.100 3.000 499.100

Crisisorganisatie GGD Zeeland heeft op basis van de Wet Publieke Gezondheid en Wet Veiligheidsregio’s als taak crisissituaties te bestrijden, met name op het gebied van Infectieziektebestrijding, Medische Milieukunde, Psychosociale Hulpverlening en Gezondheidsonderzoek na Rampen. De twee medewerkers van de crisisorganisatie treffen samen met de betrokken teams de noodzakelijke voorbereidingen voor deze crisisbestrijding. De kosten van de crisisorganisatie vallen onder taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer en worden omgeslagen per inwoner.

Crisisorganisatie Personele lasten Materiele lasten Baten Per saldo

(begroot) 2025

172.900 66.700 -40.000 199.600

2026 201.600 38.300 -30.000 209.900

2027 201.600 38.300 -30.000 209.900

2028 201.600 38.300 -30.000 209.900

2029 201.600 38.300 -30.000 209.900

Projecten in het kader van GALA en IZA De Rijksoverheid wil met het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) investeren in de (publieke) gezondheid van alle Nederlanders. De ambitie van IZA is zorg voor iedereen toegankelijk, kwalitatief goed en betaalbaar houden. De ambitie van het GALA is een gezonde generatie in 2040. Deze akkoorden hebben overlap en versterken elkaar. Gemeenten, GGD, zorgverzekeraar en zorgaanbieders werken samen om de doelen uit de akkoorden te behalen. GGD treedt hierin op als kennispartner van de gemeenten. De GGD is leverancier van data en duidt deze, de GGD kan adviseren hoe de interventies uit GALA zo effectief mogelijk kunnen worden ingezet. In Zeeland is mandaatgemeente Goes namens de twaalf andere gemeenten verantwoordelijk voor de coördinatie van de uitvoering van de gemeentelijke taken binnen het IZA. Een van de doelen is het stimuleren van regionale/provinciale samenwerking. In opdracht van de mandaatgemeente richt GGD Zeeland een provinciale preventie-infrastructuur in, waarbij het doel is om binnen deze structuur niet-vrijblijvende provinciale samenwerkingsafspraken te maken over gezondheidsbevordering van de populatie als geheel en specifiek voor risicogroepen.

Daarnaast implementeert GGD Zeeland in opdracht van de mandaatgemeente de vijf ketenaanpakken uit het GALA, zodat deze bereikbaar zijn voor alle Zeeuwse inwoners die er baat bij hebben. Kostendekkende financiering vindt plaats via de SPUK's GALA en IZA (via de mandaatgemeente) en zijn daarom niet opgenomen in deze begroting. Onvoorziene projecten Naast bovenstaande wettelijke taken, gesubsidieerde taken en markttaken, komt het steeds vaker voor dat de GGD een extra taak toegewezen krijgt vanuit of via de Rijksoverheid, zoals bijvoorbeeld COVID-19 vaccinatiecampagnes of de zorg voor vluchtelingen. De financiering van deze werkzaamheden verloopt via alternatieve routes, zoals via de Veiligheidsregio of rechtstreeks via een ministerie of instantie. Deze (zichzelf dekkende) projecten zijn in deze begroting niet meegenomen. Bij de financiering van deze taken wordt ook voorzien in dekking van de benodigde overhead hiervoor.

11

Versie 19.5.2025 t.b.v. gemeenteraden

1.1.1.2.

Jeugdgezondheidszorg (JGZ)

Alle kinderen in Nederland hebben het recht om zo gezond, veilig en kansrijk mogelijk op te groeien. Om dat recht te beschermen is onder meer een basispakket Jeugdgezondheidszorg (JGZ) vastgelegd binnen de wet Publieke Gezondheid. Deze wettelijke taak is belegd bij de gemeenten die deze hebben uitbesteed aan de GGD. Gemeenten zijn ervoor verantwoordelijk dat dit basispakket beschikbaar is en actief wordt aangeboden aan alle kinderen en jongeren tot 18 jaar. Zij geven de uitvoering samen met de JGZ vorm. Wat doet de JGZ? De JGZ helpt ouders en opvoeders bij het gezond opvoeden en laten opgroeien van hun kinderen. De JGZ doet bij alle kinderen preventieve onderzoeken (bijvoorbeeld ogen, oren, groei). De JGZ begeleidt ouder en kind in de lichamelijke, cognitieve en psychosociale ontwikkeling van -9 maanden (al tijdens de zwangerschap) tot de leeftijd van 18 jaar. De JGZ vervult zo een belangrijke rol in het zo vroeg mogelijk signaleren van risico’s, korte ondersteuning en doorverwijzing. Ouders kunnen bij de JGZ terecht voor (gratis) advies, voorlichting en ondersteuning bij gezond opgroeien en opvoeden. Ook geeft de JGZ de vaccinaties volgens het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Goede gezondheid en kansengelijkheid De eerste duizend levensdagen van een kind zijn bepalend voor de rest van het leven.

Goede toegang tot de zorg en adequate zorgverlening zijn cruciaal voor de levensontwikkeling en de kansen van het kind. Onvoldoende of oneerlijke toegang tot de JGZ geeft het jonge kind een valse start in het leven en werkt kansenongelijkheid in de hand. Goede gezondheid van en kansengelijkheid voor de jeugd is een maatschappelijke en daardoor gemeenschappelijke verantwoordelijkheid. In de eerste plaats spelen het kind en het gezin zelf hier een cruciale rol in. Iedere professional die het kind en/of het gezin in de loop van het opgroeien en opvoeden tegenkomt, speelt daarnaast een belangrijke steunende rol. De JGZ heeft vrijwel alle kinderen in beeld en vaccineert en monitort de gezondheid en de ontwikkeling. Hierdoor vervult zij een preventieve en verbindende rol. Preventie werkt alleen als het doelgericht, planmatig en gecoördineerd gebeurt in de wijk of gemeente. Essentieel daarbij zijn ouderbetrokkenheid en goede sociale netwerken. Onze JGZ-professionals handelen (pro)actief en vervullen verschillende rollen, zoals die van signaleerder, begeleider, belangenbehartiger van het kind en poortwachter voor de gespecialiseerde hulp en zorg. Op basis van risicoinschatting zetten wij een gedifferentieerd aanbod in.