25-097 Bijlage 1. Jaarstukken 2024

2,0

2,0

1,0

Nederland

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

1,0

nnb

Kinderen in uitkeringsgezin [%] Middelburg

8,0

7,0

8,0

7,0

7,0

7

nnb

Nederland

7,0

6,0

6,0

6,0

6,0

6

nnb

Middelburg

67,6

69,4

69,0

70,8

71,90

73,00

73,7

Nederland

67,8

70,0

69,6

70,4

72,20

73,00

73,2

Middelburg

2,0

2,0

3,0

2,0

2,0

2

nnb

Nederland

2,0

2,0

2,0

2,0

1

2

nnb

Middelburg

439,2

481,0

432,1

384,4

370,1

Nederland

401,1

459,7

431,2

366,7

344,8

Middelburg

nb

89,5

69,0

89,2

104,1

de rechter [%]

Netto arbeidsparticipatie [%] Werkloze jongeren [%] Personen met een

nnb nnb

bijstandsuitkering [per 10.000 inwoners] Lopende re-

409,7 381,7

374,1 343,6

integratievoorzieningen [per 10.000 inwoners van 15-64 jaar] Jongeren met jeugdhulp (in

69,7 Nederland

nb

Middelburg

11,5

Nederland

11,8

Middelburg

1,4

Nederland

1,2

Middelburg

0,5

Nederland

0,4

Middelburg

nb

Nederland

640,0

196,2

nnb 202,0

133,0

197,7

191.5

12,0

14,2

11,9

16,3

11,9

13,2

10,7

13,9

1,5

1,7

1,4

1,5

1,2

1,2

1,1

1,1

0,6

0,6

0,5

0,4

0,4

0,3

0,3

0,3

760,0

720,0

700,0

710,0

700,0

nb

710,0

700,0

nnb

% van alle jongeren tot 18 jaar) [%] Jongeren met

11,6 12,3

nnb nnb

jeugdbescherming (in % van alle jongeren tot 18 jaar) [%] Jongeren met

1,5 1,2

nnb nnb

jeugdreclassering (in % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar) [%] Cliënten met een

0,5 0,0

nnb nnb

maatwerkarrangement Wmo [per 10.000 inwoners]

66

790,0 670,0

730 720

Jaarstukken 2024 / Programma's / Sociaal Domein / Wat heeft het gekost?

Wat heeft het gekost? Sociaal domein

Begroting

Begroting 2024

Realisatie

Verschil 2024

2024

na wijziging

2024

(+ voordeel, nadeel)

Lasten 6.01.0 Samenkracht en burgerpart

6.683

15.697

9.299

6.397

6.02.0 Toegang en eerstelijnsvoorz

280

30

36

-6

6.02.0 Wijkteams

7.241

8.931

9.714

-783

6.03.0 Inkomensregelingen

33.300

35.987

35.773

214

6.04.0 WSW en beschut werken

5.679

6.265

6.031

234

6.05.0 Arbeidsparticipatie

3.161

2.703

2.978

-275

6.06.0 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

2.692

2.692

2.716

-23

6.71.a Hulp bij het huishouden (WMO)

4.975

4.535

4.899

-364

6.71.b Begeleiding (WMO)

4.506

3.846

3.905

-59

6.71.c Dagbesteding (WMO)

2.191

2.191

2.306

-114

6.72.a Jeugdhulp begeleiding

2.705

2.557

2.896

-339

6.72.b Jeugdhulp behandeling

2.695

2.697

2.224

473

6.72.c Jeugdhulp dagbesteding

2.125

2.886

3.610

-723

759

781

740

41

1.409

1.147

762

385

6.72.d Jeugdhulp zonder verblijf ov. 6.73.a Pleegzorg 6.73.b Gezinsgericht

345

562

1.004

-441

6.73.c Jeugdhulp met verblijf overig

2.089

3.976

2.931

1.046

6.74.a Jeugd beh. GGZ zo verblijf

4.163

3.752

3.992

-240

6.74.b Jeugdh crisis/LTA/GGZ-verblij

1.391

1.468

1.885

-417

6.74.c Gesloten plaatsing

672

1.425

1.689

-265

6.81.b Maatsch- en vrouwenopv (WMO)

157

222

100

122

6.82.a Jeugdbescherming

1.235

776

858

-82

6.82.b Jeugdreclassering

217

119

73

46

90.671

105.247

100.421

4.826

6.01.0 Samenkracht en burgerpart

-553

-6.818

-7.068

250

6.02.0 Toegang en eerstelijnsvoorz

0

0

-10

10

Totale Lasten Baten

6.02.0 Wijkteams

0

-82

-190

108

-21.718

-22.633

-23.581

949

6.06.0 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

0

0

-0

0

6.71.a Hulp bij het huishouden (WMO)

-365

-365

-394

28

6.03.0 Inkomensregelingen

0

-65

-313

249

Totale Baten

6.81.b Maatsch- en vrouwenopv (WMO)

-22.637

-29.962

-31.556

1.594

Totaal Sociaal domein

68.034

75.285

68.865

6.420

67

Jaarstukken 2024 / Programma's / Sociaal Domein / Wat heeft het gekost?

Toelichting op het financiële resultaat (+ voordeel /

toelichten. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere

- nadeel)

afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000.

We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we alleen afwijkingen van € 50.000 of hoger Omschrijving (bedragen × € 1.000)

Afwijking Lasten

Afwijking Baten

Structureel J/N

153

-80

N

5.873

245

N

60

0

N

0

53

J

52

0

N

51

0

J

103

0

N

-811

0

N

6.01.0 Samenkracht en burgerparticipatie Nieuwe wet inburgering De subsidies van de uitvoeringspartijen worden op basis van nacalculatie vastgesteld. Omdat de taakstelling hoger is uitgevallen in 2024, zullen de nacalculaties dus ook uitwijzen dat er een hoger subsidiebedrag moet worden vastgesteld. Deze worden achteraf dan uitbetaald vanuit de overgehevelde middelen (inclusief saldobestemming) voor de Inburgeringswet. Vluchtelingenopvang Oekraïne Voor de vluchtelingenopvang van Oekraïners zijn middelen van het Rijk ontvangen. Voorgesteld wordt om het overschot 2023 (zie najaarsbrief 2023) en het overschot 2024 beschikbaar te stellen voor de verwachte uitgaven rondom de huisvesting. Dit betreffen zowel investeringskosten voor (vervangende) huisvesting als hogere kosten voor bestaande uitgaven/ diensten als verwachte batenderving door de lagere normbedragen vanuit het Rijk. Welzijn op recept In 2024 zijn via de specifieke uitkering brede SPUK middelen ontvangen voor welzijn op recept. Deze middelen zijn eerst ingezet in 2024, hierdoor zijn de reguliere middelen niet besteed Eigen bijdrage wmo vervoer In algemene zin is sprake van een stijging van 29% van het aantal nieuwe Wmo- aanvragen in 2024 ten opzichte van 2023. Hierdoor stijgen ook de inkomsten voor de eigen bijdrage. Verwachting is dat deze stijging structureel van aard zal zijn.

Participatietrajecten De participatiekosten zijn afgelopen jaar veelal ten laste gekomen van de projecten zelf (bijvoorbeeld AZC). Wijkcentra Als gevolg van het plaatsen van zonnepanelen bij wijkcentrum "het Palet" is het elektriciteitsverbuik aanzienlijk minder. En het centrum is nu ook gasloos. Daardoor kan het budget voor energieverbuik structureel worden bijgesteld Doordat het beheer van verschillende wijkcentra tijdelijk is uitgevoerd door een goedkopere partij is er sprake van een eenmalig voordeel. Het budget dient niet structureel te worden bijgesteld omdat het beheer opnieuw moet worden aanbesteed en naar verwachting fors meer gaat kosten.

6.02.0 Wijkteams Inkooporganisatie Jeugd Bij de bestuursrapportage over het jaar 2024 is de begroting bijgesteld op basis van de ontvangen prognoses vanuit IJZ. Naar aanleiding van de werkelijke jeugdlasten 2024 is een

68

Jaarstukken 2024 / Programma's / Sociaal Domein / Wat heeft het gekost?

Omschrijving (bedragen × € 1.000)

Afwijking Lasten

Afwijking Baten

Structureel J/N

-101

101

N

269

-269

N

-422

477

N

-293

0

N

0

445

N

315

0

N

675

0

N

-64

0

N

aanvullende verrekening verwerkt ad. € 1.037.801 Conform de BBV worden de jeugdlasten binnen de wettelijk voorgeschreven taakvelden verantwoord. Tim Gedurende het jaar zijn baten ontvangen wegens noodzakelijke detachering aan buurtgemeenten en subsidierelaties, deze afspraken zijn niet voorspelbaar en dus niet begroot. De middelen zijn ingezet ter dekking van de salarislasten. 6.03.0 Inkomensregelingen TOZO De definitieve TOZO uitkeringen aan ondernemers zijn vastgesteld. Deze vaststellingen hebben geleid tot terugbetalingen en deze zullen terugbetaald moeten worden aan het Rijk. Specifieke uitkering toeslagenproblematiek De gemeenschappelijke regeling Orionis voert de regeling toeslagenproblematiek uit. Jaarlijks wordt achteraf een opgaaf van de lasten en baten ontvangen die hieruit voortvloeien. GR Orionis Bedrijfsvoering Conform het raadsvoorstel van december 2024 is de 4e begrotingswijziging 2024 van Orionis niet verwerkt in de begroting, maar direct in het jaarrekeningresultaat. GR Orionis Buig De inkomsten vanuit de BUIG worden altijd opgenomen op basis van de begrotingen van Orionis. Het definitieve BUIG-budget vastgesteld door het Rijk wijkt hiervan af. Energietoeslag Conform het raadsvoorstel van december 2024 is de 4e begrotingswijziging 2024 van Orionis niet verwerkt in de begroting, maar direct in het jaarrekeningresultaat.

Minimabeleid In de septembercirculaire 2023 is er € 150.000 beschikbaar gesteld voor bijzondere bijstand en vroegsignalering, deze middelen zijn in 2024 nog niet benut. Gezien dit structurele middelen betreft vervallen deze middelen eenmalig ten gunste van de algemene reserves. Tevens is het resultaat 2024 van Orionis op het programma minima bekend, dit betrof € 73.000 welke nog niet verwerkt zijn in de begroting. Als gevolg van alleenverdienersproblematiek is er bij de najaarsbrief nog € 35.000 bijgeraamd. Via deze decentralisatie-uitkering ontvangen gemeenten budget om aan de betreffende huishoudens bijzondere bijstand te verstrekken. De uitvoering hiervan is bij Orionis belegd, deze activiteiten hebben nog geen invulling gekregen in 2024. Bij de najaarsbrief is en overheveling gemeld van € 1,5 mio ten behoeve van bestaanszekerheid. Deze inschatting was voor € 350.000 te laag. Wegens het incidentele karakter van deze middelen is een voorstel voor saldobestemming gedaan. BBZ Dit betreft een terugvordering BBZ met betrekking tot de periode 2020-2022.

69

Jaarstukken 2024 / Programma's / Sociaal Domein / Wat heeft het gekost?

Omschrijving (bedragen × € 1.000)

Afwijking Lasten

Afwijking Baten

Structureel J/N

-288

288

N

234

0

N

-230

0

N

124

0

N

-555

0

J

68

0

J

Nationaal Isolatieprogramma In 2024 (met name in het 4e kwartaal) is subsidie uitgekeerd aan burgers voor isolatiemaatregelen. Hiervoor is een uitkering van het Rijk ontvangen. Dit is een budgetneutrale melding. 6.04.0 Begeleide participatie Wet sociale werkvoorziening (Orionis) Met de Voorjaarsnota heeft het kabinet besloten om gemeenten te compenseren voor de bijzondere verhoging van het wettelijk minimumloon voor medewerkers in de Wsw. Dit betreft een meerjarige reeks die toegevoegd wordt aan de Rijksbijdrage Wsw. De bedragen in de reeks lopen af met de afbouw van de Wsw. In 2024 gaat het om een bedrag van circa € 26,6 miljoen. Voor Middelburg betrof dit een bedrag van € 226.500. Deze is per abuis niet ingezet ter dekking van de lasten Orionis en komen daarom eenmalig vrij te vallen ten gunste van de algemene reserve. 6.05.0 Arbeidsparticipatie Re-integratie en participatievoorz Conform het raadsvoorstel van december 2024 is de 4e begrotingswijziging 2024 van Orionis niet verwerkt in de begroting, maar direct in het jaarrekeningresultaat. Daarnaast is binnen Orionis besloten om een deel van het resultaat 2023 te bestemmen. In de jaarrekening 2023 was het volledige resultaat verwerkt. Dit zorgt voor een nadeel van € 173.000. 6.71a Hulp bij het huishouden (WMO) Huishoudelijke zorg Ten opzichte van 2023 zijn er veel minder gebruikers van huishoudelijke zorg.

Dit zorgt voor een fors voordeel. Verwachting is niet dat deze trend zich zal voortzetten naar andere jaren. Huishoudelijke hulp Huishoudelijke hulp wordt doorgaans voor een korte periode verleend, waarbij de toegang leerdoelen stelt en de zorg vervolgens wordt op- of afgeschaald. Bij huishoudelijke hulp is meestal sprake van een stabiele situatie. Toch ontstaan er afwijkingen omdat de doelgroep die hier gebruik van maakt vergrijst. Deze trend zal zich de komende jaren voortzetten. Voor deze oplopende kosten zijn in de Septembercirculaire 2024 nadere afspraken gemaakt. Het Rijk heeft met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) afgesproken dat in de toekomst de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het Gemeentefonds zal gaan, maar via een aparte financiering. Dit om te komen tot een bekostigingsvorm die passend is voor een geobjectiveerde indexering, waarbij ook rekening wordt gehouden met kostenontwikkeling en demografie/ vergrijzing. Landelijk is hiervoor € 75 miljoen (in 2026) oplopend tot € 300 miljoen (in 2029) gereserveerd. Dergelijke demografische ontwikkelingen zijn ook terug te zien in de overige Wmo-kosten (dagbesteding, begeleiding en Wmo-vervoer). Dit effect zal ook onvermijdelijk in de meerjarenbegroting worden verwerkt. PGB huishoudelijke hulp In de afgelopen jaren is een afname te zien in het aantal aanvragen PGB.

Deze trend heeft zich voortgezet in 2024 en leidt tot lagere uitgaven.

70

Jaarstukken 2024 / Programma's / Sociaal Domein / Wat heeft het gekost?

Omschrijving (bedragen × € 1.000)

Afwijking Lasten

Afwijking Baten

Structureel J/N

-223

0

J

134

0

J

-107

0

N

-339

0

N

473

0

N

-723

0

N

385

0

N

-441

0

N

1.046

0

N

-216

0

N

-417

0

N

6.71.b Begeleiding (WMO) Begeleiding Zie toelichting Huishoudelijke hulp taakveld 6.71.b PGB begeleiding In de afgelopen jaren is een afname te zien in het aantal aanvragen PGB. Deze trend heeft zich voortgezet in 2024 en leidt tot lagere uitgaven. 6.71.c Dagbesteding (WMO) Dagbesteding Dit betreft subsidies voorliggende voorziening om kosten voor dagbesteding te voorkomen. Vanaf 2025 wordt dit gedekt vanuit het budget algemene voorzieningen. 6.72.a Jeugdhulp begeleiding Jeugdbegeleiding Zie toelichting inkooporganisatie Jeugd bij taakveld 6.02.0 Wijkteams. 6.72.b Jeugdhulp behandeling Jeugd begeleiding Zie toelichting inkooporganisatie Jeugd bij taakveld 6.02.0 Wijkteams. 6.72.c Jeugdhulp dagbesteding Jeugd dagbesteding Zie toelichting inkooporganisatie Jeugd bij taakveld 6.02.0 Wijkteams. 6.73.a Pleegzorg Jeugd pleegzorg Zie toelichting inkooporganisatie Jeugd bij taakveld 6.02.0 Wijkteams. 6.73.b Pleegzorg Jeugd gezinsgericht Zie toelichting inkooporganisatie Jeugd bij taakveld 6.02.0 Wijkteams. 6.73.c Jeugdhulp met verblijf overig Jeugd met verblijf Zie toelichting inkooporganisatie Jeugd bij taakveld 6.02.0 Wijkteams. 6.74.a Jeugd beh. GGZ zo verblijf ggz zonder verblijf IJZ Zie toelichting inkooporganisatie Jeugd bij taakveld 6.02.0 Wijkteams. Daarnaast is er een nota ontvangen omtrent het woonplaatsbeginsel met betrekking tot de periode 2022 - 2023 ad € 76.000.

6.74.b Jeugdh crisis/LTA/GGZ-verblijf Jeugd crisis LTA GGZ verblijf

71

Jaarstukken 2024 / Programma's / Sociaal Domein / Wat heeft het gekost?

Omschrijving (bedragen × € 1.000)

Afwijking Lasten

Afwijking Baten

Structureel J/N

-273

0

N

120

0

N

0

231

N

-82

0

N

Overig

276

103

N

Totaal

4.826

1.594

Zie toelichting inkooporganisatie Jeugd bij taakveld 6.02.0 Wijkteams. 6.74.c Gesloten plaatsing Jeugd gesloten plaatsing Zie toelichting inkooporganisatie Jeugd bij taakveld 6.02.0 Wijkteams. 6.81.b Maatsch- en vrouwenopv (WMO) Foyer de jeunesse In de loop van 2024 is Zeeuws breed afgesproken dat deze kosten voortaan door de Centrumgemeente zullen worden gedekt. Derhalve vallen deze eenmalig ten gunste van de algemene reserve. Vanaf 2025 zal aan deze middelen een andere invulling gegeven worden met dezelfde doelstelling. Opvang dak en thuisloosheid Eind november 2024 is een bedrag ontvangen inzake preventiebudget beschermd wonen, dit heeft gezien de late bekendmaking geen bestemming gevonden in 2024. Dit bedrag zal meegenomen worden als een saldobestemming om in 2025 uitvoering te geven. 6.82.a Jeugdbescherming Jeugdbescherming Zie toelichting inkooporganisatie Jeugd bij taakveld 6.02.0 Wijkteams.

72

Jaarstukken 2024 / Programma's / Volksgezondheid en milieu

Volksgezondheid en milieu

sociaal en/of economische status).

Inleiding

Milieu

Volksgezondheid

de grootste uitdagingen van de komende decennia. Ook de

De gemeente wil de gezondheid van de inwoners beschermen en

gemeente Middelburg levert haar bijdrage hieraan. Sterker nog,

bevorderen. Elke inwoner moet een gelijke kans hebben op een

de gemeente heeft een voorbeeldfunctie.

Beleidskader

– Regionale Structuur Warmte Zeeland

Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:

– Stedelijk Waterprogramma 2021-2030

– Middelburgs model "Inhoudelijk kader transformatieproces ‘Beweging naar voren’ " – Plan van aanpak Brede SPUK; – Preventie- en Handhavingsplan 2023-2026;

gezond leven, ook als inwoners daar zelf niet toe in staat zijn (door

Een duurzame en energieneutrale maatschappij is één van

– Transitievisie Warmte

Wat wilden we bereiken? Volksgezondheid - Maatschappelijk effect

– Omgevingsvisie Middelburg 2050;

Als gemeente Middelburg streven we naar een sterke sociale

– Klimaatbestendige Middelburgse samenleving 2018-2050

basis, waarin inwoners meer voor zichzelf, elkaar en de

– Afvalbeleid Middelburg na pilotfase (2020-2027)

gemeenschap kunnen betekenen. Onze ambitie is om het welzijn

– Groenbeleidsplan Gemeente Middelburg 2016–2026

van onze inwoners te bevorderen door positieve gezondheid als

– Klimaatadaptatiestrategie Zeeland 2021-2026

leidraad te hanteren. We beschouwen gezondheid dan ook niet

– Regionale Energiestrategie Zeeland

enkel als de afwezigheid van ziekte, maar we focussen ons juist

73

Jaarstukken 2024 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we bereikt?

op het versterken van veerkracht en eigen regie bij onze inwoners. Door aandacht te geven aan de fysieke, mentale en sociale

Wat hebben we bereikt?

aspecten van gezondheid, willen we de inwoners van Middelburg in

Volksgezondheid

staat stellen beter om te gaan met de uitdagingen van het leven en

Doelstellingen Volksgezondheid – Positieve Gezondheid

een gezonde, veerkrachtige gemeenschap op te bouwen.

1. Terugdringen gezondheidsachterstanden 2. Kansrijke Start

Doelstellingen

3. Aanpak overgewicht

Eind 2023 stelde de gemeente Middelburg het beleidsplan Brede

4. Aanpak valpreventie

SPUK op in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord

5. Mentale gezondheid

(GALA). Dit plan richt zich op preventie: het voorkomen van

6. Gezonde leefomgeving

gezondheidsproblemen en het bevorderen van een gezonde

7. Opgroeien kansrijke omgeving en

leefstijl voor onze inwoners.

vroegsignalering alcoholproblematiek

Samen met inwoners, lokale en regionale zorg- en

Uitvoeren wettelijke taken voortvloeiend uit de Wet

welzijnsinstellingen, de GGD en andere Zeeuwse gemeenten

Publieke Gezondheid (WPG)

werken we aan bestaande en nieuwe preventieve maatregelen.

De GGD Zeeland speelt een belangrijke rol in het bewaken,

We richten ons daarbij op zeven thema’s, waaronder een gezonde

beschermen en bevorderen van de gezondheid van inwoners in

leefomgeving, een gezonde leefstijl en vitaal ouder worden. De

alle 13 Zeeuwse gemeenten, volgens de WPG. In 2024 lag de

nadruk ligt op maatwerk en regionale samenwerking om zo

focus o.a. op de doorontwikkeling van de Jeugdgezondheidszorg,

effectief mogelijk bij te dragen aan de gezondheid en vitaliteit

de versterking van Veilig Thuis en het uitvoeren van het

van onze inwoners. Binnen dit kader richten we ons op preventie,

Rijksvaccinatieprogramma. De Middelburgse vaccinatiegraad is

samenwerking tussen domeinen en het versterken van de eigen

de afgelopen jaren gedaald, wat aanleiding gaf tot extra

regie en veerkracht van inwoners. Deze visie sluit direct aan bij de

inspanningen op dit gebied.

drie kernwaarden van onze gemeente: 1. Positieve Gezondheid

Om deze trend te keren, is in samenwerking met de GGD

2. Toegankelijkheid voor alle inwoners

in het najaar van 2024 een gerichte communicatiecampagne

3. Samenwerking

opgezet. Deze campagne richt zich op het verhogen van

Milieu - Maatschappelijk effect

Middelburg. Het doel is om ouders beter te informeren over

Een gezonde, duurzame, veilige samenleving en leefomgeving en

het belang van vaccinaties, met speciale aandacht voor het

een duurzame ontwikkeling van de gemeente.

corrigeren van misinformatie, het benadrukken van de voordelen

Doelstellingen

mogelijk bereik te realiseren, wordt ingezet op toegankelijke en

1. Voorzien in de behoeften van de huidige generaties, zonder

begrijpelijke communicatie die aansluit bij de informatiebehoeften

de mogelijkheden van toekomstige generaties te beperken om

van verschillende oudergroepen. Dit gebeurt via diverse kanalen,

de vaccinatiegraad onder kinderen tot en met 12 jaar in

en het wegnemen van eventuele zorgen. Om een zo breed

gezond en goed te kunnen leven.

zoals informatiebijeenkomsten, digitale voorlichtingscampagnes

2. Energieneutraal en klimaatadaptief in 2050.

en samenwerkingen met scholen en kinderopvanglocaties. Deze

3. Minder afval en meer hergebruik van grondstoffen.

pilot loopt door in 2025, waarbij continu wordt geëvalueerd hoe de campagne nog effectiever kan worden ingezet.

Prestatie

Status

Uitvoeren werkagenda gezondheidsbeleid 1.

Terugdringen gezondheidsachterstanden

Volgens plan

2.

Kansrijke Start

Volgens plan

3.

Aanpak Overgewicht

Volgens plan

74

Jaarstukken 2024 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we ervoor gedaan?

Prestatie

Status

4.

Aanpak Valpreventie

Volgens plan

5.

Mentale gezondheid

Volgens plan

6.

Gezonde Leefomgeving

Volgens plan

7.

Opgroeien kansrijke omgeving en vroegsignalering alcoholproblematiek

Volgens plan

Uitvoeren wettelijke taken WPG Uitvoering van de wettelijke taken door de GGD Zeeland

Volgens plan

Prestatie

Status

Plan van aanpak Energiearmoede opstellen en uitvoeren in samenwerking met Veere, Vlissingen, woningcorporaties, Orionis, Welzijn Middelburg e.a.

Volgens plan

Mogelijkheden voor Europese subsidies blijven onderzoeken

Volgens plan

Uitvoering geven aan lopende Europese projecten

Volgens plan

Bevorderen duurzame elektriciteitsopwekking en infrastructuur

Volgens plan

Duurzame gemeentelijke organisatie Pilot (bijna) energieneutraal maken 2 gemeentelijk gebouwen

Volgens plan

Onderzoeken mogelijkheden Circulaire Economie via regionale samenwerking

Volgens plan

Verdere toename energiebesparing Openbare verlichting (op weg naar 50% in 2030 t.o.v. 2013)

Volgens plan

Uitvoering Middelburgse visie Milieu - overig Voorbereiden op Omgevingswet waaronder uitvoering bodemtaken

Volgens plan

Vergroenen openbare ruimte, verwijderen verharding

Volgens plan

Uitvoeren Klimaatadaptatiestrategie Zeeland (KasZ)

Volgens plan

Deelnemen aan Europese project(en) m.b.t. klimaatadaptatie

Volgens plan

Klimaatbestendig maken van het openbaar groen

Volgens plan

Onderzoeken Basis Geluid Emissie (BGE) gereed in 2027

Volgens plan

Geluidsaneringen uitvoeren/afronden

Volgens plan

Doorgaan met verhogen afvalscheidingspercentage

Gedeeltelijk volgens plan

Project zwerfafval en afvalscheiding voor basisscholen

Volgens plan

Milieuhandhaving Vergunningverlening en handhaving door Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) conform het Zeeuwse kwaliteitsniveau

Volgens plan

Uitvoeren handhavingsprogramma door de gemeente

Volgens plan

Voorbereidingen i.v.m. de Omgevingswet

Volgens plan

Milieu

3. De totale hoeveelheid fijn restafval, grofvuil en

Doelstelling - Milieu

verbouwingsrestafval bedroeg in 2023 161,8 kg per inwoner.

1. Op nagenoeg alle 14 thema’s uit de Middelburgse Visie Milieu

In 2020 was dit nog 225 kg per inwoner.

2019-2025 zijn activiteiten uitgevoerd. De nadruk lag op de thema’s energie, afval en klimaatadaptatie. 2. In 2020 is de Regionale Energiestrategie (RES

Wat hebben we ervoor gedaan?

1.0) vastgesteld. In september 2021 is de

Volksgezondheid

Klimaatadaptatiestrategie Zeeland vastgesteld. In december

1. Terugdringen gezondheidsachterstanden

2021 is de Transitievisie Warmte goedgekeurd.

Gezondheid is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Sommige inwoners van Middelburg ervaren een opeenstapeling van uitdagingen, zoals armoede, een ongezonde leefomgeving of

75

Jaarstukken 2024 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we ervoor gedaan?

een gebrek aan sociale steun. Om deze achterstanden terug

en water drinken de norm zijn. Een mooi voorbeeld hiervan is de

te dringen, zetten we in op toegankelijke ontmoetingsplekken

plaatsing van 28 watertappunten in Middelburg, zodat kinderen

en gemeenschapsinitiatieven. Dankzij de Subsidieregeling

eenvoudig toegang hebben tot vers drinkwater als alternatief voor

algemene voorzieningen Sociaal Domein Middelburg 2023-2026

suikerhoudende dranken.

ondersteunen we nieuwe en bestaande inloopvoorzieningen, waar inwoners van alle leeftijden samenkomen. Deze

De JOGG-aanpak richt zich op jongeren van 0 tot 19 jaar en

ontmoetingsplekken bevorderen preventie en zelfredzaamheid

betrekt hierbij ook ouders en verzorgers. We geloven dat een

door inwoners te helpen bij het opbouwen en onderhouden van een

gezonde leefstijl niet alleen op school of in de sportvereniging

sociaal netwerk.

begint, maar ook thuis een belangrijke rol speelt. Daarom hebben we tijdens ouderavonden extra aandacht besteed aan gezonde

Een mooi voorbeeld hiervan is het initiatief van Stichting

gewoontes. Samen met JOGG en Emergis Preventie hebben we

Thuisgekookt, waarbij buurtgenoten samenkwamen om

ouders en verzorgers geïnformeerd over voeding, beweging en

voedzame maaltijden te bereiden en met elkaar te delen.

mentale gezondheid.

Dit versterkte niet alleen de sociale samenhang, maar bood ook praktische ondersteuning aan mensen die moeite hadden

Naast deze preventieve maatregelen zijn we gestart met een

met het bereiden van gezonde maaltijden. In 2024 zijn,

verkenning van het programma Kind naar Gezond Gewicht

naast de bestaande koppelingen, 42 nieuwe verbindingen tot

(KNGG), waarin we onderzoeken hoe we kinderen met (dreigend)

stand gebracht.

overgewicht eerder kunnen signaleren en op tijd de juiste ondersteuning kunnen bieden. In 2025 zal KNGG verder worden

2. Kansrijke Start

uitgewerkt en geïmplementeerd. Zo zetten we samen de volgende

Een gezonde start voor kinderen blijft een speerpunt. In de periode

stap om kinderen en gezinnen nog beter te ondersteunen op weg

voor, tijdens en na de zwangerschap wordt de basis gelegd

naar een gezondere leefstijl.

voor vaardigheden en vermogens voor een gezond en kansrijk leven. We kunnen gezondheidsverschillen voorkomen door op tijd

4. Aanpak valpreventie

passende ondersteuning en zorg te bieden.

In samenwerking met SportZeeland organiseerde de gemeente Middelburg de ‘Health-checks’, een initiatief gericht op de vitaliteit

In 2024 is geïnvesteerd in samenwerking rondom bestaande

en zelfredzaamheid van 60-plussers. Alle inwoners binnen deze

interventies, specifiek op het voorliggend aanbod. Hoe

leeftijdsgroep ontvingen een uitnodiging om deel te nemen aan

kunnen we preventieve kracht verder integreren in ons

een uitgebreide gezondheidscheck. Tijdens deze tests kregen

streven naar een kansrijke start voor ieder kind. Daarnaast

zij inzicht in hun motorische fitheid en mogelijke risicofactoren

heeft deskundigheidsbevordering plaatsgevonden op het

voor eenzaamheid. De opkomst was indrukwekkend: maar liefst

thema “Betrokken vaderschap” en zijn we gestart met het

1.255 senioren grepen deze kans om hun gezondheid in kaart

Leerwerktraject Kansrijke Start in relatie tot Bestaanszekerheid.

te brengen.

De laagdrempelige ontmoetingsplekken zijn doorontwikkeld. De bewezen effectieve interventie Centering Zwangerschap vindt

Een belangrijk aandachtspunt tijdens de check was het risico

inmiddels in meerdere verloskundige praktijken plaats. Ook in

op vallen, een thema dat nauw samenhangt met zowel fysieke

2024 is aandacht geweest voor het versterken van het netwerk en

gezondheid als de kwaliteit van leven. Met behulp van een

de ketensamenwerking, de jaarlijkse bijeenkomst in november jl.

gesprekstool gebaseerd op positieve gezondheid werd er direct

stond in het teken van preventie en normaliseren.

gekeken naar passende vervolgstappen. Deelnemers met een verhoogd valrisico ontvingen advies en, indien gewenst, een

3. Aanpak overgewicht

doorverwijzing naar een erkend beweegvalpreventieprogramma.

Afgelopen jaar heeft de gemeente zich intensief ingezet om

Daarnaast werden de deelnemers aangemoedigd om deel te

overgewicht, met name bij jongeren, te voorkomen. Via de

nemen aan de diverse sport- en beweegactiviteiten binnen

Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG)-aanpak stimuleren we een

de gemeente.

gezonde leefstijl, waarbij gezonde voeding, voldoende beweging

76

Jaarstukken 2024 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we ervoor gedaan?

5. Mentale gezondheid

te vergroten. Voorbeelden hiervan zijn “Zien drinken, doet drinken”,

Mentale gezondheid is een breed onderwerp dat een grote invloed

de “Ik pas”-campagne en “NIX 18”.

heeft op alle andere thema’s binnen het sociaal domein. Daarom hebben we, in lijn met doelstelling 4 van de programmalijn Sociaal

Uitvoeren wettelijke taken WPG

domein – waarin we de samenwerking tussen het sociale en

De GGD Zeeland speelt een belangrijke rol in het bewaken,

medisch domein versterken – ingezet op de verdere versterking

beschermen en bevorderen van de gezondheid van inwoners in alle

van de samenwerking tussen huisartsen, maatschappelijk werk

13 Zeeuwse gemeenten, volgens de Wet Publieke Gezondheid.

en psychologische hulpverlening. Samen met Hersteltalent en

In 2024 lag de focus o.a. op de doorontwikkeling van de

de welzijnscoaches van Vizita startten we de pilot ‘Evie’. Dit

Jeugdgezondheidszorg, de versterking van Veilig Thuis en het

innovatieve programma combineert digitale zelfhulpmodules met

uitvoeren van het Rijksvaccinatieprogramma. De Middelburgse

persoonlijke begeleiding, zodat inwoners op een laagdrempelige

vaccinatiegraad is de afgelopen jaren gedaald, wat aanleiding gaf

wijze kunnen werken aan hun mentale veerkracht. Met thema’s als

tot extra inspanningen op dit gebied. Om deze trend te keren, is

stressmanagement, zelfvertrouwen en omgaan met tegenslagen

in samenwerking met de GGD in het najaar van 2024 een gerichte

biedt Evie praktische tools die aansluiten bij de uiteenlopende

communicatiecampagne opgezet. Deze campagne richt zich op

behoeften van diverse doelgroepen.

het verhogen van de vaccinatiegraad onder kinderen tot en met

6. Gezonde leefomgeving

over het belang van vaccinaties, met speciale aandacht voor het

Een gezonde en veilige leefomgeving is essentieel voor het welzijn

corrigeren van misinformatie, het benadrukken van de voordelen

van onze inwoners. Daarom investeerden we samen met de GGD

en het wegnemen van eventuele zorgen.

12 jaar in Middelburg. Het doel is om ouders beter te informeren

in de ontwikkeling van een klimaatbestendige stad en bereiden we ons actief voor op de gezondheidsimpact van klimaatverandering.

Om een zo breed mogelijk bereik te realiseren, wordt ingezet

In 2024 is gestart met de ontwikkeling van een Middelburgs

op toegankelijke en begrijpelijke communicatie die aansluit

Hitteprotocol. Dit in protocol is erop gericht om kwetsbare

bij de informatiebehoeften van verschillende oudergroepen. Dit

groepen – zoals jonge kinderen, ouderen en chronisch zieken –

gebeurt via diverse kanalen, zoals informatiebijeenkomsten,

beter te beschermen tegen extreme hitte en de daarbij behorende

digitale voorlichtingscampagnes en samenwerkingen met scholen

gezondheidsrisico’s te beperken.

en kinderopvanglocaties. Deze pilot loopt door in 2025, waarbij continu wordt geëvalueerd hoe de campagne nog effectiever kan

7. Opgroeien kansrijke omgeving en

worden ingezet.

vroegsignalering alcoholproblematiek Een gezonde jeugd begint met een omgeving die gezonde keuzes

De gemeentelijke taak op het gebied van volksgezondheid is

stimuleert. Via JOGG TeamFit brengen we het thema ‘Verantwoord

vastgelegd in de Wet Publieke Gezondheid (WPG), waarbij de

Alcoholbeleid’ onder de aandacht in de sportomgeving.

GGD Zeeland als uitvoeringspartner fungeert voor een groot

Sportverenigingen spelen een belangrijke rol in de leefwereld

deel van ons gezondheidsbeleid. In samenwerking met de

van jongeren en door hen bewust te maken van de risico’s van

GGD vormen we netwerken die bijdragen aan de realisatie van

alcoholgebruik, werken we aan een gezondere sportcultuur.

onze gezondheidsopgave.

Samen met Emergis Preventie besteden we structureel aandacht

Sinds 1 juli 2022 is de gemeente wettelijk verplicht een prenataal

aan het tegengaan van alcoholgebruik bij jongeren. Dit doen

huisbezoek aan zwangeren en/of gezinnen in een kwetsbare

we niet alleen lokaal via de BOB-sport campagne, maar ook op

situatie aan te bieden. Deze taak is in Zeeland weggelegd

provinciaal niveau met de Zeeuwse aanpak ‘Laat ze niet verzuipen’

bij de jeugdgezondheidszorg (JGZ) en is opgenomen in het

(LZNV). In dit samenwerkingsverband – waarin alle Zeeuwse

basistakenpakket (BTP) van GGD Zeeland. Het doel van dit

gemeenten, GGD Zeeland, Emergis Preventie, Politie en andere

huisbezoek is om zwangere vrouwen en/of gezinnen in een

maatschappelijke partners participeren – worden landelijke

kwetsbare situatie al in een vroeg stadium te voorzien van de

campagnes ingezet om het bewustzijn rondom alcoholgebruik

juiste hulp en ondersteuning op sociaal gebied. Dit nog voordat de reguliere huisbezoeken van de verloskundige plaatsvinden.

77

Jaarstukken 2024 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we ervoor gedaan?

Deze vroegtijdige ondersteuning draagt bij aan de bevordering van

Transitie Visie Warmte

een gezonde ontwikkeling van het ongeboren kind en beperkt de

1. De kansen van een regionaal warmtenet en mini warmtenetten

mogelijke gezondheids- en ontwikkelingsrisico's voor het kind.

nader onderzoeken; 2. Onderzoeken hoe de wijk Veerse Poort als eerste aardgasvrij

Daarnaast biedt GGD Zeeland aanvullende diensten aan,

gemaakt kan worden d.m.v. elektrificatie en met inwoners een

betreffende voor Middelburg Videohometraining en het 18

wijkuitvoeringsplan (WUP) hiervoor opstellen.

maanden huisbezoek. De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) kan door middel van deze aanvullende diensten de ontwikkeling van kinderen van dichtbij volgen, waardoor vroegtijdige signalering van eventuele opvoed- en ontwikkelingsproblemen mogelijk is. Het inzetten van deze laagdrempelige interventies draagt bij aan het voorkomen van grotere problemen op latere leeftijd. Milieu Uitvoering geven aan de Middelburgse Visie Milieu 2019-2025 “Duurzaamheid” loopt door alle portefeuilles en beleidsvelden heen. De meest effectieve manier is integraal meenemen, waarbij in voorstellen de bijdrage aan het behalen van de doelstellingen op duurzaamheid wordt meegenomen. Thema - Klimaat en Energie (KEC) strategisch project Energie Cultureel Erfgoed In 2024 is het besluit genomen dat er een nieuwe Nota Ruimtelijke Kwaliteit opgesteld moet worden onder begeleiding door een extern bureau. De eerste fase betrof het opstellen van een uitgangspuntennotitie met aanbevelingen welke eind 2024 aan de raad is verstrekt. Deze nieuwe Nota Ruimtelijke Kwaliteit en de daaraan toe te voegen visualisering van de mogelijkheden voor zonnepanelen binnen de beschermde stadsgezichten zal in 2025 vorm krijgen. Uit genoemde aanbevelingen volgt dat het nieuw op te stellen Erfgoedbeleid de basis zal vormen voor de richtlijnen voor o.a. het verduurzamen van monument.

Daarvoor sluiten we aan bij de verduurzamingsrichtlijnen van de Stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg (ERM). We gaan daarbij onder meer gebruik van het landelijk afwegingskader verduurzamen rijksmonumenten voor gemeenten. Net als in 2024 blijven we ook in 2025 actief deelnemen aan de werkgroep Duurzaamheid van de Federatie Grote Monumentengemeenten die onder meer als klankbord fungeert voor de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

78

3. Een subsidieregeling opstellen om o.a. gebouwen te verduurzamen.

Jaarstukken 2024 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we ervoor gedaan?

STRATEGISCH PROJECT - Klimaat, Energie en

Thema - Duurzame gemeentelijke organisatie

Circulariteit (KEC)

Energiebesparing Openbare Verlichting

Het doel is om in 2050 volledig energieneutraal te zijn

De landelijke doelstelling is een besparing van 50% in 2030

en te streven naar een duurzaam gebouwde omgeving.

ten opzichte van 2013. Bij regulier onderhoud wordt het

Een omgeving die voorziet in de huidige behoefte

energieverbruik verder teruggebracht via investeringen die binnen

én (economische) waarde heeft in de toekomst. De

de levensduur terug te verdienen zijn. Volgens het ‘Fit for 55’

gemeenteraad heeft Klimaat en Energie als strategisch project bestempeld. Later is daar door uw raad circulariteit aan toegevoegd.

– pakket van de Europese Commissie moet de uitstoot van broeikasgassen in 2030 met 55% omlaag ten opzichte van het niveau van 1990. Inmiddels heeft de gemeente Middelburg

Het strategisch project met actieprogramma Klimaat,

ten opzichte van 1994 60 % energie bespaard voor openbare

Energie en Circulariteit is in 2024 voorbereid en in januari

verlichting. Ten opzichte van 2013 is 40% bespaard. Hiermee is al

2025 vastgesteld door de gemeenteraad.

voldaan aan de doelstelling ‘Fit for 55’. Energieneutraal Middelburg – Gemeente als voorbeeld De gemeente kan naast het faciliteren en stimuleren vooral een rol spelen door het goede voorbeeld te zijn. Bij uitvoering werkzaamheden vanuit gebouwbeheerplan worden energiebesparende maatregelen zoveel mogelijk meegenomen. Waar van toepassing wordt onderzocht of bij de uitvoering een combinatie mogelijk is met Europese projecten. In 2022 is in de raad de verduurzamingsstrategie en bijbehorende routekaart voor gemeentelijk vastgoed vastgesteld. De uitvoering van deze routekaart loopt door tot 2045. Gepland is om te starten met het (bijna) energieneutraal maken van drie gemeentelijke gebouwen. Eén gebouw is inmiddels verduurzaamd. Een ander gebouw is al van het gas af, en dit jaar wordt de laatste fase (een warmte terugwin installatie) geïnstalleerd. Het laatste gebouw heeft vertraging in de voorbereiding opgelopen. Momenteel worden voor 11 sportcomplexen en een welzijnsaccommodatie duurzaamheidsmaatregelen opgesteld. Deze objecten worden de komende jaren verduurzaamd. Er zijn het afgelopen jaar ook veel Quick-win maatregelen uitgevoerd zoals, vervangen tlverlichting voor Led, tochtsluizen aangebracht, ventilatiesystemen geoptimaliseerd, etc.

Bij de verduurzaming van de panden of op andere technisch natuurlijke momenten wordt bekeken welke mogelijkheden er zijn om direct de toegankelijkheid van de gebouwen te verbeteren op grond van de verplichtingen vanuit de Wet Gelijke Behandeling voor personen met een chronische ziekte of handicap en het Besluit Algemene Toegankelijkheid.

79

Jaarstukken 2024 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we ervoor gedaan?

Vanaf 1 juli 2024 moeten organisaties met meer dan

Thema - Water en Klimaatadaptatie

100 medewerkers rapporteren over zakelijk vervoer en woon-

Stedelijk Water Programma

werkverkeer. Dit om de CO2 uitstoot hiervan terug te dringen.

In 2024 is in het kader van het Stedelijk Water Programma Middelburg 2021-2030 (SWP) 1,1 ha. verhard oppervlak van

Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en

het gemengde rioolstelsel afgekoppeld in de Koningstraat en

Inkopen (MVOI)

omgeving, Duunmede, Nederstraat en de Jodengang/Olmenhof.

De Zeeuwse gemeenten hebben in 2024 samengewerkt aan

Daarnaast is ca. 3 km riool gerenoveerd/vervangen in de

gezamenlijk beleid en een uitvoeringsagenda voor circulaire

Langeweg (Nieuwland), Koningstraat en omgeving, Meanderlaan,

economie. Dit beleid is begin 2025 vastgesteld door

en diverse straten op Arnestein (Waldammeweg, Herculesweg,

de gemeenteraad.

Grenadierweg) De verantwoording is verder uitgewerkt in de paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen bij het onderdeel riolering.

Thema - Bodem De bodem is de basis voor de meeste menselijke activiteiten. Om

Klimaatadaptatie Strategie Zeeland (KaSZ)

ontwikkelingen uit te kunnen blijven voeren is het doel de kansen

Door klimaatverandering neemt de kans op wateroverlast, hitte,

en kwaliteiten van de bodem duurzaam benutten.

droogte en overstromingen toe. Dat levert risico’s op voor de economie, gezondheid en veiligheid. In het Deltaplan Ruimtelijke

Omgevingswet - onderdeel bodem

adaptatie staat hoe gemeenten, waterschappen, provincies en

Historische bodemoverontreiniging

het Rijk het proces van ruimtelijke adaptatie willen versnellen

De bodem is de basis voor de meeste menselijke activiteiten.

en intensiveren. Voor de uitvoering van het Deltaplan is binnen

Om ontwikkelingen uit te kunnen blijven voeren is het doel

Zeeland een gezamenlijke uitvoeringsagenda opgesteld. De

de kansen en kwaliteiten van de bodem duurzaam benutten.

gemeente Middelburg is één van de deelnemers van het Zeeuws

Historische bodemverontreiniging (onder andere met lood) in

Kernteam Klimaatadaptatie. Het Kernteam is bewaker van de

relatie tot volksgezondheid. In Middelburg komt vooral binnen

uitvoering van de Klimaatadaptatiestrategie Zeeland (KasZ).

de stadsveste in het centrum, in de oude dorpskernen en langs de oude doorgaande wegen zoals de Noordweg

Impulsregeling Klimaatadaptatie

historische bodemverontreiniging voor. In 2024 is samen met

Vanaf 1 januari 2021 heeft de gemeente via de Impulsregeling

de gemeenten Veere en Vlissingen gezocht naar samenwerking

klimaatadaptatie een bijdrage van het Rijk aangevraagd om:

om zoveel mogelijk eenduidig één en ander op te nemen in

– Klimaatadaptieve maatregelen versneld uit te laten voeren

het Omgevingsplan.

– Geplande ruimtelijke maatregelen uit te breiden met adaptiemaatregelen

Bodemkwaliteitskaart PFAS Walcheren

– Nieuwe adaptatiemaatregelen op te pakken

Gezamenlijk met de Walcherse gemeenten is een bodemkwaliteitskaart voor PFAS op Walcheren voorbereid

De maximale bijdrage van het Rijk is 1/3 van de totaalkosten

in 2024.

besteedt aan de uitvoering van klimaatadaptieve maatregelen. De klimaatadaptieve maatregelen dienen een positieve bijdrage te

Omgevingswet - onderdeel bodem

leveren aan het verkleinen van de kans op wateroverlast, droogte

Vanuit het Zeeuws Platform Bodembeheer (samenwerking tussen

en overstromingen.

de 13 Zeeuwse gemeenten, het Waterschap en Provincie Zeeland) wordt het vervallen van de Wet Bodembescherming in de nieuwe

Thema - Klimaatbestendig groen in de Woonomgeving

Omgevingswet verder voorbereid. De bevoegdheid die nu nog bij

Klimaatbestendig openbaar groen draagt bij aan de

de Provincie Zeeland ligt, komt bij de gemeente te liggen. Vanuit

volksgezondheid door o.a. het verminderen of voorkomen van

de Rijksoverheid zijn er op dit moment geen specifieke financiële

hittestress. Daarnaast kan dit openbaar groen (extra) regenwater

middelen om deze taken vanaf inwerkingtreding Omgevingswet uit

opvangen dat niet via het riool afgevoerd hoeft worden.

te voeren. De volgende projecten zijn goedgekeurd en in uitvoering:

80

Jaarstukken 2024 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we ervoor gedaan?

Natuur Inclusief

energietransitie met hieraan gekoppelde uitvoeringsprogramma

– Realisatie van “Interreg Vlaanderen-Nederland project

van een netwerk van schaduwrijke routes en cool spots. Deze

“Natuurinbouw”: Restauratie 250 m2 kademuur Korendijk-

strategie is nodig om voor een cool netwerk strategie/plan. Binnen

Kinderdijk. Dit project is in uitvoering. Waarbij we de kademuur

het project wordt een klimaatadaptieve herinrichting van de Arie

en omgeving Natuurinclusief restaureren.

van Driellaan als voorbeeld gerealiseerd.

– Afgelopen december heeft de gemeenteraad de beleidskaders vastgesteld voor “beheer en onderhoud civieltechnische

Green Teams

kunstwerken”. De gemeente raad heeft daarbij gekozen

Pro-actieve klimaatadaptatie in planning en uitvoering voor de

voor Ambitienivea 2 “vooruitstrevend”. Onderdeel van het

openbare ruimte. Green Teams biedt ons de mogelijkheid om

ambitieniveau is

gezamenlijk met andere partners te werken aan een strategie om

1. Verduurzaming, waarbij er budget beschikbaar is

klimaatadaptatie onlosmakelijk onderdeel te laten zijn van onze

gesteld voor omvormingsmaatregelen bij het beheer

projecten en activiteiten van ontwerp tot beheer en onderhoud.

en onderhoud (duurzamere materialen, MKI-berekeningen, materialenpaspoort, toepassen van de R-ladder).

Groene schoolpleinen

2. Biodiversiteit, waarbij er budget beschikbaar is gesteld

Dit jaar heeft de gemeente Middelburg weer bijgedragen aan

voor in stand houden van reeds bestaande verbindingen

de vergroening van schoolpleinen. Bij basisschool Herman

en habitat bij civiele kunstwerken, in stand houden

Fraukeliusschool zijn er tegels uit het plein gehaald. De

van bijzondere muurvegetatie, verbeteringen biodversiteit

vergroening brengt kinderen dichter bij natuur en levert een

verbindingen en muurvegetatie.

bijdrage aan de klimaatopgaven.

Klimaatadaptatie Zeeland

Thema - Geluid en lucht

Herinrichten, ontharden en vergroenen Meanderlaan in

Als de Omgevingswet in werking treedt, moet de Basis Geluid

samenwerking met ZMF, HZ, Scalda, Woongoed, City Seeds en

Emissie (BGE) van alle gemeentelijke wegen met meer dan

DSV zaden en het samen ontwikkelen en realiseren van jaarrond

2500 motorvoertuigen per etmaal worden onderzocht en worden

pluktuinen. Technische -en economische haalbaarheidsstudie voor

aangemeld bij het centraal register van het rijk CGGV. Dit moet

lokale waterzuivering met hieraan gekoppeld systeem voor

geregeld zijn in 2026.

opwekken van energie voor de "wijk van de toekomst". Met de komst van de Omgevingswet moeten gemeenten Europees projecten Programma periode 2022-2027

anders omgaan met het geluid. Geluid wordt net als geur

De aanvragen van de op 2 oktober 2023 gepresenteerde

geregeld in het Omgevingsplan. Dit geldt zowel voor geluid van

projecten Cool Cities en Cool Neighbourhoods en Green

Milieubelastende activiteiten (MBA), als van industrieterreinen,

Teams zijn eind 2023 goedgekeurd. In 2024 is hiervoor een

wegen en spoorwegen. De regeling voor hogere waarden voor

raadsvoorstel opgesteld.

geluidgevoelige gebouwen om hiervoor een apart besluit te nemen en deze op te nemen in het kadaster is vervallen. Dit moet nu

Cool Neighbourhoods

worden geregeld en vastgelegd in het Omgevingsplan.

Het tegengaan van hitte risico's op wijkniveau. Gezamenlijk met de inwoners maken van wijkactieplannen. Herinrichten, ontharden

De gemeente Middelburg ondersteunt net als de andere Zeeuwse

en vergroenen van de leefomgeving en straten Dauwendaele en

gemeenten de uitvoering van het Schone Luchtakkoord van de

in de Binnenstad. Realiseren van locatie specifieke recreatieve

Provincie Zeeland. Daarnaast gaat de gemeente uitzoeken of en

groene omgevingen.

in hoeverre we uitvoering kunnen geven aan het Schone Lucht Akkoord door dwarsverbanden met andere beleidsvelden, thema’s

Cool Cities Network

en organisaties inzichtelijk te maken en te bepalen waar er al

Lokale/regionale overheden werken gezamenlijk aan het

bijgedragen wordt aan een verbeterde luchtkwaliteit.

hittebestendiger maken van steden door het ontwikkelen van een Cool Network Strategy. Een integrale wijkgerichte aanpak en

81

Jaarstukken 2024 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we ervoor gedaan?

Voor wat betreft houtstook voldoet Middelburg aan het Schone Lucht akkoord. Middelburg is aangesloten bij de Stookwijzer, waar klachten over houtstook kunnen worden gemeld. Middelburg volgt de ontwikkelingen van de pilotgroep houtstook om houtstook mogelijk in de toekomst te beperken. Thema - Externe Veiligheid In het afgelopen jaar heeft onze focus gelegen op het verfijnen en versterken van het beleid rondom externe veiligheid, met een speciale nadruk op de ontwikkeling van aandachtsgebieden en voorschriftengebieden. Deze inspanningen zetten we in het komende jaar voort, waarbij het huidige beleid een grondige herziening zal ondergaan om ervoor te zorgen dat het volledig is afgestemd op de huidige en toekomstige veiligheidseisen.

Deze hoeveelheden zijn exclusief grofvuil en verbouwingsrestafval van de milieustraten die meetellen in de ambitie. In 2024 was dit

Thema - Afval

voor Middelburg nog eens 25 kilogram per inwoner.

Uitvoering afvalbeleidsplan De landelijke doelen zijn:

Extra aanpak zwerfafval

– 2020: 100 kilo restafval

Het project Schoon Zeeland is gericht op Natuur- en Milieueducatie

– 2020-2025: 100 kilo restafval én focus op kwaliteit

van (basis)scholieren. Het blijkt namelijk dat er een verband is

– 2050: Nederland Circulair: zo veel mogelijk recycling

tussen gerichte educatie op school en kennis, houding en gedrag op latere leeftijd. Vanuit de extra aanpak zwerfafval vragen we

De ambitie is zoveel mogelijk hergebruik in 2050. Het is dus

jaarlijks scholen aandacht te schenken aan educatie. In 2024 zijn

van groot belang om grondstoffen niet te veel te vervuilen

22 gastlessen gegeven.

met stoorstoffen. Thema – Verkeer en Vervoer Per 1 januari 2021 is Diftar ingevoerd (apart betalen voor het

Energieneutraal Middelburg – Mobiliteit

aanbieden van restafval). In de loop van 2022 is een analyse en

Bij mobiliteit geldt eerst inzetten op energie besparen en

evaluatie opgesteld. De hoeveelheid restafval was aanvankelijk in

dan hernieuwbare energie toepassen om de mobiliteit te

2021 en 2022 gedaald. In 2023 is deze hoeveelheid toegenomen

verduurzamen. De fiets staat in het mobiliteitsbeleid op

(144 kilogram per inwoner) grotendeels door de afkeur en

nummer één.

verbranding van het PMD (Plastic- en Metalenverpakkingen en Drinkpakken). In 2024 is Diftar voortgezet en is (verder) ingezet op

Zie voor verdere informatie over mobiliteit het hoofdstuk verkeer,

verbetering van de kwaliteit van het PMD om afkeur te voorkomen.

vervoer en waterstaat van deze jaarrekening.

Er is alleen aan het begin van 2024 iets afkeur van PMD geweest. De hoeveelheid restafval bedroeg in 2024 126 kilo per inwoner.

Thema - Bedrijven Milieuhandhaving Smart Grid Arnestein In 2024 is het haalbaarheidsonderzoek naar een energy hub op Arnestein afgerond. Circa 10 bedrijven willen deelnemen. Een energiehandelsplatform en een groepstransportovereenkomst zijn de meest interessante scenario’s, in combinatie met een collectief laadplein voor vrachtwagens. In 2025 zal dit project worden gerealiseerd.

82

Jaarstukken 2024 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat hebben we ervoor gedaan?

Europees project DETOCS

– Project ondermijning Arnestein: In het vervolg op het project

Bevorderen en stimuleren van investeringen in hernieuwbare-, en

Arnestein (ondermijning), dat van 2018 t/m 2021 heeft geduurd,

efficiënter energieverbruik bij MKB met de focus op de toeristische

namen de toezichthouders milieu ook in 2024 deel aan

sector door kennisuitwisseling en ontzorgen van de sector.

‘ondermijning’ controles. De succesvolle samenwerking met de collega’s van openbare orde en veiligheid, de RUD Zeeland,

Milieuhandhaving

Politie, Belastingdienst etc. is voortgezet en vond in de gehele

Middelburg heeft bijna 1.200 inrichtingen (bedrijven) in de zin van

gemeente plaats.

de Omgevingswet (voorheen: Wet milieubeheer). De gemeente is voor deze inrichtingen het bevoegd gezag en heeft onder andere

– Project informatieplicht energiebesparing: In 2024 zijn 50%

als taak de naleving van de milieuvoorschriften te controleren. De

van de her-controles uitgevoerd, waarbij er een klein restant

uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH)

overblijft voor 2025. RUD Zeeland is vanaf 2025 verantwoordelijk

van de hoogste categorie inrichtingen (totaal zo’n 350 bedrijven) is

voor de informatieplicht energiebesparing waarbij de dossiers

ondergebracht bij de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland (RUD).

worden overgedragen.

De gemeente voert voor de 850 resterende milieubedrijven de VTH-taken zelf uit.

In 2024 heeft de gemeente 112 milieucontroles uitgevoerd:

In 2024 zijn er door de milieutoezichthouders twee projecten uitgevoerd: 2024

2023

2022

2021

– Integrale milieucontrole op locatie

5

8

4

9

– Integrale milieucontrole op locatie, in het kader van het project

22

24

47

22

60

72

134

84

ondermijning Arnestein – Aspectcontrole milieutoezicht, project informatieplicht energiebesparing – Hercontrole project ondermijning

3

15

13

8

– Hercontrole project informatieplicht energiebesparing

12

190

32

22

– Hercontrole integrale milieucontrole

6

20

3

22

– (voornemen) Last onder dwangsom

4

5

5

1

83

Jaarstukken 2024 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Beleidsindicatoren

Beleidsindicatoren Milieu en volksgezondheid nnb= nog niet bekend via "Waar staat je gemeente.nl" nb= niet bekend Beleidsindicatoren Omvang huishoudelijk restafval totaal(kg/inwoner) Hernieuwbare elektriciteit (%)

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Middelburg

188,0

222,0

225,0

148,0

139,0

143,0

Nederland

171,0

161,0

205,0

164,0

152,0

150,0

nnb

Middelburg

13,3

23,0

32,1

28,5

35,7

nnb

nnb

Nederland

17,6

20,0

26,8

33,3

40,9

nnb

nnb

nnb

Wat heeft het gekost? Volksgezondheid en milieu

Begroting 2024

Begroting 2024 Realisatie 2024 na wijziging

Verschil 2024 (+ voordeel, nadeel)

Lasten 7.01.0 Volksgezondheid

2.906

2.973

2.970

3

7.02.0 Riolering

4.713

4.774

4.979

-205

7.03.0 Afval

5.884

6.325

6.503

-178

7.04.0 Milieubeheer

2.127

2.784

2.880

-96

7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria Totale Lasten

1.883

2.031

2.009

22

17.513

18.887

19.341

-454

0

-268

-341

73

Baten 7.01.0 Volksgezondheid 7.02.0 Riolering

-6.347

-6.491

-6.559

68

7.03.0 Afval

-8.097

-7.642

-7.628

-15

-468

-1.329

-1.978

650

-2.268

-2.211

-2.084

-126

-17.180

-17.941

-18.591

649

334

946

750

196

7.04.0 Milieubeheer 7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria Totale Baten Totaal Volksgezondheid en milieu

Toelichting op het financiële resultaat (+ voordeel /

toelichten. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere

- nadeel)

afwijkingen die kleiner zijn dan € 50.000.

We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we alleen afwijkingen van € 50.000 of hoger Omschrijving (bedragen × € 1.000)

7.01.0 Volksgezondheid

84

Afwijking Lasten

Afwijking Baten

Structureel J/N

Jaarstukken 2024 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat heeft het gekost?

Omschrijving (bedragen × € 1.000) Integraal zorgakkoord

Afwijking Lasten

Afwijking Baten

Structureel J/N

-98

98

N

-185

68

N

Er zijn kosten gemaakt in het kader van het Integraal Zorgakkoord, wat regionaal is afgesloten. Hiervoor is Goes centrumgemeente. Goes heeft eind november besloten om ook een deel van de middelen die beschikbaar waren in 2024 aan Middelburg toe te kennen.

7.02.0 Riolering Riolering Bij de bepaling van kostendekkendheid van de rioolheffing is er een lager bedrag toegevoegd aan de voorziening Rioolbeheer dan begroot. Enerzijds zijn er hogere kosten geweest voor energie, anderzijds zijn er bij projecten verbeteringen aan het riool aangebracht om de wateroverlast aan te pakken. Tevens zijn er in 2024 meer rioolvergunningen verleend.

7.03.0 Afval Inzameling huisvuil

-253

N

82

N

Door de uitval van voertuigen was geen optimale inzet van beladers mogelijk, waardoor relatief veel inhuur van personeel nodig was. Door schade aan een huisvuilwagen en de benodigde reparatieduur is er een vervangend voertuig gehuurd gedurende 10 maanden. Ook zijn er kosten gemaakt voor de begeleiding van 4 aanbestedingstrajecten. Inzameling oud papier De invoering van de ja/ja sticker was goedkoper dan vooraf was ingeschat. Verder was er rekening gehouden met de inzameling van oud papier door een externe partij, maar dit wordt nu gedaan met eigen voertuigen/personeel.

7.04.0 Milieubeheer CDOKE Klimaat en energiebeleid

-85

85

N

-74

N

51

N

560

N

In 2024 is door indexatie een hoger bedrag van het Rijk ontvangen voor subsidie voor personele capaciteit op gebied van klimaat- en energiebeleid. Dit bedrag is gebruikt als dekking voor personele lasten. Cool Neighbourshoods Het Europese project Cool Neighbourhoods is in 2024 gestart. De uitgaven en inkomsten lopen achter op de oorspronkelijke planning en zullen in de komende jaren worden besteed. Green Teams Dit betreft opbrengsten Europese subsidie voor het project Green Team die nog niet in de begroting zijn opgenomen (behandeling raadsvoorstel januari 2025). Het voordeel wordt veroorzaakt doordat subsidie is ontvangen voor ambtelijke uren die reeds binnen de begroting zijn opgenomen. Investeringsbudget stedelijke vernieuwing In de afgelopen jaren zijn subsidiebaten van de Provincie Zeeland ontvangen inzake stedelijke vernieuwing. Deze subsidiebaten zijn reeds vastgesteld middels een vaststellingsbeschikking en

85

Jaarstukken 2024 / Programma's / Volksgezondheid en milieu / Wat heeft het gekost?

Omschrijving (bedragen × € 1.000)

Afwijking Lasten

Afwijking Baten

Structureel J/N

-169

J

88

N

ten oprechte gereserveerd op de balans als vooruit ontvangen subsidie. Voorgesteld wordt om deze eenmalige vrijval te reserveren voor toekomstige saneringsprojecten. 7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria Begraven en cremeren Er hebben minder crematies plaatsgevonden dan verwacht. Daarnaast is er een stijgende lijn in het aantal crematies zonder dienst wat resulteert in een lagere opbrengst. Er hebben meer begrafenissen plaatsgevonden dan verwacht. Daarnaast zijn er meer grafrechten voor particuliere graven verleend. Overig

85

-58

Totaal

-454

649

86

Jaarstukken 2024 / Programma's / Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

er altijd een woning is die past in ieders wooncarrière. Dat vraagt om het blijvend toevoegen van nieuwe woningen. Vanuit de Woonvisie willen we ons inzetten voor een vraaggerichte benadering vanuit de markt en voorzien in goede woningen voor alle doelgroepen en op een goede locatie. De gemeente heeft daarin de regiefunctie. Zowel in de bestaande bouw als in de

Inleiding

nieuwbouw. Daarbij richt de gemeente zich op het aanbieden van

Het programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en

nieuwbouwprojecten. Betrokkenheid van bewoners is wezenlijk

stedelijke vernieuwing richt zich op het planmatig inrichten van

omdat zij in de betreffende wijk of het dorp wonen en omdat

de leefruimte, waarbij rekening wordt gehouden met individuele

zij waardevolle kennis en ervaring hebben over de behoeften ter

en gemeenschappelijke belangen. Ook richt het programma zich

plaatse en mogelijke veranderingen daarin.

verschillende woonmilieus door zowel stedelijke vernieuwing als

op het realiseren van een afgewogen woningbestand, zodat

87

Jaarstukken 2024 / Programma's / Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing / Beleidskader

Beleidskader

4. Herbestemmen en renoveren hebben de voorkeur

Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:

5. Het behouden van gelijke kansen in de huursector voor de

– Omgevingsvisie Middelburg 2050 – Woonvisie 2023-2027 (2022) + Middelburgse woonagenda 2.0 (2024) – Middelburgse woon-, zorg- en welzijnsvisie 2024-2040 (2024) – Zeeuwse woondeal (2023) + aanvullend afsprakenkader ouderenhuisvesting (2024) – Prestatieafspraken 2022-2025 gemeente + Woongoed + Huurdersvereniging Middelburg (2022) – Prestatieafspraken 2023-2026 gemeente + WBV Arnemuiden + Huurdersbelangenvereniging Hoogaars (2023)

boven nieuwbouw. doelgroepen waaronder jongeren, senioren en gezinnen. 6. We streven naar een betaalbare woningvoorraad, waaronder 750 sociale huurwoningen. Als richtlijn geldt 30% sociale huur op nieuwe woningbouwlocaties. 7. Voorzien in voldoende huisvesting voor (toekomstige) studenten en voor andere bijzondere doelgroepen zoals statushouders, arbeidsmigranten en de uitstroom uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang (zie programma Sociaal Domein). 8. We willen zorgen dat iedere bewoner van Middelburg zo lang

– Nota grondbeleid (2021)

mogelijk optimaal kan blijven functioneren in een zelfgekozen

– Vigerende bestemmingsplannen c.q. Omgevingsplan

woning en woonomgeving. Bij woningaanpassingen boven

– Beleidsnota studentenhuisvesting 2023-2028 (2023)

€ 20.000 geldt het primaat van verhuizen naar een

– Beleidsregels huisvesting arbeidsmigranten in

geschikte woning.

Middelburg (2023) – Nadere regels en beleidsregels omzetten en splitsen zelfstandige woonruimte Middelburg (2023)

9. We kiezen voor kwalitatieve nieuwbouw: duurzaam en gericht op de lange termijn (niet snel en goedkoop). 10.Een kwalitatieve en energetische verbetering van de bestaande woningvoorraad. Zowel in de huur- als koopsector.

Onderzoeksrapporten van de Stec Groep en Rigo uit 2019 en 2020 over de Zeeuwse, Walcherse en Middelburgse woningmarkt

11.Het zoveel mogelijk wegnemen van belemmeringen voor energiebesparende maatregelen bij monumenten en hierbij de

zoals in de programmabegroting 2024 vermeld, zijn verouderd

monumentale en architectonisch waarden te respecteren.

en worden vervangen door een nieuw onderzoeksrapport van de

12.Het verkleinen van de stap naar de koopwoningmarkt met de

Stec Groep. Dit onderzoek is in 2024 uitgevoerd en wordt begin 2025 opgeleverd.

Wat wilden we bereiken?

regeling starterslening. 13.Voldoen aan de taakstelling huisvesting statushouders. 14.Er wordt ingezet op wonen boven winkels. Ruimtelijke ordening - Maatschappelijk effect

Wonen - Maatschappelijk effect

Een stad met een goed woonklimaat, met passende woonruimte

Aanwezigheid van voldoende woningen en verschillende

voor alle doelgroepen en leeftijdscategorieën.

woonmilieus om de huidige en toekomstige huishoudens van Middelburg te huisvesten.

Doelstellingen 1. We zorgen dat er steeds genoeg nieuwe

Doelstellingen

(deelomgevings)plannen zijn met woningbouw in

1. Voldoende woningen passend bij de (toekomstige) vraag, zowel

het programma.

qua aantallen als qua gewenste woningtypes. Daarbij ligt de

2. Inbreiden heeft de voorkeur boven uitbreiden.

focus op nultredenwoningen voor de groeiende groep ouderen.

3. Omzetten van bestemmingsplannen in deelomgevingsplannen.

2. Middelburg ziet kans om door middel van bijzondere en

4. Streven naar groene woonmilieus.

aantrekkelijke woonmilieus inwoners van buiten te trekken en om bewoners te behouden voor de gemeente. 3. We streven naar leefbare wijken door per woningbouwlocatie

88

Grondexploitatie - Maatschappelijk effect Grondbeleid en grondexploitatie is dienstbaar aan beleid voor

en sloop-nieuwbouwlocatie de best passende en aanvullende

wonen, werken en recreëren en is een middel om doelstellingen op

woningen toe te voegen.

deze terreinen te realiseren. Geld dat hiermee wordt verdiend kan

Jaarstukken 2024 / Programma's / Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing / Wat hebben we bereikt?

ingezet worden voor locaties die geld kosten. Meer informatie over

uitgevoerd koopstromenonderzoek (met een update in 2024)

grondbeleid en grondexploitatie staat in de paragraaf Grondbeleid

blijkt dat bij nieuwe koopwoningen (of bouwkavels) in circa

in deze begroting.

een derde van de gevallen de nieuwe bewoners van buiten

Doelstellingen

2024 opnieuw gegroeid qua aantal inwoners, vooral door een

1. Het gaat de gemeente om maatschappelijk gewenst

positief migratiesaldo.

de gemeente Middelburg afkomstig zijn. Middelburg is in

ruimtegebruik, het maatschappelijk effect en de meest optimale prijs/kwaliteitsverhouding.

Wat hebben we bereikt? Wonen - Maatschappelijk effect

Doelstelling 3: We streven naar leefbare wijken door per woningbouwlocatie en sloop-nieuwbouwlocatie de best passende en aanvullende woningen toe te voegen. Binnen de diverse woningbouwontwikkelingen is gestreefd naar een mix aan woningtypen.

Samen met ontwikkelaars en corporaties is gewerkt aan plannen om woningen in diverse woonmilieus en prijsklassen aan de markt