23-114 Bijlage 1 - Concept programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027
Tekst van het document
de inkoop van inburgeringstrajecten. Deze richten zich op het
te werken aan inclusief werkgeverschap. Dat doen we door in
leren van de taal, de normen en waarden van de maatschappij en
onze eigen organisatie mensen vanuit een bijstandssituatie aan te
het opbouwen van een duurzame levensinvulling. Het begeleiden
nemen of SW medewerkers een plek te geven in onze organisatie.
van asielzoekers en statushouders naar vrijwillig en betaald werk wordt hierin meegenomen. In de loop van 2024 willen we de
3. We maken vroegtijdige ondersteuning van niet-
effectiviteit, duurzaamheid en doelmatigheid van de ingezette
uitkeringsgerechtigde jongeren mede mogelijk.
extra dienstverlening evalueren, en indien nodig aanpassen.
We vinden het belangrijk dat niet-uitkeringsgerechtigde jongeren (18-27 jaar) (Nuggers) die niet werken of leren adequaat en
Invulling van financiële ruimte kadernota 2024-2027 Nr.
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
-50
-50
-50
-50
-50
-50
-50
-50
Invulling van financiële ruimte (meerjaren)begroting 2023 - 2026
1
1 Verhoging subsidie Voedselbank en Kledingbank
Invulling van financiële ruimte kadernota 2024 - 2027 1 Toezicht en handhaving in de Jeugdwet en Wmo
-105
0
0
0
2 Compensatie van de energiekosten voor maatschappelijke organisaties’
-500
-500
0
0
3 Formatie medewerker subsidies
-68
-68
-68
-68
-673
-568
-68
-68
-90
-90
-90
-90
-90
-90
-90
-90
Invulling van financiële ruimte na vaststelling kadernota 2024 - 2027 4 Formatie vluchtelingen aan het werk
66
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
Nr.
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
-813
-708
-208
-208
1 Voor een toelichting op de mutaties 2023 - 2026 zie (meerjaren)begroting 2023 - 2026.
1. Toezicht en handhaving in de Jeugdwet en Wmo
te compenseren. Uitgangspunt zal zijn dat alleen aanvullende
Het voorstel is dat er Zeeuws 6 toezichthouders + kwartiermaker/
subsidie wordt toegekend als een organisatie geen beroep kan
coördinator worden geworven. Deze worden centraal aangesteld.
doen provinciale of landelijke regelingen. Dit ter voorkoming van
Gemeenten zijn conform wetgeving verplicht om een
een stapeling van regelingen. Het doel van deze regeling is het
toezichthouder te benoemen. Toezichthouders gaan op kwaliteit
bieden van een overbruggingsperiode, zodat maatschappelijke
en rechtmatigheid de ingezette zorg toetsen. Indien er signalen
organisaties niet omvallen. Het bedrag is overigens, net als de rest
zijn gaan zij onderzoeken en indien nodig handhaven. In deze
van de algemene uitkering, vrij besteedbaar.
aanmelding is als uitgangspunt opgenomen dat deze inzet in de toekomst zal resulteren in lagere zorgkosten. Dit zal voor het
3. Formatie medewerker subsidies
eerste jaar nog niet het geval zijn.
Er is een medewerker subsidies nodig om de kwaliteit van de
2. Compensatie van de energiekosten voor
en administratie te kunnen borgen.
subsidieverstrekkingen te verbeteren en noodzakelijke coördinatie maatschappelijke organisaties Bij de aankondiging van deze prijsbijstelling (decembercirculaire
4. Formatie vluchtelingen aan het werk
2022) is aangegeven dat het bedrag ook bedoeld is om “publieke
De raad heeft een motie (6.m.11) aangenomen. Hier wordt
en maatschappelijke voorzieningen te compenseren voor de
het college verzocht met een plan te komen om menskracht
hoge kosten” en dan vooral de energiekosten. Op dit moment
vrij te maken om Asielzoekers, Statushouders en Oekraïense
is afdeling Samenleving bezig om te bezien of het handelingskader
ontheemden te begeleiden naar werk. Vooruitlopend hierop
compensatieverzoeken energielasten moet worden bijgesteld.
wordt voorgesteld de kosten voor de formatie (1 fte) in de
Hierbij is de insteek te focussen op energie waarbij het een
(meerjaren)begroting te verwerken.
keuze kan zijn ook andere kosten ten gevolgen van de inflatie
Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren
2019
2020
2021
2022
2023
Middelburg
790,5
785,2
804,8
822,2
nnb
Nederland
793,9
795,9
805,5
786,6
nnb
Jongeren met een delict voor de Middelburg
1,0
2,0
2,0
nnb
nnb
Nederland
1,0
1,0
1,0
nnb
nnb
Middelburg
7,0
8,0
7,0
nnb
nnb
Nederland
6,0
6,0
5,0
nnb
nnb
Middelburg
68,2
67,9
70,8
71,90
nnb
Nederland
68,8
68,4
70,4
72,10
nnb
Middelburg
2,0
3,0
nnb
nnb
nnb
Nederland
2,0
2,0
nnb
nnb
nnb
Middelburg
409,7
481,0
432,1
nnb
nnb
Banen [per 1.000 inwoners van 15-64 jaar]
rechter [%] Kinderen in uitkeringsgezin [%] Netto arbeidsparticipatie [%] Werkloze jongeren [%] Personen met een bijstandsuitkering [per 10.000 inwoners]
67
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
Beleidsindicatoren
2019
2020
2021
2022
2023
Nederland
381,7
459,7
367,5
nnb
nnb
Middelburg
117,8
89,5
69,0
89,2
nnb
Nederland
207,0
202,0
133,0
191,6
nnb
Jongeren met jeugdhulp (in % van Middelburg
11,6
12,0
13,8
14,2
nnb
Nederland
12,3
11,9
12,9
13,4
nnb
Jongeren met jeugdbescherming Middelburg
1,5
1,5
1,7
1,5
nnb
Nederland
1,2
1,2
1,2
1,3
nnb
Middelburg
0,5
0,6
0,6
0,5
nnb
Nederland
0,4
0,4
0,3
0,3
nnb
Middelburg
790,0
760,0
720,0
700,0
nnb
Nederland
670,0
700,0
nb
640,0
nnb
Lopende reintegratievoorzieningen [per 10.000 inwoners van 15-64 jaar]
alle jongeren tot 18 jaar) [%]
(in % van alle jongeren tot 18 jaar) [%] Jongeren met jeugdreclassering (in % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar) [%] Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo [per 10.000 inwoners]
68
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
Wat mag het kosten? 6 Sociaal domein
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting Begroting 2027
2022
2023
2024
2025
2026
6.01.0 Samenkracht en burgerpart
7.230
13.262
6.939
6.938
6.605
6.775
6.02.0 Toegang en eerstelijnsvoorz
5.451
7.088
6.992
6.802
7.056
7.321
6.03.0 Inkomensregelingen
33.357
36.747
33.300
33.686
34.225
34.881
6.04.0 WSW en beschut werken
5.999
6.049
5.679
5.195
4.860
4.693
6.05.0 Arbeidsparticipatie
2.315
2.848
3.161
3.419
3.504
3.601
6.06.0 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
1.999
2.513
2.692
2.747
2.799
2.852
6.07.1 Maatwerkdienstberlening 18+
0
0
0
0
0
0
6.07.1 Maatwerkdienstverlening 18+
9.683
11.080
11.344
12.129
12.629
13.122
6.07.2 Maatwerkdienstverlening 18-
127
207
189
171
-1.331
-1.323
6.08.1 Geescaleerde zorg 18+
475
564
518
532
545
561
6.08.2 Geescaleerde zorg 18-
381
346
375
388
402
416
6.71.b Begeleiding (WMO)
0
158
329
342
355
370
6.72.a Jeugdhulp begeleiding
0
2.269
2.705
2.841
2.983
3.132
6.72.b Jeugdhulp behandeling
0
2.295
2.695
2.830
2.971
3.120
6.72.c Jeugdhulp dagbesteding
0
1.829
2.125
2.231
2.343
2.460
6.72.d Jeugdhulp zonder verblijf ov.
0
1.404
570
599
628
660
6.73.a Pleegzorg
0
1.415
1.409
1.480
1.554
1.631
6.73.b Gezinsgericht
0
603
345
362
380
399
6.73.c Jeugdhulp met verblijf overig
14.233
3.243
2.089
2.194
2.304
2.419
6.74.a Jeugd beh. GGZ zo verblijf
5.068
2.856
4.064
4.268
4.481
4.705
Overzicht taakvelden Lasten
6.74.b Jeugdh crisis/LTA/GGZ-verblij
0
1.179
1.391
1.460
1.533
1.610
6.74.c Gesloten plaatsing
0
508
564
592
622
653
6.82.a Jeugdbescherming
0
1.114
1.235
1.297
1.362
1.430
6.82.b Jeugdreclassering
0
215
217
227
239
251
86.319
99.790
90.927
92.729
93.047
95.737
6.01.0 Samenkracht en burgerpart
3.664
5.775
553
570
585
601
6.02.0 Toegang en eerstelijnsvoorz
71
55
0
0
0
0
Totaal lasten Baten
6.03.0 Inkomensregelingen
18.190
21.979
21.718
22.178
22.744
23.330
6.04.0 WSW en beschut werken
0
0
0
0
0
0
6.05.0 Arbeidsparticipatie
0
0
0
0
0
0
6.06.0 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
4
0
0
0
0
0
6.07.1 Maatwerkdienstberlening 18+
0
0
0
0
0
0
6.07.1 Maatwerkdienstverlening 18+
349
359
365
362
1.139
1.139
6.07.2 Maatwerkdienstverlening 18-
0
0
0
0
0
0
6.08.1 Geescaleerde zorg 18+
0
47
0
0
0
0
6.08.2 Geescaleerde zorg 18-
0
0
0
0
0
0
6.71.b Begeleiding (WMO)
0
0
0
0
0
0
69
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
6 Sociaal domein
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
6.72.a Jeugdhulp begeleiding
0
0
0
0
0
0
6.72.b Jeugdhulp behandeling
0
0
0
0
0
0
6.72.c Jeugdhulp dagbesteding
0
0
0
0
0
0
6.72.d Jeugdhulp zonder verblijf ov.
0
0
0
0
0
0
6.73.a Pleegzorg
0
0
0
0
0
0
6.73.b Gezinsgericht
0
0
0
0
0
0
6.73.c Jeugdhulp met verblijf overig
0
0
0
0
0
0
6.74.a Jeugd beh. GGZ zo verblijf
0
0
0
0
0
0
6.74.b Jeugdh crisis/LTA/GGZ-verblij
0
0
0
0
0
0
6.74.c Gesloten plaatsing
0
0
0
0
0
0
6.82.a Jeugdbescherming
0
0
0
0
0
0
6.82.b Jeugdreclassering
0
0
0
0
0
0
22.278
28.216
22.637
23.110
24.468
25.070
6.01.0 Samenkracht en burgerpart
-3.566
-7.486
-6.386
-6.369
-6.019
-6.173
6.02.0 Toegang en eerstelijnsvoorz
-5.379
-7.033
-6.992
-6.802
-7.056
-7.321
6.03.0 Inkomensregelingen
-15.167
-14.768
-11.581
-11.507
-11.481
-11.552
6.04.0 WSW en beschut werken
-5.999
-6.049
-5.679
-5.195
-4.860
-4.693
6.05.0 Arbeidsparticipatie
-2.315
-2.848
-3.161
-3.419
-3.504
-3.601
6.06.0 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
-1.995
-2.513
-2.692
-2.747
-2.799
-2.852
6.07.1 Maatwerkdienstberlening 18+
0
0
0
0
0
0
Totaal baten
Begroting Begroting 2027
Saldo
6.07.1 Maatwerkdienstverlening 18+
-9.335
-10.721
-10.978
-11.767
-11.490
-11.983
6.07.2 Maatwerkdienstverlening 18-
-127
-207
-189
-171
1.331
1.323
6.08.1 Geescaleerde zorg 18+
-475
-517
-518
-532
-545
-561
6.08.2 Geescaleerde zorg 18-
-381
-346
-375
-388
-402
-416
6.71.b Begeleiding (WMO)
0
-158
-329
-342
-355
-370
6.72.a Jeugdhulp begeleiding
0
-2.269
-2.705
-2.841
-2.983
-3.132
6.72.b Jeugdhulp behandeling
0
-2.295
-2.695
-2.830
-2.971
-3.120
6.72.c Jeugdhulp dagbesteding
0
-1.829
-2.125
-2.231
-2.343
-2.460
6.72.d Jeugdhulp zonder verblijf ov.
0
-1.404
-570
-599
-628
-660
6.73.a Pleegzorg
0
-1.415
-1.409
-1.480
-1.554
-1.631
6.73.b Gezinsgericht
0
-603
-345
-362
-380
-399
6.73.c Jeugdhulp met verblijf overig
-14.233
-3.243
-2.089
-2.194
-2.304
-2.419
6.74.a Jeugd beh. GGZ zo verblijf
-5.068
-2.856
-4.064
-4.268
-4.481
-4.705
6.74.b Jeugdh crisis/LTA/GGZ-verblij
0
-1.179
-1.391
-1.460
-1.533
-1.610
6.74.c Gesloten plaatsing
0
-508
-564
-592
-622
-653
70
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
Volksgezondheid en milieu
hebben op een gezond leven. Daarnaast is een duurzame en energieneutrale maatschappij één van de grootste uitdagingen van de komende decennia. Ook de gemeente levert haar bijdrage
De Walcherse gemeenten willen de gezondheid van de inwoners
hieraan. Sterker nog, de gemeente heeft een voorbeeldfunctie.
beschermen en bevorderen. Elke burger moet een gelijke kans
Beleidskader Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's: – Lokaal preventie akkoord "Samen naar een gezonder Middelburg 2021-2023" – Middelburgs model "Inhoudelijk kader transformatieproces ‘Beweging naar voren’ " – Middelburgse Visie Milieu 2019-2025
– Stedelijk Waterprogramma 2021-2030
Wat willen we bereiken? Maatschappelijk effect - Volksgezondheid Inwoners van Middelburg hebben het vermogen zich aan te passen en eigen regie te voeren op sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het dagelijks leven. Het streven is ervoor te zorgen dat alle inwoners van gemeente Middelburg gezond en
– Klimaatbestendige Middelburgse samenleving 2018-2050
gelukkig leven. Gezondheid is meer dan ‘niet ziek zijn’. Gezondheid
– Uitwerking afvalbeleid Middelburg na pilotfase (2020 t/m 2027)
gaat ook over veerkracht, over meedoen in de maatschappij.
– Regionale Energie Strategie Zeeland 1.0 (2021 vastgesteld) – Transitievisie Warmte (vastgesteld in 2021)
Maatschappelijk effect - Milieu
– Regionale Structuur Warmte Zeeland (vastgesteld in 2021)
Een gezonde, duurzame samenleving en leefomgeving en een
– Groenbeleidsplan Gemeente Middelburg 2016–2026
duurzame ontwikkeling van de gemeente.
71
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
Doelstellingen - Volksgezondheid
leveren bij het verbinden van verschillende sectoren. Tevens
De gezonde keuze wordt de aantrekkelijke keuze, zowel op
wordt er hard gewerkt aan een wijkgerichte aanpak op
school/opleiding, als op werk of in de vrije tijd. Dit doen wij door
gezondheidsachterstanden. Vanuit Kansrijke Start worden jonge
ook naar de onderliggende factoren van gezondheid te kijken,
gezinnen in een kwetsbare positie ondersteund bij de eerste
aandacht te hebben voor de meer kwetsbare inwoners en integraal
duizend dagen van een kind en met het programma één tegen
samen te werken. Hierbij zijn 3 kernwaarden essentieel:
eenzaamheid wordt er vol ingezet op het terugdringen van
1. Positieve gezondheid
eenzaamheid. Het Rijk beseft dat er nog grote uitdagingen zijn
2. Toegankelijk voor alle inwoners
voor gemeenten, daarom wil ze meer samenhang faciliteren
3. Samenwerken
tussen de verschillende onderdelen in het gezondheidsbeleid, sport, bewegen en de sociale basis (een integrale aanpak) en
Doelstellingen - Milieu 1. Voorzien in de behoeften van de huidige generaties, zonder
worden hiervoor gerichte middelen beschikbaar gesteld middels de specifieke uitkering van het Gezond en Actief Leven Akkoord
de mogelijkheden van toekomstige generaties te beperken om
(GALA). Eén van de voorwaarden van toekenning van het SPUK-
gezond en goed te kunnen leven.
budget is het schrijven en indienen van een integraal plan van
2. Energieneutraal en klimaatadaptief in 2050.
aanpak voor de periode 2024-2026. Dat moet erop gericht zijn
3. Minder afval en meer hergebruik van grondstoffen.
om tot een domeinoverstijgende preventie-aanpak te komen.
Wat gaan we daarvoor doen?
Het terugdringen van gezondheidsachterstanden is daarbij een belangrijke focus. Dit integrale plan zal september 2023 worden ingediend waarin onderstaande wordt meegenomen.
Volksgezondheid Positieve gezondheid: een brede blik op gezondheid
Werkagenda
Uitgangspunt blijft een brede blik op gezondheid,
1. Terugdringen gezondheidsachterstanden
positieve gezondheid.
Gezondheidsverschillen tussen bevolkingsgroepen zijn in Nederland groot. Ook in Middelburg. Mensen met
Hierin wordt gezondheid uitgelegd in zes dimensies:
een lage opleiding en laag inkomen zijn in onze
1. lichaamsfuncties
samenleving veel slechter af. Ze roken meer, hebben vaker
2. mentaal welbevinden
overgewicht, bewegen te weinig en eten ongezonder. De
3. zingeving
gezondheidsproblemen staan vaak niet op zichzelf, maar
4. kwaliteit van leven
maken onderdeel uit van bredere problematiek. We richten
5. meedoen
onze acties op alle inwoners, maar specifiek op het
6. dagelijks functioneren
verminderen van gezondheidsverschillen. 1. We zetten erop in dat al onze inwoners gelijke kansen
Met die bredere benadering draag je bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren.
hebben op een goede gezondheid, zowel mentaal als fysiek. 2. We investeren ongelijk om gelijke kansen op gezondheid te bevorderen. 3. We versterken de bestaande ondersteuningsinfrastructuur om te kunnen werken aan een brede sociale basis voor
Er is de afgelopen jaren lokaal een goede basis gelegd voor de verbetering van de gezondheid.
gezondheid voor iedereen. 2. Kansrijke Start In de periode voor, tijdens en na de zwangerschap wordt
Ons Lokaal Preventieakkoord “Samen voor een gezonder
de basis gelegd voor vaardigheden en vermogens voor een
Middelburg” en Sportakkoord hebben geïnspireerd tot meer lokale
gezond en kansrijk leven. We kunnen gezondheidsverschillen
samenwerking. We zien steeds meer rookvrije sportverenigingen
voorkomen door op tijd passende ondersteuning en zorg
en gezonde scholen en we hebben buurtsportcoaches/
te bieden. In 2024 zal aandacht zijn voor het versterken
combinatiefunctionarissen in dienst die belangrijk werk
en behouden van de lokale coalitie Kansrijke Start en zal
72
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
gerichte deskundigheidsbevordering worden ingezet. Tevens
aan ‘echte’ contacten en door het vele gebruik van sociale
wordt onderzocht welke interventies ingezet kunnen worden
media. Dit wordt nog niet altijd gesignaleerd en opgepakt.
om te investeren in gezinnen in kwetsbare situaties. Het
Inwoners komen bij de huisarts met klachten als vermoeidheid,
maken van regionale samenwerkingsafspraken staat ook op
pijn in de nek, maar ook stress, angst en somberheid. Vaak
de agenda.
spelen onderliggende sociaal maatschappelijke problemen
3. Aanpak Overgewicht Overgewicht en obesitas zijn in Nederland na roken de
een rol. Denk aan het overlijden van een partner, verlies van werk of eenzaamheid. Wij willen zorgen dat dit soort
belangrijkste oorzaak van ziekten. Zo leiden overgewicht en
klachten eerder gesignaleerd en opgepakt worden via
obesitas tot onder andere een verhoogde kans op hart- en
een sterkere verbinding van het sociaal met het medisch
vaatziekten, op diabetes mellitus maar ook op psychische – en
domein. Zoals Welzijn op Recept, wat toegankelijk is voor
sociale problemen. Bijna de helft van de volwassen inwoners
alle huisartspraktijken in Middelburg. We zetten in op
van de gemeente Middelburg heeft overgewicht. We willen het
laagdrempelige ontmoetingsplekken. Middelburg doet tevens
aantal kinderen en jongeren met overgewicht laten dalen. En
mee met het project 'samen tegen eenzaamheid’.
het aantal volwassenen en ouderen met overgewicht niet verder
- Stress onder jongeren: Onder jongeren is een toename van
laten stijgen.
ervaren stress te zien. Ook ervaren de jongeren in Middelburg
4. Aanpak Valpreventie
meer stress dan jongeren elders in het land. Sociale media
Ouderen vormen een groeiende groep in onze samenleving
doen soms vermoeden dat elke dag een fantastisch dag hoort
en wonen langer zelfstandig thuis. Jaarlijks komen 34%
te zijn. Wij zullen meer aandacht creëren voor leren praten
van de 75-plussers en 60% van de 85-plussers ten val.
over gevoelens en leren wat normaal is. Daarbij vinden we het
Vallen heeft voor ouderen vaak ernstige gevolgen. Zo moet
belangrijk om te leren herkennen wanneer het niet goed is, en
14% van de 85-plusssers naar de spoedeisende hulp en
behoeften aan te geven. Bovendien zullen we achterhalen wat
hebben anderen vaak thuiszorg nodig, of moeten ze naar
ouders daarin nodig hebben en daarin ondersteunen.
een verpleeghuis. Daarnaast wordt een gedeelte van de
6. Gezonde Leefomgeving
mensen die vallen blijvend minder mobiel, angstiger om te
Wij zien de gezondheid niet als pure verantwoordelijkheid
vallen en daardoor minder sociaal actief. Dit heeft weer grote
van het individu. Juist de omgeving kan de gezonde keuze
invloed op zelfstandig wonen en op het welbevinden. We zien
van inwoners vergemakkelijken. Een gezonde leefomgeving
valpreventie als onderdeel van breder beleid, het moet een
is een veelomvattend thema. Dit wordt in de Omgevingsvisie
onderdeel zijn van vitaal ouder worden. Samenwerking met de
2050 opgenomen. Gezondheid vormt een uitgangspunt bij
welzijnspartners is essentieel, zo ook de koppeling met de
alle maatschappelijke opgaven. En dat gezondheid wordt
brede regeling combinatiefunctie en Welzijn op Recept. Ook
gekoppeld met andere niet-gezondheidsthema’s. Wij moedigen
binnen de thema’s mentale gezondheid, gezond gewicht en
aan dat de omgeving de gezonde keuze de gemakkelijke en
bewegen moet valpreventie geïntegreerd zijn.
aantrekkelijke keuze is of wordt. Dit geldt op iedere locatie
5. Mentale gezondheid
in de gemeente. Denk aan (sport)verenigingen, op school of
Mentale gezondheid is een breed onderwerp dat invloed
opleiding, op werk en op andere plekken waar inwoners hun
heeft op alle andere thema’s. Een van de uitgangspunten bij
vrije tijd doorbrengen. De omgeving is tevens een plek waar
het werken aan mentale gezondheid is het aanbrengen van
ontmoetingen worden gestimuleerd. Het is belangrijk voor
samenhang tussen verschillende maatregelen en interventies
mensen om voorzieningen te kunnen bereiken, boodschappen,
voor verschillende doelgroepen en hun leefomgevingen.
zorg, elkaar ontmoeten, netwerk onderhouden, mantelzorg
Specifieke aandacht voor:
verlenen om vereenzaming te voorkomen. Ook voor mensen
We zetten erop in dat al onze inwoners gelijke kansen hebben
die laaggeletterd zijn of om een andere reden meer kwetsbaar
op een goede gezondheid, zowel mentaal als fysiek.
zijn. Mensen worden verleid en gestimuleerd om gebruik te
- Eenzaamheid: In Middelburg is relatief veel eenzaamheid
maken van de voorzieningen. We richten ons vooral op de
onder volwassenen/ouderen. Ongeveer 45% voelt zich
gezondheidsbevorderende kant van de gezonde leefomgeving.
namelijk wel eens eenzaam. Onder jongeren speelt
Naast het sociale aspect is tevens een gezonde fysieke
eenzaamheid ook een rol. Dit komt vaak door een gebrek
omgeving van belang om gezond en actief leven te bevorderen,
73
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
nu en in de toekomst. De fysieke leefomgeving kan ook druk
dringt het geweld en overlast terug. We zetten hiertoe in op
geven op de gezondheid via onder andere de luchtkwaliteit,
bewustwording, kennis, toegang en toezicht. We dragen bij aan
geluidsoverlast en infectieziekterisico’s. Klimaatverandering
de bewustwording van de risico’s van alcoholgebruik binnen
voegt daar nieuwe uitdagingen aan toe. Middelburgers moeten
de eigen organisaties en zorgen voor voldoende alternatieven
gezond en goed kunnen wonen, leven en werken ondanks de
voor jongeren. Bijdragen aan de bewustwording van de risico’s
klimaatverandering. We zien een groene leefomgeving als een
van alcoholgebruik binnen de eigen organisaties. Ook zorgen
gezonde leefomgeving. We streven naar een biodiverse groene
dat er voldoende alternatieven zijn voor jongeren. Het aantal
inrichting van kruiden, planten en bomen.
jongeren onder de 18 jaar dat alcohol drinkt terugdringen. En
Vanwege klimaatverandering neemt de kans op hittegolven,
het alcoholgebruik onder ouderen niet verder laten stijgen.
en op hetere hittegolven, toe. De Universiteit van Wageningen heeft berekend dat in Zeeland het aantal overlijdens bij hitte ca.
Uitvoeren wettelijke taken WPG
15% hoger ligt. Daarnaast neemt het leefcomfort aanzienlijk af
Tevens heeft de gemeente een aantal wettelijke taken vanuit de
bij hitte. De gemeente Middelburg gaat in 2024 verder met het
Wet publieke gezondheid (WPG). Deze taken heeft de gemeente
ontwikkelen van een hitteplan voor de onderdelen Gezondheid,
Middelburg grotendeels belegt bij de GGD Zeeland.
Gebouw en Gebied. 7. Roken
Milieu
Bijdragen aan de doelstelling van de rookvrije generatie:
Middelburgse Visie Milieu
Kinderen kunnen opgroeien in een rook- en tabakvrije
“Duurzaamheid” loopt door alle portefeuilles en beleidsvelden
omgeving; Inzetten op het terugdringen van het aantal
heen. De meest effectieve manier is integraal meenemen, waarbij
zwangere vrouwen dat rookt, daarom ook inzetten op het
in voorstellen de bijdrage aan het behalen van de doelstellingen op
motiveren dat aanstaande ouders stoppen met roken; Inzetten
duurzaamheid wordt meegenomen.
op een daling van het percentage rokende volwassenen met specifiek aandacht voor ‘meeroken in een jong gezin’.
Thema - Klimaat en Energie
In samenwerking met Middelburgse bedrijven stimuleren we
Klimaat en Energie - Gedeelde opgave
stoppen met roken op de werkvloer. We onderzoeken de
Klimaat en Energie is één van de vier gedeelde opgaven van
mogelijkheid om vanaf 2025 het invoeren van een rookvrij
college en gemeenteraad. Het plan van aanpak van het strategisch
beleid als verplichting op de nemen in de subsidieverordening
project KEC (Klimaat(adapatie), Energie(transitie) en Circulair)
voor o.a. speeltuinen, kinderboerderijen, sportterreinen en
zal in het najaar van 2023 aan de raad aangeboden worden,
evenementen waar veel kinderen komen.
inclusief een nulmeting van de huidige CO2 uitstoot binnen de
8. Opgroeien kansrijke omgeving en
gemeente. Zowel ons eigen beleid – de milieuvisie – als de door
vroegsignalering alcoholproblematiek
ons ondertekende Regionale Energie Strategie (RES) Zeeland 1.0
Het gebruik van alcohol tegengaan. Voor jongeren is alcohol
heeft als doel om in 2050 volledig energieneutraal te zijn en te
en andere genotsmiddelen extra schadelijk. Inzetten op
streven naar een duurzaam gebouwde omgeving. Een omgeving
bewustwording, kennis, toegang en toezicht. We willen dat
die voorziet in de huidige behoefte, maar ook (economische)
de keuze om alcohol te drinken en andere genotsmiddelen
waarde heeft in de toekomst. De RES 2.0 zal eind 2023 gereed
te gebruiken een meer bewuste keuze is, waarbij mensen
zijn. De uitvoering van de RES gaat daarmee door in 2024.
weten wat de gezondheidseffecten zijn. Het doel is een daling
74
van het alcoholgebruik in alle leeftijdsgroepen. Ons Preventie-
– In het nationaal Klimaatakkoord (KA) staat hoe we in Nederland
en Handhavingsplan 2023-2026 beschrijft de belangrijkste
de mondiale klimaatafspraken van Parijs vertalen naar beleid
maatregelen die onze gemeente neemt om het alcoholgebruik
en uitvoering. Zeeland draagt, net als de andere Nederlandse
onder onze jongeren tot 24 jaar te voorkomen en terug te
regio’s, zijn steentje bij aan het Klimaatakkoord. Zeeland is
dringen. Vermindering van alcoholgebruik draagt bij aan het
als gehele provincie één van de 30 RES-regio’s. Inmiddels
kansrijk, veilig, en gezond opgroeien van jongeren. Zo leidt
is de RES 1.0 (Regionale Energie Strategie) voor Zeeland
minder gebruik tot betere schoolprestaties en een betere
vastgesteld door de raad. Zowel het Klimaatakkoord als
gezondheid, vermindert het schoolverzuim of schooluitval en
de RES geven de richting en wettelijke verplichtingen aan
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
om in 2050 CO2 neutraal te zijn. Met name op het
1600 huishoudens bezocht worden door energiefixers die
gebied van de verduurzaming van de gebouwde omgeving,
kleine maatregelen aanbrengen om te helpen om energie te
mobiliteit, de bedrijven, de eigen organisatie en de opwekking
besparen, zoals radiatorfolie en tochtstrips. Voor 2024 heeft
van duurzame energie heeft de gemeente veel taken en
het Rijk hier extra middelen voor beschikbaar gesteld. Na
verantwoordelijkheden. De aanpak vindt plaats per thema.
evaluatie van de huidige actie zal besloten worden of de huidige
– Als het gaat om de verduurzaming van de gebouwde omgeving
aanpak voortgezet wordt of in aangepaste vorm.
is vooral de Transitie Visie Warmte (TVW) belangrijk. Hierin
– Met al deze aanpakken wordt ervaring opgedaan voor
wordt aangeven op welke manier de wijken van het aardgas af
het opstellen van (wijk)uitvoeringsplannen. Het Rijk maakt
gaan. Dit kan met warmtenetten, duurzaam gas of elektrisch.
momenteel een format voor (wijk)uitvoeringsplannen. Dit zal het
Voor een deel van Dauwendaele wordt onderzoek gedaan naar
voor gemeenten gemakkelijker maken om dergelijke plannen
een warmtenet. In samenwerking met buurgemeenten wordt
op te stellen. Aan de hand van dit format zullen wij ook beginnen
onderzoek gedaan naar restwarmte vanuit het Sloegebied.
met het opstellen van (wijk)uitvoeringsplannen. De ervaringen
Verder wordt nader onderzoek gedaan naar de mogelijkheden
met de collectieve inkoopacties en de aanpakken die nu in 3
van mini warmtenetten. Veel inwoners schakelen zelf al over
buurten lopen zullen hierin verwerkt worden.
op een (hybride) warmtepomp. In de eerste TVW staat nog
– Voor het opwekken van duurzame energie zetten we in
duurzaam gas of waterstof als mogelijke warmtebron voor
eerste instantie in op zonne-energie op daken. Vanuit het
bepaalde delen van de gemeente (o.a. buitengebied en de
Europese project Solarise is een solar roadmap opgesteld.
binnenstad). In de brief van 20 juli 2023 vraagt minister Hugo
Daarnaast kijken we of we via de Omgevingsvisie beleid kunnen
de Jonge ons om hier een andere warmtebron voor te zoeken,
ontwikkelen over al dan niet toepassen van zonne-energie
omdat duurzaam gas ook na 2030 niet/nauwelijks voor de gebouwde omgeving beschikbaar zal zijn. Alternatieven
op land. – Het is belangrijk de bewustwording onder bewoners en
zullen onderzocht worden en meegenomen in de volgende
bedrijven te vergroten zodat zij zelf maatregelen treffen in
TVW (uiterlijk 2026). De nadruk ligt in deze eerste TVW
hun eigen (leef)omgeving, waar energie kan worden bespaard
op het besparen van energie door met name isoleren. De
en duurzaam energie kan worden opgewekt. Vanuit de
uitvoering wordt voor een groot deel gezamenlijk met de
RES worden hier Zeeuws breed campagnes voor opgezet.
andere Zeeuwse gemeenten opgepakt. O.a. vanaf 3 kwartaal
Gemeentelijk wordt een communicatieplan uitgevoerd en delen
2023 wordt een Zeeuwse isolatieaanpak uitgevoerd voor
we via persberichten, de Bode, social media en op onze
e
(goedkopere) koopwoningen met energielabels van D en
website berichten om inwoners te motiveren om actie te
slechter. Afgelopen jaar is er in Middelburg een collectieve
ondernemen. Voor technische informatie en advies blijven we
inkoopactie geweest voor alle koopwoningen. Hiervoor hebben
gebruik maken van het energieloket, het Duurzaam Bouwloket
zich 1334 woningeigenaren aangemeld, wat zal leiden tot
om de particuliere woningeigenaar te informeren over de
435 uitgevoerde maatregelen in 2023. Als de actie compleet
energietransitie en de mogelijkheden die een particulier heeft
is afgerond volgt de evaluatie met aandachtspunten voor
om zelf aan de slag te gaan.
eventuele vervolgacties vanaf 2024. – In Klarenbeek en Griffioen lopen buurtprojecten met inwoners in
– In deze maatschappelijke opgave werken we samen met inwoners, gemeenten, provincie, waterschap,
samenwerking met Buurkracht. Inwoners gaan samen aan de
woningcorporaties en overige partijen. Bijvoorbeeld door het
slag om hun huizen energiezuiniger te maken. In Prinsenhove
maken van prestatieafspraken met woningcorporaties.
worden eigenaren geholpen met verduurzamen door advies
– Bedrijven worden via verschillende acties gemotiveerd om
van energieambassadeurs, hulp met subsidieaanvraag en een gezamenlijke uitvraag voor energiebesparende maatregelen.
energiebesparende maatregelen te treffen. Kantoren zijn vanaf 2023 verplicht een label C te hebben.
– In heel Middelburg komen energiefixers bij mensen die
– De 30 energieregio’s in Nederland liggen op koers voor
moeite hebben met het betalen van de energierekening.
het opwekken van ten minste 35 TWh aan grootschalig
De energiefixers brengen gratis kleine energiebesparende
duurzame energie op land in 2030. Bestaande knelpunten
maatregelen aan bij zowel huurders als mensen met een
in de uitvoering, zoals netcongestie, zorgen dat de totale
koopwoning (die voldoen aan de criteria). In 2023 zullen ca.
gezamenlijke ambitie van 55 TWh waarschijnlijk niet in 2030
75
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
gehaald wordt. Tegelijk kunnen initiatieven uit de samenleving,
In de loop van 2023 wordt de uitkomst van de engineering van
zoals ‘smart energyhubs’ en energie-gemeenschappen, helpen
het warmtenet bekend en wordt het duidelijk of de proeftuin
om de transitie naar duurzame energie te versnellen.
haalbaar is. Daarnaast wordt een draagvlakpeiling uitgevoerd
In de Regionale Energiestrategie Zeeland is opgenomen dat
bij de bewoners. Indien deze positief uitpakken kan in 2024
in 2030 ten minste 3 terrawattuur aan duurzame energie
een aanbesteding voorbereid worden voor de uitvoering van
moet worden opgewekt in de provincie. Daarvan is nu al bijna
de werkzaamheden en kunnen de contracten met de inwoners
driekwart gerealiseerd door het opwekken van wind- en zonne-
afgesloten worden.
energie op daken en land. Samen met de provincie Zeeland
– Zonne-energie & (kleine) windmolens
en de Zeeuwse gemeenten hebben we om te stimuleren dat
Windmolens leveren exponentieel meer energie op hoe hoger
bedrijfsdaken beter benut worden voor de opwek van energie
ze zijn. Een twee keer zo hoge molen, levert vier keer
gezamenlijk een loket opgericht. Tot nu toe heeft dit geleid tot
meer energie op. Wanneer zonnepanelen en windmolens
14 aanmeldingen. Of deze bedrijven daadwerkelijk overgaan
gecombineerd worden, kan het elektriciteitsnetwerk veel
tot het plaatsen van zonnepanelen is nog niet bekend. Het
efficiënter benut worden. Er is een constantere levering van
is de bedoeling, mits Stedin de gegevens aan kan leveren
elektriciteit en hoge kosten voor uitbreiding van het netwerk
en de aansluitingen hiervoor kan realiseren (wellicht is dit
worden voorkomen. Bovendien levert een wind/zon combinatie
vanwege de netcongestie niet mogelijk) om dit jaar in 1
meer energie per vierkante kilometer, waardoor veel –schaarse
keer de rest van alle relevante Middelburgse bedrijven aan
– fysieke ruimte wordt bespaard.
te gaan schrijven. In de hoop dat overgegaan kan worden
In de Middelburgse ontwerp-Omgevingsvisie is het
tot aanleg. In de praktijk blijken veel bedrijfsdaken te zwak
volgende opgenomen:
voor zonnepanelen (zoals b.v. de panden bij Woonboulevard
Gedeelde Walcherse ambitie t.a.v. energie:
Mortiere). Met subsidie van het Europese project SHiFFT zijn
1. We benutten primair de ruimte op bestaande daken voor het
als pilot ultradunne lichtgewicht zonnepanelen op sporthal de
opwekken van zonne-energie.
Blikken in Arnemuiden geplaatst. Komende tijd zullen de data
2. Op een aantal nader aan te wijzen locaties zijn onder
worden verzameld om o.a. de opbrengst te monitoren. Deze
voorwaarden kleine windmolens op het land aanvaardbaar.
pilot kan als voorbeeld dienen voor andere panden met te
In 2023/2024 wordt het doel uit de Omgevingsvisie
zwakke daken voor panelen.
m.b.t zonne-energie en kleine windmolens uitgezocht. In
– In het najaar van 2023 zal na beoordeling van het beschermingsbelang binnen de beschermde stadsgezichten
2024 zal bekeken worden hoe dit vertaald kan worden naar programma’s.
een aanvang worden gemaakt met de visualisatie van de mogelijkheden voor plaatsing van zonnepanelen.
Thema - Duurzame Gemeentelijke Organisatie
In de te herziene Nota Ruimtelijke Kwaliteit gaan we
Het doel is om de milieubelasting van de eigen organisatie
aansluiten bij de verduurzamingsrichtlijnen van de Stichting
zo laag mogelijk te houden en het goede voorbeeld te
Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg (ERM). De
geven aan inwoners, bedrijven en instellingen via inkoopbeleid
ERM beheert de beoordelings- en uitvoeringsrichtlijnen zoals
en bedrijfsvoering.
die worden vastgesteld door het Centraal College van Deskundigen Restauratiekwaliteit. Hierdoor verschaffen we
rechtmatigheid van inkoop en aanbesteden binnen de
monumenteneigenaren maar blijft dit onderdeel van de nota
organisatie. Daarnaast wordt intern extra aandacht gegeven
ook actueel en borgen we dat verduurzamingsmaatregelen op
aan het vergroten van de kennis en het bewustzijn met
een bij het monument passende manier worden uitgevoerd. – Tevens blijven we ook in 2024 actief deelnemen aan de werkgroep Duurzaamheid van de Federatie Grote Monumentengemeenten die onder meer als klankbord fungeert voor de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. – Proeftuin “aardgasvrije wijken” in Dauwendaele
76
– Belangrijk speerpunt is de verdere borging van de
niet alleen een professionele kennisbron en duidelijkheid aan
betrekking tot de inkoopdoelstellingen. – Het doelmatigheidsonderzoek inkoop- en aanbestedingsproces is afgerond. – Hierdoor staat de komende periode grotendeels in het teken van de uitwerking van de aanbevelingen.
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
– Door als (Zeeuwse) overheden duurzaam in te kopen, zal de
grond van de verplichtingen vanuit de Wet Gelijke Behandeling voor
markt voor duurzaam producten en diensten groeien en zullen
personen met een chronische ziekte of handicap en het Besluit
steeds meer organisaties en mensen duurzaam gaan inkopen
Algemene Toegankelijkheid.
(marktwerking). De Zeeuwse inkoop netwerksamenwerking wordt gecontinueerd en waar mogelijk geïntensiveerd. – Bij al deze punten wordt klimaatbewust, biobased en circulair inkopen meegenomen. – Als het manifest MVOI (Maatschappelijk Verantwoord Inkopen) in 2023 wordt ondertekend kan in 2024 gestart worden met
Vanaf 1 januari 2024 moeten organisaties met meer dan 100 medewerkers rapporteren over zakelijk vervoer en woonwerkverkeer. Dit om de CO2 uitstoot hiervan terug te dringen. In 2023 zal dit uitgezocht worden en een plan van aanpak worden opgesteld.
de uitvoering. Circulaire Economie – Gemeente als voorbeeld Energiebesparing Openbare Verlichting
Als in 2023 het Zeeuwse beleid op het gebied van Circulaire
De landelijke doelstelling voor Openbare Verlichting is een
Economie (CE) en een uitvoeringsagenda gereed is kan in
besparing van 50% in 2030 ten opzichte van 2013. Volgens het
2024 gestart worden met de uitvoering van CE in de
‘Fit for 55’ – pakket van de Europese Commissie moet de uitstoot
gemeente Middelburg.
van broeikasgassen in 2030 met 55% omlaag ten opzichte van het niveau van 1990. Inmiddels heeft de gemeente Middelburg
Thema – Bodem
ten opzichte van 1994 55,9% energie bespaard voor openbare
De bodem is de basis voor de meeste menselijke activiteiten. Om
verlichting. Hiermee is al voldaan aan de doelstelling ‘Fit for 55’.
ontwikkelingen uit te kunnen blijven voeren is het doel de kansen en kwaliteiten van de bodem duurzaam benutten.
– Bij regulier onderhoud wordt het energieverbruik verder teruggebracht via investeringen die binnen de levensduur terug
Omgevingswet - onderdeel bodem
te verdienen zijn.
Vanuit het Zeeuws Platform Bodembeheer (samenwerking tussen de 13 Zeeuwse gemeenten, het Waterschap en Provincie Zeeland)
Energieneutraal Middelburg – Gemeente als voorbeeld
wordt het vervallen van de Wet Bodembescherming in de nieuwe
De gemeente kan naast het faciliteren en stimuleren vooral
Omgevingswet verder voorbereid. De bevoegdheid die nu nog
een rol spelen door het goede voorbeeld te zijn. Bij
bij de Provincie ligt, komt per 1 januari 2024 bij de gemeente
uitvoering werkzaamheden vanuit gebouwbeheerplan worden
te liggen.
energiebesparende maatregelen zoveel mogelijk meegenomen. Waar van toepassing wordt onderzocht of bij de uitvoering een
In Middelburg komt vooral binnen de stadsveste in het centrum, in
combinatie mogelijk is met Europese projecten.
de oude dorpskernen en langs de oude doorgaande wegen, zoals de Noordweg, historische bodemverontreiniging voor. Onderzocht
In 2022 is in de raad de Verduurzamingsstrategie en bijbehorende
wordt op welke manier dit meegenomen kan worden bij de
Routekaart voor gemeentelijk vastgoed vastgesteld. De uitvoering
uitvoering van de Omgevingswet.
van deze routekaart loopt door tot 2045. Gepland is om te starten met het (bijna) energieneutraal maken van drie gemeentelijke
Thema - Klimaatadaptatie en duurzaam watersysteem
gebouwen. Deze trajecten worden goed gemonitord om de
Door klimaatverandering neemt de kans op wateroverlast, hitte,
geleerde lessen bij de volgende projecten/gebouwen in de praktijk
droogte en overstromingen toe. Dat levert risico’s op voor de
toe te passen. Inmiddels is gestart met de voorbereiding van de
economie, gezondheid en veiligheid. Het is van groot belang
verduurzaming van de drie pilot-projecten en wordt gezocht naar
dat Middelburg zich aanpast aan deze veranderingen. Hitte en
subsidie voor de uitvoering.
verdroging moet bijvoorbeeld worden tegengegaan door het opener maken en verwijderen van verhardingen en het vergoenen
Bij de verduurzaming van de panden of op andere technisch
van de openbare ruimte. Dit heeft ook effect op bijvoorbeeld
natuurlijke momenten wordt bekeken welke mogelijkheden er zijn
onderhoud, onkruidbestrijding en bergingscapaciteit van water
om direct de toegankelijkheid van de gebouwen te verbeteren op
77
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
om wateroverlast te voorkomen. Uiteindelijk levert het een fijner
woningen in 2023 en welke nog niet zijn afgerond zullen in 2024
leefklimaat op.
verder afgerond worden.
– Waar van toepassing wordt onderzocht of bij de uitvoering
Als de Omgevingswet in werking treedt, moet de Basis Geluid
van beheer en onderhoud een combinatie mogelijk is met
Emissie (BGE) van alle gemeentelijke wegen met meer dan
Europese projecten.
2500 motorvoertuigen per etmaal worden onderzocht en worden
– In het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie staat hoe gemeenten, waterschappen, provincies en het Rijk het proces van
aangemeld bij het centraal register van het rijk CGGV. Dit moet geregeld zijn in 2026.
ruimtelijke adaptatie willen versnellen en intensiveren. Voor de uitvoering van het Deltaplan is binnen Zeeland gezocht
De gemeente Middelburg ondersteunt net als de andere Zeeuwse
naar samenwerking. De gemeente is één van de deelnemers
gemeenten de uitvoering van het Schone Luchtakkoord van de
van het Zeeuws Kernteam Klimaatadaptatie. Het Kernteam is
Provincie Zeeland. Daarnaast gaat de gemeente uitzoeken of en
bewaker van de uitvoering van de Klimaatadaptatiestrategie
in hoeverre we uitvoering kunnen geven aan het Schone Lucht
Zeeland (KasZ).
Akkoord door dwarsverbanden met andere beleidsvelden, thema’s
– Aanpassen aan het klimaat raakt veel facetten. Kwetsbare groepen zijn bijvoorbeeld extra kwetsbaar
en organisaties inzichtelijk te maken en te bepalen waar er al bijgedragen wordt aan een verbeterde luchtkwaliteit.
voor hitte. Woningcorporaties zullen hun woningvoorraad klimaatbestendig moeten maken voor hitte. Daarnaast kunnen
Thema - Externe Veiligheid
zij hun bijdrage leveren door regenwater van de daken ter
Met de komst van de Omgevingswet moeten gemeenten anders
plaatse te bergen of af te laten voeren via het schoonwaterriool.
omgaan met het groepsrisico. Er zal gewerkt gaan worden met
– In 2024 is conform het Stedelijk Water Programma Middelburg
aandachtsgebieden. Binnen deze aandachtsgebieden moeten/
2021-2030 (SWP) de vervanging of renovatie gepland van
mogen voorschriftengebieden worden aangewezen. Het huidige
3,3 km riolering, en het afkoppelen van ca. 3,3 ha verhard
beleid op het gebied van externe veiligheid dient ook een plaats te
oppervlak. Tevens worden 4 nieuwe projecten opgepakt op
krijgen en zal worden geüpdatet.
locaties waar in de toekomst wateroverlast wordt verwacht. Hiervoor zijn in het SWP middelen beschikbaar. – De gemeente Middelburg laat het onderhoud van de
Thema - Afval Uitvoering afvalbeleidsplan
rioolgemalen en pompinstallaties per 2022 uitvoeren
De landelijke doelen zijn:
door het waterschap Scheldestromen. Hiervoor is een
– 2020: 100 kilo restafval
samenwerkingsovereenkomst afgesloten tot en met 2031.
– 2020-2025: 100 kilo restafval én focus op kwaliteit – 2050: Nederland Circulair: zo veel mogelijk recycling
Thema – Klimaatbestendig groen in de Woonomgeving Een klimaatbestendig openbaar groen draagt bij aan de
Er wordt ingezet op kwaliteit van de grondstoffen en er
volksgezondheid door o.a. het verminderen of voorkomen van
wordt een voorstel voorbereid om te overwegen aanvullende
hittestress. Daarnaast kan dit openbaar groen (extra) regenwater
stappen bovenop Diftar te zetten om de milieudoelstellingen voor
opvangen dat niet via het riool kan worden afgevoerd. Daarmee
afvalinzameling te kunnen behalen.
wordt overlast voorkomen of verminderd. In 2024 wordt biodiversiteit versterkt door dit, waar mogelijk, te implementeren
Project Schoon Zeeland
in het huidige onderhoud, beheer en inrichting.
De uitvoering is gericht op Natuur- en Milieueducatie van
Thema – Geluid en Lucht
gerichte educatie op school en kennis, houding en gedrag op
Op een landelijke lijst staan woningen die aan hoge geluidsniveaus
latere leeftijd.
(basis)scholieren. Het blijkt namelijk dat er een verband is tussen
door weg- en/of railverkeer worden blootgesteld. Al jaren wordt aan deze lijst gewerkt door middel van het uitvoering van
Vanuit de extra aanpak zwerfafval vragen we jaarlijks scholen
geluidssaneringen. De projecten voor het saneren van geluid van
aandacht te schenken aan educatie. De middelen waren tot 2022
78
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
beschikbaar. Toch wordt de mogelijkheid voor basisscholen om
De gemeente neemt deel aan de indiening van het Europese
gastlessen af te nemen gecontinueerd in 2024. In de Nederlandse
Interreg project Natuur-in-bouw. Hierbij wordt ingezet op behoud
implementatie van de SUP-Richtlijn (Single-Use Plastic) is bepaald
en verbetering van de biodiversiteit en faunavoorzieningen bij de
dat achteraf een vergoeding kan worden uitbetaald.
renovatie van de kademuur aan de Kinderdijk en Korendijk.
Thema – Verkeer en Vervoer
Natuur in bouw In 2024 wordt onderzocht op welke wijze natuur in
Energieneutraal Middelburg – Mobiliteit
bouw kan worden meegenomen.
Bij mobiliteit geldt eerst inzetten op energie besparen en dan hernieuwbare energie toepassen om de mobiliteit
Thema - Bedrijven
te verduurzamen.
Doel is te komen tot een duurzame groene economie. Door
– De fiets staat in het mobiliteitsbeleid op nummer één.
duurzame oplossingen vergroten bedrijven hun rendement en
In een (continu) participatief proces worden (gezamenlijk
versterken ze hun concurrentiepositie.
met maatschappelijke organisaties) fiets stimulerende en/of verkeersveiligheid verhogende maatregelen voorgesteld.
Milieuhandhaving
Afhankelijk van de beschikbare financiële middelen worden
Middelburg heeft ongeveer 1.200 locaties met bedrijven waar
deze op korte of langere termijn uitgevoerd. – Om in 2025 in de laadbehoefte van elektrische personenauto’s
milieubelastende activiteiten plaatsvinden volgens het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). De gemeente is voor deze
en bestelauto’s te voorzien zijn ongeveer 500 (semi)publieke
inrichtingen het bevoegd gezag. Dit houdt onder andere in dat de
laadpunten nodig. In 2030 zijn ongeveer 1500 (semi)publieke
gemeente verantwoordelijk is voor de controle op de naleving van
laadpunten nodig voor deze gebruikersgroep (een laadpaal
de milieuvoorschriften door die bedrijven. De uitvoering van deze
heeft doorgaans twee laadpunten). We volgen hierin een
taak is als volgt onderverdeeld:
vraagvolgend beleid en stellen daar ruimte voor beschikbaar.
1. De gemeente voert voor 850 bedrijven alle
– Als de gemeentelijke laadvisie is vastgesteld kan in 2024 gestart worden met het uitvoeren van deze visie. – Het gebruik van deelauto’s zorgt voor minder eigen
vergunningverlening, toezicht en handhaving- taken (hierna VTHtaken) zelf uit. 2. Bij zo’n 350 bedrijven voert de RUD Zeeland de VTH-milieutaken
auto’s en een verduurzaming van het wagenpark in de
in mandaat voor de gemeente uit. Dit zijn de locaties met de
gemeente. De gemeente zal deze initiatieven waar mogelijk
meest zware milieubelastende activiteiten.
ruimtelijk faciliteren. Daarnaast is de provincie Zeeland bevoegd gezag voor vier Thema – Een leefbare fysieke ruimte
bedrijven binnen de grenzen van de gemeente Middelburg. De
Per 1 januari 2024 wordt de Omgevingswet van kracht. De inzet is
provincie heeft de uitvoering van de VTH-taken ondergebracht bij
om in de nieuwe Omgevingsvisie Middelburg 2050 ook de ambities
de DCMR milieudienst Rijnmond en RUD Zeeland. De gemeente
op het gebied van milieu op te nemen. Deze worden verder
voert wel de BRIKS-taken (Bouwen, Reclame, Inrit, Kappen en
uitgewerkt in de Omgevingsplannen en andere instrumenten die bij
Slopen) bij deze vier bedrijven uit. Zo werken dus een aantal
deze wet horen.
overheidsorganen samen aan een schoon en veilig Middelburg.
NPLG (Nationaal Programma Landelijk Gebied) In juli 2023 dient
De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. Deze
de provincie het concept gebiedsprogramma in bij het rijk. Voor
wet is al een aantal keren uitgesteld vanwege de complexiteit,
het gebiedsprogramma hoort Middelburg bij de regio Walcheren
omvang en uitdagingen op het gebied van ict. Het in werking
Schouwen Duiveland. Hierbij ligt een koppeling met bijvoorbeeld
treden van de Omgevingswet is bepalend voor de planning van de
water en bodem sturend, maar ook de landelijke rijksopgaven
collega’s die uitvoering geven aan milieutoezicht en -handhaving
zoals woningbouw. In 2024 is gepland om nadere invulling aan
bij de gemeente. In 2023 is er tijd aan de voorbereiding op
de gebiedsvisie te geven. Provincie is regisseur, maar gemeenten
de komst van de Omgevingswet besteed, maar ook in 2024
spelen bij dit proces een belangrijke rol.
zullen de milieutoezichthouders onder andere bezig zijn met vraagstukken als:
79
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
1. Wat komt precies in de bruidsschat van de rijksoverheid mee en
de dossiers worden overgedragen aan de RUD Zeeland.
in hoeverre moeten daar keuzes in worden gemaakt? Moet dit
Het toezicht op -en handhaving van- de nieuwe ronde
in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) worden ingeregeld?
informatieplicht energiebesparing zal door de collega’s van
2. Wat verandert aan het basistakenpakket? De registratie van bedrijven in ons software pakket moet worden bijgewerkt
de RUD Zeeland moeten worden uitgevoerd. – Controle ondermijning: In het vervolg op het project
omdat de definitie ‘milieu inrichting’ verdwijnt en er mba’s
Arnestein (ondermijning), dat in 2022 is afgerond, nemen de
(milieu belastende activiteiten) voor in de plaats komen. Meer
toezichthouders milieu ook in 2024 deel aan ‘ondermijning’
activiteiten zullen onder het basistakenpakket vallen en alsnog
controles. De succesvolle samenwerking met de collega’s
moeten worden overgedragen aan de RUD Zeeland. Bovendien
van openbare orde en veiligheid, de RUD Zeeland, politie,
moet nog in kaart worden gebracht hoeveel/welke bedrijven
Belastingdienst etc. wordt voortgezet en zal breder (in de
dat zijn.
gehele gemeente) plaatsvinden.
3. Vanaf 2019 heeft de gemeente Middelburg voortvarend
– nieuwe VTH-software i.v.m. met de Omgevingswet. De
invulling gegeven aan de nieuwe taak informatieplicht
juiste gegevens van de ‘oude’ software moeten overgezet
energiebesparing. Met de komst van de Omgevingswet
worden naar de nieuwe software. Het gaat om documenten,
vallen deze taken onder het basistakenpakket. De gemeente
procedures en inrichting gebonden gegevens, zoals: SBI-
Middelburg zal de lopende handhaving procedures zelf
codering, van toepassing zijnde regelgeving maar ook
afhandelen. De (reeds) afgehandelde dossiers zullen aan de
telefoonnummers waarop personen bereikbaar zijn. Niet alle
RUD Zeeland worden overgedragen.
informatie zal automatisch overgezet kunnen worden. Hier zullen ook de nodige uren aan besteed moeten worden. Ook
Een gedeelte van de milieutaken is vraag gestuurd, zoals:
zal inzet plaatsvinden op het overdragen van de bedrijven die
advies aanvragen voor evenementen, milieuadvies bij aanvragen
alsnog onder het basistakenpakket zijn komen te vallen.
omgevingsvergunningen, advies bij planontwikkeling op gebied
– We voeren 40 integrale milieucontroles bij bedrijven uit.
van bodem, externe veiligheid, geluid etc. Ook het behandelen van
– Per 2023 moeten kantoren minimaal energielabel C hebben om
milieumeldingen en milieuklachten vallen hieronder.
nog als kantoor gebruikt te mogen worden. In samenwerking met de andere Zeeuwse gemeenten is in 2023 het beleid
Voor de planbare milieuactiviteiten stellen we als doelen in 2024:
qua toezicht en handhaving opgesteld. In 2024 zullen de toezichthouders van Bouwen en Wonen gaan toezien op de
– Energiebesparingsplicht: De lopende handhavingsprocedures zullen worden voorgezet. Zodra deze zijn afgerond zullen
naleving, omdat de energielabel C-verplichting voor kantoren is opgenomen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).
Prestatie Uitvoeren werkagenda gezondheidsbeleid Positieve gezondheid: een brede blik op gezondheid Toegankelijk voor alle inwoners Samenwerking in netwerken Werkagenda (Roken, alhocol, gezond gewicht, mentale gezondheid, gezonde leefomgeving) Uitvoeren wettelijke taken WPG (Wet publieke gezondheid) Uitvoering van de wettelijke taken door de GGD Zeeland Duurzaamheidsbeleid “Op weg naar energieneutraal Middelburg” In samenwerking met de Provincie bedrijven aanschrijven om zonne-energie op hun dak toe te passen Continueren gebruik van Duurzaam Bouwloket en Energiek Zeeland in 2023 Uitvoering geven aan RES en RSW (o.a. restwarmteonderzoek Sloegebied) Uitvoeringsplan opstellen voor het strategisch plan Energie en Klimaat
80
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
Prestatie Uitvoeren van pilots voor de uitvoering van de TVW, o.a. op het gebied van het verduurzamen van VVE’s, collectieve inkoopacties en participatieve buurtacties Monumenteneigenaren blijven informeren, ontzorgen en begeleiden Plan van aanpak Energiearmoede opstellen en uitvoeren in samenwerking met Veere, Vlissingen, woningcorporaties, Orionis, Welzijn Middelburg e.a. Mogelijkheden voor Europese subsidies blijven onderzoeken Uitvoering geven aan lopende Europese projecten Duurzame gemeentelijke organisatie Pilot (bijna) energieneutraal maken 2 gemeentelijke gebouwen Onderzoeken mogelijkheden Circulaire Economie via regionale samenwerking Verdere toename energiebesparing Openbare verlichting (op weg naar 50% in 2030 t.o.v. 2013) Uitvoering Middelburgse visie Milieu Voorbereiden op Omgevingswet milieutaken waaronder uitvoering bodemtaken Vergroenen openbare ruimte, verwijderen verharding Uitvoeren Klimaatadaptatiestrategie Zeeland (KasZ) Deelnemen aan Europees project(en) m.b.t. klimaatadaptatie Klimaatbestendig maken van het openbaar groen Onderzoeken Basis Geluid Emissie (BGE) Geluidsaneringen uitvoeren/afronden.
Doorgaan met verhogen afvalscheidingspercentage Project zwerfafval en afvalscheiding voor basisscholen (eventueel) Milieuhandhaving Vergunningverlening en handhaving door Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) conform het Zeeuwse kwaliteitsniveau Uitvoeren handhavingsprogramma door de gemeente Voorbereidingen i.v.m. de Omgevingswet
Invulling van financiële ruimte kadernota 2024-2027 Nr.
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
1 Vervanging ondergrondscontainers / toegangscontrole
0
0
0
0
2 Garage voor gereedschappen begraafplaats
0
-20
-20
-20
3 Professionalisering koffiekamer Crematorium.
-10
-10
-10
-10
Invulling van financiële ruimte (meerjaren)begroting 2023 - 2026 Er zijn geen mutaties vanuit de (meerjaren)begroting 2023 - 2026 op dit programma. Invulling van financiële ruimte kadernota 2024 - 2027
4 Herstel paden begraafplaats
-10
-7
-7
-7
5 Formatie beleidsmedewerker / vakspecialist afval
-86
-86
-86
-86
6 Dekking formatie kostendekkende tarieven afvalstoffenheffing
97
97
97
97
7 Formatie bodemspecialist en vergunningverlening milieu
-38
-38
-38
-38
81
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
Nr. 8 Leges bouwvergunningen
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2024
2025
2026
2027
44
44
44
44
9 Formatie contractmanagement verduurzaming
-38
38
38
38
10 Formatie medewerkers KEC opgaven (Klimaat, Energie, Circulariteit)
-252
-252
-252
-252
11 Formatie bouwkundig medewerker klimaatakkoord
-36
-36
-36
-36
12 Klimaatgelden (CDOKE)
468
468
468
468
13 Formatie medewerker begraafplaatsen en crematorium
-40
-40
0
0
99
158
198
198
0
0
0
0
99
158
198
198
Invulling van financiële ruimte na vaststelling kadernota 2024 - 2027 Er zijn geen mutaties na vaststelling kadernota 2024- 2027 op dit programma.
1. Vervanging ondergrondscontainers / toegangscontrole
– Werkomstandigheden: Een voorziening waarbij we goede
Middelburg kent in totaal 350 ondergrondse afvalcontainers
omstandigheden realiseren waarbij de gereedschappen en
(incl. toegangscontrolesystemen). De kosten voor de
machines onder de juiste (Arbo) omstandigheden zijn
vervanging van deze ondergrondse afvalcontainers en
opgeslagen en toegankelijk zijn voor beheer en onderhoud
toegangscontrolesystemen zijn opgelopen. Op basis van een
voor de medewerkers;
ideaalcomplex zijn de jaarlijkse kosten opnieuw berekend. Elk jaar
– Logistieke uitdaging: Door machines en gereedschappen uit
komt er budget beschikbaar voor een vervanging waardoor we de
het crematorium te halen ontstaat er een logistieke oplossing
volgende investeringen kunnen doen: – 70 toegangscontrolesystemen (afschrijvingstermijn van 5 jaar); – 35 ondergrondscontainers (afschrijvingstermijn van 10 jaar).
waarbij de verkeerbewegingen gescheiden zijn; – Verbeteren aanblik terrein: Het nieuwe gebouw voorziet in extra opslagruimte zodat losse opslag en de tijdelijke unit nabij de entree komen te vervallen; – Toekomstige ontwikkelingen: Het vrijkomende deel in
Rekening houdend met de nog openstaande kredieten 2020,
het crematorium biedt mogelijkheden voor toekomstige
2021 en 2022 die direct worden afgesloten c.q. komen
ontwikkelingen zoals koeling, tank voor vloeistoffen
te vervallen, kunnen de kosten voor de komende 4 jaar
(resomeren) waterstof en dergelijke;
binnen de 100% kostendekking worden opgevangen, waarbij de
– Verduurzamingsopgave: De nieuwe stallingsruimte biedt
investeringen die in het verleden zijn geactiveerd niet worden
mogelijkheden voor eventuele benodigde installaties.
vervangen. Daarna lopen de kosten op (van € 13.000 in 2028 oplopend tot maximaal € 163.000 in 2033). Deze kosten
De opgenomen lasten betreffen hier (voornamelijk) de geraamde
zullen dan (2028 en verder) in de tariefsbepaling voor de
rente- en afschrijvingslasten voor een investering van € 451.000.
afvalstoffenheffing meegewogen moeten worden. 3. Professionalisering koffiekamer crematorium 2. Garage voor gereedschappen begraafplaats
Het aantal koffiekamers loopt al jaren terug. Voor een deel is
Om op adequate wijze uitvoering te geven aan het beheer en
dat omdat mensen ook voor andere invulling kiezen van het
onderhoud van de begraafplaatsen is het realiseren van een
afscheid, maar voor een deel ook omdat we niet met de tijd
stallingsruimte in de nabijheid van het huidige crematorium
zijn meegegaan in aanbod, ambiance en dienstverlening. Het is
gewenst. Met deze extra ruimte worden de verschillende
zo veel makkelijker/prettiger om afscheidsdienst en koffiekamer
doelstellingen ingevuld:
op de zelfde plek te hebben dat we met verbeteringen een belangrijk deel van de "markt" kunnen behouden. Met het oog
82
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
op de toename die te verwachten is in het aantal uitvaarten
8. Leges bouwvergunningen
is uitbreiding van de capaciteit goed verdedigbaar. Door het
De extra kosten kunnen worden opgevangen door een
aantrekken van horecaprofessional, die de bedrijfsleiding kan
hogere opbrengst van bouwleges. De opbrengst van de
ondersteunen bij professionalisering van de dienstverlening in de
leges voor bouwvergunningen nemen vooral toe door de
koffiekamer, zal een verdere kwaliteitsslag worden gemaakt.
gestegen bouwkosten.
Door de onduidelijkheid over het voortbestaan van het
9. Formatie contractmanagement verduurzaming
crematorium bij de gemeente is er in de afgelopen jaren niet
Goed contractmanagement en ondersteuning op inkoop is
geïnvesteerd in het actualiseren van de dienstverlening. Daarom
essentieel als er uitvoering gegeven wordt aan het strategisch
dient nu een inhaalslag gemaakt te worden. De verwachtingen van
project Klimaat Energie en Circulariteit.
bezoekers van een cateringfaciliteit zijn in de tussentijd namelijk wel veranderd. Er wordt meer professionaliteit verwacht in de
10. Formatie medewerkers KEC opgaven (Klimaat,
wijze van ontvangst, presentatie en aanbod. De kwaliteitsimpuls
Energie, Circulariteit)
zorgt ook voor hogere opbrengsten. In de extra kosten is hier al
De opgaven op het vlak van klimaat(adaptatie), energie(transitie)
rekening mee gehouden.
en milieu (circulariteit en milieutechnische zaken zoals
4. Herstel paden begraafplaats
in de vorm van visies, plannen en actielijnen. Deze uitwerking
Het verwijderen en vervangen van delen van verharding op
heeft gevolgen voor de formatie-omvang. Los hiervan is er nu al
de begraafplaats aan de Westelijk Oude Havendijk. Onderzoek
een bestaande uitvoeringsagenda die dient te worden vertaald in
naar de kwaliteit en levensverwachting van de verharde paden
concrete maatregelen.
luchtkwaliteit en stikstof) moeten verder worden gedetailleerd
op de andere begraafplaatsen in de gemeente Middelburg. De opgenomen lasten betreffen hier (voornamelijk) de geraamde
11. Formatie bouwkundig medewerker klimaatakkoord
rente- en afschrijvingslasten voor een investering van € 105.000.
Er is een bouwkundig medewerker nodig om de opgaven op het gebied van klimaat(adaptatie) te kunnen uitvoeren.
5. Formatie beleidsmedewerker / vakspecialist afval Op het vlak van afval zijn er de nodige ontwikkelingen en
12. Klimaatgelden (CDOKE)
gaan we verder met de volgende fase van afvalinzameling en
Begin april 2023 is een aanvraag voor de tijdelijke regeling
Diftar (gedifferentieerde tarieven). Daarnaast wordt de komende
“capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid
jaren de noodzaak steeds groter om invulling te geven aan
(CDOKE)” gedaan. Deze is ons toegekend. Middelburg heeft voor
de maatschappelijke opgave om afvalstromen om te vormen
die periode 2023 tot en met 2025 bijna € 3 miljoen beschikbaar.
naar duurzaam (circulair) grondstofgebruik. Op dit moment is
De lasten van de formatie contractmanagement verduurzaming,
er 1 medewerker verantwoordelijk voor het afval beleid en het
medewerkers KEC opgaven en bouwkundig medewerker
implementeren van de VANG doelstellingen. Door deze toename
klimaatakkoord worden gedekt vanuit deze klimaatgelden. Over
van werkzaamheden is het noodzakelijk de capaciteit uit te breiden
het vervolg van de financiering na 2026 zijn bestuurlijke afspraken
en de kwetsbaarheid te verlagen.
gemaakt dat deze regeling wordt vastgelegd in een wet. In een brief van minister (Klimaat en Energie) is aan gemeenten
6. Dekking formatie kostendekkende
en provincies aangegeven dat de middelen na 2025 worden
tarieven afvalstoffenheffing
gecontinueerd. In juni 2023 heeft de provincie in de aanvulling
De extra kosten voor de formatie worden binnen de
Begrotingscirculaire 2024 aangegeven dat deze als structurele
kostendekkende tarieven opgevangen.
baat opgenomen mogen worden.
7. Formatie bodemspecialist en vergunningverlening milieu Er is extra formatie nodig vanwege de bezuinigingen in crisistijd, grotere drukte en stijging aantal ontwikkelingen.
83
Concept Programmabegroting 2024 | Programma's
13. Formatie medewerker begraafplaatsen en crematorium Uitbreiding bezetting gegraafplaatsen en crematorium met het oog op verwacht toename overlijdens (CBS cijfers), hieraan gekoppeld het arbeidsintensiever worden van de auladiensten.
Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren
2019
2020
2021
2022
2023
Middelburg
222,0
225,0
148
nnb
nnb
Nederland
161,0
205,0
nnb
nnb
nnb
Middelburg
179,0
178,0
nnb
nnb
nnb
Milieu Omvang huishoudelijk restafval (kg/inwoner) Omvang huishoudelijk restafval exclusief milieustraat (kg/inwoner) Hernieuwbare elektriciteit (%)
Middelburg
23,0
nnb
nnb
nnb
nnb
Nederland
20,0
nnb
nnb
nnb
nnb
Wat mag het kosten? 6.82.a Jeugdbescherming