Document · PDF

23-114 Bijlage 1 - Concept programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027

Gemeenteraad 9 november 2023, gemeente MiddelburgBij agendapunt: Programmabegroting 2024 en meerjarenraming 2025-2027 ( 23-114 AB)43.805 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 5

-1.114

-1.235

-1.297

-1.362

-1.430

6.82.b Jeugdreclassering

-215

-217

-227

-239

-251

Totaal overzicht taakvelden

-64.040

-71.574

-68.290

-69.619

-68.579

-70.668

7 Volksgezondheid en milieu

Rekening

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

7.01.0 Volksgezondheid

2.100

2.606

2.906

2.978

3.031

3.134

7.02.0 Riolering

4.474

4.634

4.713

4.865

5.007

5.156

7.03.0 Afval

5.597

5.324

5.884

5.973

5.984

6.169

7.04.0 Milieubeheer

2.332

4.954

2.142

2.217

2.233

2.308

7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria

1.680

1.886

1.883

1.928

1.949

1.989

16.183

19.403

17.529

17.961

18.204

18.755

Overzicht taakvelden Lasten

Totaal lasten Baten 7.01.0 Volksgezondheid

7.02.0 Riolering

5.808

6.086

6.347

6.554

6.744

6.939

7.03.0 Afval

7.616

7.308

8.097

8.237

8.269

8.509

666

980

468

7.04.0 Milieubeheer 7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria Totaal baten

2.025

2.155

2.268

2.341

2.408

2.478

16.116

16.528

17.180

17.600

17.889

18.394

-2.100

-2.606

-2.906

-2.978

-3.031

-3.134

Saldo 7.01.0 Volksgezondheid 7.02.0 Riolering

1.334

1.452

1.634

1.689

1.737

1.784

7.03.0 Afval

2.019

1.984

2.212

2.264

2.285

2.341

Concept Programmabegroting 2024 | Programma's

Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelĳke vernieuwing

Om dit te bereiken plant de gemeente ook in 2024 nieuwbouw en werkt de gemeente samen met Woongoed en Woningbouwvereniging Arnemuiden bĳ renovatie, nieuwbouw en verduurzaming van woningen. We stimuleren de bewoners om hun huis levensloopbestendig te maken en te verduurzamen.

We zetten in op het realiseren van een passend woningbestand, afgestemd op de vraag van de verschillende doelgroepen.

Beleidskader

We ronden in 2024 de Omgevingsvisie Middelburg 2050 af (ter

Vastgestelde gemeentelĳke beleidsnota's:

van het KWOZ verwacht.

vervanging van de Kwaliteitsatlas). In 2024 wordt ook een update

– Kwaliteitsatlas 2030 (herzien) – Stec-rapport Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) (2019) – Stec-rapport locatieonderzoek Walcheren (2020)

Wat willen we bereiken?

– Rigo-rapport woningmarktonderzoek (2020)

Maatschappelĳk effect - Wonen

– Woonvisie 2023-2027 + Middelburgse woonagenda

Aanwezigheid van voldoende woningen en verschillende

– Zeeuwse Woondeal 2023

woonmilieus om de huidige en toekomstige huishoudens van

– Nota grondbeleid (2021)

Middelburg te huisvesten.

– Prestatieafspraken 2022-2025 gemeente + Woongoed + Huurdersvereniging Middelburg – Prestatieafspraken 2023-2026 gemeente + WBV Arnemuiden + Huurdersbelangenvereniging Hoogaars – Vigerende bestemmingsplannen

Doelstellingen 1. Voldoende woningen passend bĳ de (toekomstige vraag, zowel qua aantallen als qua gewenste woningtypes. Daarbĳ ligt de focus op nultredewoningen voor de groeiende groep ouderen.

Concept Programmabegroting 2024 | Programma's

2. Middelburg ziet kans om door middel van bĳzondere en aantrekkelĳke woonmilieus inwoners van buiten te trekken en

3. Omzetten van bestemmingsplannen in deelomgevingsplannen. 4. Streven naar groene woonmilieus.

om bewoners te behouden voor de gemeente. 3. We streven naar leefbare wĳken door per woningbouwlocatie

Maatschappelĳk effect - Grondexploitatie

en sloop-nieuwbouwlocatie de best passende en aanvullende

Grondbeleid en grondexploitatie is dienstbaar aan beleid voor

woningen toe te voegen.

wonen, werken en recreëren en is een middel om doelstellingen op

4. Herbestemmen en renoveren hebben de voorkeur boven nieuwbouw.

deze terreinen te realiseren. Geld dat hiermee wordt verdiend kan ingezet worden voor locaties die geld kosten.

5. Het behouden van gelĳke kansen in de huursector voor de doelgroepen waaronder jongeren, senioren en gezinnen. 6. We streven naar een betaalbare woningvoorraad, waaronder

Doelstellingen Het gaat de gemeente om maatschappelĳk gewenst

750 sociale huurwoningen ten behoeve van Woongoed

ruimtegebruik, het maatschappelĳk effect en de meest optimale

Middelburg. Als richtlĳn geldt 30% sociale huur op

prĳs/kwaliteitsverhouding. Meer informatie over grondbeleid

nieuwe woningbouwlocaties.

en grondexploitatie staat in de paragraaf Grondbeleid in

7. Voorzien in voldoende huisvesting voor (toekomstige) studenten en voor andere bĳzondere doelgroepen zoals statushouders, arbeidsmigranten en de uitstroom uit Beschermd Wonen en Maatschappelĳke Opvang (zie programma Sociaal Domein).

deze begroting.

Wat gaan we daarvoor doen? Bouwen en wonen- Gedeelde opgave

8. We willen zorgen dat iedere bewoner van Middelburg zo lang

Bouwen en wonen is één van de vier gedeelde opgaven van college

mogelĳk optimaal kan blĳven functioneren in een zelfgekozen

en gemeenteraad. Hierbĳ wordt in 2024 in het bĳzonder aandacht

woning en woonomgeving. Bĳ woningaanpassingen boven

gegeven aan de volgende onderwerpen.

€ 20.000 geldt het primaat van verhuizen naar een geschikte woning. 9. We kiezen voor kwalitatieve nieuwbouw: duurzaam en gericht op de lange termĳn (niet snel en goedkoop). 10.Een kwalitatieve en energetische verbetering van de bestaande

Gevarieerd woonaanbod Middelburg biedt een gevarieerd aanbod van woningen. Het doel is om in 2040 tot een optimale match van vraag en aanbod te komen. Daarbĳ is uitgegaan van de bevolkingsontwikkeling, het

woningvoorraad. Zowel in de huur- als koopsector.

aantal starters, doorstromers, ouderen etc. Om dit te bereiken

11.Het zoveel mogelĳk wegnemen van belemmeringen voor

plant de gemeente ook in 2024 nieuwbouw en werkt de gemeente

energiebesparende maatregelen bĳ monumenten en hierbĳ de

samen met Woongoed en Woningbouwvereniging Arnemuiden bĳ

monumentale en architectonisch waarden te respecteren.

renovatie, nieuwbouw en verduurzaming van woningen.

12.Het verkleinen van de stap naar de koopwoningmarkt met de regeling starterslening.

Nieuwbouw sociale woningvoorraad

13.Voldoen aan de taakstelling huisvesting statushouders.

Middelburg wil een goede mix in de wĳken van goedkope en

14.Wonen boven winkels wordt gefaciliteerd.

duurdere woningen en appartementen, zowel koop als huur. Het hebben van voldoende sociale huurwoningen is belangrĳk.

Maatschappelĳk effect - Ruimtelĳke ordening

Met de corporaties kĳken we naar mogelĳkheden voor sociale

Een stad met een goed woonklimaat, met passende woonruimte

woningbouw. Plannen die in 2024 in de realisatiefase en voor een

voor alle doelgroepen en leeftĳdscategorieën.

deel nog in de ontwerpfase zitten zĳn Mortiere, Churchilllaan, Essenvelt en Sint Laurens. Daarnaast ontwikkelt Woongoed

Doelstellingen

appartementen aan de Buitenruststraat, op de locatie van het

1. We zorgen dat er steeds genoeg nieuwe

oude kantoorpand van Woongoed. Tevens wordt met Woongoed

(deelomgevings)plannen zĳn met woningbouw in

een studie gedaan naar het herbestemmen van het kantoorpand

het programma.

van de politie aan de Vrĳlandstraat. De gemeente en Woongoed

2. Inbreiden heeft de voorkeur boven uitbreiden.

Concept Programmabegroting 2024 | Programma's

gaan samen op zoek naar nieuwe woningbouwlocaties voor de

de nabĳheid van de voorzieningen zĳn levensloopbestendige

750 nieuwe sociale huurwoningen tot 2030.

woningen gepland. Maar ook in plannen als Essenvelt en Sint Laurens. In vrĳwel alle nieuwbouwplannen worden inmiddels

Levensloopbestendig wonen: nieuwbouw

levensloopbestendige woning gerealiseerd. Vanuit de markt blĳkt

In een levensloopbestendige woning moeten alle belangrĳke

dat de vraag naar dergelĳke woningen sterk toeneemt, in de

vertrekken zich op één verdieping bevinden. Er wordt ook wel

grondgebonden variant ook van jongere doelgroepen.

gesproken over een nultredenwoning. Vooral op de locaties in

Verhuiscoach Levensloopbestendig wonen: bestaande voorraad

Wanneer een woning niet meer passend is of niet meer passend

Mensen willen en moeten langer zelfstandig blĳven wonen. Een

te maken is, kan verhuizen de beste oplossing zĳn. Maar voor

aantal van hen zal naar een nultredenwoning verhuizen. De

veel mensen is dit een grote stap die veel vragen oproept. De

meeste mensen blĳven wonen waar ze nu ook wonen. Veelal

gemeente stelt hiervoor een verhuiscoach aan, die kan helpen om

zĳn (kleine) aanpassingen nodig om prettig te kunnen blĳven

een goede woning en een goede financiering te vinden.

wonen in de woning. Bewoners in huur- en koopwoningen worden gestimuleerd om zelf maatregelen te nemen om hun woning meer

Energiebesparende maatregelen

levensloopbestendig te maken. Woningeigenaren kunnen gebruik

In bestaande bouw en nieuwbouw, in huur- en koopsector worden

maken van de Blĳverslening.

energiebesparende maatregelen getroffen in samenwerking met de partners. Met de woningcorporaties zĳn prestatieafspraken gemaakt over woningen die energiezuiniger worden gemaakt met als uiteindelĳk resultaat dat de kernvoorraad in 2021 gemiddeld

Concept Programmabegroting 2024 | Programma's

een energielabel van B had. In 2025 is het streven naar een

door de raad tot strategisch project benoemd. De projectgroepen

gemiddeld energielabel A.

Processen en Wet- en regelgeving zĳn inmiddels afgerond. Ook is alle benodigde software aanwezig en deels ook 'gevuld'. Per

In de nieuwbouw zĳn energieneutrale woningen het uitgangspunt.

1 januari 2024 zullen de meest voorkomende vergunningen via het

Particuliere bouwers worden gestimuleerd om energieneutrale

digitaal stelsel aangevraagd kunnen worden. In de loop van 2024

woningen te bouwen. Bĳ de keuze van ontwikkelaars is het aspect

wordt dit verder geoptimaliseerd. De werkgroep Omgevingsplan

duurzaamheid een belangrĳke afwegingsfactor.

gaat verder met het omzetten van bestemmingsplannen als onderdeel van het nieuwe Omgevingsplan; de periode 2024-2031

Startersleningen

is de transitieperiode om via tĳdelĳke omgevingsplannen

Om starters een betere kans te geven op een koopwoning,

te werken aan het definitieve Omgevingsplan, dat uiterlĳk

verstrekt de gemeente startersleningen. Vanaf 1 januari 2024

31 december 2031 gereed moet zĳn. De ontwerp Omgevingsvisie

gelden hiervoor nieuwe, ruimere voorwaarden. Het uitgangspunt is

is na de zomer van 2023 ter visie gelegd. Begin 2024 kan deze

40 aanvragen per jaar.

door de gemeenteraad worden vastgesteld.

Huisvesting statushouders

Omgevingsvisie vaststellen

Asielzoekers met een verblĳfsvergunning mogen verhuizen

De Omgevingsvisie Middelburg 2050 wordt begin 2024

naar eigen woonruimte. De taak om deze vergunninghouders

vastgesteld. In de omgevingsvisie wordt qua woningbouw de

te huisvesten ligt bĳ de gemeenten. Elke gemeente is

nadruk gelegd op inbreiding en transformatie, maar wordt ook

verplicht naar verhouding van het aantal inwoners een aantal

benoemd dat nieuwe uitbreidingslocaties nodig zĳn.

vergunninghouders te huisvesten. Het Rĳk legt hen hiervoor halfjaarlĳks een taakstelling op. Met de woningcorporaties

Groene woonmilieus

worden prestatieafspraken gemaakt over hun aandeel in de

Groene woonmilieus zĳn belangrĳk, voor het welzĳn en de

huisvesting van statushouders. De provincie denkt in haar rol

leefbaarheid van de bewoners en voor klimaatadapatie. Bĳ

als toezichthouder mee met de gemeenten om te zoeken naar

woningbouwplannen is het uitgangspunt 30% groen.

(creatieve) oplossingen om dit grote aantal vluchtelingen met een verblĳfsstatus te huisvesten. Uitgangspunt is dat de gemeente in

De verkoop van bouwrĳpe gronden

2024 opnieuw voldoet aan haar taakstelling.

Voor 2024 zĳn verkopen geraamd in de plannen Essenvelt, Mortiere, Hazenburg noord, Walcherseweg, Churchilllaan,

Wonen boven winkels

Veerspoort, Rittenburg, Sint Laurens zuid en Sint Laurens noord.

De gemeente stimuleert eigenaren van winkelpanden om de verdieping(en) boven de winkels te verhuren als woning. In de

Bouw- en woonrĳp maken van gronden

praktĳk blĳkt dit vaak lastig realiseerbaar te zĳn. Haalbare plannen

In 2024 wordt er (verder) bouwrĳp gemaakt in de plannen

hiervoor worden door ons gefaciliteerd.

Essenvelt, Rittenburg, Veersepoort, Churchilllaan en Sint Laurens zuid.

Implementatie Omgevingswet Zonder nieuw uitstel wordt op 1 januari 2024 de nieuwe Omgevingswet van kracht. In december 2018 is de Omgevingswet Prestatie Gevarieerd woonaanbod Bouw van levensloopbestendige woningen verspreid over de gemeente Locaties voor de bouw van sociale huurwoningen 10 blĳversleningen per jaar verstrekken Verhuiscoach In de sociale huursector hebben de woningen in 2025 een gemiddeld energielabel A

Concept Programmabegroting 2024 | Programma's

Prestatie Nieuwbouw energieneutrale woningen voor een eerlĳke meerprĳs 40 startersleningen per jaar verstrekken Voldoen aan taakstelling huisvesting statushouders Wonen boven winkels faciliteren Implementatie Omgevingswet Omgevingsvisie Groene woonmilieus Verkoop bouwrĳpe gronden

Invulling van financiële ruimte kadernota 2024-2027 Nr.

Begroting

2024

2025

2026

2027

-86

Invulling van financiële ruimte (meerjaren)begroting 2023 - 2026 Er zĳn geen mutaties vanuit de (meerjaren)begroting 2023 - 2026 op dit programma. Invulling van financiële ruimte kadernota 2024 - 2027 1 Formatie vergunningverlening Bouwen en Wonen 2 Formatie ecoloog

-24

3 Leges bouwvergunningen

124

4 Formatie casusregisseurs omgevingstafels

-172

5 Dekking formatie casusregisseurs

194

6 Formatie applicatiebeheer vergunningverlening & handhaving

-77

-41

Invulling van financiële ruimte na vaststelling kadernota 2024 - 2027 7 Formatie uitvoering taken nieuwe huisvestingsverordening

-90

-131

-76

1. Formatie vergunningverlening Bouwen en Wonen

3. Leges bouwvergunningen

Er is extra formatie nodig vanwege de toename van

De kosten van bovenstaande formatie worden opgevangen via de

complexere aanvragen en de groei van de werkzaamheden voor

hogere opbrengsten leges bouwvergunningen.

de bouwvergunningen. 4. Formatie casusregisseurs omgevingstafels 2. Formatie ecoloog

Voor de uitvoering van de omgevingswet zĳn casusregisseurs

Vooruitlopend op de openstelling van de vacature voor ecoloog

omgevingstafels nodig.

wordt er nu een ecoloog (0,5 fte) ingehuurd die zich bezig houdt met de doelstellingen uit het coalitie-akkoord. Voor de hoeveelheid

5. Dekking formatie casusregisseurs

gevraagd werk zĳn meer uren nodig.

Voor 2024 worden de kosten hiervan opgevangen door de beschikbare eenmalige middelen die we van het Rĳk hebben

Concept Programmabegroting 2024 | Programma's

ontvangen voor de omgevingswet en daarna uit de opbrengsten

7. Formatie uitvoering taken

leges bouwvergunningen.

nieuwe huisvestigingsverordening In het raadsvoorstel Huisvestingsverordening gemeente

6. Formatie applicatiebeheer vergunningverlening

Middelburg 2023 is als besluit opgenomen dat voor de

& handhaving

uitvoering van handhavingstaken extra capaciteit ten behoeve

Vanwege nieuwe softwarepakketten en vele nieuwe wettelĳk

van afdeling vergunningverlening en handhaving (1fte) nodig is. De

verplichte audits is er behoefte aan een applicatiebeheerder

kosten hiervan zĳn in de concept (meerjaren)begroting 2024 –

vergunningverlening & handhaving.

2027 verwerkt.

Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren

Kolom1

2019

2020

2021

2022

2023

Gemiddelde WOZ-waarde (in

Middelburg

189

200

213

231

259

1.000 euro's) Demografische druk (%) Gemeentelĳke woonlasten

Nederland

250

271

272

299

nnb

Middelburg

79,6

80,5

80,7

81,1

80,7

Nederland

69,8

70,1

70,3

75,1

Middelburg

690

734

786

876

890

Nederland

665

700

733

823

855

Middelburg

717

761

860

949

976

Nederland

735

773

810

905

931

Middelburg

3,6

5,4

3,6

10,6

nnb

Nederland

9,2

8,9

8,7

nnb

eenpersoonshuishouden (in euro's) Gemeentelĳke woonlasten meerpersoonshuishouden (in euro's) Nieuw gebouwde woningen ( per 1000 woningen)

Wat mag het kosten? 7.04.0 Milieubeheer

-1.666

-3.974

-1.674

-1.749

-1.765

-1.840

7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria

345

269

385

412

459

488

Totaal overzicht taakvelden

-67

-2.875

-350

-362

-315

-361

Rekening

Begroting

2022

2023

2024

2025

2026

2027

8.01.0 Ruimte en leefomgeving

937

1.162

1.340

1.382

1.359

1.401

8.02.0 Grondexploit (niet-bedr.terr)

8.803

7.013

5.927

5.950

5.948

5.975

8.03.0 Wonen en bouwen

2.407

4.623

3.457

3.479

3.990

4.060

12.147

12.798

10.725

10.811

11.297

11.437

8 Volkshuisv, leefomgev en sted vern Overzicht taakvelden Lasten

Totaal lasten Baten

Concept Programmabegroting 2024 | Programma's

8.01.0 Ruimte en leefomgeving

8.02.0 Grondexploit (niet-bedr.terr)

7.948

6.571

5.699

5.765

5.753

5.723

8.03.0 Wonen en bouwen

3.304

1.947

1.650

1.892

1.741

1.786

11.258

8.525

7.357

7.664

7.502

7.517

-931

-1.155

-1.333

-1.375

-1.351

-1.394

Totaal baten Saldo 8.01.0 Ruimte en leefomgeving

Paragrafen

Concept Programmabegroting 2024 | Paragrafen

Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Inleiding

gevolgen. Nu worden ook risico's met andere gevolgen in kaart gebracht, zoals imagoschade. In dit beleidsstuk is de werkwĳze vastgelegd en zĳn de uitgangspunten bepaald ten aanzien van het risicomanagementproces. Op basis van dit beleidsstuk is deze paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing opgesteld. De gemeente is verplicht zowel in de programmabegroting als in

De gemeente Middelburg onderkent het belang van

de programmarekening de risico’s te vermelden die de (financiële)

risicomanagement. Het gaat hierbĳ om het beheersen van risico's

positie van de gemeente kunnen beïnvloeden.

die de bedrĳfsvoering kunnen belemmeren. In deze paragraaf worden de risico's in relatie tot de financiële weerstand gelegd.

Bĳ het opstellen van de programmabegroting en jaarrekening

Daarnaast wordt ingegaan op de risico's die andere dan financiële

dient een zo goed mogelĳk beeld van kwantificeerbare risico’s

gevolgen hebben voor de gemeente. Te denken valt hierbĳ

aanwezig te zĳn. Dat betekent evenwel niet dat in de gemeentelĳke

aan imagoschade.

huishouding geen financiële risico’s meer aanwezig zouden zĳn. Net als iedere andere organisatie heeft ook de gemeente bĳ de

Deze paragraaf is als rapportage een onderdeel van

uitvoering van haar taken te maken met onzekerheden die kunnen

het risicomanagementproces. En geeft inzicht in het

leiden tot (financiële) nadelen.

weerstandsvermogen van de gemeente Middelburg. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële draagkracht

Wat is weerstandsvermogen?

van de gemeente indien zich onvoorziene tegenvallers voordoen.

Het weerstandsvermogen bestaat uit: – De weerstandscapaciteit. Dit zĳn de middelen en

De paragraaf verwoordt in het kort uit welke componenten het

mogelĳkheden waarover de gemeente kan beschikken om niet

weerstandsvermogen bestaat en waar de uitgangspunten van het

begrote kosten te dekken.

risicomanagement zĳn vastgelegd (beleid). Verder wordt inzicht gegeven in:

– Alle risico’s waarvoor geen voorzieningen zĳn gevormd en die van materiële betekenis kunnen zĳn.

– de opbouw van het risicoprofiel (de gesignaleerde risico's);

Voorwaarden in een continu proces

– de opbouw van de weerstandscapaciteit (vrĳe middelen om de

Risicomanagement heeft op het niveau van de raad, het college en

gesignaleerde risico's in financiële zin op te kunnen vangen);

het ambtelĳk management een structurele plek gekregen binnen

– het weerstandsvermogen (koppeling van de risico's en de weerstandscapaciteit).

de planning- en controlcyclus. Voor de raad betekent dit dat bĳ zowel de begroting als bĳ de jaarrekening gerapporteerd wordt over hoe risico’s zich ontwikkelen en hoe deze zich verhouden tot

Tot slot wordt inzicht gegeven in de risico's waarvan de gevolgen

de ontwikkeling van de weerstandscapaciteit.

niet (alleen) financieel van aard zĳn. Eén van de voorwaarden voor een adequaat risicomanagement is

Beleidskader

dat bestuurlĳke doelstellingen voor programma’s, strategische projecten en grondexploitaties helder zĳn. Verder is het noodzakelĳk dat zowel bestuur als management zich bewust zĳn

Risicomanagementbeleid

dat risicomanagement onderdeel is van het normaal besturen en

Het beleid dat de gemeente voert ten aanzien

managen van de gemeente. Dit betekent dat het inventariseren

van risicomanagement is vastgelegd in een

van risico’s, het inschatten ervan en het treffen van maatregelen

risicomanagementbeleidsnotitie. Dit beleid is in 2020 herzien

voortdurend in de praktĳk wordt uitgevoerd.

en in 2021 vastgesteld door de gemeenteraad. Belangrĳkste wĳziging is dat de focus van risicomanagement wordt verbreed. Voorheen lag de focus voornamelĳk op risico's met financiële

Concept Programmabegroting 2024 | Paragrafen

Risico's met financiële gevolgen Uitkomsten inventarisatie

bedoeld om óf de kans van een risico te verlagen óf de gevolgen te reduceren. Hierdoor neemt de risicoscore af en zal de totale impact van de risico’s op de organisatie

Het risicoprofiel is zeer divers van aard. Zowel grote als relatief

afnemen. Beheersmaatregelen zĳn te onderscheiden in twee

kleinere risico’s, risico’s met interne of externe oorzaak en

categorieën; financieringsmaatregelen en control-maatregelen.

operationeel dan wel strategisch van aard zĳn genoemd.

Een financieringsmaatregel is een maatregel waarbĳ het risico niet gereduceerd wordt, maar dat er financieel gezien dekking

Om het risicoprofiel te structureren wordt gebruik gemaakt

voorhanden is als het risico zich daadwerkelĳk voordoet. Om

van risicocategorieën. Hierdoor kunnen risico’s naar soort

risicomanagement effectief te laten zĳn is het daarnaast wenselĳk

worden gerangschikt. Verder is inzichtelĳk wat de risicoscore

om bĳ het benoemen van beheersmaatregelen ook te kĳken

(kans x gevolg) is, voor en na het implementeren van

naar ‘control-maatregelen’. Dit zĳn maatregelen die de kans van

beheersmaatregelen. Om een risicoweging mogelĳk te kunnen

optreden of de directe gevolgen van een risico kunnen reduceren.

maken wordt elk risico gekwantificeerd op kans van voorkomen en geldelĳk en/of imagogevolg (voor imagorisico's zie onderdeel

De risicokaart

"risico's met niet financiele gevolgen" verderop in deze paragraaf).

Om meer inzicht te krĳgen in de spreiding van de risico’s

Voor zowel kans als gevolg is een vĳftal klassen gedefinieerd

naar kans van optreden en gevolg, wordt gebruik gemaakt

waardoor de uiteindelĳke risicoscore ligt tussen de 0 (minimaal) en

van de risicokaart (zie de figuur hieronder). De nummers in de

25 (maximaal).

risicokaart corresponderen met de aantallen risico’s die zich in het desbetreffende vak van de risicokaart bevinden. Daarmee wordt

Beheersmaatregelen

direct inzichtelĳk hoe de risico’s zĳn verdeeld over het groene,

Soms is het mogelĳk om voor de geïdentificeerde risico’s

oranje en rode gebied.

beheersmaatregelen te treffen. De getroffen maatregelen zĳn

Concept Programmabegroting 2024 | Paragrafen

Een risicoscore in het groene gebied, vormt geen direct gevaar

een aantal van deze risico’s. Dit zĳn ook de risico’s die een

voor de continuïteit van de organisatie. Risico’s die in het oranje

zware weging hebben binnen de top 10 van de gesignaleerde

gebied zitten vragen om aandacht. Ze vormen individueel nog

risico’s binnen onze gemeente, gelet op financiële impact op

geen reëel gevaar voor de continuïteit van de organisatie, maar

de organisatie.

naarmate de tĳd vordert, kan het risico wel een bedreiging gaan vormen. Voor deze risico’s wordt het dan ook aangeraden niet lang

Weerstandscapaciteit

te wachten met het uitvoeren van beheersmaatregelen.

Op basis van het geconsolideerde risicoprofiel van de gemeente Middelburg kan worden bepaald hoeveel geld benodigd is om alle

In de risicokaart wordt duidelĳk dat zich relatief veel risico’s

risico’s te kunnen financieren. De benodigde weerstandscapaciteit

in de groene en oranje zone bevinden, onder/midden in de

wordt berekend op basis van een risicosimulatie (Monte Carlo

risicokaart. Bĳ beheersing van deze risico’s die veel voorkomen

methode). Uitgangspunt hierbĳ is een statistische benadering die

kan op de korte termĳn kostenreductie gerealiseerd worden en

er van uit gaat dat nooit alle risico’s zich én tegelĳk, én in hun

op de langere termĳn serieuze bedreigingen ten aanzien van de

maximale omvang voordoen. Door deze benadering kan op een

continuïteit van de bedrĳfsvoering worden voorkomen.

verantwoorde manier minder vermogen aan worden gehouden.

Een risico dat zich bevindt tegen of in het rode gebied, vereist

In totaal zĳn voor de gemeente 35 risico’s met een financieel

directe aandacht om te voorkomen dat de continuïteit van

karakter geïdentificeerd en gekwantificeerd. Het onderdeel

de organisatie wordt bedreigd. De gemeente Middelburg kent

“wĳzigingen in risicoprofiel” verderop in deze paragraaf, bevat

Concept Programmabegroting 2024 | Paragrafen

een toelichting op de mutaties die binnen het risicoprofiel

Risico top 10

hebben plaatsgevonden.

In de hiernavolgende tabel wordt de top 10 risico’s van de gemeente Middelburg gerangschikt naar financiële impact

Rekening houdend met de inschatting van kans op voorkomen

weergegeven. Het percentage geeft in grote lĳnen de weging van

en verwacht geldelĳk gevolg, kan op basis van de Monte Carlo

het betreffende risico aan ten opzichte van het totaal aan risico’s.

techniek bepaald worden dat in 90% van de simulaties het totale

Hieruit is af te leiden dat de top 10 risico’s een weging heeft van

risicobedrag niet boven de € 14,5 miljoen uitstĳgt.

ruim 90% in het totaal van de geïnventariseerde risico’s.

Belangrĳkste risico’s

Invloed (%)

Vertraging en lagere opbrengstontwikkeling van lopende en geplande grondexploitaties (woningen en bedrĳventerrein) ten opzichte van de prognoses in het basisscenario Grondbedrĳf waardoor het saldo van de reserve grondbedrĳf nadelig beïnvloed wordt (scenario: Grondbedrĳf risicoscenario).

33%

Het deels of in zĳn geheel niet tot ontwikkeling brengen van reeds aangekochte gronden (als gevolg van onvoldoende draagvlak, politieke keuzes, duurzaamheidsladder) leidt tot een lager ontwikkelpotentieel binnen het Grondbedrĳf waardoor verliezen ontstaan doordat complexen (deels) afgewaardeerd moeten worden, toekomstige winsten lager uitvallen en de rente over deze complexen niet meer aan het grondbedrĳf mag worden toegerekend (scenario: Grondbedrĳf specifieke risico’s).

26%

Hogere financieringslasten agv stĳgende rente mbt herfinaciering en/of aanvullende financieringsbehoefte

Tekorten op het budget Jeugd als gevolg van de door het Rĳk doorgevoerde korting op de jeugdmiddelen van (macro) 1 mld

Zwakke financiële positie van (cruciale) zorgaanbieders in de zorgketen kan leiden tot noodzakelĳke steunmaatregelen vanuit gemeente(n)

Hogere kosten Jeugd (tariefstĳging) als gevolg van het openbreken/nieuwe afspraken binnen de Cao Jeugdzorg

(Onvoorziene) ontwikkelingen binnen de GR'en leidt tot aanvullende bĳdragen vanuit de deelnemers

Lagere opbrengst bouwleges als gevolg van de invoering Wet Kwalitaitsborging Bouw

Reconstructies en onderhoud aan bruggen/duikers zĳn niet voorzien binnen het wegenbeheerslan waardoor incidenteel tegenvallers kunnen ontstaan

Een gedeelte van de personeelskosten (inclusief overhead) wordt gedekt door investeringsprojecten waardoor bĳ afname van het aantal projecten de dekking van deze kosten wegvalt en tot extra lasten in de reguliere exploitatie zal leiden.

Wĳzigingen in risicoprofiel ten opzichte van risicoprofiel

t.a.v. gemeentelĳk vastgoed. Verder is het risico vanuit de

Jaarrekening 2022

aanvullende VZG-richtlĳn 2023 voor GR'en (4.5% structureel

De omvang van het risicoprofiel is ten opzichte van de vorige

extra) verwerkt in de Kadernota waardoor dit risico is komen

rapportage (Jaarrekening 2022) met € 1,0 miljoen gedaald

te vervallen. Daartegenover is wel het risico met betrekking

naar € 14,5 miljoen. Hoewel het risicoprofiel qua omvang niet

tot de gemeentelĳke financieringslasten toegenomen als gevolg

significant is gewĳzigd is de kwantificering voor een aantal

van de (opwaartse) renteontwikkeling in het afgelopen jaar.

risico's wel gewĳzigd, is een aantal risico's komen te vervallen

Herfinanciering van aflopende leningen dan wel het aantrekken van

en zĳn nieuwe risico's opgevoerd. Hieronder worden de meest

aanvullende financiering kan hierdoor hogere financieringslasten

significante zaken toegelicht.

veroorzaken dan nu voorzien. Verder wordt als gevolg van het openbreken van de cao Jeugdzorg en de hierbinnen nieuw te

De in de jaarrekening nog zwaar meewegende risico's ten aanzien

maken afspraken rondom de loonontwikkeling een stĳging van

van inflatie en cao-ontwikkeling zĳn lager gekwantificeerd. Dit

de tarieven verwacht waardoor tegenvallers op het jeugdbudget

omdat in de Kadernota 2024-2027 rekening wordt gehouden

kunnen ontstaan. Dit risico is toegevoegd aan het risicoprofiel.

met een hoger inflatiepercentage en cao-ontwikkeling. Daarnaast is voor verduurzaming van onze gemeentelĳke panden via de

De genoemde effecten leiden, naast een aantal minder significante

kadernota aanvullende financiële ruimte vrĳgemaakt. Voor de

wĳzigingen, per saldo tot een lichte daling van het risicoprofiel met

korte termĳn (2023-2027) zĳn derhalve de middelen aanwezig om

€ 1,0 miljoen.

uitvoering te geven aan de landelĳk gestelde klimaatdoelstellingen

Concept Programmabegroting 2024 | Paragrafen

Weerstandscapaciteit

Stille reserves

Om de risico’s te kunnen opvangen is het van belang dat de

bepaalde activa hoger is dan de op de balans opgenomen

Van stille reserves is sprake wanneer de marktwaarde van

gemeente over een buffer beschikt die hiervoor voldoende is, de

boekwaarde. De aanwezigheid van dergelĳke stille reserves is

zogenaamde weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit kan

een onvermĳdelĳk gevolg van het voorschrift dat de boekwaarde

gevonden worden in de navolgende componenten.

van de activa gebaseerd moet zĳn op de historische kostprĳs.

Onbenutte belastingcapaciteit

Een stille reserve kan tot de weerstandscapaciteit worden

Hieronder wordt verstaan de mogelĳkheid die de gemeente heeft

gerekend indien:

om de belastingen te verhogen. Bĳ tarieven waar kostendekking

– het desbetreffende actief vrĳ verhandelbaar is;

een rol speelt is van onbenutte belastingcapaciteit sprake voor

– de opbrengst bĳ verkoop uitgaat boven het bedrag dat nodig is

zover nog geen volledige kostendekking wordt gerealiseerd.

om wegvallende inkomsten op te vangen.

Aan de hoogte van de overige tarieven is theoretisch geen bovengrens gesteld; de gemeente kan deze echter niet tot in

De gemeentelĳke aandelen in EHZ (voorheen PZEM) en de

het oneindige verhogen.

B.N.G., gewaardeerd tegen de nominale waarde, kunnen niet

Onvoorziene uitgaven

verhandelbaar zĳn. Wanneer dit wel het geval zal zĳn, zal de

Voor onvoorziene uitgaven is in de begroting jaarlĳks een bedrag

eventuele opbrengst ter versteviging van de weerstandscapaciteit

van € 200.000 voor handen. Dit bedrag is afgestemd met

kunnen worden ingezet.

tot de weerstandscapaciteit gerekend worden zolang zĳ niet vrĳ

Provincie Zeeland en akkoord bevonden. De gemeente beschikt daarnaast over een aantal panden Vrĳ besteedbare reserves

waarvan de verwachte verkoopwaarde hoger is dan de huidige

Als vrĳ besteedbare reserves beschouwen wĳ de algemene

boekwaarde. Aangezien de meeste van deze panden door de

reserves en bestemmingsreserves waarvoor nog geen

gemeente verhuurd worden of in gebruik gegeven zĳn, nemen

verplichtingen zĳn aangegaan. Voor wat betreft deze laatste

wĳ voorzichtigheidshalve deze stille reserves niet mee in de

categorie is de reserve Grondbedrĳf op dit moment de enige

berekening van de weerstandscapaciteit.

reserve die hieronder valt. De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt bepaald: Weerstandscapaciteit (x1000

2023

2024

2025

2026

2027

2028

€) per 1 januari Reserve Grondbedrĳf (op basis van Basisscenario Grondbedrĳf feb. 2023)

1.493

3.338

11.576

12.436

13.917

15.970

Algemene Reserve

21.580

29.210

24.084

24.234

202

23.275

32.750

35.862

36.872

38.353

40.406

Onvoorzien Totaal beschikbare weerstandscapaciteit per 1 januari

Wĳzigingen in weerstandscapaciteit t.o.v. projectie

€ 40,4 miljoen ongeveer € 5,6 miljoen lager dan de prognoses ten

weerstandscapaciteit Jaarrekening 2022;

tĳde van het opstellen van de jaarrekening 2022 (€ 46,0 miljoen).

In het overzicht hierboven wordt de meest recente prognose afgegeven voor wat betreft de ontwikkeling van de

De daling van de beschikbare weerstandscapaciteit is volledig

weerstandscapaciteit. Deze prognose ligt per 1 januari 2028 met

toe te schrĳven aan de daling van de algemene reserve. Bĳ de

Concept Programmabegroting 2024 | Paragrafen

afwegingen rondom de kadernota 2024-2027 is besloten een

relatie worden gelegd tussen deze twee componenten om het

bedrag van € 8,0 miljoen te onttrekken aan de algemene reserve

weerstandsvermogen van de gemeente Middelburg te bepalen en

ter vorming van een (reserve) investeringsfonds. Dit bedrag betrof

daarover een oordeel te vellen.

het surplus binnen de algemene reserve boven het gewenste weerstandsratio van 1.4. Op basis van het in de bestuurlĳke

De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie

tussenrapportage gepresenteerde resultaat 2023 is het wel de

voortvloeit, kan worden afgezet tegen de beschikbare

verwachting dat de algemene reserve met € 2,4 miljoen extra

weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt

gevoed gaat worden. Per saldo een afname van de algemene

het weerstandsvermogen.

reserve per 1 januari 2028 van € 5,6 miljoen. Voor Middelburg betekent dit per september 2023, gebaseerd De ontwikkeling van de reserve grondbedrĳf is gelĳk aan de cĳfers

op de gemiddelde weerstandscapaciteit in 2023, een ratio van

waarmee gerekend is ten tĳde van de jaarrekening 2022. Deze

1.9 (€ 28,0 miljoen weerstandscapaciteit / € 14,5 miljoen

cĳfers baseren we op de meest recente doorrekening Grondbedrĳf

risicoprofiel). In lĳn met de prognoses zoals geschetst in de

die jaarlĳks in het eerste kwartaal wordt herzien. De hier getoonde

jaarrekening 2022 zien wĳ in de periode 2024-2027 een verdere

cĳfers betreffen dus de doorrekening grondbedrĳf die in februari

verbetering van de weerstandsratio tot 2.7. Dit ratio ligt ongeveer

2023 is opgesteld.

0.1 lager ten opzichte van de ontwikkeling zoals opgenomen in de jaarrekening 2022.

Weerstandsvermogen

Indien de huidige omvang van het risicoprofiel afgezet wordt tegen

In het voorgaande is zowel de benodigde als de beschikbare

de gemiddelde weerstandscapaciteit in de komende jaren zien we

weerstandscapaciteit bepaald. In deze paragraaf kan een

dat de ratio zich als volgt ontwikkelt:

Weerstandsratio

2023

2024

2025

2026

2027

Gemiddelde weerstandscapaciteit

28.013

34.306

36.367

37.613

39.380

Risicoomvang per maart 2023

14.500

1,93

2,37

2,51

2,59

2,72

Weerstandsratio

Beoordeling weerstandsvermogen

Bĳ de waardering van het weerstandsvermogen wordt gebruik gemaakt van onderstaande waarderingstabel:

Waardering

Ratio

Betekenis

Uitstekend

1,4 - 2

Ruim voldoende

1 - 1,4

Voldoende

0,8 - 1

Matig

0,6 - 0,8

Onvoldoende

< 0,6

Ruim onvoldoende

Gegeven de ratio van 2.4 voor begrotingsjaar 2024 betekent dit

van de huidige aannames ten aanzien van het risicoprofiel en

voor Middelburg dat het weerstandsvermogen als “uitstekend”

weerstandscapaciteit zien we de weerstandsratio in periode

wordt gekwalificeerd.

2024-2027 geleidelĳk stĳgen tot 2.7; een ratio wat de kwalificatie “uitstekend” kent en ruim boven de streefwaarde ligt (1.4) die de

Om een goed beeld te verkrĳgen van de financiële weerbaarheid

raad heeft vastgesteld bĳ de besluitvorming over de herĳking van

van de organisatie is het van belang om ook de ontwikkeling

het risicomanagementbeleid in het eerste kwartaal 2021.

van de ratio op de middellange termĳn te bekĳken. Op basis

Concept Programmabegroting 2024 | Paragrafen

Rekening houdend met de inschattingen en aannames op dit

overeenkomsten richten zich op de onderdelen uitkomsten

moment kan gesteld worden dat in de periode 2024-2027

inventarisatie en beheersmaatregelen. Gebaseerd hierop wordt

(ruim) voldoende reserves (weerstandscapaciteit) beschikbaar

onderstaand inzicht gegeven in de risicokaart en worden de

zĳn om mogelĳke financiële tegenvallers (risico’s) op te kunnen

opgenomen risico’s toegelicht.

vangen. Gelet op de huidige economische ontwikkelingen en hiermee gepaard gaande onzekerheden zal de ontwikkeling

Risicokaart

van het weerstandsvermogen wel nadrukkelĳk gevolgd moeten

Om meer inzicht te krĳgen in de spreiding van de risico’s

blĳven worden. Geo-politieke spanningen en (de invloed daarvan

naar kans van optreden en gevolg, wordt gebruik gemaakt

op) het economische klimaat (inflatie, rente, loonontwikkeling,

van de risicokaart (zie de Tabel: Risicokaart niet-financiële

energieprĳzen, grondverkopen, etc) zĳn cruciale factoren die het

gevolgen gemeente Middelburg na beheersmaatregelen).

weerstandsvermogen sterk kunnen beïnvloeden.

De nummers in de risicokaart corresponderen met de aantallen

Risico's met nietfinanciële gevolgen

risico’s die zich in het desbetreffende vak van de risicokaart bevinden. Daarmee wordt direct inzichtelĳk hoe de risico’s zĳn verdeeld over het groene, oranje en rode gebied.

Deze subparagraaf vertoont overeenkomsten met de subparagraaf risico’s met financiële gevolgen. De

De toelichting op de risicokaart en hoe deze geïnterpreteerd moet

gevolgen. Onderstaand zĳn de geïnventariseerde risico’s met

worden, is opgenomen bĳ de subparagraaf risico’s met financiële

niet-financiële gevolgen weergegeven in de risicotabel. Aan de

Concept Programmabegroting 2024 | Paragrafen

risico’s is een risicoscore gekoppeld. Deze is gebaseerd op de kans maal het gevolg hiervan. De maximale risicoscore betreft 25.

Risicotabel Geïnventariseerde risico’s Uitval van ICT. De afhankelĳkheid van de beschikbaarheid van de ICT voor de gemeente en haar inwoners en organisaties is groot. Voor

Risicoscore 12

het maken van afspraken tot aan het aanvragen van nieuwe documenten dient de ICT in werking te zĳn. Het effect van dit risico is belemmering van de bedrĳfscontinuïteit en dienstverlening waardoor mede de inwoners en organisaties niet juist, - volledig en/of tĳdig kunnen worden geholpen. Privacy en bescherming van persoonsgegevens is niet conform de privacy wet- en regelgeving. Sinds 2018 is de AVG (Algemene

verordening gegevensbescherming) van toepassing, de wetgeving gericht op privacy. Dit is de vervanger van de Wbp (Wet bescherming persoonsgegevens). Het effect van dit risico zĳn onder andere datalekken waaronder verlies van, misbruik en/of oneigenlĳk gebruik van persoonsgegevens. Wetgeving wordt niet volledig en/of tĳdig geïmplementeerd/geactualiseerd. Regelmatig worden nieuwe en gewĳzigde wetten

doorgevoerd. De organisatie dient deze signalen vroegtĳdig op te pakken en de organisatie hier klaar voor te maken. Voorbeelden van wetgeving zĳn de Omgevingswet, Rechtmatigheidsverantwoording en Wetten op elektronisch gebied. Het effect van dit risico is onder andere dat de organisatie niet voldoet aan de wet- en regelgeving, de gemeentelĳke dienstverlening niet aansluit op de kaders en de inwoners en organisaties niet juist, -volledig en/of tĳdig kunnen worden bediend. Klachten en hieruit volgende eventuele juridische trajecten leiden voor de indiener tot een onbevredigend resultaat. De ambtenaren en

bestuurders van de gemeente hebben dagelĳks talloze contacten met inwoners en organisaties en voeren taken uit voor hen. Deze contacten of handelingen kunnen niet naar wens verlopen, waardoor er eventueel een klachtenprocedure of juridisch traject wordt gestart. Het effect van dit risico is dat het vertrouwen van de inwoners en organisaties in het reilen en zeilen van de gemeentelĳke organisatie wordt aangetast. Beveiliging van informatie is niet conform normenkader. Vanaf 1 januari 2020 is de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) van

kracht. Een norm, en hulpmiddel, om aan alle eisen op het gebied van informatiebeveiliging te kunnen voldoen. Het effect van dit risico is onder andere cybercrime en ransomware. Onvoldoende beheer en toezicht op applicaties. In 2021 is er een doelmatigheidsonderzoek naar het functioneel- en applicatiebeheer

afgerond. Hierin is naar voren gekomen dat een beleid op het beheer en toezicht op applicaties onvoldoende geborgd is. Het effect van dit risico is onvolledige werking en/of uitval van een applicatie, waardoor eventueel de inwoners en organisaties niet juist, - volledig en/of tĳdig kunnen worden geholpen. Door het op afstand zetten van gemeentelĳke taken (verbonden partĳen) minder directe invloed op het beleid en de uitvoering. Een

deel van de (wettelĳk) gemeentelĳke taken zĳn uitbesteed aan andere organisaties in de vorm van een gemeenschappelĳke regeling. De betrokkenheid bĳ de regelingen varieert sterk. Het effect van het risico is dat overeengekomen afspraken niet geheel worden gerealiseerd binnen de financiële- en beleidskaders. De ambtenaren en bestuurders van de gemeente handelen in strĳd met voorschriften van o.a. de Ambtenarenwet, gedragscode en het

integriteitsbeleid. Integriteit heeft te maken met kwaliteit en professionaliteit en is een voorwaarde voor het vertrouwen van de inwoners en organisaties in de gemeentelĳke organisatie. Een oorzaak van het risico kan zĳn dat er onvoldoende aandacht wordt besteed aan integriteit binnen de gemeente. Het effect van dit risico is dat ambtenaren, bestuurders en/of bestuursorganen (onbewust) in strĳd met het integriteitsbeleid kunnen handelen, waardoor het vertrouwen van de inwoners en organisaties in het reilen en zeilen van de gemeente wordt aangetast. Bĳ participatietrajecten met inwoners, organisaties en andere belanghebbenden zĳn de kaders vooraf onvoldoende duidelĳk. De gemeente voert opgaven en projecten uit met soms grote impact op de omgeving. Het is (straks met de komst van de Omgevingswet ook) wettelĳk verplicht om participatie te organiseren. Echter is de aanpak en uitvoering hiervan vormvrĳ. De gemeente doet dit op verschillende manieren en in verschillende gradaties. Participatie vraagt om een serieuze tĳdsinvestering. Het effect van dit risico is dat de kaders waarbinnen participanten kunnen meedenken en -doen en welke invloed zĳ hebben, op voorhand niet voldoende duidelĳk is. Hierdoor zĳn de wederzĳdse verwachtingen niet helder en op elkaar afgestemd en kunnen mensen tĳdens of na afloop van het proces teleurgesteld zĳn over de uitkomst en het proces.

Waarmee het vertrouwen in de gemeente afneemt.

100

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/13287765/1