23-070 Bijlage 1. Jaarstukken 2022
Tekst van het document
Voor de verduurzaming van de veldverlichting is dit jaar een eerste
verschillende problemen ondervonden door COVID-19, zijn ze er
stap gezet door de stabiliteit van alle sportveldlichtmasten te
binnen de mogelijkheden die er waren toch in geslaagd vele
testen. Uit het onderzoek is gebleken dat alle lichtmasten nog 15
activiteiten te organiseren voor jong en oud in de verschillende
jaar mee kunnen, twee masten vragen echter wel een eenvoudige
wijken en buurten van Middelburg.
reparatie. Dit betekent dat we geen lichtmasten hoeven te vervangen als we de armaturen van veldverlichting vervangen.
Jeugdfonds Sport en Cultuur In 2022 hebben in totaal 396 kinderen gebruik gemaakt van het
Sportbeleid en activering
Jeugdfonds Sport en Cultuur. De gevolgen van corona zijn nog
Het afgelopen jaar hebben we € 70.200 van Het Rijk mogen
steeds zichtbaar waardoor voor het tweede achtereenvolgende
ontvangen om projecten te ondersteunen die een bijdrage leveren
jaar de ambitie van 500 kinderen niet is gehaald.
aan ons Lokaal Sportakkoord. Iedere Middelburger kon hiervoor zijn ideeën aanleveren via doemee.middelburgers.nl. Na de 26
Zwembad Arnemuiden
projecten die al gestart waren in voorgaande jaren zijn hier in 2022
In 2021 is het Julianabad na een zwembadloze periode van vijf jaar
nog eens 20 projecten bijgekomen waarmee het totaal aantal
heropend. Afgelopen jaar 2022 was pas het tweede jaar dat er
opgestarte en ondersteunde projecten op 46 uitkomt. Zowel
weer recreatief gezwommen kon worden in Arnemuiden. Alle
Landelijk als Zeeuws wordt de werkwijze in Middelburg, middels
partijen, zowel het bestuur van de Stichting Behoud Julianabad
participatie van burgers en partijen, als zeer positief ervaren.
Arnemuiden (SBJA), de gemeente, als de bezoekers van het
Welke projecten er inmiddels allemaal zijn gestart, inclusief film en
zwembad waren het afgelopen jaar erg tevreden. De
50
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
exploitatiesubsidie van de gemeente aan SBJA is conform
betrekking tot de waarde en bescherming van het cultureel
afspraken uitgekeerd, het inhoudelijk en financieel verslag volgt
erfgoed.
nog. Archeologie Doelstelling 3: Middelburg behoudt/versterkt haar positie
In 2022 heeft de Walcherse Archeologische Dienst (WAD) het
van aantrekkelijke woon-, werk-, en verblijfsgemeente
reguliere werk uitgevoerd in de vorm van het opstellen en/of
Rereatie en toerisme
toetsen van bijdragen over archeologie in bestemmingsplannen en
COVID-19 heeft veel impact gehad op de toeristische sector. In
ruimtelijke onderbouwingen. Veelvuldig heeft de dienst
2022 heeft toerisme zich verder hersteld. Het aantal
geadviseerd bij vergunningaanvragen.
overnachtingen is weer gegroeid en ook het aantal afgemeerde riviercruiseboten zit weer op pre-COVID niveau. De verwachting is dat toerisme in de komende jaren sterk verder groeit.
In verschillende workshops en tafelrondes heeft de WAD bijgedragen aan paragrafen over erfgoed, cultuurhistorie en archeologie in ontwerpen van de omgevingsvisie. In lijn met de
COVID-19 heeft er voor gezorgd dat digitalisering in de
provinciale omgevingsverordening heeft de dienst daarnaast
toeristische sector nog belangrijker is geworden. Vanuit het
gewerkt aan een Walcherse inventarisatie van de
Europese project Cupido is hierop ingespeeld. Mede vanuit dit
cultuurhistorische en landschappelijke waarden. Omdat deze
project is het vanaf eind 2022 mogelijk geworden om op een
waarden in de regel niet ophouden bij de gemeentegrens is dit
drietal prominente plekken (Markt, Kuiperspoort en Abdijplein) de
Walchers breed aangepakt. De kaart is bijna gereed.
geschiedenis van Middelburg her te beleven door middel van het scannen van een QR-code. Ook zijn in 2022 voorbereidingen
Aan de actualisering van het archeologiebeleid in de Nota
getroffen voor een virtueel-/digitaal informatiecentrum. De
archeologische monumentenzorg Walcheren 2016-2022 is de
verwachting is dat dit virtueel-/digitaal platform in 2023
WAD in 2022 niet toegekomen. Dit staat in de planning voor begin
operationeel is.
2023.
Cultureel erfgoed
De dienst heeft verder geadviseerd bij verschillende projecten van
Voor de inventarisatie van het in de gemeente aanwezige erfgoed
externe instanties en particulieren. Wat betreft gemeentelijke
zijn in 2022 belangrijke stappen gezet, maar het in kaart brengen
projecten heeft zij in 2022 directie gevoerd bij de uitwerking en
zal nog doorlopen tot in 2023. De zorg over de VTH-keten
rapportage van de opgravingen in de plangebieden Trekdijk en
(Vergunningverlening-Toezicht-Handhaving) ten aanzien van het
Sint-Laurens West. In het kader van enkele kleinere gemeentelijke
erfgoed is in 2022 niet weggenomen en blijft onverminderd groot.
projecten heeft de WAD zelf ook onderzoek uitgevoerd. Hiervoor is de WAD gecertificeerd. De audits die in 2022 plaatsvonden
De begin 2022 ontstane energiecrisis heeft een aanjaageffect
hiervoor zijn succesvol verlopen.
veroorzaakt voor het verduurzamen van het gebouwd erfgoed wat zich vooral uit in een toenemende vraag naar het plaatsen van pv-
In enkele gevallen heeft de WAD ook een les over archeologie en
panelen op monumenten en binnen de beschermde
de bodem gegeven aan schoolklassen en ook studenten van de
stadsgezichten.
UCR. Ook heeft zij een onderzoeksproject van de Vrije Universiteit in samenwerking met Unesco Geopark Schelde Delta (in aanvraag)
Na de coronapandemie kon in 2022 weer een ‘normale’ Open
gefaciliteerd.
Monumentendag plaatsvinden. Deze werd echter geplaagd door de enorme regenval. Het gemaal Boreel kon daardoor echter wel
Doelstelling 4: Meer sfeer in de binnenstad en
in vol bedrijf bekeken worden. De beschikbare formatie maakt dat
seizoensverlenging
ook in 2023 aan de Kerkenvisie gewerkt zal worden en afronding
Evenementen
van het onderzoek naar Joods vastgoed in de tweede
In 2022 is er weer een gevarieerd aanbod van culturele activiteiten
wereldoorlog in het eerste kwartaal van 2023 plaatsvindt. In vele
en evenementen gepresenteerd om zo de levendigheid van de
projecten en dossiers werd in 2022 een inbreng geleverd met
binnenstad te versterken en de uitstraling te verbeteren. Het
51
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
subsidiebeleid voor evenementen is erop gericht om ook in het
de kernen herzien en in een duurzamere vorm teruggebracht,
voor- en naseizoen evenementen te stimuleren. Naast de
onder andere door realisatie van bloemranden. In beheer- en
traditionele activiteiten als Koningsdag, de Kunst- en Cultuurroute
renovatieprojecten zijn waar mogelijk verhardingsvlakken ingeruild
en City of Dance, was er ook ruimte voor nieuwe initiatieven zoals
voor groen.
een Middelburgse editie van PopMonument: een evenement
Effecten maatregelen financieel herstelplan
waarin popmuziek en cultureel erfgoed elkaar versterken. Doelstelling 5 Een ecologisch verantwoord groenbeheer van de woonomgeving
Voor de effecten in 2022 van de maatregelen uit het financieel
Groen in de Woonomgeving
herstelplan verwijzen wij naar de paragraaf Bedrijfsvoering.
We hebben het afgelopen jaar in het subsidietraject POP3 en het project Buurttuinkamers twee speelplekken gerealiseerd. De speelplekken zijn een plek voor leren, spelen en ontmoeting.
Beleidsindicatoren
Tijdens de groene revolutie Zeeuwse schoolpleinen hebben we dit
nnb=deze cijfers zijn nog niet bekend op basis van de
jaar het schoolplein van de Lonneboot in Nieuw- en Sint Joosland
gezondheidsenquetes van het CBS c.q. RIVM
vergroend. Daarnaast zijn verschillende groenaccenten in en rond Beleidsindicatoren
2018
2019
2020
2021
2022
Middelburg
nb
55,2
52,8
nnb
nnb
Nederland
nb
48,7
49,3
nnb
nnb
Begroting 2022 Realisatie 2022
Verschil 2022
Aantal niet wekelijkse sporters (% van de bevolking van 19 jaar of ouder)
Wat heeft het gekost? Sport, cultuur en recreatie
Begroting 2022
na wijziging
(+ voordeel, nadeel)
Lasten 5.01.0 Sportbeleid en activering 5.02.0 Sportaccommodaties
166
266
211
56
4.031
4.088
4.250
-162
5.03.0 Cultuurpresentatie,-prod-part
3.495
3.834
3.820
15
5.04.0 Musea
1.241
1.240
1.200
40
938
1.011
9.278
-8.266
1.743
1.743
1.750
-7
5.05.0 Cultureel erfgoed 5.06.0 Media 5.07.0 Openbaar groen en (openl)recr
3.585
3.713
3.770
-57
15.200
15.896
24.278
-8.382
0
-100
-65
-35
5.02.0 Sportaccommodaties
-877
-1.068
-1.214
146
5.03.0 Cultuurpresentatie,-prod-part
-608
-608
-637
29
5.04.0 Musea
-273
-273
-271
-2
5.05.0 Cultureel erfgoed
-232
-281
-239
-42
Totale Lasten Baten 5.01.0 Sportbeleid en activering
5.07.0 Openbaar groen en (openl)recr Totale Baten
52
-102
-136
-167
31
-2.092
-2.466
-2.593
127
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Sport, cultuur en recreatie
Begroting 2022
Begroting 2022 Realisatie 2022
Verschil 2022
na wijziging
(+ voordeel, nadeel)
Totaal Sport, cultuur en recreatie
13.108
13.431
21.685
-8.254
Toelichting op het financiële resultaat (+ voordeel / -
toelichten. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere
nadeel)
afwijkingen die kleiner zijn dan € 25.000.
We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we alleen afwijkingen van € 25.000 of hoger Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
5.01.0 Sportbeleid en activering Sportakkoord 2022
-26
26 N
61
-61 N
-93
N
-47
N
Inzake de specifieke uitkering Sportakkoord is in 2022 meer ontvangen dan bij de bestuursrapportage bekend was. Het volledige bedrag is besteed aan subsidies. Per saldo is dit budgetneutraal. Sportakkoord 2021 Bij de bestuursrapportage is per abuis een bedrag geraamd. Dit betreft echter een afloop van de nog te betalen subsidies uit 2021. 5.02.0 Sportaccommodaties Sporthallen Deze overschrijding wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door het achteraf, over 2021, in rekening gebrachte kosten van de beheerder (€ 54.000). Tevens zijn er meer kosten voor energie en water (€ 22.000) en voor gemeentelijke heffingen (€ 13.000). Groene velden en terreinen Door de droogte is er 2x gras ingezaaid. Ook is de prijs van graszaad hoger door de oorlog in Oekraïne. Specifieke uitkering sport We ontvangen een specifieke uitkering sport-compensatieregeling ivm het wegvallen van de mogelijkheid tot het terugvragen van de btw ter bevordering van de beoefening van sport. We hebben meer baten ontvangen dan begroot. Bijstellen van de begroting is lastig, omdat toezegging van deze baten pas in de loop van het jaar volgt.
166
De exploitatievergoeding voor Optisport is meegenomen bij de Regeling specifieke uitkering stimulering sport (Compensatie BTW). Het is nog steeds onduidelijk of de belastingdienst hier mee akkoord gaat. De kans bestaat dat de gecompenseerde BTW- bedragen (over de afgelopen jaren) terugbetaald moeten worden, daarom is hiervoor bij de bestuursrapportage € 220.000 hiervoor gereserveerd. De berekening per 31-12-2022 valt hoger uit dan begroot.
-77
N
5.03.0 Cultuurpresentatie, -prod-part Stadsschouwburg Voor de indexering van de subsidie en de huur Schouwburg zijn afwijkende afspraken in de met Schouwburg Middelburg B.V. gesloten overeenkomst. Nu de consumentenprijsindex over 2022 definitief is vastgesteld, heeft de herrekening van de subsidie en de huur over 2022 plaatsgevonden.
-48
34
N
53
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Evenementen
Structureel J/N
N
In 2022 zijn een aantal subsidies terugbetaald van evenementen in 2021 die vanwege corona niet door zijn gegaan. Hierdoor is er in 2022 sprake van een eenmalige vrijval van budget. Voorgesteld wordt om dit overschot in te zetten voor de nieuwe evenementen 2023 middels resultaatbestemming.
60
N
33
N
5.04.0 Musea Zeeuws Archief In de raming wordt geen rekening gehouden met de teruggave BCF, omdat dit afhankelijk is van de uitgaven Zeeuws Archief. Hierdoor is er sprake van een vrijval in 2022. 5.05.0 Cultureel erfgoed -31
Europees project Violet
N
De uitgaven en inkomsten blijven binnen het projectbudget, maar wijken af van de oorspronkelijke planning. Bovendien zijn de looptijden van de projecten vanwege corona verlengd. Dit is op concernniveau budgetneutraal. Gotisch deel Stadhuis
-8.294
N
-29
N
-29
N
35
N
28
N
op accu.
-52
N
Speelplaatsen
-70
N
Er is een voorziening gevormd voor de restauratie van het Stadhuis. 5.07.0 Openbaar groen en (open) recreatie afwateringssloten - maaien Door het waterschap zijn werkzaamheden in Dauwendaele en Magistraatwijk verricht. De kosten hiervoor worden conform de BOB-overeenkomst (Beheer en Onderhoud binnen Bebouwd gebied) verrekend met de gemeente. Maaibeheer In 2022 zijn er extra maaiwerkzaamheden door een aannemer verricht. Bomenbeheer Voor het onderhoud van bomen wordt boomverzorging ingehuurd. Dit is in 2022 minder geweest. Beheer Molenwaterpark Voor het beheer van het Molenwaterpark is destijds apart budget geraamd. In de praktijk wordt dit meegenomen met het reguliere onderhoud. Daarom is dit budget niet besteed. Tractie en materieel groenbeheer De brandstof is duurder en er zijn duurdere gereedschappen vervangen in 2022, zoals schoffels
Een fors deel van het bestand van speeltoestellen hebben een afnemende kwaliteit en daarom moeten onderdelen worden vervangen om de veiligheid te borgen.
54
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
Overig
166
-7
N
Totaal
-8.382
127
55
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Sociaal Domein Inleiding
voornamelijk over het actieplan sociaal domein en het implementeren van het Middelburgs Model. Voor dit jaarverslag hebben we het programma uitgebreid met opvang vluchtelingen en de energietoeslag. Over Orionis kunt u de informatie vinden in het jaarverslag van Orionis zelf.
2022 was een bewogen jaar. Na een aantal jaren van Coronacrisissen, stond 2022 vooral in het teken van de oorlog in Oekraïne
Lopende het jaar heeft er een bestuurswissel plaatsgevonden
en de gevolgen daarvan op met name de prijzen. De
waarin het nieuwe college ervoor kiest om meer nadruk te leggen
bestaanszekerheid kwam voor veel inwoners onder druk te staan.
op het toegankelijker maken van de zorg en ondersteuning. Daarbij
Binnen het sociaal domein is hier veel aandacht voor geweest en
zijn twee uitgangspunten leidend: de menselijke maat en
extra werk op uitgevoerd. In de begroting 2022 ging het
vertrouwen in mensen.
Beleidskader
sluitende begroting voor 2020 en verder. Met het actieplan sociaal
Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:
de begroting. Dit is gelukt met de begroting 2023-2026, waardoor
– Middelburgs Model voor zorg en ondersteuning (2021)
eind 2022 besloten is het actieplan te beëindigen, en de
domein is er invulling gegeven aan het weer sluitend krijgen van
– Beleidsplan Sociaal Domein (2022)
taakstelling jeugd te laten vervallen. Dat de begroting weer
– Actieplan Sociaal Domein (2019)
sluitend is, is ook deels veroorzaakt door een vanuit het actieplan
Actieplan Sociaal Domein De snel stijgende kosten binnen het sociaal domein hebben geleid tot een financieel tekort voor de gemeente Middelburg en een niet
56
gestarte succesvolle lobby voor meer geld vanuit het Rijk. Hieronder een tabel met de kosten van de Wmo en Jeugdzorg van de afgelopen jaren:
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
We zien in de Wmo de effecten terug van de maatregelen die we
zijn voornamelijk inwoners met een hoog zorggebruik en
hebben geïmplementeerd.
daarmee hoge kosten. – We hebben zorgstapelingen, waarbij inwoners van meerdere
– Normenkader voor Huishoudelijke Hulp & Huishoudelijke Zorg.
zorgaanbieders dezelfde soort hulp kregen teruggebracht.
Onze toegang bepaalt nu middels een landelijk vastgesteld
– Voor begeleiding zijn nu persoonlijke leer- of stabilisatiedoelen
model hoeveel huishoudelijke hulp een inwoner krijgt.
afgesproken met de inwoner, en de zorgaanbieder.
– Waar mogelijk worden inwoners overgezet naar de WLZ (Wet Langdurige Zorg). De inwoner krijgt dan dezelfde zorg, maar nu
Dit resulteert voor de 4 grootste Wmo producten in de volgende
betaald door het zorgkantoor in plaats van de gemeente. Dit
resultaten:
57
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Voor de Jeugdzorg zijn er geen maatregelen doorgevoerd vanuit het actieplan. Wel zien we nog een stijgende vraag in aantal jeugdigen, die gemiddeld zwaardere en langere behandelingen nodig hebben.
58
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Het beeld van 2022 vertekend enigszins omdat dit jaar het woonplaatsbeginsel is ingevoerd. Er wordt op een nieuwe manier bepaald welke gemeente verantwoordelijk is. Waar van 2015-2021 het gezag bepalend was, is nu het woonadres van de jeugdige bepalend. En waar er sprake is van jeugdhulp met verblijf, blijft de woonplaats voorafgaand aan het verblijf de verantwoordelijke gemeente. Het gaat om een andere verdeling van de kosten tussen de gemeentes. Vanuit het Rijk is het in totaal dus budgetneutraal. Voor de gemeente Middelburg zelf houdt het echter in dat we jaarlijks € 1,1 miljoen minder krijgen vanuit het Rijk voor de Jeugdzorg. De verwachte daling op basis van dit woonplaatsbeginsel is echter € 1,4 miljoen.
59
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Waar de jeugdkosten dus een kleine daling laten zien (2021 is gecorrigeerd voor de buitengewone kosten), betekent het
Middelburgs Model
ingevoerde woonplaatsbeginsel dat de jeugdzorg kosten eigenlijk
Het jaar 2022 stond in het teken van de implementatie van het
zijn gestegen met € 1,2 miljoen. Vanuit het Rijk zijn er wel
Middelburgs Model. De ontwikkeling en uitvoering van de
eenmalige extra jeugdgelden aan de gemeente verstrekt die zijn
verschillende projecten is goed verlopen. Vrijwel alle projecten in
ingezet om de taakstelling op de Jeugdzorg in te vullen.
het programma zijn in 2022 in de fase van implementatie en uitvoering gebracht. Zo werd onder andere: – de communicatiecampagne ‘Meedenkers’ uitgevoerd om de bekendheid van de onafhankelijke cliëntondersteuning te verbeteren. – gestart met de voorbereidingen voor de implementatie van het community platform ‘Mijn buurtje’. – werd met het project ‘Versterken algemene voorzieningen’ nieuwe richting en juridische grondslag gegeven aan een goed functionerend aanbod aan preventieve en lichte vormen van hulp en ondersteuning; – werd de samenwerking met huisartsen versterkt door het uitvoeren van de aanpak ‘Welzijn op Recept’. In de stand van zaken memo’s aan de raad van juli en december 2022 is voor alle projecten de voortgang terug te vinden. In 2022 is een intensief ontwikkeltraject doorlopen met Maatschappelijk Werk Walcheren en Welzijn Middelburg ter voorbereiding op het sociaal team. Dit heeft onder andere
60
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
geresulteerd in een samenwerkingsovereenkomst tussen beide organisaties, en het voorgenomen besluit om met ingang van 2024 samen verder te gaan als 1 nieuwe stichting voor de
Opvang Oekraïners Als gevolg van het uitbreken van de oorlog in Oekraïne heeft de
uitvoering van het sociaal team. Werken volgens een nieuw
staatssecretaris van Justitie en Veiligheid begin maart 2022 de
dienstverleningsconcept sociaal team is vertraagd van 1 januari
Veiligheidsregio’s gevraagd om 2.000 plekken crisis noodopvang
2023 naar 1 mei 2023.
per regio te organiseren voor de Oekraïense ontheemden. Eind april is een aanvullend verzoek gedaan van nog eens 1.000
Er is 1 grotere wijziging gemaakt in de planning van het
plekken per regio. Op basis van de Regeling Opvang Ontheemden
Middelburgs Model en dat betreft de nieuwe inkoop voor de Wmo.
Oekraïne is een gemeente verplicht de Oekraïense ontheemden
Nieuwe contractering was beoogd was voor juli 2023. Momenteel
op te vangen, onderwijs te bieden, leefgeld te verstrekken en te
wordt onderzocht of de gewenste kwaliteitsslag binnen het huidige
voorzien in medische zorg indien nodig.
inkoopkader gemaakt kan worden, en een nieuwe aanbesteding vooralsnog niet nodig is.
In de gemeente Middelburg worden Oekraïense ontheemden op verschillende locaties opgevangen. Er worden woningen en appartementen gehuurd van particulieren en woningbouwverenigingen, zowel in Middelburg als in Arnemuiden. Daarnaast is een woning om niet beschikbaar gesteld door een kerkgemeenschap. Het schoolgebouw Keurhove is omgebouwd naar een locatie met woon-slaapappartementen en naast het stadskantoor zijn woonunits voor bewoning door Oekraïense ontheemden geplaatst. De gemeente Middelburg vangt in deze zogenaamde gemeentelijke opvang zo’n 160 mensen op. Naast de gemeentelijke opvang verblijven nog zo’n 100 Oekraïense ontheemden in de particuliere opvang. Dat kan zijn bij mensen thuis of in een woning van de werkgever. Ter ondersteuning van de ontheemden is specifieke en incidentele subsidie verleend aan Maatschappelijk Werk Walcheren en Welzijn Middelburg en is met Orionis een Dienstverleningsovereenkomst gesloten voor begeleiding van de Oekraïners. De gemeente ontvangt per gerealiseerde opvangplek met ingang van 15 oktober 2022 € 83 per dag. Voor die tijd was dat € 100 per dag per gerealiseerde opvangplek. De werkzaamheden voor de opvang van de Oekraïense ontheemden was vanaf maart 2022 tot en met december 2022 belegd bij verschillende medewerkers als extra taak naast hun oorspronkelijke functie.
Met ingang van 1 januari 2023 is een separaat team verantwoordelijk voor de vluchtelingenopvang, waaronder de opvang van Oekraïners. Dit team is vanaf 1 november 2022 met vaste formatie ingevuld.
61
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Energietoeslag 2022 De energieprijzen zijn flink gestegen in 2022. Begin 2022 is door het Rijk voor huishoudens met een inkomen op of net boven het sociaal minimum een uitkering in het leven geroepen in de vorm van een energietoeslag. Voor het verstrekken van de energietoeslag wordt gebruik gemaakt van het instrument categoriale bijzondere bijstand. Hiervoor is bewust gekozen om de toeslag op deze manier snel te kunnen verstrekken en de uitvoeringskosten te beperken. De uitvoering van de energietoeslag wordt gedaan door Orionis Walcheren. In maart is gestart met de uitbetaling van € 200 energietoeslag aan uitkeringsgerechtigden die bij Orionis Walcheren bekend waren. Om deze groep zo snel mogelijk te ondersteunen liepen we hiermee vooruit op de wetswijziging en de richtlijnen van het Rijk. Op 26 april zijn de beleidsregels eenmalige energietoeslag voor Middelburg vastgesteld. Hierin is een inkomensgrens van 130% gesteld. Dit nadat de raad op 21 april heeft besloten om de nietbestede Tonk-middelen in te zetten om de rijksmiddelen aan te vullen. Om op deze manier de inkomensgrens op te trekken van 120% naar 130%. Vanaf mei was het voor inwoners mogelijk om de energietoeslag van, op dat moment, € 800 aan te vragen en de uitkeringsgerechtigden ontvingen een nabetaling van € 600. In juli is het richtbedrag van de energietoeslag door het Rijk verhoogd naar € 1.300.
Daarom zijn op 4 oktober de beleidsregels gewijzigd. Daarin is het bedrag opgehoogd naar € 1.300, is de aanvraagperiode verlengd naar 31 januari 2023 en worden studenten niet langer uitgesloten van de regeling. Voor november heeft ieder huishouden dat de toeslag van € 800 al had ontvangen, de nabetaling van € 500 ontvangen. Door goede communicatie, gemakkelijke aanvraagprocedure en snelle uitvoering door Orionis Walcheren is een bereik gehaald van 93%, en zijn er 3.255 energietoeslagen toegekend.
Effecten maatregelen financieel herstelplan Voor de effecten in 2022 van de maatregelen uit het financieel herstelplan verwijzen wij naar de paragraaf Bedrijfsvoering.
62
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Beleidsindicatoren nnb= indicator nog niet bekend bij CBS Beleidsindicatoren
2018
2019
2020
2021
2022
Middelburg
768,5
790,5
785,2
804,8
nnb
Nederland
777,4
794,4
795,9
805,5
nnb
Jongeren met een delict voor de Middelburg
1,0
1,0
2,0
2,0
nnb
Nederland
1,0
1,0
1,0
1,0
nnb
Middelburg
8,0
7,0
8,0
7,0
nnb
Nederland
7,0
6,0
6,0
6,0
nnb
Middelburg
67,6
69,4
69,0
70,8
71,90
Nederland
67,8
70,0
69,6
70,4
72,20
Middelburg
2,0
2,0
3,0
2,0
nnb
Nederland
2,0
2,0
2,0
2,0
nnb
Middelburg
439,2
481,0
432,1
nnb
Banen [per 1.000 inwoners van 15-64 jaar]
rechter [%] Kinderen in uitkeringsgezin [%] Netto arbeidsparticipatie [%] Werkloze jongeren [%] Personen met een bijstandsuitkering [per 10.000 inwoners]
409,7 Nederland
401,1
381,7
459,7
431,2
nnb
Middelburg
nb
69,7
89,5
69,0
89,2
Nederland
nb
196,2
202,0
133,0
197,7
Jongeren met jeugdhulp (in % van Middelburg
11,5
12,0
14,2
11,9
11,9
13,2
10,7
1,5
1,7
1,4
1,2
1,2
1,1
0,6
0,6
0,5
0,4
0,3
0,3
760,0
720,0
440,0
700,0
nb
640,0
Lopende reintegratievoorzieningen [per 10.000 inwoners van 15-64 jaar]
alle jongeren tot 18 jaar) [%]
11,6 Nederland
11,8
Jongeren met jeugdbescherming Middelburg
1,4
12,3
(in % van alle jongeren tot 18 jaar) [%] Jongeren met jeugdreclassering
1,5 Nederland
1,2
Middelburg
0,5
Nederland
0,4
Middelburg
nb
Nederland
640,0
1,2
(in % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar) [%] Cliënten met een
0,5 0,0
maatwerkarrangement Wmo [per 10.000 inwoners]
790,0 670,0
63
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Wat heeft het gekost? Sociaal domein
Begroting
Begroting 2022
Realisatie
Verschil 2022
2022
na wijziging
2022
(+ voordeel, nadeel)
Lasten 6.01.0 Samenkracht en burgerpart
4.947
7.172
7.013
159
6.02.0 Wijkteams
4.696
5.109
4.994
115
6.03.0 Inkomensregelingen
31.475
31.089
33.357
-2.269
6.04.0 Begeleide participatie
6.007
6.314
5.999
316
6.05.0 Arbeidsparticipatie
2.418
2.512
2.315
197
6.06.0 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
1.238
1.202
914
288
6.07.1 Maatwerkdienstverlening 18+
13.973
11.612
11.443
170
6.07.2 Maatwerkdienstverlening 18-
15.430
12.642
14.359
-1.718
6.08.1 Geescaleerde zorg 18+
465
497
475
22
6.08.2 Geescaleerde zorg 18-
4.713
7.134
5.449
1.685
85.362
85.284
86.319
-1.035
-821
-2.590
-3.664
1.073
0
-68
-71
3
-21.980
-18.255
-18.190
-65
Totale Lasten Baten 6.01.0 Samenkracht en burgerpart 6.02.0 Wijkteams 6.03.0 Inkomensregelingen 6.06.0 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
0
0
-4
4
6.07.1 Maatwerkdienstverlening 18+
-64
-340
-349
9
Totale Baten
-22.864
-21.254
-22.278
1.025
Totaal Sociaal domein
62.498
64.030
64.040
-10
Toelichting op het financiële resultaat (+ voordeel / -
toelichten. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere
nadeel)
afwijkingen die kleiner zijn dan € 25.000.
We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we alleen afwijkingen van € 25.000 of hoger Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
27
-
N
-
110
N
144
724
N
6.01.0 Samenkracht en burgerparticipatie Nieuwe wet inburgering Bij de najaarsbrief is een bedrag voor overheveling aangemeld. De werkelijke overheveling wijkt af van de aanmelding in de najaarsbrief. Per saldo is deze afwijking budgetneutraal. In 2022 is voor de nieuwe wet inburgering een specifieke uitkering ontvangen. Bij de najaarsbrief was nog niet bekend welke en hoeveel lasten onder deze specifieke uitkering verantwoord konden worden en derhalve zijn de baten toen niet in de begroting opgenomen. Vluchtelingenopvang Oekraïne Vooraf was het niet mogelijk om een inschatting te maken van de lasten. Daarnaast was lange tijd onduidelijkheid over de hoogte van de vergoeding vanuit het Rijk. Dit is pas in oktober definitief bekend gemaakt.
64
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
-178
178
N
44
-
N
-
33
N
-
29
N
110
-
N
200
-200
N
-50
127
N
-136
-
N
Noodopvang asielzoekers Bij de noodopvang in de oude Marinekazerne in Vlissingen is afgesproken dat Middelburg het personeel zou regelen. Deze kosten worden verhaald op het COA. Coronasteun Welzijn Vanuit voorgaande jaren zijn middelen voor de coronasteun welzijn gereserveerd in de reserve. Bij de najaarsbrief is een inschatting gemaakt van de besteding in 2022. Uiteindelijk zijn een aantal iniatieven doorgeschoven naar 2023. Het resterende budget blijft beschikbaar in de reserve. Eigen bijdrage wmo vervoer De baten van de eigen bijdrage wmo vervoer zijn te laag ingeschat bij de bestuursrapportage, omdat er onvoldoende rekening is gehouden met het seizoenspatroon. Wijkcentra Er zijn meer inkomsten uit verhuur geweest in 2022 van het wijkcentrum Het Palet aan de JvReigerberstraat 2.
6.02.0 Wijkteams Inkooporganisatie Jeugd Conform de BBV worden lasten en baten van de gemeente binnen de wettelijk voorgeschreven taakvelden verantwoord. Conform de opgave van Inkooporganisatie Jeugdzorg Zeeland zijn deze in de jaarrekening verwerkt. Per saldo is er op de jeugdkosten een afwijking van een voordeel van € 76.000. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat het saldo van de afrekening 2021 niet in de najaarsbrief is verwerkt.
6.03.0 Inkomensregelingen TOZO De definitieve TOZO uitkeringen aan ondernemers zijn vastgesteld. Deze vaststellingen hebben geleid tot terugbetalingen en deze zullen doorbetaald moeten worden aan het Rijk. Specifieke uitkering toeslagenproblematiek Deze vergoeding is in de jaarrekening 2021 vanuit voorzichtigheidsprincipe niet opgenomen, omdat er vanuit is gegaan dat er sprake was van een landelijk budgetplafond. Uit de tussentijdse vaststelling (november 2022) is gebleken dat er geen sprake meer is van een budgetplafond. Daarnaast voert de gemeenschappelijke regeling Orionis de regeling kwijtschelden publieke schulden uit en ontvangen we jaarlijks achteraf een opgaaf van de lasten. GR Orionis Bedrijfsvoering De werkelijke lasten zijn op basis van de concept jaarrekening van Orionis hoger dan ingeschat bij de 3e en 4e begrotingswijziging. GR Orionis Buig
65
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
-383
-
N
-2264
-
N
357
-
N
316
0
N
197
-
N
261
-
N
28
-
J
-177
-
N
171
-
N
Na de 3e en 4e begrotingswijziging 2022 is het definitieve buigbudget vastgesteld door het Rijk. Op Walchers niveau heeft dit geleid tot een nadeel van circa 650.000. Het aandeel van Middelburg is circa 40%. Daarnaast wijkt de definitieve afrekening van de bijstandslasten af van de laatste begrotingswijziging. Energietoeslag Bij de najaarsbrief is een bedrag voor overheveling aangemeld. De werkelijke overheveling wijkt af van de aanmelding in de najaarsbrief. Per saldo is deze afwijking budgetneutraal (zie taakveld 0.10.0 mutaties reserves). Minimabeleid De realisatie van de lasten van minimabeleid is lager dan op grond van de 3e en 4e begrotingwijziging van Orionis verwacht mocht worden.
6.04.0 Begeleide participatie Wet sociale werkvoorziening (Orionis) Het resultaat van het werkleerbedrijf is minder negatief dan ingeschat bij de 4e begrotingswijziging van Orionis. 6.05.0 Arbeidsparticipatie Re-integratie en participatievoorz De inspecteur artikel 12 van de Gemeente Vlissingen heeft de 3e en 4e begrotingswijziging van Orionis op onderdelen afgekeurd. Dit leidt op dit onderdeel tot een voordeel. 6.06.0 Maatwerkvoorzieningen (WMO) Woningaanpassingen mvz imm wmo De lasten van deze post zijn afhankelijk van de aanvragen en kunnen per jaar afwijken. Hulpmiddelen mvz mat wmo Het contract voor de hulpmiddelen is in 2019 vernieuwd. Hierdoor worden nu alle hulpmiddelen binnen dit contract gehuurd en worden er geen hulpmiddelen meer aangekocht. 6.07.1 Maatwerkdienstberlening 18+ Uitvoeringsbudget actieplan sociaal domein De werkelijke lasten zijn hoger en het volledige bedrag is opgenomen uit de reserve decentralisatie en uit de algemene reserve en per saldo budgetneutraal. PGB In de afgelopen jaren is een afname te zien in het aantal aanvragen PGB, bij de bestuursrapportage zijn de lasten naar beneden bijgesteld. In het jaar 2022 zien we dat de dalende trend zicht voortzet en dit leidt tot lagere uitgaven. Vervoer mvz imm wmo
66
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
189
-
N
-1833
-
N
116
-
N
1799
-
N
De daling van de lasten zijn abusievelijk verwerkt op vervoer wmo bij de bestuursrapportage.
-113
-
J
Overig
140
24
N
Totaal
-1.035
1.025
Het aantal ritten is nog niet terug op het niveau voor de coronacrisis. Daarnaast is er een natuurlijke afloop van het aantal pashouders en is er een strengere toegang voor nieuwe pashouders. 6.07.2 Maatwerkdienstverlening 18Maatwerk Jeugd Zie de toelichting Inkooporganisatie Jeugd bij het taakveld 6.02.0 Wijkteams. PGB Jeugd In de afgelopen jaren is een afname te zien in het aantal aanvragen PGB, bij de bestuursrapportage zijn de lasten naar beneden bijgesteld. In het jaar 2022 zien we dat de dalende trend zicht voortzet en dit leidt tot lagere uitgaven.
6.08.2 Geescaleerde zorg 18Geëscaleerde zorg jeugd Zie de toelichting Inkooporganisatie Jeugd bij het taakveld 6.02.0 Wijkteams. Vervoer GGZ
67
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Volksgezondheid en milieu
hebben daarom de Nota gezondheidsbeleid Walcheren opgesteld.
Inleiding
Milieu
Volksgezondheid
grootste uitdagingen van de komende decennia. Ook de gemeente
De gemeente wil de gezondheid van de inwoners beschermen en
Middelburg levert haar bijdrage hieraan. Sterker nog, de
bevorderen. Elke inwoner moet een gelijke kans hebben op een
gemeente heeft een voorbeeldfunctie.
sociaal en/of economische status). De Walcherse gemeenten
Een duurzame en energieneutrale maatschappij is één van de
gezond leven, ook als inwoners daar zelf niet toe in staat zijn (door
Beleidskader
– Stedelijk Waterprogramma 2021-2030
Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:
Wat wilden we bereiken?
– Lokaal preventie akkoord "Samen voor een gezonder Middelburg 2021-2023" – Middelburgs model "Inhoudelijk kader transformatieproces ‘Beweging naar voren’ "
Volksgezondheid - Maatschappelijk effect Inwoners van Middelburg hebben het vermogen zich aan te passen en eigen regie te voeren op sociale, fysieke en emotionele
– Middelburgse Visie Milieu 2019-2025
uitdagingen van het dagelijks leven. Het streven is ervoor te zorgen
– Klimaatbestendige Middelburgse samenleving 2018-2050
dat alle inwoners van gemeente Middelburg gezond en gelukkig
– Afvalbeleid Middelburg na pilotfase (2020-2027)
leven. Gezondheid is meer dan ‘niet ziek zijn’. Gezondheid gaat
– Groenbeleidsplan Gemeente Middelburg 2016–2026
ook over veerkracht, over meedoen in de maatschappij.
– Klimaatadaptatiestrategie Zeeland 2021-2026 – Regionale Energiestrategie Zeeland (vastgesteld in 2021)
Doelstellingen
– Regionale Structuur Warmte Zeeland (vastgesteld in 2021)
De gezonde keuze wordt de aantrekkelijke keuze, zowel op
– Transitievisie Warmte
school/opleiding, als op werk of in de vrije tijd. Dit doen wij door
68
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
ook naar de onderliggende factoren van gezondheid te kijken,
2. Energieneutraal en klimaatadaptief in 2050
aandacht te hebben voor de meer kwetsbare inwoners en integraal
3. Minder afval en meer hergebruik van grondstoffen. Verhogen
samen te werken. Hierbij zijn 3 kernwaarden essentieel: 1. Positieve gezondheid 2. Toegankelijk voor alle inwoners 3. Samenwerken
van het scheidingspercentage van het afval
Wat hebben we bereikt? Volksgezondheid
Milieu - Maatschappelijk effect
Doelstellingen Volksgezondheid – Positieve Gezondheid
Een gezonde, duurzame, veilige samenleving en leefomgeving en
In 2021 is een Lokaal Preventie Akkoord (LPA) afgesloten “Samen
een duurzame ontwikkeling van de gemeente.
naar een gezonder Middelburg”. Het LPA heeft een looptijd van 3 jaar. Uitgangspunt is Positieve Gezondheid
Doelstellingen 1. Voorzien in de behoeften van de huidige generaties, zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties te beperken om gezond en goed te kunnen leven" Prestatie
Status
Uitvoeren werkagenda gezondheidsbeleid Lokaal preventie akkoord
Volgens plan
Samenwerken in netwerken
Volgens plan
Uitvoeren wettelijke taken Wet Publieke Gezondheid
Volgens plan
Werkagenda:
Volgens plan
Roken
Volgens plan
Alcohol
Volgens plan
Gezond gewicht
Volgens plan
Mentale gezondheid
Volgens plan
Prestatie
Status
Uitvoering geven aan de Middelburgse Visie Milieu 2019-2025 Strategisch project Klimaat(adaptatie), Energie en Circulair
Volgens plan
Uitvoering geven aan RES
Volgens plan
Transitie Visie Warmte
Volgens plan
Bevorderen duurzame elektriciteitsopwekking en infrastructuur
Volgens plan
Duurzame gemeentelijke organisatie Circulaire economie
Volgens plan
Toename energiebesparing Openbare verlichting (op weg naar 50% in 2030 t.o.v. 2013)
Volgens plan
Energieneutraal Middelburg - gemeente als voorbeeld
Volgens plan
Maatschappelijk verantwoord opdrachtgeven
Volgens plan
Uitvoering Middelburgse visie Milieu - overig Voorbereiden op Omgevingswet onderdeel Bodem.
Volgens plan
Uitvoeren Klimaatadaptatiestrategie Zeeland
Volgens plan
Uitvoeren Stedelijk water programma
Volgens plan
Klimaatbestendig maken van het openbaar groen, wegen en riolen
Volgens plan
Uitvoering Europees project Cool Towns
Volgens plan
Uitvoeren afvalbeleidsplan - bevorderen afvalscheiding
Gedeeltelijk volgens plan
69
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Prestatie
Status
Uitvoeren project Schoon Walcheren
Volgens plan
Geluidsaneringen uitvoeren/afronden.
Volgens plan
Bevorderen energieneutrale mobiliteit
Volgens plan
Milieuhandhaving Uitvoeren handhavingsprogramma
Volgens plan
Voorbereiden op Omgevingswet
Volgens plan
Keuzemogelijkheden
Volgens plan Gedeeltelijk volgens plan Niet volgens plan
Milieu
Klimaatadaptatiestrategie Zeeland vastgesteld. In december
Doelstelling - Milieu
2021 is de Transitievisie Warmte goedgekeurd.
1. Op nagenoeg alle 14 thema’s uit de Middelburgse Visie Milieu
3. De totale hoeveelheid fijn restafval, grofvuil en
2019-2025 zijn activiteiten uitgevoerd. De nadruk lag op de
verbouwingsrestafval bedroeg in 2021 148 kg per inwoner. In
thema’s energie, afval en klimaatadaptatie.
2020 was dit nog 225 kg per inwoner.
2. In 2020 is de Regionale Energiestrategie (RES 1.0) vastgesteld. In september 2021 is de Prestatie
Status
Duurzaamheidsbeleid “Op weg naar energieneutraal Middelburg” Uitvoering geven aan Klimaatakkoord en concept RES
Volgens plan
Deelnemen aan op te stellen Regionale Energiestrategie (RES)
Volgens plan
Duurzame gemeentelijke organisatie Streven naar 100% duurzame inkoop en optimaliseren duurzaam inkopen stroom
Volgens plan
Uitvoering Middelburgse visie Milieu Toename energiebesparing Openbare verlichting (op weg naar 50% in 2030)
Volgens plan
Voorbereiden op Omgevingswet onderdeel Bodem.
Gedeeltelijk volgens plan
Start uitvoering Visie Klimaatadaptatie
Volgens plan
Start uitvoering Europees project Cool Towns
Volgens plan
Klimaatbestendig maken van het openbaar groen
Volgens plan
Uitvoeren afvalbeleidsplan - bevorderen afvalscheiding
Gedeeltelijk volgens plan
Indien landelijke financiën beschikbaar komen uitvoeren project Schoon Walcheren 2019
Volgens plan
Geluidsaneringen uitvoeren/afronden.
Gedeeltelijk volgens plan
Milieuhandhaving Vergunningverlening en handhaving door Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) conform het Zeeuwse kwaliteitsniveau
Volgens plan
Uitvoeren handhavingsprogramma 2020
Volgens plan
70
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Wat hebben we ervoor gedaan?
Werkagenda
Volksgezondheid
generatie
Uitvoeren werkagenda gezondheidsbeleid
Een initiatief van JOGG (Jongeren op Gezond Gewicht) Middelburg
In 2021 is een Lokaal Preventie Akkoord (LPA) afgesloten “Samen
zet in op het gezonder én rookvrij maken van de leefomgeving.
naar een gezonder Middelburg”. Het LPA heeft een looptijd van 3
Inmiddels is op 5 V.O. (voortgezet onderwijs) locaties structureel
jaar. Uitgangspunt is Positieve Gezondheid.
aandacht voor roken, alcohol en drugs in samenwerking met
Roken: Bijdragen aan de doelstelling van de rookvrije
Emergis Preventie. 7 sportverenigingen zijn rookvrij, 30 Positieve gezondheid: een brede blik op gezondheid
speelplekken hebben een rookvrije inrichting om roken te
Als uitwerking op het Lokaal preventie akkoord "Samen naar een
ontmoedigen. 4 binnenlocaties, een kinderboerderij, het
gezonder Middelburg 2021-2023" kijken we met een brede blik
Cruyffcourt en 2 kinderopvanglocatie zijn rookvrij én geeft zijn
naar gezondheid. Positieve Gezondheid is het concept dat wij
personeel training om zowel de rol van de ouders te belichten en
volgen. Hierin wordt gezondheid uitgelegd in zes dimensies:
ook een Rookvrije werkplek te zijn voor nieuwe medewerkers
1. lichaamsfuncties
en/of stagiaires. Het Stadskantoor is rookvrij ingericht, mede om
2. mentaal welbevinden
het goede voorbeeld uit te stralen. Daarnaast is aansluiting vanuit
3. zingeving
JOGG bij de Coalitie Kansrijke Start Middelburg om roken voor,
4. kwaliteit van leven
tijdens en na de zwangerschap terug te laten dringen en is vanuit
5. meedoen
die hoedanigheid aansluiting bij het Kringoverleg Verloskundigen.
6. dagelijks functioneren Met die bredere benadering draag je bij aan het vermogen van
Alcohol: Het gebruik van alcohol tegengaan
mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in
Door de inzet van JOGG TeamFit wordt het thema ‘Verantwoord
het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te
Alcoholbeleid’ onder de aandacht gebracht in de sportomgeving.
voeren. Hierbij ligt een duidelijke link naar het programma Sociaal
Samen met Emergis preventie is er structureel aandacht om het
Domein. Vroegsignalering en het versterken van de samenwerking
gebruik van alcohol tegen te gaan. Inmiddels is het terugdringen
tussen het medisch en sociaal domein is hierbij essentieel.
van alcoholgebruik opgenomen in de jaarplannen van 5 V.O. locaties. De NIX 18- campagne is onder de aandacht gebracht bij
Toegankelijk voor alle inwoners
6 sportverenigingen middels een bezoek van JOGG TeamFit en
Gezondheidsverschillen tussen bevolkingsgroepen zijn in
Emergis preventie. Het aantal watertappunten op openbare
Nederland groot. Ook in Middelburg. Mensen met een lage
locaties is uitgebreid. Er zijn gesprekken gaan de met de
opleiding en laag inkomen zijn in onze samenleving veel slechter
Vereniging Ondernemers Middelburg (VOM) op dit thema.
af. Ze roken meer, hebben vaker overgewicht, bewegen te weinig en eten ongezonder. De gezondheidsproblemen staan vaak niet
Naast de lokale aandacht voor het terugdringen van
op zichzelf, maar maken onderdeel uit van bredere problematiek.
alcoholgebruik wordt er Zeeuws ingezet om het alcohol gebruik
We richten onze acties op alle inwoners.
terug te dringen met de aanpak “Laat ze niet verzuipen”. (LZNV) Dit is een samenwerking tussen alle Zeeuwse gemeenten, GGD
Samenwerken in wijknetwerken
Zeeland, Emergis Preventie, Politie Zeeland-West-Brabant en
Integrale aanpak vraagt om samenwerken. Om het zelf
andere maatschappelijke partners. Zij zetten landelijke
organiserend vermogen van inwoners beter te benutten. En om
campagnes uit als: “Zien drinken , doet drinken”, de “Ik pas
de samenwerkingsverbanden te verbeteren worden in Middelburg
campagne” en “NIX 18”.
wijknetwerken ontwikkeld. De wijknetwerken bestaan uit vrijwillige en professionele partijen in het voorliggend veld en anderen die in
Gezond gewicht
de wijk een signalerende rol spelen.
Vanuit de ‘Gezonde School” aanpak is hier aandacht voor middels het thema voeding en bewegen & sport. Inmiddels hebben 9 basisscholen het certificaat “Gezonde School”. Vanuit de JOGGaanpak wordt de doelgroep 0-19 jaar bereikt. De indirecte
71
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
doelgroep zijn ook volwassenen omdat dit onderdeel is van de
De thema’s eenzaamheid, mentaal welbevinden en participatie
‘omgevingen’ rondom de directe doelgroep. Daarnaast inzet vanuit
komen vaak terug. Vanuit de welzijnscoach worden mensen vooral
JOGG Teamfit op dit thema. Er is een samenwerking met Cool2Bfit,
in contact gebracht met informele organisaties, dagactiviteiten en
een programma voor kinderen met overgewicht in de leeftijd van
geholpen bij het opdoen van contacten. In mindere mate wordt
8-13 jaar.
doorverwezen naar professionele hulpverlening zoals maatschappelijk werk en TIM. Op 1 december 2022 heeft de
Vanuit het Lokaal Preventie Akkoord (LPA) is in 2022 het project
officiële afsluiting van de pilot plaatsgevonden, om vervolgens
Heldhaftig Fit gefinancierd. Dit is een multidisciplinair
de voorbereidingen te starten met de uitrol van Welzijn op Recept
leefstijlprogramma voor jongeren met overgewicht van 13 tot 18
naar de overige Middelburgse huisartsenpraktijken.
jaar oud. Er wordt onder andere samengewerkt met kinderfysiotherapeuten, diëtisten, gedragsdeskundigen,
Kansrijke Start
buurtsportcoaches, GGD- jeugdartsen/verpleegkundigen en
Kansrijke start is een project wat ook de samenwerking tussen
scholen.
het medisch en sociaal domein stimuleert én de mentale gezondheid ten goede komt. De eerste 1.000 dagen zijn cruciaal
Mede vanuit het LPA zijn meerdere watertappunten bij scholen en
voor een goede start. Met het landelijk actieprogramma Kansrijke
sportclubs gerealiseerd, om “water drinken is de norm” nog meer
Start wordt geïnvesteerd in de best mogelijke start en een
kracht bij te zetten. Er wordt veel aandacht gegeven aan het thema
optimale kans op een goede toekomst voor zoveel mogelijk
“gezonde schoolkantines”. Eén V.O. locatie heeft inmiddels dit
kinderen. De gezondheid voor, tijdens en na de geboorte blijkt
certificaat, andere locaties zijn aanstaande.
een belangrijke voorspeller van zowel fysieke als mentale
Voor de doelgroep > 18 jaar is geïnvesteerd in het gecombineerde
Kansrijke Start sinds een jaar gevormd. Er zijn gezamenlijke
leefstijlprogramma COOL. Mensen met overgewicht en
ambities en doelen geformuleerd voor de komende jaren. Er zijn
lichamelijke klachten krijgen vanuit de huisarts een verwijzing voor
in 2022 4 werkgroepen actief geweest:
problemen op latere leeftijd. In Middelburg is een lokale coalitie
dit programma. Een leefstijlcoach gaat aan de slag voor een
1. Werkgroep “Zwangeren in kwetsbare situaties”
gedragsverandering in leefstijl om vervolgens diegene te
2. Werkgroep “Anderstaligen”
begeleiden naar lokaal beweegaanbod.
3. Werkgroep “Samenwerking-vroegsignalering” 4. Werkgroep “Samenwerking-duidelijkheid in wie wat doet”.
Mentale gezondheid Mentale gezondheid is een breed onderwerp dat invloed heeft op
De coalitie Kansrijke start groeit, tijdens de coalitiebijeenkomst
alle andere thema’s.
van 22 november 2022 waren er ruim 40 partners betrokken ten opzichte van zo’n 25 in 2021. Het netwerk bestaat nu o.a. uit de
Welzijn op Recept
GGD, MWW, Welzijn Middelburg, Orionis, het ADRZ, Mijn
25 oktober 2021 is officieel gestart met Welzijn op Recept in
Verloskundige Praktijk, NOVA verloskundigen, Walchers Wonder,
Middelburg middels een pilot van 1 jaar. In oktober en november
Provinciale Kraamzorg, Veilig thuis, Homestart, Nu Niet Zwanger,
2022 waren de eindevaluaties bij de 4 betrokken
JOGG, ZHCO/Periscaldis, Scalda, Emerigs Preventie, Zorgstroom,
huisartsenpraktijken. Belangrijkste uitkomsten daarvan zijn dat
Meldpunt Schuldhulpverlening, Stichting Samen Oplopen, Het
het project een belangrijke bijdrage levert aan het doel om de
Aandachtshuis en TIM. Ook ervaringsdeskundigen zijn
samenwerking met huisartsen te versterken. Dit blijkt uit:
aangehaakt. Uit de bijeenkomst bleek wederom de betrokkenheid
– het enthousiasme van de betrokken huisartsen over het project
en meerwaarde die partners zien in dit netwerk. In 2022 is vooral
– het relatief hoge aantal (62) verwijzingen dat huisartsen in het
gekeken naar het inzichtelijk krijgen van verbetermogelijkheden.
afgelopen jaar hebben gedaan naar de welzijnscoaches – de door de huisartsen gesignaleerde eerste effecten op hun patiënten (patiënten die beter in hun vel en minder een beroep op de huisarts doen).
72
Hieruit zijn verschillende initiatieven voortgekomen waarvan sommigen al gestart zijn en anderen in 2023 tot uitvoering worden gebracht.
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Inzet POH-J (praktijkondersteuner huisarts) (GGZ)
totaal zijn er 9 multidisciplinaire coachingstrajecten gestart in
In het eerste kwartaal van 2021 is besloten om de inzet POH-
2022.
(J)GGZ te versterken middels het financieren van 1 extra formatieplaats POH Jeugd. Door krapte op de arbeidsmarkt heeft
Baby-Ouder interventie (project vanuit LPA-2022)
het invullen van deze fte vertraging opgelopen. Uiteindelijk is de
Kinderen van ouders met psychische problemen lopen een hoger
POH-(J) GGZ in augustus 2022 gestart.
risico op het ontwikkelen van psychische problemen. Leeftijd blijkt hierbij een van de belangrijkste risicofactoren te zijn. Hoe jonger
Samen Oplopen
het kind dat wordt geconfronteerd met de ziekte van de ouder, hoe
Samen Oplopen (mede gefinancierd vanuit het LPA) bevordert de
groter de kans op het ontwikkelen van ernstige psychische
positieve gezondheid. Het wordt uitgevoerd door Welzijn
problemen. Ook de ouder-kind interactie is een belangrijke
Middelburg. En heti is vernieuwend en geeft duurzame contacten
risicofactor. Als de kwaliteit hiervan laag is, kan dit leiden tot een
tussen inwoners die hun leven goed op orde hebben en de
onveilige hechtingsrelatie met als gevolg een verhoogd risico op
kwetsbare gezinnen en jongeren. De 2 coördinatoren van Welzijn
problemen bij het kind. Met deze extra interventie van
Middelburg zijn getraind. Zij trainen vervolgens de vrijwilligers en
EmergisPreventie worden jonge ouders met een hoger risico op
koppelen deze aan gezinnen. In totaal hebben zich in 2022 56
psychische problemen begeleid. Het doel van de baby-ouder
mensen gemeld met interesse om vrijwilliger te worden bij Samen
interventie is ervoor zorgen dat de ouder een goede band krijgt
Oplopen. Daarvan zijn er daadwerkelijk 5 vrijwilliger geworden en
met zijn/haar baby en met meer zelfvertrouwen ouder kan zijn.
zijn gekoppeld aan een gezin. De vrijwilligers zijn enthousiast. Ze
Afgelopen jaar is er veel geïnvesteerd in het leggen van
voelen zingeving door te steunen en ze zien gezinnen opknappen,
samenwerkingen met bijvoorbeeld TIM en is casuïstiek opgepakt.
stappen maken en ontspannen. Eenzaamheid Impuls Mentale Gezondheid door het Stadsklooster
In Middelburg is relatief veel eenzaamheid onder volwassenen/
Sympelhuys (project vanuit het LPA-2022)
ouderen. Ongeveer 45% voelt zich namelijk wel eens eenzaam.
13 mei 2022 werd officieel het Stadsklooster Sympelhyus
Onder jongeren speelt eenzaamheid ook een rol. Dit komt vaak
geopend. Een plek voorontmoeting, stilte en bezinning, welke
door een gebrek aan ‘echte’ contacten en door het vele gebruik
laagdrempelig is. Daarnaast wordt gewerkt aan het aanbieden van
van sociale media. Dit wordt nog niet altijd gesignaleerd en
maaltijden voor minder daadkrachtigen in onze gemeente.
opgepakt. Inwoners komen bij de huisarts met klachten als vermoeidheid, pijn in de nek, maar ook stress, angst en
Vitale jonge ouders (project vanuit het LPA-2022)
somberheid. Vaak spelen onderliggende sociaal maatschappelijke
Een project van het Aandachtshuis en Biessonder om de expertise
problemen een rol. Denk aan het overlijden van een partner, verlies
op Eenzaamheid te vergroten met deskundigheidsbevordering.
van werk of eenzaamheid. Wij willen zorgen dat dit soort klachten
Eenzaamheid is een item dat vaak gekoppeld wordt aan ouderen,
eerder gesignaleerd en opgepakt worden via een sterkere
maar met dit project wordt extra aandacht gegeven aan de nieuwe
verbinding van het sociaal met het medisch domein. Middelburg
doelgroep; jonge ouders. Jeugdverpleegkundigen van de GGD,
doet mee met het project 'samen tegen eenzaamheid’.
maar ook partners van Maatschappelijk Werk Walcheren en Welzijn Middelburg zijn hierop getraind.
Stress onder jongeren Onder jongeren is een toename van ervaren stress te zien. Ook
Burnout preventie (project vanuit het LPA-2022)
ervaren de jongeren in Middelburg meer stress dan jongeren
Het doel is inwoners van Middelburg begeleiden bij hun mentale en
elders in het land. Sociale media doen soms vermoeden dat elke
fysieke gezondheid met een multidisciplinaire aanpak (coaching en
dag een fantastisch dag hoort te zijn. Wij zullen meer aandacht
osteopathie). In 12 weken (in plaats van gemiddeld 9 maanden)
creëren voor leren praten over gevoelens en leren wat normaal is.
kunnen mensen weer terug de maatschappij in keren en/of weer
Daarbij vinden we het belangrijk om te leren herkennen wanneer
terugkeren naar de werkvloeren. Huisartsen, welzijnscoaches en
het niet goed is, en behoeften aan te geven. Bovendien zullen we
praktijk ondersteuners zijn enthousiast in deze samenwerking. In
achterhalen wat ouders daarin nodig hebben en daarin ondersteunen.
73
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Reguliere inzet van Emergis-preventie op:
Gezonde Leefomgeving
– (V)echtscheidingen en gevolgen
Er zijn inmiddels 22 watertappunten gerealiseerd.
– Kinderen van ouders met psychische problemen (KOPP),
(www.drinkwaterkaart.nl). Dit thema heeft aandacht via de
kinderen van ouders met een verslaving (KVO) – Psychosociale problematiek binnen eigen netwerk – Eenzaamheid en Depressie – Kwetsbaarheid / grensoverschrijdend gedrag
74
Gezonde School en de thema’s 1 t/m 4 van de werkagenda leveren tevens een bijdrage aan de gezonde leefomgeving.
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Uitvoeren wettelijke taken WPG
gebouwde omgeving, mobiliteit, de bedrijven, de eigen organisatie
Tevens heeft de gemeente een aantal wettelijke taken vanuit de
en de opwekking van duurzame energie heeft de gemeente veel
Wet publieke gezondheid (WPG). Deze taken heeft de gemeente
taken en verantwoordelijkheden. De aanpak vindt plaats per
Middelburg grotendeels belegd bij de GGD Zeeland.
thema.
De GGD heeft hun taken, na een periode crisisorganisatie geweest
In 2022 heeft de gemeenteraad besloten dat Circulariteit aan
te zijn, grotendeels weer op kunnen pakken. Deze zijn wel onder
het Strategisch project Klimaat en Energie moet worden
druk komen te staan vanwege arbeidskrapte, bezuinigingen en dat
toegevoegd. Verder is besloten om een actieplan voor de periode
wat er nodig is om de publieke gezondheid op peil te houden
tot 2030 op te stellen met acties die gezamenlijk ervoor zorgen
(insteken op preventie). Dit alles heeft geresulteerd in forse
dat de doelstellingen voor 2030 worden behaald (o.a. 50% CO2
begrotingswijziging per 1 januari 2023.
reductie t.o.v. 1990).
Het Prenataal Huisbezoek is vanaf 1 juli 2022 toegevoegd aan
Ook is ingezet op communicatie en bewustwording over duurzaam
het Basis Taken Pakket JGZ. Het programma ‘Nu Niet Zwanger” is
wonen. Er is een communicatieplan opgesteld. Dit omvat onder
geborgd. Kortdurende Videohometraining en het 18 maanden
andere paginagrote advertenties in De Bode, begin 2022, en het
huisbezoek worden ingekocht als Aanvullende Dienst JGZ. Deze
promoten van ons energieloket Duurzaam Bouwloket via onder
extra diensten worden ingekocht om preventie en vroegsignalering
andere social media en de wijk- en dorpstafels. Zeeuws-breed
te bevorderen.
worden vanuit de RES campagnes opgezet. De overeenkomst met Energiek Zeeland is niet verlengd, maar inwoners kunnen nog
Milieu
steeds gebruik maken van het advies aan huis via Zeeuwind.
Uitvoering geven aan de Middelburgse Visie Milieu 2019-2025
In 2022 is samen met andere Zeeuwse gemeenten aanspraak
“Duurzaamheid” loopt door alle portefeuilles en beleidsvelden
gemaakt op de bijdrage vanuit het Nationaal Isolatieprogramma.
heen. De meest effectieve manier is integraal meenemen, waarbij
Hiervoor zijn gezamenlijke acties ontwikkeld die in 2023 in alle
in voorstellen de bijdrage aan het behalen van de doelstellingen
gemeenten worden uitgevoerd en inwoners moeten ontzorgen en
op duurzaamheid wordt meegenomen.
tegemoetkomen aan het verduurzamen van hun woningen.
Thema - Klimaat en Energie - gedeelde opgave
Kantoren zijn vanaf 2023 verplicht een label C te hebben. Via het
Klimaat en Energie is één van de vier gedeelde opgaven van
Zeeuws Energie Akkoord hebben de Zeeuwse gemeenten
college en gemeenteraad.
gezamenlijk een actie opgezet om kantoren hierover te informeren
Het doel is om in 2050 volledig energieneutraal te zijn en te streven
en de stand van zaken geïnventariseerd. Na de inventarisatie zijn
naar een duurzaam gebouwde omgeving. Een omgeving die
er nog ca. 20 kantoren die (mogelijk) niet voldoen. Vervolgacties
voorziet in de huidige behoefte, maar ook (economische) waarde
volgen in 2023.
heeft in de toekomst. De monumenten in Nederland vormen samen ca. circa 2% van In het nationaal Klimaatakkoord (KA) staat hoe we in Nederland
het totaal aantal gebouwen. In de gemeente Middelburg is dat circa
de mondiale klimaatafspraken van Parijs vertalen naar beleid en
4%. Dat lijkt relatief weinig. Toch is het belangrijk dat ook
uitvoering. Zeeland draagt, net als de andere Nederlandse regio’s,
monumenten worden verduurzaamd. Ze bepalen immers in grote
zijn steentje bij aan het Klimaatakkoord. Zeeland is als gehele
mate het karakter van onze dorpen en (binnen-)steden, en om ze
provincie één van de 30 RES-regio’s. De RES 1.0 (Regionale
te behouden en door te kunnen geven aan toekomstige generaties
Energie Strategie) voor Zeeland is eind 2020 vastgesteld door
moeten we ze toekomstbestendig maken. Het verduurzamen van
de raad en wordt elke twee jaar herijkt. In 2022 is gestart met
monumenten en het beschermen van de monumentale waarden is
de RES 2.0. Zowel het Klimaatakkoord als de RES geven de
een complexe opgave. Het eerder ontwikkelde Duurzaam
richting en wettelijke verplichtingen aan om in 2050 CO2 neutraal
Monumentenpaspoort vormde het uitgangspunt voor de pilot met
te zijn. Met name op het gebied van de verduurzaming van de
een DuMo-coach die in 2022 is afgerond. De uitkomsten van deze
75
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
pilot worden meegenomen bij de evaluatie van de Nota Ruimtelijke
aangeven op welke manier de wijken van het aardgas af gaan. Dit
Kwaliteit. In 2022 is al het afwegingskader voor zonnepanelen
is voor een groot deel gezamenlijk met de andere Zeeuwse
binnen de beschermde stadsgezichten aangepast zodat op
gemeenten opgepakt. In 2022 zijn diverse pilots en acties
locaties waar het beschermingsbelang van het stadsgezicht niet
opgezet. Met de ervaringen van deze pilots en acties zullen
wordt geschaad plaatsing van zonnepanelen toch toegestaan kan
(wijk)uitvoeringsplannen worden opgesteld. Dit om samen de
worden.
concrete stappen richting aardgasvrij te bepalen.
In de Nota Ruimtelijke Kwaliteit willen we aansluiten bij de
Het Europese project SHIFFT richt zich hier ook op. Onderzocht
verduurzamingsrichtlijnen van de Stichting Erkende
wordt of door middel van co-creatie stappen gezet kunnen worden
Restauratiekwaliteit Monumentenzorg (ERM). De ERM beheert de
in de route naar een aardgasvrije woonomgeving. Daarnaast wordt
beoordelings- en uitvoeringsrichtlijnen zoals die worden
sportcomplex De Blikken in Arnemuiden verduurzaamd en
vastgesteld door het Centraal College van Deskundigen
aardgasvrij gemaakt. Ook de proeftuin “aardgasvrije wijken” in
Restauratiekwaliteit. Hierdoor verschaffen we niet alleen een
Dauwendaele sluit hierbij aan. Deze proeftuin is om een deel van
professionele kennisbron en duidelijkheid aan eigenaren maar blijft
de wijk van een warmtenet met restwarmte te voorzien. De raad
dit onderdeel van de nota ook actueel en borgen we dat
heeft in februari 2022 haar goedkeuring gegeven om het
verduurzamingsmaatregelen op een bij het monument passende
onderzoek naar de haalbaarheid en de uitwerking van het
manier worden uitgevoerd.
warmtenet voort te zetten. In november 2022 is een drukbezochte warmtemarkt georganiseerd om inwoners van Dauwendaele te
We nemen actief deel aan de werkgroep Duurzaamheid van de
informeren over het warmtenet en over maatregelen die men nu
Federatie Grote Monumentengemeenten die onder meer als
al (en sowieso) kan nemen om energie te besparen.
klankbord fungeert voor de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Verder worden in regionaal verband startprojecten uitgevoerd die
Om snel te beginnen met de uitvoering van de warmtetransitie zijn
in de RES zijn benoemd. Middelburg is trekker van o.a. de Proeftuin
twee externe partijen ingeschakeld die inwoners op verschillende
Aardgasvrije Wijken en duurzaamheidsscans voor bedrijven. En we
manieren aanzetten tot verduurzaming van hun woningen: Winst
zijn betrokken bij o.a. het project voor het verduurzamen van VVE’s
uit je woning en Buurkracht. Hun methodes worden uitgetest en
(VVE=Vereniging Van Eigenaren), waarvoor een
de ervaringen en resultaten zijn gedeeld met andere Zeeuwse
aanmoedigingsbudget voor de eerste stappen (voor advies en
gemeenten. We hebben als eerste gemeente in Zeeland een
bijeenkomsten) beschikbaar is gemaakt.
collectieve inkoopactie opgezet met Winst uit je woning, waarbij ruim 12.000 woningeigenaren zijn aangeschreven met het aanbod
In 2022 is de Oostkerk verduurzaamd en kreeg de entree van de
om duurzame maatregelen aan te schaffen. Dit werd over het
Schouwburg verticale zonnepanelen in de vorm van
algemeen positief ontvangen en de respons op de brieven was
“toneelgordijnen” langs de entree.
hoog. De acties met zowel Buurkracht als Winst uit je woning lopen nog door in 2023.
Transitie Visie Warmte Als het gaat om de verduurzaming van de gebouwde omgeving is vooral de Transitie Visie Warmte (TVW) belangrijk. Hierin wordt
76
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Duurzame elektriciteitsopwekking en infrastructuur
wordt ingezet op samenwerking met de HZ University of Applied
– Voor het opwekken van duurzame energie wordt in eerste
Sciences.
instantie ingezet op zonne-energie op daken. In 2021 en 2022 zijn daarom alle eigenaren/gebruikers van grote daken
Thema - Duurzame gemeentelijke organisatie