23-070 Bijlage 1. Jaarstukken 2022
Tekst van het document
aangeschreven. In totaal gaat het om ongeveer 800 brieven.
Energiebesparing Openbare Verlichting
De bedrijven konden zich aanmelden bij het loket en krijgen
De landelijke doelstelling is een besparing van 50% in 2030 ten
gratis advies over opwekken van zonne-energie op hun gebouw.
opzichte van 2013. Bij regulier onderhoud wordt het
Er wordt gekeken naar de constructie, subsidies,
energieverbruik verder teruggebracht via investeringen die binnen
aansluitmogelijkheden en dergelijke. Het geheel leidt tot een
de levensduur terug te verdienen zijn. Volgens het ‘Fit for 55’ –
onafhankelijk advies. In totaal hebben 63 bedrijven zich
pakket van de Europese Commissie moet de uitstoot van
aangemeld voor advies. Hoeveel bedrijven er uiteindelijk
broeikasgassen in 2030 met 55% omlaag ten opzichte van het
overgaan tot aanschaf is (nog) niet bekend.
niveau van 1990. Inmiddels heeft de gemeente Middelburg ten
– Voor kleine windturbines is in 2022 volop onderzoek gedaan, overleg gepleegd en in 2023 hopen we met een voorstel te
opzichte van 1994 58,8 % energie bespaard voor openbare verlichting. Hiermee is al voldaan aan de doelstelling ‘Fit for 55’.
kunnen komen, hoe om te gaan met kleine windturbines. Hierbij
77
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Energieneutraal Middelburg – Gemeente als voorbeeld
planning voor de dan volgende 10 jaar voorgesteld aan het
De gemeente kan naast het faciliteren en stimuleren vooral een rol
college.
spelen door het goede voorbeeld te zijn. Bij uitvoering werkzaamheden vanuit gebouwbeheerplan worden
Circulaire economie - Gemeente als voorbeeld
energiebesparende maatregelen zoveel mogelijk meegenomen.
In 2022 zijn alle Zeeuwse college’s akkoord gegaan met de
Waar van toepassing wordt onderzocht of bij de uitvoering een
aanpak. Er is besloten samen met alle Zeeuwse gemeenten
combinatie mogelijk is met Europese projecten.
gezamenlijk beleid op te gaan stellen voor circulaire economie en een uitvoeringsagenda. De verwachting is dat het conceptbeleid
In 2022 is gewerkt aan de Verduurzamingsstrategie en
medio 2023 gereed is.
bijbehorende Routekaart voor gemeentelijk vastgoed. Deze routekaart wordt vanaf 2023 uitgevoerd. Gepland is om te starten
Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven
met het (bijna) energieneutraal maken van drie gemeentelijke
In 2022 is gestart met de voorbereiding voor deelname aan het
gebouwen. Verder wordt bij een eigen gebouw de cv-installatie
Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen
waterzijdig ingeregeld. Deze trajecten worden goed gemonitord
(MVOI) met als doel dit in 2023 te realiseren.
om de geleerde lessen bij de volgende projecten/gebouwen in de praktijk toe te passen.
Thema - Bodem De bodem is de basis voor de meeste menselijke activiteiten. Om
In de routekaart wordt aan de raad budget gevraagd en een
ontwikkelingen uit te kunnen blijven voeren is het doel de kansen
voorstel gedaan om, naast de drie pilotgebouwen, het
en kwaliteiten van de bodem duurzaam benutten.
crematorium en de gymzalen te verduurzamen. Er wordt een
Historische bodemverontreiniging (onder andere met lood)
planning voor de komende 10 jaar overlegd met het doel om in
in relatie tot volksgezondheid
2023 te voldoen aan de Provinciale doelstellingen voor wat betreft
In Middelburg komt vooral binnen de stadsveste in het centrum, in
CO2-besparing. Bij een wijziging of na 10 jaar wordt een nieuwe
de oude dorpskernen en langs de oude doorgaande wegen zoals de Noordweg historische bodemverontreiniging voor. In 2022 is
78
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
in samenwerking met de andere Walcherse en Zeeuwse
te laten voeren via het schoonwaterriool. In de prestatieafspraken
gemeenten gestart om te onderzoeken op welke manier dit
is klimaatadaptatie meegenomen.
meegenomen kan worden bij de uitvoering van de Omgevingswet. Impulsregeling Klimaatadaptatie Op een voormalige Shell locatie, Koudekerkseweg 14, zijn in 2022
Vanaf 1 januari 2021 kan de gemeente via de Impulsregeling
de opstallen gesloopt en is de bodem gesaneerd. Hierbij zijn de
klimaatadaptatie een bijdrage van het Rijk aanvragen om:
vijf ondergrondse brandstoftanks verwijderd. De vervuilde grond
– klimaatadaptieve maatregelen versneld uit te laten voeren
is afgevoerd naar ATM in Moerdijk.
– geplande ruimtelijke maatregelen uit te breiden met adaptiemaatregelen
Omgevingswet - onderdeel bodem
– nieuwe adaptatiemaatregelen op te pakken.
Vanuit het Zeeuws Platform Bodembeheer (samenwerking tussen de 13 Zeeuwse gemeenten, het Waterschap en Provincie Zeeland)
De maximale bijdrage van het Rijk is 1/3 van de totaalkosten
wordt het vervallen van de Wet Bodembescherming in de nieuwe
besteedt aan de uitvoering van klimaatadaptieve maatregelen.
Omgevingswet verder voorbereid. De bevoegdheid die nu nog bij
De klimaatadaptieve maatregelen dienen een positieve bijdrage te
de Provincie ligt, komt bij de gemeente te liggen. Vanuit de
leveren aan het verkleinen van de kans op wateroverlast, droogte
Rijksoverheid zijn er op dit moment geen specifieke financiële
en overstromingen.
middelen om deze taken vanaf inwerkingtreding Omgevingswet uit te voeren.
In 2022 zijn een aantal beheerprojecten geselecteerd die hiervoor in aanmerking komen. Dit zijn:
Thema - Water en Klimaatadaptatie
– Koninginnelaan
Stedelijk Water Programma
– Radenhove
In 2022 is in het kader van het Stedelijk Water Programma
– Arie van Driellaan
Middelburg 2021-2030 (SWP) 0,3 ha. verhard oppervlak van het gemengde rioolstelsel afgekoppeld in de Koudekerkseweg.
Thema - Klimaatbestendig groen in de Woonomgeving
Daarnaast is het riool gerenoveerd onder de Schroeweg. De
Klimaatbestendig openbaar groen draagt bij aan de
verantwoording is verder uitgewerkt in de paragraaf Onderhoud
volksgezondheid door o.a. het verminderen of voorkomen van
kapitaalgoederen bij het onderdeel riolering.
hittestress. Daarnaast kan dit openbaar groen (extra) regenwater opvangen dat niet via het riool afgevoerd hoeft worden.
Klimaatadaptatie Strategie Zeeland (KaSZ) Door klimaatverandering neemt de kans op wateroverlast, hitte,
Groene schoolpleinen
droogte en overstromingen toe. Dat levert risico’s op voor de
Dit jaar heeft Middelburg weer meegewerkt aan de Groene
economie, gezondheid en veiligheid. In het Deltaplan Ruimtelijke
Revolutie Zeeuwse Schoolpleinen. Bij basisscholen ABS
adaptatie staat hoe gemeenten, waterschappen, provincies en
Middelburg en Archipelschool De Lonneboot is een deel van het
het Rijk het proces van ruimtelijke adaptatie willen versnellen en
verharde schoolplein omgevormd tot groen. De vergroening
intensiveren. Voor de uitvoering van het Deltaplan is binnen
brengt kinderen dichter bij natuur en levert een bijdrage aan de
Zeeland een gezamenlijke uitvoeringsagenda opgesteld. De
klimaatopgaven.
gemeente Middelburg is één van de deelnemers van het Zeeuws Kernteam Klimaatadaptatie. Het Kernteam is bewaker van de
Europees project Cool Towns
uitvoering van de Klimaatadaptatiestrategie Zeeland (KasZ).
Een klimaatbestendig openbaar groen draagt bij aan de
Aanpassen aan het klimaat raakt veel facetten. Kwetsbare
hittestress. Het Europese project Cool Towns is in 2022 afgerond.
groepen zijn bijvoorbeeld extra kwetsbaar voor hitte.
Het Zusterplein is heringericht met groene parkeerplaatsen,
Woningcorporaties zullen hun woningvoorraad klimaatbestendig
enkele groenstroken en groene wanden. Aan de Kanaalweg is
volksgezondheid door o.a. het verminderen of voorkomen van
moeten maken voor hitte. Daarnaast kunnen zij hun bijdrage
4800 m2 stenen vervangen door groen. Daarnaast is een groene
leveren door regenwater van de daken ter plaatse te bergen of af
wand geplaatst aan het Stadskantoor. De gemeente Middelburg
79
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
(in samenwerking met het Waterschap Scheldestromen) geven
uitvoeringsdienst, de gemeente Goes en de Veiligheidsregio
hiermee het goede voorbeeld aan de inwoners. Extra groen
Zeeland in het projectteam.
vermindert niet alleen overlast door hitte maar ook wordt overlast door droogte of hevige neerslag voorkomen of verminderd.
Thema - Afval
Daarnaast is er in 2022 een groene wanden geplaatst bij
Uitvoering afvalbeleidsplan
Basisschool de Lonneboot in Nieuw- en Sint Joosland.
De landelijke doelen zijn: – 2020: 100 kilo restafval
Thema - Geluid en lucht
– 2020-2025: 100 kilo restafval én focus op kwaliteit
In de Middelburgse Visie Milieu is als doel gesteld dat de kwaliteit
– 2050: Nederland Circulair: zo veel mogelijk recycling
op het gebied van geluidshinder en luchtverontreiniging niet verslechterd. En waar mogelijk verbeterend gericht op een duurzame samenleving en leefomgeving.
In de loop van 2022 is een analyse en evaluatie opgesteld. Per 1 januari 2021 is Diftar ingevoerd (apart betalen voor het aanbieden van restafval). De resultaten zijn erg positief. In de loop
Op een landelijke lijst staan woningen die aan hoge geluidsniveaus
van 2022 is een analyse en evaluatie opgesteld. De hoeveelheid
door weg- en/of railverkeer worden blootgesteld. Al jaren wordt
restafval van gemiddeld 178 kilogram per inwoner in 2020 is in
aan deze lijst gewerkt door middel van het uitvoering van
2021 gezakt naar 122 kilogram per inwoner in 2021 en 115
geluidssaneringen. In 2022 is vooral gewerkt aan de projecten
kilogram per inwoner in 2022. In 2023 is Diftar voortgezet.
Poeledaeleweg en Walcherseweg. De Poelendaeleweg is afgewaardeerd naar 30 km/h.
Deze hoeveelheden zijn exclusief grofvuil en verbouwingsrestafval van de milieustraten. De hoeveelheid grofvuil en
De inwerkingtreding van de Omgevingswet in weer uitgesteld en
verbouwingsrestafval tellen mee in de ambitie. In 2021 was dit
de uitgangspunten m.b.t. de Basisgeluidsemissie (BGE) zijn
voor Middelburg nog eens 26 kilogram per inwoner. In 2022 was
gewijzigd en uitgesteld. De verwachting is nu dat de BGE pas in
dit circa 24 kilogram.
2027 moeten zijn vastgesteld voor alle gemeentelijke wegen vanaf 2500 motorvoertuigen per etmaal. De Walcherse gemeenten
Extra aanpak zwerfafval
werken zo veel mogelijk samen m.b.t. werkzaamheden die
Het project Schoon Zeeland is gericht op Natuur- en Milieueducatie
voortvloeien door inwerkingtreding Omgevingswet.
van (basis)scholieren. Het blijkt namelijk dat er een verband is tussen gerichte educatie op school en kennis, houding en gedrag
De gemeente Middelburg ondersteunt net als de andere Zeeuwse
op latere leeftijd.
gemeenten de uitvoering van het Schone Luchtakkoord van de Provincie Zeeland. Om overlast van houtstook zo veel mogelijk te
Vanuit de extra aanpak zwerfafval vragen we jaarlijks scholen
voorkomen werkt Middelburg overeenkomstig de vaste
aandacht te schenken aan educatie. De middelen waren in 2022
maatregelen voor houtstook van het Schone Lucht Akkoord.
nog beschikbaar maar in 2023 niet meer. In de Nederlandse implementatie van de SUP-Richtlijn (Single-Use Plastic) is bepaald
Thema - Externe Veiligheid
dat de vergoeding achteraf wordt betaald. De SUP-vergoeding
Er is verder gevolg gegeven aan het project externe veiligheid in
voor 2023 wordt vastgesteld (uiterlijk 1 juni 2024) en uitbetaald
het BHV-plan. Er is bij Omgevingsdienst NL een ontwikkelbudget
(uiterlijk 1 november 2024) in 2024 en is ter bekostiging van
voor nieuwe prioriteiten versterking omgevingsveiligheid
zwerfafvalkosten die in 2023 worden gemaakt. Meer informatie is
aangevraagd door de Regionale uitvoeringsdienst Zeeland. De
hier nu nog niet over bekend.
gemeente Middelburg zit samen met de Regionale
80
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Thema – Verkeer en Vervoer
In 2022 hebben we voor 24 nieuwe locaties een verkeersbesluit
Energieneutraal Middelburg – Mobiliteit
genomen. Hierbij zijn 26 laadpalen geplaatst. Er zijn 15 aanvragen
Bij mobiliteit geldt eerst inzetten op energie besparen en dan
om uiteenlopende redenen afgewezen. In 2022 zijn 18
hernieuwbare energie toepassen om de mobiliteit te
vergunningen verleend voor een verlengde private aansluiting (=
verduurzamen.
laadkabel vanuit huis naar e-auto geparkeerd op de openbare weg).
De fiets staat in het mobiliteitsbeleid op nummer één. In een (continu) participatief proces worden (gezamenlijk met
Zie voor verdere informatie over mobiliteit het programma verkeer,
maatschappelijke organisaties) fiets stimulerende en/of
vervoer en waterstaat van deze jaarrekening.
verkeersveiligheid verhogende maatregelen voorgesteld. Afhankelijk van de beschikbare financiële middelen worden deze
Thema - Bedrijven Milieuhandhaving
op korte of langere termijn uitgevoerd.
Milieuhandhaving Middelburg heeft bijna 1.200 inrichtingen (bedrijven) in de zin van
Om in 2025 in de laadbehoefte van elektrische personenauto’s en
de Wet milieubeheer (Wm). De gemeente is voor deze inrichtingen
bestelauto’s te voorzien zijn ongeveer 600 openbare laadpunten
het bevoegd gezag en heeft onder andere als taak de naleving van
nodig. In 2030 zijn ongeveer 1.700 laadpunten nodig voor deze
de milieuvoorschriften te controleren. De uitvoering van
gebruikersgroep (een laadpaal heeft meestal twee laadpunten).
vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) van de hoogste categorie inrichtingen (totaal zo’n 150 bedrijven) is ondergebracht
81
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
bij de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland (RUD). De gemeente
en veiligheid, de RUD Zeeland, politie, Belastingdienst etc. is
voert voor de 1.050 resterende milieubedrijven de VTH-taken zelf
voortgezet en vond in de gehele gemeente plaats.
uit. In voorbereiding op de Omgevingswet (Ow) is gebleken dat er
– project informatieplicht energiebesparing:
mogelijk zo’n 200 stuks extra inrichtingen (onder de Ow locatie
In 2022 zijn er bij 80% van de bedrijven op locatie een eerste
met milieubelastende activiteit) ingebracht moeten worden bij de
controle uitgevoerd. Bij 20% is reeds een hercontrole (controle
RUD.
of geconstateerde overtredingen zijn opgelost) uitgevoerd. Dit project loopt zo voortvarend dat mede hierdoor de gemeente
In 2022 zijn er door de milieutoezichthouders twee projecten
Middelburg de Energy Award 2022 heeft gekregen. Door met
uitgevoerd:
haar bedrijven en instellingen in gesprek te gaan heeft de
– project ondermijning Arnestein:
gemeente de hoogste score (landelijk) ingediende rapportages
In het vervolg op het project Arnestein (ondermijning), dat van
voor de informatieplicht energiebesparing behaald.
2018 t/m 2021 heeft geduurd, namen de toezichthouders milieu ook in 2022 deel aan ‘ondermijning’ controles. De
In 2022 heeft de gemeente 244 milieucontroles
succesvolle samenwerking met de collega’s van openbare orde
uitgevoerd: 2022
2021
4
9
– Integrale milieucontrole op locatie, in het kader van het project ondermijning Arnestein 47
22
– Aspectcontrole milieutoezicht, project informatieplicht energiebesparing
134
84
– Integrale milieucontrole op locatie
– Hercontrole project ondermijning
13
8
– Hercontrole project informatieplicht energiebesparing
32
22
– Hercontrole integrale milieucontrole
3
22
– (voornemen) Last onder dwangsom
5
1
Naast deze controles zijn er in november en december ook 2 dagdelen besteed aan een gezamenlijke actie controle illegale opslag vuurwerk in opslagloodsen/garageboxen. En in 2022 heeft de gemeente 11 milieu klachten ontvangen en behandeld die inrichting gebonden waren. Omgevingswet De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. We hebben in 2022 aandacht besteed aan onder andere: – Het in beeld brengen wat de wijzigingen van het basistakenpakket zijn. Er gaan meer activiteiten onder het basis taken pakket vallen. Dit is nog steeds in beweging. – Het inrichtingenbestand van de gemeente moet worden geactualiseerd. De definitie ‘milieu inrichting’ verdwijnt en er komen mba’s (milieu belastende activiteiten) voor in de plaats.
Effecten maatregelen financieel herstelplan Voor de effecten in 2022 van de maatregelen uit het financieel herstelplan verwijzen wij naar de paragraaf Bedrijfsvoering.
82
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Beleidsindicatoren Milieu nnb= nog niet bekend via "Waar staat je gemeente.nl" Beleidsindicatoren
2018
2019
2020
2021
2022
Middelburg
188,0
179,0
179,0
122,0
nnb
Nederland
172,0
163,0
170,0
169,0
nnb
Middelburg
13,3
23,7
32,0
nnb
nnb
Nederland
17,6
20,0
26,8
nnb
nnb
volwassenen met overgewicht % Middelburg
nb
nb
46,0
nb
nb
Nederland
nb
nb
50,8
nb
nb
nb
nb
52,5
nb
nb
Nederland
nb
nb
49,9
nb
nb
gebruik basis GGZ of POH/GGZ % Middelburg
nb
4,7
4,7
nb
nb
Nederland
nb
4,4
4,6
nb
nb
Middelburg
nb
4,6
4,3
4,4
nnb
Nederland
nb
3,4
3,4
nnb
nnb
2018
2019
2020
2021
nb
nb
49,5
nnb
Milieu Omvang huishoudelijk restafval (kg/inwoner) Hernieuwbare elektriciteit (%)
Voksgezondheid
volwassenen dat voldoende
Middelburg
beweegt %
gebruik wijkverpleging %
Volksgezondheid Beleidsindicatoren Volwassenen met overgewicht % Volwassenen dat voldoende beweegt % gebruik basis GGZ of POH en GGZ % gebruik wijkverpleging %
Middelburg Nederland
nb
nb
50,8
nnb
Middelburg
nb
nb
52,7
nnb
Nederland
nb
nb
49,9
nnb
Middelburg
4,7
4,9
nnb
nnb
Nederland
4,4
4,6
nnb
nnb
Middelburg
4,6
4,5
4,3
nnb
Nederland
3,4
3,4
3,3
nnb
83
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Wat heeft het gekost? Volksgezondheid en milieu
Begroting 2022
Begroting 2022 Realisatie 2022 na wijziging
Verschil 2022 (+ voordeel, nadeel)
Lasten 7.01.0 Volksgezondheid
2.140
2.218
2.100
118
7.02.0 Riolering
4.290
4.282
4.474
-192
7.03.0 Afval
5.258
5.288
5.597
-309
7.04.0 Milieubeheer
1.567
1.442
2.332
-890
7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria
1.478
1.579
1.680
-101
14.733
14.809
16.183
-1.374
7.02.0 Riolering
-5.776
-5.776
-5.808
32
7.03.0 Afval
-7.256
-7.392
-7.616
224
-160
-180
-666
486
-2.004
-2.027
-2.025
-2
-15.195
-15.374
-16.116
741
-463
-565
67
-632
Totale Lasten Baten
7.04.0 Milieubeheer 7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria Totale Baten Totaal Volksgezondheid en milieu
Toelichting op het financiële resultaat (+ voordeel / -
toelichten. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere
nadeel)
afwijkingen die kleiner zijn dan € 25.000.
We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we alleen afwijkingen van € 25.000 of hoger Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
7.01.0 Volksgezondheid GGD Jaarlijks wordt een bedrag ontvangen inzake BCF, dit is incidenteel en niet opgenomen in de begroting. Daarnaast is het begrotingsbedrag van de verwijsindex per abuis opgenomen in deze post. Dit is echter ook op een aparte kostenplaats opgenomen.
42
Impuls Kansrijke Start De ontvangen middelen inzake impuls kansrijke start zijn in de afgelopen jaren niet volledig benut. Bij de resultaatbestemming zal worden voorgesteld om dit budget beschikbaar te stellen in 2023 voor gerichte deskundigheidsbevordering, interventies, netwerkbijeenkomsten e.d.
47
7.02.0 Riolering De onderstaande afwijkingen die betrekking hebben op het taakveld Riolering zijn kostendekkend en budgetneutraal. Algemene lasten riolering Er is een hoger bedrag aan de voorziening rioolbeheer toegevoegd doordat investeringen zijn uitgesteld. Dit worden in 2023 ingehaald. Rioolvergunningen
84
-171
N
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
Er zijn in 2023 meer rioolvergunningen verstrekt voor het aansluiten van nieuwbouwwoningen op het riool dan waarmee in de begroting rekening was gehouden.
41
7.03.0 Afval De onderstaande afwijkingen die betrekking hebben op het taakveld Afval zijn kostendekkend en budgetneutraal. Inzameling huisvuil
43
N
Het later invullen van investeringen leidt tot een voordeel op de afschrijvingslasten. Dit voordeel wordt verrekend met de voorziening afvalstoffenheffing. Inzameling glas
-30
J
De verwerkings- en transportkosten voor de verwerking van glas zijn hoger door de economische veranderingen. Inzameling oud papier De verwerkingskosten van oud papier zijn hoger en er is meer uitbetaald aan de verenigingen doordat er meer oud papier is ingezameld. De opbrengst van oud papier is in 2022 gestegen. Dit was al bijgesteld bij de bestuursrapportage, maar de opbrengst is toch hoger dan was ingeschat.
-39
108
N
Tractie en materieel reinging De brandstof is fors duurder geworden in 2022. Om de zijladers is bedrijf te houden is veel onderhoud nodig, dit leidt tot hogere uitgaven.
-138
N
-85
N
Onderhoud ondergrondse containers Er is een extra ronde voor het schoonmaken en keuren van de ondergrondse containers uitgevoerd. Baten afvalstoffenheffing De opbrengsten van de inzamelingsmethode Diftar zijn hoger dan waar vooraf mee is gerekend en wordt toegevoegd aan de voorziening afvalstoffenheffing.
67
N
425
N
7.04.0 Milieubeheer Europese projecten (Shifft en Cool Towns) De uitgaven en inkomsten blijven binnen het projectbudget, maar wijken af van de oorspronkelijke planning. Bovendien zijn de looptijden van de projecten vanwege Covid-19 verlengd. Dit is op concernniveau budgetneutraal.
-571
Klimaat en energiebeleid De kosten zijn geboekt op het krediet aardgasvrije wijken Dauwendale. Deze kosten mogen niet over meerdere jaren worden afgeschreven en worden gedekt door de reserve Klimaatgelden. Het budget is aangemeld voor overheveling, daarna zijn er nog uitgaven geweest
-278
N
saldikostenplaatsen (63880)
-56
N
Overig
-6
7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria Begraven en cremeren Bij de begroting zijn de uren van het crematorium onjuist begroot, een voordeel is te zien op
57
85
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Omschrijving (bedragen × € 1.000) Totaal
86
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
-1.374
741
Structureel J/N
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
het realiseren van een afgewogen woningbestand, zodat er altijd een woning is die past in ieders wooncarrière. Vanuit de Woonvisie willen we ons inzetten voor een vraaggerichte benadering vanuit de markt en voorzien in goede woningen voor iedereen en op een goede locatie. De gemeente heeft daarin de regiefunctie. Zowel in de bestaande- als in de nieuwbouw. Aansluitend richt
Inleiding
het zich op het aanbieden van verschillende woonmilieus door
Het programma volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en
Betrokkenheid van bewoners is wezenlijk omdat zij in de
stedelijke vernieuwing richt zich op het planmatig inrichten van
betreffende wijk of het dorp wonen en omdat zij waardevolle kennis
de leefruimte, waarbij rekening wordt gehouden met individuele en
en ervaring hebben over de behoeften ter plaatse en mogelijke
gemeenschappelijke belangen. Ook richt het programma zich op
veranderingen daarin.
stedelijke vernieuwing en een beperkt aantal nieuwbouwprojecten.
87
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Beleidskader
Doelstellingen
Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:
aantrekkelijke woonmilieus inwoners van buiten te trekken en om
– Kwaliteitsatlas 2030 (herzien)
bewoners te behouden voor de gemeente.
– Participeren Leren en Doen (2017)
5. Het behouden van gelijke kansen in de huursector voor de
– Masterplan Mortiere (1998)
doelgroepen waaronder jongeren, senioren en gezinnen.
– Masterplan Stationsgebied (1998)
6. Voorzien in voldoende huisvesting voor (toekomstige)
– Ruimtelijk plan stedelijk gebied Walcheren (2010)
studenten.
– Woonvisie 2023-2027
7. Het verkleinen van de stap naar de koopwoningmarkt met de
– Actieplan grondbedrijf (2015)
regeling starterslening.
– Nota grondbeleid (2016)
8. Middelburg wil voor jong en oud een levensloopvriendelijke
– Vigerende bestemmingsplannen
gemeente zijn. We willen zorgen dat iedere bewoner van
Wat wilden we bereiken?
4. Middelburg ziet kans om door middel van bijzondere en
Middelburg zo lang mogelijk optimaal kan blijven functioneren in een zelfgekozen woning en woonomgeving. 9. Een kwalitatieve en energetische verbetering van de
Ruimtelijke Ordening - Maatschappelijk effect
woningvoorraad. Zowel in de huur- als koopsector.
Een stad met een gezond en evenwichtig woonklimaat, met
10. Het verduurzamen van monumenten.
passende woonruimte voor alle doelgroepen en
11. Voldoen aan de taakstelling voor het huisvesten van
leeftijdscategorieën.
statushouders.
Doelstellingen
Woonomgeving - Maatschappelijk effect:
1. Zowel kwalitatief als kwantitatief monitoren van de
Het vergroten van de betrokkenheid van de bewoners bij het reilen
woningmarkt. Dit om in te kunnen spelen op vraag en behoefte.
en zeilen in de wijk/kern waarin zij wonen.
En resulterend in vraaggericht bouwen, ontwikkelen en onderhouden.
Doelstellingen
2. Bestemmingsplannen tijdig herzien zodat (nieuw) beleid
12. Betere afstemming gemeentelijke uitvoering op behoeften
uitgevoerd kan worden.
vanuit de wijken. Met wijkgericht werken beogen we een responsievere dienstverlening. Dit wil zeggen dat de
Grondexploitatie - Maatschappelijk effect:
dienstverlening van de gemeente en partners, die is gericht op
Grondbeleid en grondexploitatie is dienstbaar aan het beleid voor
de directe leefomgeving is afgestemd op de behoeften van
wonen, werken en recreëren en is een middel om doelstellingen
bewoners en andere direct betrokkenen. Naast objectieve
op deze terreinen te realiseren.
kwaliteitsnormen, speelt de subjectieve beleving van kwaliteit volgens wijkbewoners een rol.
Doelstellingen
13. Bewoners meer betrekken bij hun directe leefomgeving (de
3. Het gaat om maatschappelijk gewenst ruimtegebruik,
buurt, straat etc.). Met wijkgericht werken beogen we meer
maatschappelijk rendement en de meest optimale prijs/
participatie van wijkbewoners.
kwaliteitsverhouding. Voor meer informatie over grondbeleid en
14. Het verbeteren van de leefbaarheid in de wijken door de
grondexploitatie wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid in
aanpak van bewonersoverlast.
deze begroting.
15. Investeren in de sociale en fysieke infrastructuur van de wijk Dauwendaele.
Wonen - Maatschappelijk effect: Aanwezigheid van voldoende woningen en verschillende woonmilieus om de huidige en toekomstige huishoudens van Middelburg te huisvesten.
88
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Wat hebben we bereikt?
software voor de Omgevingswet - het DSO - is aangeschaft en geïmplementeerd.
Ruimtelijke ordening - Maatschappelijk effect De woningcorpopraties hebben met de verduurzaming,
Grondexploitatie - Maatschappelijk effect
nieuwbouw en passend toewijzen van de woningen bijgedragen
Grondbeleid en grondexploitatie is dienstbaar aan het beleid voor
aan de realisatie van dit effect: een stad met een gezond en
wonen, werken en recreëren en is een middel om doelstellingen
evenwichtig woonklimaat, met passende woonruimte voor alle
op deze terreinen te realiseren.
doelgroepen en leeftijdscategorieën. Doelstelling 3: Het gaat om maatschappelijk gewenst Doelstelling 1: Zowel kwalitatief als kwantitatief monitoren
ruimtegebruik, maatschappelijk rendement en de meest
van de woningmarkt teneinde te kunnen inspelen op vraag
optimale prijs/kwaliteitsverhouding. Voor meer informatie
en behoefte, resulterend in vraaggericht bouwen,
over grondbeleid en grondexploitatie wordt verwezen naar
ontwikkelen en onderhouden.
de paragraaf grondbeleid in deze begroting.
De provinciale woonagenda met de 6 actielijnen is in 2021
Voor meer informatie over grondbeleid en grondexploitatie wordt
vastgesteld. De basis ligt in het KWOZ-rapport waarin mismatch
verwezen naar de paragraaf Grondbeleid in dit verslag.
tussen vraag en aanbod van woningen is uitgewerkt. Het verdiepende woningmarktonderzoek levert meer informatie per
Wonen - Maatschappelijk effect
woningsegment, zowel kwalitatief als kwantitatief. Met de
Aanwezigheid van voldoende woningen en verschillende
woningcorporaties zijn de transformatieopgaven besproken. Deze
woonmilieus om de huidige en toekomstige huishoudens van
lopen van 2023 tot 2032. In december 2022 werd de laatste hand
Middelburg te huisvesten.
gelegd aan de woondeal met de provincie Zeeland (die is ondertekend in februari 2023). De woondeal is gesloten door alle
Doelstelling 4: Middelburg ziet kans om door middel van
Zeeuwse gemeenten, de provincie Zeeland en het Rijk
bijzondere en aantrekkelijke woonmilieus inwoners van
gezamenlijk.
buiten te trekken en om bewoners te behouden voor de gemeente
Doelstelling 2: Bestemmingsplannen tijdig herzien zodat
De meest gewilde woonmilieus zijn stedelijk, randstedelijk en
(nieuw) beleid uitgevoerd kan worden
dorps. In het nieuwbouwprogramma is in deze vraag voorzien. In
De inwerkingtreding van de Omgevingswet, die gepland stond
2022 is gewerkt aan nieuwe locaties (Essenvelt, Mortiere,
voor 1 januari 2022, is verzet naar 1 januari 2024. In 2022 is
Veersepoort fase 5, Rittenburg fase 3, Sardijngeulstraat,
de participatie over de Omgevingsvisie voortgezet. Nadat eind
Zuidsingel, Sir Winston Churchilllaan, Sint Laurens, Hazenburg 2)
2021 drie mogelijke toekomstbeelden voor de Omgevingsvisie
en is advies gegeven ten aanzien van verschillende bouwplannen
Middelburg 2050 zijn gepresenteerd is daar in 2022 met allerlei
van derden. Op de volgende locaties is nieuw aanbod van koop-
stakeholders en bewoners(groepen) over gesproken. De
en huurwoningen beschikbaar gekomen: Sportlaan (Meker),
toekomstbeelden zijn ook getoetst in een (informele)
Sardijngeulstraat, Rittenburg fase 3. Woongoed Middelburg heeft
omgevingseffectrapportage. Op basis van alle informatie is het
tevens de studentenwoningen aan de Kanaalweg opgeleverd.
voorontwerp gemaakt, waarin één integrale visie met ontwikkelingenkaart is uitgewerkt. De consultatie naar aanleiding
Doelstelling 5: Het behouden van gelijke kansen in de
van het voorontwerp van de Omgevingsvisie zal leiden tot een
huursector voor de doelgroepen waaronder jongeren,
aantal aanpassingen. Die worden verwerkt in het ontwerp. Het
senioren en gezinnen
ontwerp van de Omgevingsvisie Middelburg 2050 wordt in de
Per 1 juli 2022 was de wachttijd bij Woongoed Middelburg voor
zomer van 2023 aangeboden aan de gemeenteraad.
een huurwoning gemiddeld bijna zeventien maanden, vorig jaar twee maanden korter. Dat heeft een aantal oorzaken. Zo blijven
Verder zijn er toepasbare regels opgesteld, is een begin gemaakt
ouderen steeds langer thuis wonen, waardoor er minder woningen
met juridische regels om uiteindelijk te komen tot een
vrijkomen. Verder zijn steeds meer mensen vanwege hun inkomen
Omgevingsplan als vervanging van alle bestemmingsplannen. De
afhankelijk van een sociale huurwoning. Ook voor starters is kopen
89
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
vaak te duur, waardoor ze lastiger doorstromen van een huur- naar
Voor de koopsector zijn, verschillende acties opgezet om uit te
een koopwoning.
proberen wat goed werkt. Een gezamenlijke inkoopactie via Winst uit je woning heeft aan ruim 12.000 woningeigenaren de
In 2022 zijn weer prestatieafspraken gemaakt tussen de
mogelijkheid geboden om te investeren in vloer-, spouwmuur
gemeente en de corporaties.
isolatie, zonnepanelen of een hybride warmtepomp. Via deze actie zijn 246 maatregelen uitgevoerd. Met de aanpak van Buurkracht
Doelstelling 6: Voorzien in voldoende huisvesting voor
worden er buurtteams opgericht die gewenste maatregelen gaan
(toekomstige) studenten.
onderzoeken en uitvoeren met/voor de buurt, in 2022 is begonnen
In 2022 zijn 236 woningen aan de Kanaalweg opgeleverd. Voor
in de Griffioen, in 2023 volgt Klarenbeek. Resultaten en ervaringen
het overgrote deel zijn die nu bewoond door studenten.
worden gedeeld met de andere Zeeuwse gemeenten. In 2022 is ook een bijdrage ontvangen van het Nationaal Isolatieprogramma.
Doelstelling 7: Het verkleinen van de stap naar de
Dit wordt vanaf 2023 gezamenlijk uitgevoerd.
koopwoningmarkt met de regeling starterslening. In 2022 is de regeling om in aanmerking te komen voor een
Woningeigenaren worden al enkele decennia gestimuleerd hun
starterlening verruimd. Het aantal aanvragen is daardoor ook fors
woning te verduurzamen. Daarvoor is o.a. een loket waar mensen
hoger geworden, zodat de doelstelling om per jaar twintig leningen
zowel online als telefonisch informatie kunnen krijgen over de
te verstrekken nu ook is behaald. Voor 2023 is de maximale
financiële regelingen (b.v. subsidie) en technische informatie om
koopsom door het verhogen van de NHG-grens weer hoger
hun woning te verduurzamen. Duurzaam Bouwloket voert deze
geworden.
functie voor ons uit.
Doelstelling 8: Middelburg wil voor jong en oud een
In 2022 is de samenwerking met Energiek Zeeland (Zeeuwind)
levensloopvriendelijke gemeente zijn. We willen zorgen dat
veranderd. De oude samenwerking, waarbij afspraken waren
iedere bewoner van Middelburg zo lang mogelijk optimaal
gemaakt over het uitvoeren van energiescans is vervangen door
kan blijven functioneren in een zelfgekozen woning en
samenwerking op projectbasis. Hiermee wordt in 2023 een
woonomgeving.
project uitgevoerd in de buurt Prinsenhove.
De woningvoorraad vraagt om een kwantitatieve en kwalitatieve match tussen vraag en aanbod. Woningen in de woonservicezones
Meer informatie staat in het programma Volksgezondheid en Milieu
zijn voor senioren en zijn nultreden-woningen én
onder het thema “energie en klimaat”.
levensloopbestendig. Woningaanpassingen in niet levenloopbestdige woningen worden tot een zeker bedrag uit de
Doelstelling 10: Het verduurzamen van monumenten.
WMO betaald. Als verhuizen beter is, kan een gelijkvloerse woning
De energietransitie zorgt voor een opgave bij het erfgoed. Door
in dezelfde buurt worden gevonden. De voorzieningen in de
het stimuleren van het, door Erfgoed Zeeland ontwikkelde,
welzijnsaccommodaties zijn gecontinueerd.
Duurzaam Monumentenpaspoort krijgen monumenteneigenaren inzicht in de te nemen energiebesparende maatregelen. In 2022
Doelstelling 9: Een kwalitatieve en energetische
is het grootschalige verduurzamingsproject van de Oostkerk,
verbetering van de woningvoorraad. Zowel in de huur- als
een van de top-100 monumenten in Nederland, afgerond. Met
koopsector.
innovatieve technieken is de uit 1667 daterende koepelkerk klaar
In de huursector heeft Woongoed Middelburg in 2020 het
voor een nieuw duurzaam hoofdstuk in haar geschiedenis.
gemiddeld label B van de woningvoorraad behaald. Daarmee liepen zij vooruit op de planning van realisatie in 2021. Woongoed
De energiecrisis die begin 2022 ontstond heeft een aanjaageffect
Middelburg heeft ook in 2022 gewerkt aan de verduurzaming van
veroorzaakt voor het verduurzamen van het gebouwd erfgoed wat
de huurwoningvoorraad. Het streven is gemiddeld label A in 2025,
zich vooral heeft geuit in een toenemende vraag naar het plaatsen
dat verloopt volgens planning.
van pv-panelen op monumenten en binnen de beschermde stadsgezichten. Bij de evaluatie van het monumenten- en welstandsbeleid in de Nota Ruimtelijke Kwaliteit 2016 in 2023
90
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
wordt nadrukkelijk ook aandacht besteed aan dit onderwerp. Het
duidelijkheid aan eigenaren maar blijft dit onderdeel van de nota
verduurzamen van monumenten en het beschermen van de
ook actueel en borgen we dat verduurzamings-maatregelen op
monumentale waarden is een complexe opgave. De uitkomsten
een bij het monument passende manier worden uitgevoerd.
van de in 2022 afgeronde pilot met een Duurzame Monumentencoach nemen we mee bij de evaluatie van de Nota
Doelstelling 11: Voldoen aan de taakstelling huisvesting
Ruimtelijke Kwaliteit. Daarin willen we aansluiten bij de
statushouders.
verduurzamingsrichtlijnen van de Stichting Erkende
In 2022 zijn 79 statushouders in Middelburg komen wonen. De
Restauratiekwaliteit Monumentenzorg (ERM). Hierdoor
taakstelling was 73, we hebben het jaar dus afgesloten met een
verschaffen we niet alleen een professionele kennisbron en
voorsprong van 6 personen.
91
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Woonomgeving - Maatschappelijk effect
Doelstelling 14: Het verbeteren van de leefbaarheid in de
Doelstelling 12: Betere afstemming gemeentelijke
wijken door de aanpak van bewonersoverlast.
uitvoering op behoeften vanuit de wijken. Met wijkgericht
Zie omtrent de bereikte resultaten op deze doelstelling het
werken beogen we een responsievere dienstverlening. Dit
programma Bestuur en ondersteuning.
wil zeggen dat de dienstverlening van de gemeente en partners, die is gericht op de directe leefomgeving is afgestemd op de behoeften van bewoners en andere direct betrokkenen. Naast objectieve kwaliteitsnormen, speelt de subjectieve beleving van kwaliteit volgens wijkbewoners een rol.
Doelstelling 15: Investeren in de sociale en fysieke infrastructuur van de wijk Dauwendaele. In 2021 is een speciaal programma voor de jeugd in Dauwendaele ingezet; Nieuw perspectief.
Zie omtrent de bereikte resultaten op deze doelstelling het
Na de afwijzing van onze aanvraag voor Dauwendaele uit het
programma Bestuur en ondersteuning.
Volkshuisvestingsfonds in 2021, is Woongoed wel doorgegaan met de renovatie van de Meanderflat en de verduurzaming van
Doelstelling 13: Bewoners meer betrekken bij hun directe
de woningen in onder meer de Meanderhof. Voor de buitenruimte
leefomgeving (de buurt, straat etc.). Met wijkgericht
- de Meanderlaan en de Buitenhovenlaan, is in overleg met de wijk
werken beogen we meer participatie van wijkbewoners.
een inrichtingsplan gemaakt, dat in 2023 wordt uitgevoerd.
Zie omtrent de bereikte resultaten op deze doelstelling het programma Bestuur en ondersteuning. Prestatie Leefbaarometer, leefbaarheidssituatie
Status Volgens plan Gedeeltelijk
Diverse leerateliers ontwikkeld, waaronder digitaal wijkplatform
volgens plan
Sociale kaart per wijk opgesteld
Volgens plan
In iedere wijk of kern een wijkteam
Niet volgens plan
Participatiegraad verhoogd
Volgens plan
Minder woonoverlast ervaren
Volgens plan
Walcherse woningmarktafspraken Prestatie
Status Gedeeltelijk
Omgevingsvisie en Omgevingsplan
volgens plan Gedeeltelijk
Verkoop bouwrijpe gronden
volgens plan
Locaties voor de bouw van sociale huurwoningen
Volgens plan Gedeeltelijk
25 startersleningen per jaar verstrekken
volgens plan
Nieuwe Walcherse woningmarktafspraken
Volgens plan
92
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Huisvesting statushouders Prestatie
Status
Nieuwbouw energieneutrale woningen voor een eerlijke meerprijs
Gedeeltelijk volgens plan
In de sociale huursector hebben de woningen in 2020 een gemiddeld energielabel B
Volgens plan
In de sociale huursector hebben de woningen in 2025 een gemiddeld energielabel A
Volgens plan
Bouw van levensloopbestendige woningen verspreid over de gemeente
Gedeeltelijk volgens plan
Tien aanvragen Blijverslening
Gedeeltelijk volgens plan
Voldoen aan taakstelling huisvesting statushouders
Volgens plan
Wat hebben we ervoor gedaan?
De verkoop van bouwrijpe gronden
Gevarieerd woonaanbod
V, Sportlaan, Rittenburg fase 3, Mortiere, Hazenburg en Essenvelt.
In 2022 zijn verkopen gerealiseerd in de plannen Veersepoort fase
Middelburg biedt een gevarieerd aanbod van woningen in verschillende woonmilieus voor starters, doorstromers en
Bouw- en woonrijp maken van gronden
ouderen aan. Om dit te bereiken plant de gemeente voor de
In 2022 is het bouwrijp maken van het plan Stromenpoort gestart.
komende jaren nieuwbouw, werkt de gemeente samen met
Het bouwrijp maken van Essenvelt, Veersepoort fase V en
Woongoed en Woningbouwvereniging Arnemuiden bij renovatie,
Rittenburg fase 3 is afgerond. In Hazenburg is een deel woonrijp
nieuwbouw en verduurzaming van woningen en stimuleert de
en een ander deel bouwrijp gemaakt.
gemeente bewoners om hun huis levensloopbestendig te maken en te verduurzamen.
Het verkleinen van de stap naar de koopwoningmarkt In de verschillende wijken en kernen zijn de starters actief. In 2022
Omgevingswet
is de startersregeling verruimd.
Op 1 januari 2024 wordt de nieuwe Omgevingswet van kracht. Voorsorterend daarop is in 2022 verder gewerkt aan de
Nieuwbouw sociale woningvoorraad
Omgevingsvisie. Eind 2022 was het voorontwerp bijna gereed, die
Middelburg wil een goede mix in de wijken van goedkope en
is in januari 2023 ter inzage gelegd.
duurdere woningen en appartementen zowel koop als huur. Het hebben van voldoende sociale huurwoningen is belangrijk. De
Omdat er veel komt kijken bij de omschakeling naar de
komende periode wordt dit conform het actieplan grondbedrijf
Omgevingswet, is in de zomer 2018 een kernteam Omgevingswet
verder uitgewerkt. In 2022 zijn met Woongoed Middelburg
gevormd. In december 2018 is de Omgevingswet door de raad
prestatieafspraken gemaakt voor de periode t/m 2025. Inmiddels
tot strategisch project benoemd. In januari 2019 de volgende
zijn ook met Woningbouwvereniging Arnemuiden
projecten gestart:
prestatieafspraken gemaakt.
– Omgevingsvisie – Omgevingsplan
Walcherse woningmarktafspraken
– Wet- en regelgeving
In 2019 zijn de Walcherse woningmarktafspraken voor de periode
– Digitaal stelsel
2016-2025 door de provincie goedgekeurd en vastgesteld. Met de nieuwe prognose zijn er meer mogelijkheden ontstaan voor
In 2022 zijn de projecten Digitaal Stelsel en Wet- en regelgeving
woningbouw. In 2022 is er vanuit het Rijk ingezet op woondeals
afgerond. Bij zowel de Omgevingsvisie (dat de Kwaliteitsatlas
met de provincies. De woondeal voor Zeeland is getekend in
vervangt) als het Omgevingsplan (dat alle bestemmingsplannen op
februari 2023.
termijn vervangt), staat de inwoner centraal. Visie en plan worden in co-creatie met andere overheden, maatschappelijke
Verduurzaming woningen
organisaties, inwoners en bedrijven opgesteld.
Eind 2021 is de Transitievisie Warmte vastgesteld. Voor de meeste wijken ligt de focus voorlopig op energiebesparing,
93
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
bijvoorbeeld door het verbeteren van de isolatie. Er zijn diverse
het WARK t.a.v. zonnepanelen op monumenten en in de
pilots en acties opgezet om bewoners hierbij te helpen en te
beschermde stadsgezichten verruimd. Hierdoor kan een positief
stimuleren, waarbij we nauw samenwerken met de andere
advies verstrekt worden voor panelen op dakvlakken van
Zeeuwse gemeenten. Via een gezamenlijke inkoopactie konden
hoofdgebouwen die gekeerd zijn naar het openbaar toegankelijk
ruim 12.000 koopwoningen zich aanmelden voor vloer- of
gebied indien hierdoor de karakteristiek van het beschermd
spouwmuur isolatie, zonnepalen of een (hybride) warmtepomp.
stadsgezicht niet onevenredig wordt aangetast en er geen schade
Hierdoor zijn 246 maatregelen uitgevoerd. Met Buurkracht is
ontstaat aan het historisch en ruimtelijk karakter.
een eerste buurtteam opgericht in de Griffoen. Een tweede volgt in 2023 in Klarenbeek.
Aanpak bewonersoverlast Inzet Buurtbemiddeling (BBM) en inzet Welzijn Middelburg, het
Er is een warmtemarkt in Dauwendaele georganiseerd, en begin
bouwen en uitbreiden van het OGGZ-netwerk en er is geanticipeerd
2023 ook in de ZB (i.c.m. nieuwbouwprojecten). Er is aandacht
op de inwerkingtreding van de Verplichte Wet GGZ per 1 januari
besteed aan de verduurzaming van VvE’s, onder andere via een
2020. Met BBM en Welzijn Middelburg is gesproken over de
pilot waarbij een bijdrage aan de eerste onderzoeks- en advies
reikwijdte van BBM en waar andere partijen, die bewoners
kosten wordt gegeven. Er is in het kader van Energiearmoede
begeleiden uit hoofde van hun beroep, zelf aan zet zijn. De
een actie gestart waarbij Energiefixers vanaf begin 2023 gratis
reikwijdte van deze deelgebieden, en ieders verantwoordelijkheid
kleine maatregelen komen aanbrengen bij huishoudens met lagere
daarin, is in de prestatieafspraken nader benoemd.
inkomens. En er is gestart met het actieplan (strategisch project) Klimaat, Energie en Circulair. Verduurzaming monumenten
Effecten maatregelen financieel herstelplan
Als gevolg van de coronapandemie kon de pilot met de DuMo-
Voor de effecten in 2022 van de maatregelen uit het financieel
coach niet eind 2021 worden afgerond maar heeft dit in het
herstelplan verwijzen wij naar de paragraaf Bedrijfsvoering.
tweede kwartaal 2022 plaatsgevonden. Ook het Europese project VIOLET (preserVe tradItiOnal buiLdings though Energy reducTion) werd in 2022 afgerond. De uitkomsten van beide projecten vormen bruikbare input bij de evaluatie van de Nota Ruimtelijke
Beleidsindicatoren nnb= data nog niet bekend
Kwaliteit. In juli 2022 is het afwegingskader voor de toetsing door Beleidsindicatoren
Kolom1
2018
2019
2020
2021
2022
Gemiddelde WOZ-waarde (in
Middelburg
181
189
200
213
231
Nederland
230
250
271
290
317
Middelburg
79,1
79,6
80,5
80,7
81,1
Nederland
69,6
69,8
70
70,1
70,3
Middelburg
646
690
734
786
876
Nederland
651
665
700
733
823
Middelburg
671
717
761
860
949
Nederland
721
735
773
810
905
Nieuw gebouwde woningen ( per Middelburg
6,3
3,6
5,4
3,6
10,6
8,6
9,2
8,9
8,9
9,3
1.000 euro's) Demografische druk (%) Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (in euro's) Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (in euro's)
1000 woningen) Nederland
94
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Wat heeft het gekost? Volkshuisv, leefomgev en sted vern
Begroting 2022
Begroting 2022
Realisatie 2022 Verschil 2022 (+
na wijziging
voordeel, nadeel)
Lasten 8.01.0 Ruimte en leefomgeving
1.205
1.104
937
167
8.02.0 Grondexploit (niet-bedr.terr)
5.585
9.139
8.803
337
8.03.0 Wonen en bouwen
1.669
1.932
2.407
-475
Totale Lasten
8.458
12.175
12.147
28
-7
-7
-6
-1
-5.356
-8.641
-7.948
-693
Baten 8.01.0 Ruimte en leefomgeving 8.02.0 Grondexploit (niet-bedr.terr) 8.03.0 Wonen en bouwen
-1.076
-2.732
-3.304
572
Totale Baten
-6.439
-11.380
-11.258
-122
Totaal Volkshuisv, leefomgev en sted vern
2.019
795
889
-94
Toelichting op het financiële resultaat (+ voordeel / -
toelichten. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere
nadeel)
afwijkingen die kleiner zijn dan € 25.000.
We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we alleen afwijkingen van € 25.000 of hoger Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
8.01.0 Ruimtelijke ordening Omgevingswet Voor de invoering van de omgevingswet is budget gereserveerd uit de algemene reserve. Dit jaar is er minder uitgegeven dan het begrote bedrag, dit betekent ook dat er een lager bedrag uit de algemene reserve wordt gehaald. Dit is per saldo budgetneutraal.
100
N
33
N
Bestemmingsplanprocedures Er is in de begroting structureel een bedrag geraamd voor bestemmingsplanprocedures, dit is een gemiddeld bedrag. Dit jaar zijn er minder kosten geweest. 8.02.0 Grondexploit (niet-bedr.terr) Grondexploitatie wonen Grondbedrijf exploitaties kennen een lange doorlooptijd. Bij de begroting wordt per afzondelijk project altijd voor het betreffende begrotingsjaar een inschatting gemaakt van de te verwachten kosten en baten voor dit specifieke begrotingsjaar. De afwijkingen worden hier dus veroorzaakt door vertraging dan wel versnelling in de fasering van de grondcomplexen. Per saldo zijn deze afwijkingen neutraal omdat deze wordt opgevangen door de mutaties van de boekwaarde van het grondbedrijf. De winstneming van de complexen wordt toegevoegd aan de reserve grondbedrijf. Door een sterk veranderde woningmarkt in het tweede half jaar zijn diverse grondtransacties opgeschoven in de tijd. Tevens is er vertraging in planvorming (Sint Laurens) en procedures Raad van State (Mortiere). De verliezen van complexen worden onttrokken uit de reserve grondbedrijf.
302
-693
N
95
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Programma's
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
Bommenregeling De kosten voor het onderzoek/opruimen van explosieven wordt via de bommenregeling van het Rijk deel vergoed. Dit ontvangen we in 2023 via de algemene uitkering en is op concernniveau budgetneutraal.
29
N
8.03.0 Wonen en bouwen Algemene adviezen grondbank Vanuit de grondbank is de kwaliteit opgewaardeerd naar bomengrond, dit heeft extra kosten met zich meegebracht. Deze grond wordt weer in projecten gebruikt. Dit budget wordt jaarlijks overgeheveld. Voor het leveren van grond vanuit het depot wordt een vergoeding betaalt het Waterschap een vergoeding per geleverde m3.
-207
157
N
Huren, pachten koop buiten exploitatie Dit zijn kosten voor het onderhoud van panden die niet verhuurd worden en komen ten laste van de gemeente.
-42
N
Europees project Solarise Het Europese project Solarise heeft vertraging opgelopen en de begroting is hier niet op aangepast. Daardoor zijn er meer uitgaven gedaan dan begroot. We ontvangen daar tegenover ook meer subsidie dan begroot. Het restant van de kosten worden gedekt dmv een onttrekking uit de reserve transitoriaen is per saldo budgetneutraal.
-65
26
N
-58
76
J
Pand Noordmonsterweg Er zijn kosten gemaakt voor het repareren van stormschade aan het verhuurde pand Noordmonsterweg. Voor deze kosten is de gemeente Middelburg verzekerd. Van de verzekeraar hebben we een bedrag ter hoogte van de gemaakte kosten ontvangen( € 58.000). Per saldo budgetneutraal. Ook hebben we een vergoeding in rekening gebracht voor een bijdrage in de nutsvoorzieningen (€ 28.000). Dit bedrag is niet opgenomen in de begroting van 2022. Automatisering bwt Deze post betreft inhuur van de applicatiebeheerder. Dit bedrag is onterecht afgeraamd bij de bestuursrapportage wat nu zorgt voor een nadeel.
-29
N
23
N
Bag Bij de bestuursrapportage is een inschatting gemaakt van de inhuur van derden en dit is lager uitgevallen. Leges bouwvergunningen De doorlooptijd van een aantal grote bouwprojecten (waaronder de Ravensteijnweg en het Zwin) was korter, waardoor de leges in dit jaar vallen. Door dit grote aantal vergunningafgiftes is er meer personeel van derden ingehuurd.
-77
300
Overig
19
12
Totaal
28
-122
96
N
Paragrafen
97
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Paragrafen
Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Inleiding
vastgelegd en zijn de uitgangspunten bepaald ten aanzien van het risicomanagementproces. Op basis van dit beleidsstuk is deze paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing opgesteld. De gemeente is verplicht zowel in de programmabegroting als in de programmarekening de risico’s te vermelden die de financiële positie van de gemeente kunnen beïnvloeden.
De gemeente Middelburg onderkent het belang van risicomanagement. Het gaat hierbij om het beheersen van risico's
Bij het opstellen van de programmabegroting en jaarrekening dient
die de bedrijfsvoering kunnen belemmeren. In deze paragraaf
een zo goed mogelijk beeld van kwantificeerbare risico’s aanwezig
worden de risico's in relatie tot de financiële weerstand gelegd.
te zijn. Dat betekent evenwel niet dat in de gemeentelijke
Daarnaast wordt ingegaan op de risico's die andere dan financiële
huishouding geen financiële risico’s meer aanwezig zouden zijn.
gevolgen hebben voor de gemeente. Te denken valt hierbij aan
Net als iedere andere organisatie heeft ook de gemeente bij de
imagoschade.
uitvoering van haar taken te maken met onzekerheden die kunnen leiden tot financiële nadelen.
Deze paragraaf is als rapportage een onderdeel van het risicomanagementproces en geeft inzicht in het
Wat is weerstandsvermogen?
weerstandsvermogen van de gemeente Middelburg. Het
Het weerstandsvermogen bestaat uit:
weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële draagkracht
– De weerstandscapaciteit. Dit zijn de middelen en
van de gemeente indien zich onvoorziene tegenvallers voordoen.
mogelijkheden waarover de gemeente kan beschikken om niet begrote kosten te dekken.
De paragraaf verwoordt in het kort uit welke componenten het weerstandsvermogen bestaat en waar de uitgangspunten van
– Alle risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn gevormd en die van materiële betekenis kunnen zijn.
het risicomanagement zijn vastgelegd (beleid). Verder wordt inzicht gegeven in:
Voorwaarden in een continu proces
– de opbouw van het risicoprofiel (de gesignaleerde risico's)
Risicomanagement heeft op het niveau van de raad, het college
– de opbouw van de weerstandscapaciteit (vrije middelen om
en het ambtelijk management een structurele plek gekregen
de gesignaleerde risico's in financiële zin op te kunnen vangen) – het weerstandsvermogen (koppeling van de risico's en de weerstandscapaciteit).
binnen de planning- en controlcyclus. Voor de raad betekent dit dat bij zowel de begroting als bij de jaarrekening gerapporteerd wordt over hoe risico’s zich ontwikkelen en hoe deze zich verhouden tot de ontwikkeling van de weerstandscapaciteit.
Tot slot wordt inzicht gegeven in de risico's waarvan de gevolgen niet (alleen) financieel van aard zijn.
Beleidskader
Eén van de voorwaarden voor een adequaat risicomanagement is dat bestuurlijke doelstellingen voor programma’s, strategische projecten en grondexploitaties helder zijn. Verder is het noodzakelijk dat zowel bestuur als management zich bewust zijn
Risicomanagementbeleid
dat risicomanagement onderdeel is van het normaal besturen en
Het beleid dat de gemeente voert ten aanzien van
managen van de gemeente. Dit betekent dat het inventariseren
risicomanagement is vastgelegd in een
van risico’s, het inschatten ervan en het treffen van maatregelen
risicomanagementbeleidsnotitie. Dit beleid is in 2020 herzien en
voortdurend in de praktijk wordt uitgevoerd.
in 2021 vastgesteld door de gemeenteraad. Belangrijkste wijziging is dat de focus van risicomanagement wordt verbreed. Voorheen lag de focus voornamelijk op risico's met financiële gevolgen. Nu worden ook risico's met andere gevolgen in kaart gebracht, zoals imagoschade. In dit beleidsstuk is de werkwijze
98
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Paragrafen
Risico's met financiële gevolgen
direct inzichtelijk hoe de risico’s zijn verdeeld over het groene, oranje en rode gebied.
Uitkomsten inventarisatie Het risicoprofiel is zeer divers van aard. Zowel grote als relatief kleinere risico’s, risico’s met interne of externe oorzaak en operationeel dan wel strategisch van aard zijn genoemd. Om het risicoprofiel te structureren wordt gebruik gemaakt van risicocategorieën. Hierdoor kunnen risico’s naar soort worden gerangschikt. Verder is inzichtelijk wat de risicoscore (kans x gevolg) is, voor en na het implementeren van beheersmaatregelen. Om een risicoweging mogelijk te kunnen maken wordt elk risico gekwantificeerd op kans van voorkomen en geldelijk gevolg. Voor zowel kans als gevolg is een vijftal klassen gedefinieerd waardoor de uiteindelijke risicoscore ligt tussen de 0 (minimaal) en 25 (maximaal). Een risicoscore in het groene gebied, vormt geen direct gevaar Beheersmaatregelen
voor de continuïteit van de organisatie. Risico’s die in het oranje
Soms is het mogelijk om voor de geïdentificeerde risico’s
gebied zitten vragen om aandacht. Ze vormen individueel nog
beheersmaatregelen te treffen. De getroffen maatregelen zijn
geen reëel gevaar voor de continuïteit van de organisatie, maar
bedoeld om óf de kans van een risico te verlagen óf de gevolgen
naarmate de tijd vordert, kan het risico wel een bedreiging gaan
te reduceren. Hierdoor neemt de risicoscore af en zal de totale
vormen. Voor deze risico’s wordt het dan ook aangeraden niet lang
impact van de risico’s op de organisatie afnemen.
te wachten met het uitvoeren van beheersmaatregelen.
Beheersmaatregelen zijn te onderscheiden in twee categorieën; financieringsmaatregelen en control-maatregelen. Een
In de risicokaart wordt duidelijk dat er zich relatief veel risico’s in
financieringsmaatregel is een maatregel waarbij het risico niet
de groene en oranje zone bevinden, onder/midden in de
gereduceerd wordt, maar dat er financieel gezien dekking
risicokaart. Bij beheersing van deze risico’s die veel voorkomen
voorhanden is als het risico zich daadwerkelijk voordoet. Om
kan op de korte termijn kostenreductie gerealiseerd worden en op
risicomanagement effectief te laten zijn is het daarnaast wenselijk
de langere termijn serieuze bedreigingen ten aanzien van de
om bij het benoemen van beheersmaatregelen ook te kijken naar
continuïteit van de bedrijfsvoering worden voorkomen.
‘control-maatregelen’. Dit zijn maatregelen die de kans van optreden of de directe gevolgen van een risico kunnen reduceren.
Een risico dat zich bevindt tegen of in het rode gebied, vereist directe aandacht om te voorkomen dat de continuïteit van de
De risicokaart
organisatie wordt bedreigd. De gemeente Middelburg kent een
Om meer inzicht te krijgen in de spreiding van de risico’s naar kans
aantal van deze risico’s. Dit zijn ook de risico’s die een zware
van optreden en gevolg, wordt gebruik gemaakt van de risicokaart
weging hebben binnen de top 10 van de gesignaleerde risico’s
(zie de figuur hieronder). De nummers in de risicokaart
binnen onze gemeente, gelet op financiële impact op de
corresponderen met de aantallen risico’s die zich in het
organisatie.
desbetreffende vak van de risicokaart bevinden. Daarmee wordt
99
Jaarstukken 2022 - CONCEPT - | Paragrafen
Weerstandscapaciteit
Rekening houdend met de inschatting van kans op voorkomen en
Op basis van het geconsolideerde risicoprofiel van de gemeente
verwacht geldelijk gevolg, kan op basis van de Monte Carlo
Middelburg kan worden bepaald hoeveel geld benodigd is om alle
techniek bepaald worden dat in 90% van de simulaties het totale
risico’s te kunnen financieren. De benodigde weerstandscapaciteit
risicobedrag niet boven de € 15,5 miljoen uitstijgt.
wordt berekend op basis van een risicosimulatie (Monte Carlo methode). Uitgangspunt hierbij is een statistische benadering die
Risico top 10
er van uit gaat dat nooit alle risico’s zich én tegelijk, én in hun
In de hiernavolgende tabel wordt de top 10 risico’s van de
maximale omvang voordoen. Door deze benadering kan op een
gemeente Middelburg gerangschikt naar financiële impact
verantwoorde manier minder vermogen aan worden gehouden.
weergegeven. Het percentage geeft in grote lijnen de weging van het betreffende risico aan ten opzichte van het totaal aan risico’s.
In totaal zijn er voor de gemeente 35 risico’s geïdentificeerd en
Hieruit is af te leiden dat de top 10 risico’s een weging heeft van
gekwantificeerd. Het onderdeel “wijzigingen in risicoprofiel”
ruim 90% in het totaal van de geinventariseerde risico’s.
verderop in deze paragraaf, bevat een toelichting op hoofdlijnen op de mutaties die binnen het risicoprofiel hebben plaatsgevonden.
100