Document · PDF

22-110 Bijlage 1. Concept Programmabegroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026

Gemeenteraad 9 november 2022, gemeente MiddelburgBij agendapunt: Concept Begroting 2023 en meerjarenraming 2024 - 2026 (22-110 AB)41.787 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 5

11. Banenafspraak niet-uitkeringsgerechtigde jongeren

jongerenwerk.

We werken hieraan samen met jongerenwerk, scholen, RBL en TIM. Ook leveren we een bijdrage aan het door Orionis te

19. Welzijn op recept

ontwikkelen plan om te komen tot dienstverlening voor niet-

We investeren in de aanpak ‘Welzijn op recept’ om niet-somatische

uitkeringsgerechtigde jongeren.

problematiek zoals schulden of eenzaamheid eerder te kunnen signaleren en aan te pakken.

12. Onderzoek mogelijkheid basisbanen We onderzoeken of het ontwikkelen van basisbanen een

20. Formatie meer inzet op mensenrechten

impactvolle bijdrage kan leveren aan de (re)-integratie van mensen

Extra formatie is noodzakelijk Voor het ontwikkelen en uitvoeren

met een afstand tot de arbeidsmarkt.

van plannen op het gebied van mensenrechten.

Programmabegroting 2023 | Programma's

Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren

2019

2020

2021

2022

2023

Middelburg

7875,2

785,2

804,8

nnb

Nederland

793,9

795,9

805,5

nnb

Jongeren met een delict voor de Middelburg

1,0

2,0

nnb

Nederland

1,0

nnb

Middelburg

7,0

8,0

nnb

Nederland

6,0

nnb

Middelburg

68,2

67,9

70,8

nnb

Nederland

68,8

68,4

70,4

nnb

Middelburg

2,0

3,0

nnb

Nederland

2,0

nnb

Middelburg

409,7

481,0

432,1

nnb

Nederland

381,7

459,7

431,2

nnb

Middelburg

117,8

89,5

69,0

nnb

Nederland

207,0

202,0

133,0

nnb

Jongeren met jeugdhulp (in % van Middelburg

11,6

12,0

13,8

nnb

Nederland

12,3

11,9

12,9

nnb

Jongeren met jeugdbescherming Middelburg

1,5

1,7

nnb

Nederland

1,2

nnb

Middelburg

0,5

0,6

nnb

Banen [per 1.000 inwoners van 15-64 jaar]

rechter [%] Kinderen in uitkeringsgezin [%] Netto arbeidsparticipatie [%] Werkloze jongeren [%] Personen met een bijstandsuitkering [per 10.000 inwoners] Lopende reintegratievoorzieningen [per 10.000 inwoners van 15-64 jaar]

alle jongeren tot 18 jaar) [%]

(in % van alle jongeren tot 18 jaar) [%] Jongeren met jeugdreclassering (in % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar) [%] Cliënten met een

Nederland

0,4

0,3

nnb

Middelburg

790,0

760,0

720,0

nnb

Nederland

670,0

700,0

nnb

maatwerkarrangement Wmo [per 10.000 inwoners]

Programmabegroting 2023 | Programma's

Wat mag het kosten? 6 Sociaal domein

Rekening

Begroting

2021

2022

2023

2024

Begroting Begroting 2026 2025

Overzicht taakvelden Lasten 6.01.0 Samenkracht en burgerpart

6.183

7.786

6.558

6.754

6.919

7.078

6.02.0 Toegang en eerstelijnsvoorz

5.029

5.670

7.226

6.620

6.386

6.586

105

183

29.766

32.855

30.061

30.469

30.931

31.274

6.02.0 Wijkteams 6.03.0 Inkomensregelingen 6.04.0 Begeleide participatie

6.04.0 WSW en beschut werken

5.710

5.644

5.116

4.605

4.169

3.935

6.05.0 Arbeidsparticipatie

2.277

2.474

2.769

2.624

2.694

2.766

6.06.0 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

2.582

2.477

2.513

2.599

2.688

2.786

6.07.1 Maatwerkdienstberlening 18+

-2

6.07.2 Maatwerkdienstverlening 18-

6.08.1 Geescaleerde zorg 18+

6.08.2 Geescaleerde zorg 18-

6.71.a Hulp bij het huishouden (WMO)

4.655

4.568

5.061

5.254

5.465

5.683

6.71.b Begeleiding (WMO)

4.234

4.205

4.748

4.938

5.133

5.337

6.71.c Dagbesteding (WMO)

1.930

1.986

2.107

2.191

2.279

2.370

6.72.a Jeugdhulp begeleiding

2.300

2.397

2.497

2.602

6.72.b Jeugdhulp behandeling

3.456

3.601

3.752

3.909

6.72.c Jeugdhulp dagbesteding

1.881

1.960

2.042

2.127

167

963

3.867

3.593

2.481

1.434

1.494

1.557

1.622

6.72.d Jeugdhulp zonder verblijf ov. 6.73.a Pleegzorg 6.73.b Gezinsgericht

623

649

676

704

6.73.c Jeugdhulp met verblijf overig

13.994

12.399

4.382

4.566

4.757

4.957

6.74.a Jeugd beh. GGZ zo verblijf

7.653

6.892

3.680

3.854

4.035

4.224

701

730

761

793

6.74.c Gesloten plaatsing

119

6.81.b Maatsch- en vrouwenopv (WMO)

145

153

157

160

163

6.82.a Jeugdbescherming

546

569

593

618

6.82.b Jeugdreclassering

84.542

87.767

86.445

90.073

91.270

92.204

6.74.b Jeugdh crisis/LTA/GGZ-verblij

Totaal lasten

Programmabegroting 2023 | Programma's

. 6 Sociaal domein

Rekening

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

6.01.0 Samenkracht en burgerpart

1.369

2.825

795

810

825

841

6.02.0 Toegang en eerstelijnsvoorz

6.02.0 Wijkteams

20.268

19.317

19.030

19.662

20.130

20.418

6.04.0 Begeleide participatie

6.04.0 WSW en beschut werken

6.05.0 Arbeidsparticipatie

6.06.0 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

6.07.1 Maatwerkdienstberlening 18+

6.07.2 Maatwerkdienstverlening 18-

6.08.1 Geescaleerde zorg 18+

6.08.2 Geescaleerde zorg 18-

Overzicht taakvelden

Baten

6.03.0 Inkomensregelingen

6.71.a Hulp bij het huishouden (WMO)

329

340

359

365

697

704

6.71.b Begeleiding (WMO)

6.71.c Dagbesteding (WMO)

6.72.a Jeugdhulp begeleiding

6.72.b Jeugdhulp behandeling

6.72.c Jeugdhulp dagbesteding

6.72.d Jeugdhulp zonder verblijf ov.

6.73.a Pleegzorg

6.73.b Gezinsgericht

6.73.c Jeugdhulp met verblijf overig

6.74.a Jeugd beh. GGZ zo verblijf

6.74.b Jeugdh crisis/LTA/GGZ-verblij

6.74.c Gesloten plaatsing

6.81.b Maatsch- en vrouwenopv (WMO)

6.82.a Jeugdbescherming

6.82.b Jeugdreclassering

22.063

22.550

20.184

20.838

21.651

21.963

Totaal baten

Programmabegroting 2023 | Programma's

. 6 Sociaal domein

Rekening

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

6.01.0 Samenkracht en burgerpart

-4.813

-4.960

-5.763

-5.944

-6.094

-6.236

6.02.0 Toegang en eerstelijnsvoorz

-4.981

-5.632

-7.226

-6.620

-6.386

-6.586

-78

-153

-9.498

-13.538

-11.031

-10.806

-10.801

-10.856

Overzicht taakvelden

Saldo

6.02.0 Wijkteams 6.03.0 Inkomensregelingen 6.04.0 Begeleide participatie

-71

-44

-45

-50

-52

-54

6.04.0 WSW en beschut werken

-5.690

-5.644

-5.116

-4.605

-4.169

-3.935

6.05.0 Arbeidsparticipatie

-2.277

-2.474

-2.769

-2.624

-2.694

-2.766

6.06.0 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

-2.580

-2.477

-2.513

-2.599

-2.688

-2.786

6.07.1 Maatwerkdienstberlening 18+

-60

6.07.2 Maatwerkdienstverlening 18-

-76

6.08.1 Geescaleerde zorg 18+

-18

6.08.2 Geescaleerde zorg 18-

6.71.a Hulp bij het huishouden (WMO)

-4.326

-4.228

-4.702

-4.888

-4.768

-4.979

6.71.b Begeleiding (WMO)

-4.234

-4.205

-4.748

-4.938

-5.133

-5.337

6.71.c Dagbesteding (WMO)

-1.930

-1.986

-2.107

-2.191

-2.279

-2.370

6.72.a Jeugdhulp begeleiding

-2.300

-2.397

-2.497

-2.602

6.72.b Jeugdhulp behandeling

-3.456

-3.601

-3.752

-3.909

6.72.c Jeugdhulp dagbesteding

-1.881

-1.960

-2.042

-2.127

-167

-963

-3.867

-3.593

-2.481

-1.434

-1.494

-1.557

-1.622

6.72.d Jeugdhulp zonder verblijf ov. 6.73.a Pleegzorg 6.73.b Gezinsgericht

-623

-649

-676

-704

6.73.c Jeugdhulp met verblijf overig

-13.994

-12.399

-4.382

-4.566

-4.757

-4.957

6.74.a Jeugd beh. GGZ zo verblijf

-7.653

-6.892

-3.680

-3.854

-4.035

-4.224

-701

-730

-761

-793

6.74.c Gesloten plaatsing

-119

-87

-89

-91

-93

6.81.b Maatsch- en vrouwenopv (WMO)

-72

-145

-153

-157

-160

-163

6.82.a Jeugdbescherming

-546

-569

-593

-618

6.82.b Jeugdreclassering

-37

-39

-40

-42

-62.480

-65.217

-66.261

-69.236

-69.618

-70.241

6.74.b Jeugdh crisis/LTA/GGZ-verblij

Totaal overzicht taakvelden

Programmabegroting 2023 | Programma's

Volksgezondheid en milieu

hebben op een gezond leven. Daarnaast is een duurzame en energieneutrale maatschappij één van de grootste uitdagingen van de komende decennia. Ook de gemeente levert haar bijdrage

De Walcherse gemeenten willen de gezondheid van de inwoners

hieraan. Sterker nog, de gemeente heeft een voorbeeldfunctie.

beschermen en bevorderen. Elke burger moet een gelijke kans

Programmabegroting 2023 | Programma's

Beleidskader

3. Minder afval en meer hergebruik van grondstoffen.

Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:

Wat gaan we daarvoor doen?

– Lokaal preventie akkoord "Samen naar een gezonder Middelburg 2021-2023" – Middelburgs model "Inhoudelijk kader transformatieproces ‘Beweging naar voren’ "

Volksgezondheid Positieve gezondheid: een brede blik op gezondheid Als uitwerking op het Lokaal preventie akkoord "Samen naar een

– Middelburgse Visie Milieu 2019-2025

gezonder Middelburg 2021-2023" kijken we met een brede blik

– Klimaatbestendige Middelburgse samenleving 2018-2050

naar gezondheid. Positieve Gezondheid is het concept dat wij

– Uitwerking afvalbeleid Middelburg na pilotfase (2020 t/m 2027)

volgen. Hierin wordt gezondheid uitgelegd in zes dimensies:

– Regionale Energie Strategie Zeeland 1.0 (2021 vastgesteld)

1. lichaamsfuncties

– Transitievisie Warmte (vastgesteld in 2021)

2. mentaal welbevinden

– Regionale Structuur Warmte Zeeland (vastgesteld in 2021)

3. zingeving

– Groenbeleidsplan Gemeente Middelburg 2016–2026

4. kwaliteit van leven

– Stedelijk Waterprogramma 2021-2030

5. meedoen

Wat willen we bereiken?

6. dagelijks functioneren Met die bredere benadering draag je bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in

Maatschappelijk effect - Volksgezondheid

het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te

Inwoners van Middelburg hebben het vermogen zich aan te passen

voeren.

en eigen regie te voeren op sociale, fysieke en emotionele

Hierbij ligt een duidelijke link naar het programma Sociaal Domein.

uitdagingen van het dagelijks leven. Het streven is ervoor te zorgen dat alle inwoners van gemeente Middelburg gezond en gelukkig

Toegankelijk voor alle inwoners

leven. Gezondheid is meer dan ‘niet ziek zijn’. Gezondheid gaat

Gezondheidsverschillen tussen bevolkingsgroepen zijn in

ook over veerkracht, over meedoen in de maatschappij.

Nederland groot. Ook in Middelburg. Mensen met een lage opleiding en laag inkomen zijn in onze samenleving veel slechter

Maatschappelijk effect - Milieu

af. Ze roken meer, hebben vaker overgewicht, bewegen te weinig

Een gezonde, duurzame samenleving en leefomgeving en een

en eten ongezonder. De gezondheidsproblemen staan vaak niet

duurzame ontwikkeling van de gemeente.

op zichzelf, maar maken onderdeel uit van bredere problematiek. We richten onze acties op alle inwoners.

Doelstellingen - Volksgezondheid De gezonde keuze wordt de aantrekkelijke keuze, zowel op

Samenwerken in wijknetwerken

school/opleiding, als op werk of in de vrije tijd. Dit doen wij door

Integrale aanpak vraagt om samenwerken. Om het zelf

ook naar de onderliggende factoren van gezondheid te kijken,

organiserend vermogen van inwoners beter te benutten. En om

aandacht te hebben voor de meer kwetsbare inwoners en integraal

de samenwerkingsverbanden te verbeteren worden in Middelburg

samen te werken. Hierbij zijn 3 kernwaarden essentieel:

wijknetwerken ontwikkeld. De wijknetwerken bestaan uit vrijwillige

1. Positieve gezondheid

en professionele partijen in het voorliggend veld en anderen die in

2. Toegankelijk voor alle inwoners

de wijk een signalerende rol spelen.

3. Samenwerken Werkagenda Doelstellingen - Milieu 1. Voorzien in de behoeften van de huidige generaties, zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties te beperken om

1. Roken: Bijdragen aan de doelstelling van de rookvrije generatie: Kinderen kunnen opgroeien in een rook- en tabakvrije omgeving;

gezond en goed te kunnen leven. 2. Energieneutraal en klimaatadaptief in 2050.

Programmabegroting 2023 | Programma's

Inzetten op het terugdringen van het aantal zwangere vrouwen

- Stress onder jongeren:

dat rookt, daarom ook inzetten op het motiveren dat

Onder jongeren is een toename van ervaren stress te zien. Ook

aanstaande ouders stoppen met roken;

ervaren de jongeren in Middelburg meer stress dan jongeren

Inzetten op een daling van het percentage rokende

elders in het land. Sociale media doen soms vermoeden dat

volwassenen met specifiek aandacht voor ‘meeroken in een

elke dag een fantastisch dag hoort te zijn. Wij zullen meer

jong gezin’.

aandacht creëren voor leren praten over gevoelens en leren wat

2. Alcohol: Het gebruik van alcohol tegengaan.

normaal is. Daarbij vinden we het belangrijk om te leren

Voor jongeren is alcohol en andere genotsmiddelen extra

herkennen wanneer het niet goed is, en behoeften aan te

schadelijk. Inzetten op bewustwording, kennis, toegang en

geven. Bovendien zullen we achterhalen wat ouders daarin

toezicht. Bijdragen aan de bewustwording van de risico’s van

nodig hebben en daarin ondersteunen.

alcoholgebruik binnen de eigen organisaties. Ook zorgen dat er

5. Gezonde Leefomgeving:

voldoende alternatieven zijn voor jongeren. Het aantal jongeren

Wij zien de gezondheid niet als pure verantwoordelijkheid van

onder de 18 jaar dat alcohol drinkt terugdringen. En het

het individu. Juist de omgeving kan de gezonde keuze van

alcoholgebruik onder ouderen niet verder laten stijgen.

inwoners vergemakkelijken. Een gezonde leefomgeving is een

3. Gezond gewicht:

veelomvattend thema. Dit wordt in de Omgevingsvisie 2050

Overgewicht en obesitas zijn in Nederland na roken de

opgenomen. Gezondheid vormt een uitgangspunt bij alle

belangrijkste oorzaak van ziekten. Zo leiden overgewicht en

maatschappelijke opgaven. En dat gezondheid wordt

obesitas tot onder andere een verhoogde kans op hart- en

gekoppeld met andere niet-gezondheidsthema’s. Wij moedigen

vaatziekten, op diabetes mellitus maar ook op psychische – en

aan dat de omgeving de gezonde keuze de gemakkelijke en

sociale problemen. Bijna de helft van de volwassen inwoners

aantrekkelijke keuze is of wordt. Dit geldt op iedere locatie in

van de gemeente Middelburg heeft overgewicht. We willen het

de gemeente. Denk aan (sport)verenigingen, op school of

aantal kinderen en jongeren met overgewicht laten dalen. En

opleiding, op werk en op andere plekken waar inwoners hun

het aantal volwassenen en ouderen met overgewicht niet verder

vrije tijd doorbrengen. De omgeving is tevens een plek waar

laten stijgen. 4. Mentale gezondheid:

ontmoetingen worden gestimuleerd. Het is belangrijk voor mensen om voorzieningen te kunnen bereiken, boodschappen,

Mentale gezondheid is een breed onderwerp dat invloed heeft

zorg, elkaar ontmoeten, netwerk onderhouden, mantelzorg

op alle andere thema’s. In de huidige tijd met corona is het

verlenen om vereenzaming te voorkomen. Ook voor mensen

een nog urgenter onderwerp om aandacht aan te besteden.

die laaggeletterd zijn of om een andere reden meer kwetsbaar

Specifieke aandacht voor:

zijn. Mensen worden verleid en gestimuleerd om gebruik te

- Eenzaamheid:

maken van de voorzieningen. We richten ons vooral op de

In Middelburg is relatief veel eenzaamheid onder volwassenen/

gezondheidsbevorderende kant van de gezonde leefomgeving.

ouderen. Ongeveer 45% voelt zich namelijk wel eens eenzaam.

Uitvoeren wettelijke taken WPG

Onder jongeren speelt eenzaamheid ook een rol. Dit komt vaak

Tevens heeft de gemeente een aantal wettelijke taken vanuit de

door een gebrek aan ‘echte’ contacten en door het vele gebruik

Wet publieke gezondheid (WPG). Deze taken heeft de gemeente

van sociale media. Dit wordt nog niet altijd gesignaleerd en

Middelburg grotendeels belegt bij de GGD Zeeland.

opgepakt. Inwoners komen bij de huisarts met klachten als vermoeidheid, pijn in de nek, maar ook stress, angst en

Milieu

somberheid. Vaak spelen onderliggende sociaal

Middelburgse Visie Milieu

maatschappelijke problemen een rol. Denk aan het overlijden

“Duurzaamheid” loopt door alle portefeuilles en beleidsvelden

van een partner, verlies van werk of eenzaamheid. Wij willen

heen. De meest effectieve manier is integraal meenemen, waarbij

zorgen dat dit soort klachten eerder gesignaleerd en opgepakt

in voorstellen de bijdrage aan het behalen van de doelstellingen

worden via een sterkere verbinding van het sociaal met het

op duurzaamheid wordt meegenomen.

medisch domein. Middelburg doet mee met het project 'samen tegen eenzaamheid’.

Programmabegroting 2023 | Programma's

Thema - Klimaat en Energie

worden uitgetest en de ervaringen en resultaten worden gedeeld

Klimaat en Energie - Gedeelde opgave

met andere Zeeuwse gemeenten.

Klimaat en Energie is één van de vier gedeelde opgaven van college en gemeenteraad.

Voor het opwekken van duurzame energie zetten we in eerste instantie in op zonne-energie op daken. Vanuit het Europese

Ons beleid “Op weg naar Energieneutraal Middelburg” is een

project Solarise is een solar roadmap opgesteld. Daarnaast kijken

integraal onderdeel van de milieuvisie. Het doel is om in 2050

we of we via de Omgevingsvisie beleid kunnen ontwikkelen over al

volledig energieneutraal te zijn en te streven naar een duurzaam

dan niet toepassen van zonne-energie op land.

gebouwde omgeving. Een omgeving die voorziet in de huidige behoefte, maar ook (economische) waarde heeft in de toekomst.

Het is belangrijk de bewustwording onder bewoners en bedrijven te vergroten zodat zij zelf maatregelen treffen in hun eigen

In het nationaal Klimaatakkoord (KA) staat hoe we in Nederland

(leef)omgeving, waar energie kan worden bespaard en duurzaam

de mondiale klimaatafspraken van Parijs vertalen naar beleid en

energie kan worden opgewekt. Vanuit de RES worden hier Zeeuws

uitvoering. Zeeland draagt, net als de andere Nederlandse regio’s,

breed campagnes voor opgezet. Gemeentelijk wordt een

zijn steentje bij aan het Klimaatakkoord. Zeeland is als gehele

communicatieplan uitgevoerd en delen we via persberichten, de

provincie één van de 30 RES-regio’s. Inmiddels is de RES 1.0

Bode, social media en op onze website berichten om inwoners te

(Regionale Energie Strategie) voor Zeeland vastgesteld door de

motiveren om actie te ondernemen. Voor technische informatie

raad. Zowel het Klimaatakkoord als de RES geven de richting en

Binnen Zeeland blijven we gebruik maken van het energieloket,

wettelijke verplichtingen aan om in 2050 CO2 neutraal te zijn. Met

het Duurzaam Bouwloket om de particuliere woning eigenaar te

name op het gebied van de verduurzaming van de gebouwde

informeren over de energietransitie en de mogelijkheden die een

omgeving, mobiliteit, de bedrijven, de eigen organisatie en de

particulier heeft om zelf aan de slag te gaan. Tevens is sinds 2020

opwekking van duurzame energie heeft de gemeente veel taken

het Platform Energiek Zeeland actief, een digitaal platform, waarbij

en verantwoordelijkheden. De aanpak vindt plaats per thema.

woningbezitters onafhankelijk advies aan huis kunnen krijgen. De samenwerking met Energiek Zeeland wordt in elk geval tot

Als het gaat om de verduurzaming van de gebouwde omgeving is

1 september 2023 voortgezet.

vooral de Transitie Visie Warmte (TVW) belangrijk. Hierin wordt aangeven op welke manier de wijken van het aardgas af gaan. Dit

In deze maatschappelijke opgave werken we samen met inwoners,

wordt voor een groot deel gezamenlijk met de andere Zeeuwse

gemeenten, provincie, waterschap, woningcorporaties en overige

gemeenten opgepakt. Vanaf 2022 worden

partijen. Bijvoorbeeld door het maken van prestatieafspraken met

(wijk)uitvoeringsplannen opgesteld. Dit om samen de concrete

woningcorporaties.

stappen richting aardgasvrij te bepalen. In 2023 worden bedrijven via verschillende acties gemotiveerd om Het Europese project SHIFFT richt zich hier ook op. Onderzocht

energiebesparende maatregelen te treffen. Kantoren zijn vanaf

wordt of door middel van co-creatie stappen gezet kunnen worden

2023 verplicht een label C te hebben.

in de route naar een aardgasvrije woonomgeving. Daarnaast wordt sportcomplex De Blikken in Arnemuiden verduurzaamd en

Aan de verduurzaming van onze monumenten wordt veel aandacht

aardgasvrij gemaakt. Ook de proeftuin “aardgasvrije wijken” in

besteed. Het verduurzamen van monumenten en het beschermen

Dauwendaele sluit hierbij aan. Deze proeftuin is om een deel van

van de monumentale waarden is een complexe opgave. Binnen

de wijk van een warmtenet met restwarmte te voorzien. De raad

de versnellingsaanpak van de VNG en de twee Europese projecten

heeft in februari 2022 haar goedkeuring gegeven om het

(Violet en Solarise) zijn afgelopen jaren diverse acties verricht.

onderzoek naar de haalbaarheid en de uitwerking van het

Denk aan het maken van warmtefoto’s van voorgevels voor

warmtenet voort te zetten. Om snel te beginnen met de uitvoering

bewustwording, informatiebijeenkomsten voor kennisoverdracht,

zijn twee externe partijen ingeschakeld die inwoners op

duurzame monumentenroute, Duurzame Monumenten (DuMo)

verschillende manieren aanzetten tot verduurzaming van hun

paspoorten (energiescans), de DuMo Coach, flitsvergunningen

woningen: Winst uit je woning en Buurkracht. Hun methodes

voor zonnepanelen en isolatieglas en een pilot met warmte

Programmabegroting 2023 | Programma's

opwekken onder de leien van (een aanbouw van) het oude

organisatie. Daarnaast wordt intern extra aandacht gegeven

stadhuis. In 2021 is de Koepoort voorzien van zonnepanelen en

aan het vergroten van de kennis en het bewustzijn met

de aanbouw van het Zeeuws Archief voorzien van zonnepanelen

betrekking tot de inkoopdoelstellingen.

en in 2022 is de Oostkerk verduurzaamd enkreeg de entree van de Schouwburg verticale zonnepanelen in de vorm van “toneelgordijnen” langs de entree. In 2023 zullen deze pilots worden ingezet als voorbeelden voor de combinatie van verduurzaming en behoud. Monumenteneigenaren worden enerzijds geïnformeerd, ontzorgd, begeleid om hun monument te

– Het doelmatigheidsonderzoek inkoop- en aanbestedingsproces is afgerond. – Hierdoor staat de komende periode grotendeels in het teken van de uitwerking van de aanbevelingen. – De Zeeuwse inkoop netwerksamenwerking wordt gecontinueerd en waar mogelijk geïntensiveerd.

verduurzamen en anderzijds wordt waar mogelijk de regelgeving

Bij al deze punten wordt klimaatbewust, biobased en circulair

versoepeld om de verduurzaming mogelijk te maken.

inkopen meegenomen.

Verder worden in regionaal verband startprojecten uitgevoerd die

Energiebesparing Openbare Verlichting

in de RES zijn benoemd. Middelburg is trekker van o.a. het DuMo

De landelijke doelstelling is een besparing van 50% in 2030 ten

project, de Proeftuin Aardgasvrije Wijken en duurzaamheidsscans

opzichte van 2013. Bij regulier onderhoud wordt het

voor bedrijven. En we zijn betrokken bij o.a. het project voor het

energieverbruik verder teruggebracht via investeringen die binnen

verduurzamen van VVE’s (VVE=Vereniging Van Eigenaren),

de levensduur terug te verdienen zijn. Volgens het ‘Fit for 55’ –

waarvoor een aanmoedigingsbudget voor de eerste stappen (voor

pakket van de Europese Commissie moet de uitstoot van

advies en bijeenkomsten) beschikbaar is gemaakt.

broeikasgassen in 2030 met 55% omlaag ten opzichte van het niveau van 1990. Inmiddels heeft de gemeente Middelburg ten

In de Regionale Energiestrategie Zeeland is opgenomen om 750

opzichte van 1994 55,9% energie bespaard voor openbare

megawatt in Zeeland op daken op te wekken. Samen met de

verlichting. Hiermee is al voldaan aan de doelstelling ‘Fit for 55’.

provincie Zeeland en de Zeeuwse gemeenten hebben we om te stimuleren dat bedrijfsdaken beter benut worden voor de opwek

Energieneutraal Middelburg – Gemeente als voorbeeld

van energie een gezamenlijk een loket opgericht. Tot nu toe heeft

De gemeente kan naast het faciliteren en stimuleren vooral een rol

dit geleid tot 14 aanmeldingen. Of deze bedrijven daadwerkelijk

spelen door het goede voorbeeld te zijn. Bij uitvoering

overgaan tot het plaatsen van zonnepanelen is nog niet bekend.

werkzaamheden vanuit gebouwbeheerplan worden

Het is de bedoeling, mits Stedin de gegevens aan kan leveren om

energiebesparende maatregelen zoveel mogelijk meegenomen.

dit jaar in 1 keer de rest van alle relevante Middelburgse bedrijven

Waar van toepassing wordt onderzocht of bij de uitvoering een

aan te gaan schrijven. In de hoop dat vanaf 2023 overgegaan kan

combinatie mogelijk is met Europese projecten.

worden tot aanleg. In 2022 zal aan de raad de Verduurzamingsstrategie en Daarnaast zal gekeken worden of via de Omgevingsvisie beleid

bijbehorende Routekaart voor gemeentelijk vastgoed worden

ontwikkeld kan worden over al dan niet toepassen van zonne-

aangeboden. Deze routekaart wordt vanaf 2022/2023

energie op land.

uitgevoerd. Gepland is om te starten met het (bijna)

In 2022/2023 wordt onderzocht of beleid mogelijk is voor

wordt bij een eigen gebouw de cv-installatie waterzijdig ingeregeld.

langzaam draaiende nagenoeg geluidsstille windmolens.

Deze trajecten worden goed gemonitord om de geleerde lessen

energieneutraal maken van twee gemeentelijke gebouwen. Verder

bij de volgende projecten/gebouwen in de praktijk toe te passen. Thema - Duurzame Gemeentelijke Organisatie Het doel is om de milieubelasting van de eigen organisatie zo laag

Voor het verduurzamen van het wagenpark is een plan van aanpak

mogelijk te houden en het goede voorbeeld te geven aan inwoners,

opgesteld. Waar mogelijk worden elektrische voertuigen gekocht.

bedrijven en instellingen via inkoopbeleid en bedrijfsvoering. – Belangrijk speerpunt is de verdere borging van de rechtmatigheid van inkoop en aanbesteden binnen de

Programmabegroting 2023 | Programma's

Circulaire Economie – Gemeente als voorbeeld

Klimaatadaptatie. Het Kernteam is bewaker van de uitvoering van

In 2022/2023 zoeken we samenwerking met andere Zeeuwse

de Klimaatadaptatiestrategie Zeeland (KasZ).

gemeenten om te onderzoeken op welke manier de gemeente aan de slag kan gaan met het onderdeel circulaire economie.

Aanpassen aan het klimaat raakt veel facetten. Kwetsbare groepen zijn bijvoorbeeld extra kwetsbaar voor hitte.

Thema – Bodem

Woningcorporaties zullen hun woningvoorraad klimaatbestendig

De bodem is de basis voor de meeste menselijke activiteiten. Om

moeten maken voor hitte. Daarnaast kunnen zij hun bijdrage

ontwikkelingen uit te kunnen blijven voeren is het doel de kansen

leveren door regenwater van de daken ter plaatse te bergen of af

en kwaliteiten van de bodem duurzaam benutten.

te laten voeren via het schoonwaterriool.

Omgevingswet - onderdeel bodem

In 2023 is conform het Stedelijk Water Programma Middelburg

Vanuit het Zeeuws Platform Bodembeheer (samenwerking tussen

2021-2030 (SWP) de vervanging of renovatie gepland van 3,4 km

de 13 Zeeuwse gemeenten, het Waterschap en Provincie Zeeland)

riolering, en het afkoppelen van ca. 3,3 ha verhard oppervlak.

wordt het vervallen van de Wet Bodembescherming in de nieuwe

Hiervoor zijn in het SWP middelen beschikbaar. De gemeente

Omgevingswet verder voorbereid. De bevoegdheid die nu nog bij

Middelburg laat het onderhoud van de rioolgemalen en

de Provincie ligt, komt bij de gemeente te liggen. Vanuit de

pompinstallaties per 2022 uitvoeren door het waterschap

Rijksoverheid is nog geen duidelijkheid of er financiële middelen

Scheldestromen. Hiervoor is een samenwerkingsovereenkomst

worden toegekend om deze taken vanaf inwerkingtreding

afgesloten tot en met 2031.

Omgevingswet uit te voeren. Indien er geen middelen beschikbaar komen, beraad Middelburg zich, in overleg met de andere

Thema – Klimaatbestendig groen in de Woonomgeving

overheden, nader op de ontstane situatie.

Een klimaatbestendig openbaar groen draagt bij aan de volksgezondheid door o.a. het verminderen of voorkomen van

In Middelburg komt vooral binnen de stadsveste in het centrum, in

hittestress. Daarnaast kan dit openbaar groen (extra) regenwater

de oude dorpskernen en langs de oude doorgaande wegen, zoals

opvangen dat niet via het riool kan worden afgevoerd. Daarmee

de Noordweg, historische bodemverontreiniging voor. Onderzocht

wordt overlast voorkomen of verminderd. In 2023 wordt

wordt op welke manier dit meegenomen kan worden bij de

biodiversiteit versterkt door dit, waar mogelijk, te implementeren

uitvoering van de Omgevingswet.

in het huidige onderhoud, beheer en inrichting. Daarnaast wordt beleid voor natuur inclusief bouwen verkend.

Thema - Klimaatadaptatie en duurzaam watersysteem Door klimaatverandering neemt de kans op wateroverlast, hitte,

Thema – Geluid en Lucht

droogte en overstromingen toe. Dat levert risico’s op voor de

In de Middelburgse Visie Milieu is als doel gesteld dat de kwaliteit

economie, gezondheid en veiligheid. Het is van groot belang dat

op het gebied van geluidshinder en luchtverontreiniging niet

Middelburg zich aanpast aan deze veranderingen. Hitte en

verslechterd. En waar mogelijk verbeterend gericht op een

verdroging moet bijvoorbeeld worden tegengegaan door het

duurzame samenleving en leefomgeving.

opener maken en verwijderen van verhardingen en het vergoenen van de openbare ruimte. Dit heeft ook effect op bijvoorbeeld

Op een landelijke lijst staan woningen die aan hoge geluidsniveaus

onderhoud, onkruidbestrijding en bergingscapaciteit van water om

door weg- en/of railverkeer worden blootgesteld. Al jaren wordt

wateroverlast te voorkomen. Uiteindelijk levert het een fijner

aan deze lijst gewerkt door middel van het uitvoering van

leefklimaat op.

geluidssaneringen. De projecten welke in 2022 nog lopen voor

In het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie staat hoe gemeenten,

mogelijk afgerond.

het saneren van geluid van woningen worden in 2023 zo veel waterschappen, provincies en het Rijk het proces van ruimtelijke adaptatie willen versnellen en intensiveren. Voor de uitvoering van

Als de Omgevingswet in werking treedt, moet de Basis Geluid

het Deltaplan is binnen Zeeland gezocht naar samenwerking. De

Emissie (BGE) van alle gemeentelijke wegen met meer dan 4500

gemeente is één van de deelnemers van het Zeeuws Kernteam

Programmabegroting 2023 | Programma's

motorvoertuigen per etmaal worden onderzocht en worden

Om in 2025 in de laadbehoefte van elektrische personenauto’s en

aangemeld bij het centraal register van het rijk CGGV.

bestelauto’s te voorzien zijn ongeveer 600 publieke laadpunten nodig. In 2030 zijn ongeveer 1700 publieke laadpunten nodig voor

De gemeente Middelburg ondersteunt net als de andere Zeeuwse

deze gebruikersgroep (een laadpaal heeft doorgaans twee

gemeenten de uitvoering van het Schone Luchtakkoord van de

laadpunten).

Provincie Zeeland. Thema – Een leefbare fysieke ruimte Thema - Afval

Naar verwachting wordt per 1 januari 2023 de Omgevingswet van

Uitvoering afvalbeleidsplan

kracht. De inzet is om in de nieuwe Omgevingsvisie Middelburg

De landelijke doelen zijn:

2050 ook de ambities op het gebied van milieu op te nemen. Deze

– 2020: 100 kilo restafval

worden verder uitgewerkt in de omgevingsplannen en andere

– 2020-2025: 100 kilo restafval én focus op kwaliteit

instrumenten die bij deze wet horen.

– 2050: Nederland Circulair: zo veel mogelijk recycling In de loop van 2022 zal een nadere analyse en evaluatie opgesteld

Thema - Bedrijven

worden. Aan de hand hiervan zal in 2023 met de gemeenteraad

Doel is te komen tot een duurzame groene economie. Door

worden overlegd of er verdere maatregelen getroffen gaan worden

duurzame oplossingen vergroten bedrijven hun rendement en

om het scheidingspercentage verder omhoog te brengen en de

versterken ze hun concurrentiepositie.

hoeveelheid restafval te verminderen. Milieuhandhaving Project Schoon Zeeland

Middelburg heeft ongeveer 1.100 inrichtingen (bedrijven) in de zin

De uitvoering is gericht op Natuur- en Milieueducatie van

van de Wet milieubeheer (Wm). De gemeente is voor deze

(basis)scholieren. Het blijkt namelijk dat er een verband is tussen

inrichtingen het bevoegd gezag. En heeft daardoor onder andere

gerichte educatie op school en kennis, houding en gedrag op

als taak de naleving van de milieuvoorschriften te controleren.

latere leeftijd.

De uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) van de hoogste categorie inrichtingen (totaal zo’n 150

Vanuit de extra aanpak zwerfafval vragen we jaarlijks scholen

bedrijven) is ondergebracht bij de Regionale Uitvoeringsdienst

aandacht te schenken aan educatie. De middelen zijn in 2022 nog

Zeeland (RUD). De provincie Zeeland is bevoegd gezag voor vier

beschikbaar maar in 2023 niet meer. De verwachting is dat er

inrichtingen binnen de grenzen van de gemeente Middelburg. De

nieuwe afspraken komen en dat er ook financiën middelen komen.

provincie heeft de uitvoering van de VTH-taken ondergebracht bij

Op dit moment is hier geen duidelijkheid over.

de DCMR milieudienst Rijnmond. De gemeente voert wel de BRIKStaken (Bouwen, Reclame, Inrit, Kappen en Slopen) bij deze

Thema – Verkeer en Vervoer

inrichtingen uit in opdracht van DCMR. Zodoende werlen dus een

Energieneutraal Middelburg – Mobiliteit

aantal overheidsorganen samen aan een schoon en veilig

Bij mobiliteit geldt eerst inzetten op energie besparen en dan

Middelburg. De gemeente voert voor 850 milieubedrijven alle VTH-

hernieuwbare energie toepassen om de mobiliteit te

taken zelf uit.

verduurzamen. Vooralsnog is de planning dat de Omgevingswet op 1 januari 2023 De fiets staat in het mobiliteitsbeleid op nummer één. In een

in werking treedt. Deze wet is al een aantal keren uitgesteld en op

(continu) participatief proces worden (gezamenlijk met

dit moment is ook nog niet zeker of er opnieuw uitstel volgt. Dit is

maatschappelijke organisaties) fiets stimulerende en/of

echter van grote invloed op de planning van de collega’s die

verkeersveiligheid verhogende maatregelen voorgesteld.

uitvoering geven aan de milieutoezicht en -handhaving bij de

Afhankelijk van de beschikbare financiële middelen worden deze

gemeente, bijvoorbeeld:

op korte of langere termijn uitgevoerd.

1. Wat komt precies in de bruidschat mee van rijksoverheid en in hoeverre moeten daar keuzes in worden gemaakt en moet dit in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) worden ingeregeld.

Programmabegroting 2023 | Programma's

2. Wat verandert aan het basistakenpakket. De registratie van

– Controle ondermijning: In het vervolg op het project

bedrijven in ons software pakket moet worden bijgewerkt

Arnestein (ondermijning), dat van 2018 t/m 2021 heeft

omdat de definitie ‘milieu inrichting’ verdwijnt en mba’s (milieu

geduurd, nemen de toezichthouders milieu ook in 2023 deel

belastende activiteiten) voor in de plaats komen. Meer

aan ‘ondermijning’ controles. De succesvolle samenwerking

activiteiten zullen onder het basistakenpakket vallen en alsnog

met de collega’s van openbare orde en veiligheid, de RUD

moeten worden overgedragen aan de RUD Zeeland. Bovendien

Zeeland, politie, Belastingdienst etc. wordt voortgezet en zal

moet nog in kaart worden gebracht hoeveel/welke bedrijven

breder (in de gehele gemeente) plaatsvinden.

dat zijn.

– Inkoop en inrichten van nieuwe VTH-software i.v.m. met

3. Vanaf 2019 heeft degemeente Middelburg voortvarend invulling

de Omgevingswet. De juiste gegevens van de ‘oude’ software

gegeven aan de nieuwe taak informatieplicht energiebesparing.

moeten over gezet worden naar de nieuwe software. Het gaat

De spelregels voor de nieuwe ronde informatieplicht vanaf

om documenten, procedures en inrichting gebonden

2023 veranderen rigoureus. Er zijn ook geluiden dat deze taak

gegevens, zoals: SBI-codering, van toepassing zijnde

in 2023 mogelijk onder de basistaken zou komen te vallen.

regelgeving maar ook telefoonnummers waarop personen bereikbaar zijn. Niet alle informatie zal automatisch overgezet

Een gedeelte van de milieutaken is vraag gestuurd, zoals: advies

kunnen worden. Hier zullen ook de nodige uren aan besteed

aanvragen voor evenementen, bodem, externe veiligheid, geluid

moeten worden. Ook zal inzet plaatsvinden op het overdragen

etc. of het behandelen van milieumeldingen. Ook de klachten vallen

van de bedrijven die alsnog onder het basistakenpakket zijn

hieronder. Voor de planbare milieuactiviteiten stellen we als doelen

komen te vallen.

in 2023:

– We voeren 40 integrale milieucontroles bij bedrijven uit.

– Energiebesparingsplicht: Bij 50% van de bedrijven waarbij

– Per 2023 moeten kantoren minimaal energielabel C

overtredingen energiebesparing zijn geconstateerd zal een

hebben om nog als kantoor gebruikt te mogen worden. In

eerste hercontrole worden uitgevoerd. Ook zal er gestart

samenwerking met de andere Zeeuwse gemeenten worden

worden met het in kaart brengen of alle bedrijven aan de nieuwe

de kantoren (nogmaals) aangeschreven. Over handhaving zal

ronde informatieplicht hebben voldaan. De gemeente dient er

ook Zeeuws breed gesprekken gevoerd worden. Mogelijk kan

op toe te zien dat alle ondernemers (die onder de plicht vallen)

hiervoor ook samen opgetrokken worden.

in 2023 een rapportage energiebesparing bij het Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) hebben ingediend. Prestatie Uitvoeren werkagenda gezondheidsbeleid Positieve gezondheid: een brede blik op gezondheid Toegankelijk voor alle inwoners Samenwerking in netwerken Werkagenda (Roken, alhocol, gezond gewicht, mentale gezondheid, gezonde leefomgeving) Uitvoeren wettelijke taken WPG (Wet publieke gezondheid) Uitvoering van de wettelijke taken door de GGD Zeeland Duurzaamheidsbeleid “Op weg naar energieneutraal Middelburg” In samenwerking met de Provincie bedrijven aanschrijven om zonne-energie op hun dak toe te passen Continueren gebruik van Duurzaam Bouwloket en Energiek Zeeland in 2023 Uitvoering geven aan RES en RSW (o.a. restwarmteonderzoek Sloegebied) Uitvoeringsplan opstellen voor het strategisch plan Energie en Klimaat Uitvoeren van pilots voor de uitvoering van de TVW, o.a. op het gebied van het verduurzamen van VVE’s, collectieve inkoopacties en participatieve buurtacties Monumenteneigenaren blijven informeren, ontzorgen en begeleiden

Programmabegroting 2023 | Programma's

Prestatie Plan van aanpak Energiearmoede opstellen en uitvoeren in samenwerking met Veere, Vlissingen, woningcorporaties, Orionis, Welzijn Middelburg e.a. Mogelijkheden voor Europese subsidies blijven onderzoeken Uitvoering geven aan lopende Europese projecten Duurzame gemeentelijke organisatie Pilot (bijna) energieneutraal maken 2 gemeentelijke gebouwen Onderzoeken mogelijkheden Circulaire Economie via regionale samenwerking Verdere toename energiebesparing Openbare verlichting (op weg naar 50% in 2030 t.o.v. 2013) Uitvoering Middelburgse visie Milieu Voorbereiden op Omgevingswet milieutaken waaronder uitvoering bodemtaken Vergroenen openbare ruimte, verwijderen verharding Uitvoeren Klimaatadaptatiestrategie Zeeland (KasZ) Deelnemen aan Europees project(en) m.b.t. klimaatadaptatie Klimaatbestendig maken van het openbaar groen Onderzoeken Basis Geluid Emissie (BGE) Geluidsaneringen uitvoeren/afronden. Doorgaan met verhogen afvalscheidingspercentage Project zwerfafval en afvalscheiding voor basisscholen (eventueel) Milieuhandhaving Vergunningverlening en handhaving door Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) conform het Zeeuwse kwaliteitsniveau Uitvoeren handhavingsprogramma door de gemeente Voorbereidingen i.v.m. de Omgevingswet

Invulling van de financiële ruimte/keuzes nieuw beleid Nr.

begroting

Begroting

2023

2024

2025

2026

1 Ùitvoering Klimaatadaptatiestrategie Zeeland

-35

2 Wettelijke bodemtaken die overkomen naar de gemeente door de komst

-70

-105

Invulling van financiële ruimte/keuzes nieuw beleid 2023 - 2026

van de Omgevingswet

1. Uitvoering Klimaatadaptatiestrategie Zeeland

2. Wettelijke bodemtaken die overkomen naar de

Gezamenlijk met 13 gemeenten, het Waterschap en de provincie

gemeente door de komst van de Omgevingswet

is een uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie opgesteld met

De bevoegd gezag bodemtaken (op grond van de Wet

ondermeer aandacht voor onderzoek, Zeeuws brede

Bodembescherming) worden nu uitgevoerd door de Provincie. Met

communicatie naar inwoners, vergroenen van schoolpleinen en

de komst van de Omgevingswet worden de gemeenten voor een

samenwerking in de Zuidwestelijke Delta.

groot deel bevoegd gezag. Deze bodemtaken moeten (waarschijnlijk) wettelijk uitgevoerd gaan worden door de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD).

Programmabegroting 2023 | Programma's

Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren

2019

2020

2021

2022

2023

Middelburg

46,0

nnb

Nederland

49,4

nnb

Middelburg

52,5

nnb

Nederland

50,4

nnb

Middelburg

4,7

nnb

Nederland

4,6

nnb

Middelburg

4,5

nnb

Nederland

3,4

nnb

2019

2020

2021

2022

2023

Middelburg

222,0

225,0

148

nnb

Nederland

161,0

205,0

nnb

Middelburg

179,0

178,0

nnb

Middelburg

23,0

nnb

Nederland

20,0

nnb

Volksgezondheid volwassen met overgewicht % volwassenen dat voldoende beweegt % gebruik basis GGZ of POH-GGZ % gebruik wijkverpleging %

Beleidsindicatoren Milieu Omvang huishoudelijk restafval (kg/inwoner) Omvang huishoudelijk restafval exclusief milieustraat (kg/inwoner) Hernieuwbare elektriciteit (%)

Programmabegroting 2023 | Programma's

Wat mag het kosten? 7 Volksgezondheid en milieu

Rekening

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

7.01.0 Volksgezondheid

1.992

2.218

2.187

2.251

2.313

2.377

7.02.0 Riolering

4.279

4.372

4.509

4.712

4.882

4.995

7.03.0 Afval

5.765

5.338

5.364

5.539

5.581

5.717

7.04.0 Milieubeheer

2.441

3.812

1.580

1.618

1.662

1.712

Overzicht taakvelden Lasten

7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria

1.617

1.519

1.667

1.710

1.748

1.788

16.095

17.259

15.307

15.830

16.186

16.590

7.02.0 Riolering

5.647

5.776

6.086

6.343

6.546

6.733

7.03.0 Afval

7.724

7.267

7.418

7.649

7.887

7.994

7.04.0 Milieubeheer

1.009

180

7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria

2.173

2.027

2.155

2.194

2.236

2.280

16.554

15.249

15.671

16.186

16.669

17.007

7.01.0 Volksgezondheid

-1.992

-2.218

-2.187

-2.251

-2.313

-2.377

7.02.0 Riolering

1.368

1.404

1.577

1.631

1.664

1.738

Totaal lasten Baten 7.01.0 Volksgezondheid

Totaal baten Saldo

7.03.0 Afval

1.960

1.929

2.053

2.110

2.306

2.277

7.04.0 Milieubeheer

-1.433

-3.633

-1.567

-1.618

-1.662

-1.712

7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria

556

508

488

484

489

492

Totaal overzicht taakvelden

459

-2.010

364

355

484

417

Programmabegroting 2023 | Programma's

Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

– Stec-rapport Woningkwaliteit- en woningmarktonderzoek Zeeland 2019 (KWOZ) (2019) – Stec-rapport locatieonderzoek Walcheren (2020) – Rigo-rapport woningmarktonderzoek (2020) – Woonvisie 2016-2020 – Nota grondbeleid (2021)

We zetten in op het realiseren van een passend woningbestand,

– Prestatieafspraken 2022-2026 Gemeente + Woongoed +

afgestemd op de vraag van de verschillende doelgroepen. Om dit

Huurdersvereniging Middelburg

te bereiken plant de gemeente ook in 2023 nieuwbouw en werkt

– Vigerende bestemmingsplannen

de gemeente samen met Woongoed en Woningbouwvereniging Arnemuiden bij renovatie, nieuwbouw en verduurzaming van

We werken in 2023 verder aan een Omgevingsvisie Middelburg

woningen. We stimuleren de bewoners om hun huis

2050 en aan een nieuwe Woonvisie 2023-2027 met bijbehorende

levensloopbestendig te maken en te verduurzamen.

uitvoeringsgerichte woonagenda.

Beleidskader Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's: – Kwaliteitsatlas 2030 (herzien)

Programmabegroting 2023 | Programma's

Wat willen we bereiken?

Maatschappelijk effect - Ruimtelijke ordening

Maatschappelijk effect - Wonen

voor alle doelgroepen en leeftijdscategorieën.

Een stad met een goed woonklimaat, met passende woonruimte

Aanwezigheid van voldoende woningen en verschillende woonmilieus om de huidige en toekomstige huishoudens van

Doelstellingen

Middelburg te huisvesten.

1. We zorgen dat er steeds genoeg nieuwe (deelomgevings)plannen zijn met woningbouw in het

Doelstellingen 1. Voldoende woningen passend bij de (toekomstige vraag, zowel

programma. 2. Inbreiden heeft de voorkeur boven uitbreiden.

qua aantallen als qua gewenste woningtypes. Daarbij ligt de

3. Omzetten van bestemmingsplannen in deelomgevingsplannen.

focus op nultredewoningen voor de groeiende groep ouderen.

4. Streven naar groene woonmilieus.

2. Middelburg ziet kans om door middel van bijzondere en aantrekkelijke woonmilieus inwoners van buiten te trekken en

Maatschappelijk effect - Grondexploitatie

om bewoners te behouden voor de gemeente.

Grondbeleid en grondexploitatie is dienstbaar aan beleid voor

3. We streven naar leefbare wijken door per woningbouwlocatie

wonen, werken en recreëren en is een middel om doelstellingen

en sloop-nieuwbouwlocatie de best passende en aanvullende

op deze terreinen te realiseren. Geld dat hiermee wordt verdiend

woningen toe te voegen.

kan ingezet worden voor locaties die geld kosten.

4. Herbestemmen en renoveren hebben de voorkeur boven nieuwbouw. 5. Het behouden van gelijke kansen in de huursector voor de

Doelstellingen Het gaat de gemeente om maatschappelijk gewenst

doelgroepen waaronder jongeren, senioren en gezinnen.

ruimtegebruik, het maatschappelijk effect en de meest optimale

6. We streven naar een betaalbare woningvoorraad, waaronder

prijs/kwaliteitsverhouding. Meer informatie over grondbeleid en

750 sociale huurwoningen. Als richtlijn geldt 30% sociale huur

grondexploitatie staat in de paragraaf Grondbeleid in deze

op nieuwe woningbouwlocaties.

begroting.

7. Voorzien in voldoende huisvesting voor (toekomstige) studenten en voor andere bijzondere doelgroepen zoals statushouders, arbeidsmigranten en de uitstroom uit

Wat gaan we daarvoor doen?

Beschermd Wonen en Maatsschappelijke Opvang (zie

Bouwen en wonen- Gedeelde opgave

programma Sociaal Domein).

Bouwen en wonen is één van de vier gedeelde opgaven van college

8. We willen zorgen dat iedere bewoner van Middelburg zo lang mogelijk optimaal kan blijven functioneren in een zelfgekozen

en gemeenteraad. Hierbij wordt in 2023 in het bijzonder aandacht gegeven aan de volgende onderwerpen.

woning en woonomgeving. Bij woningaanpassingen boven € 20.000 geldt het primaat van verhuizen naar een geschikte

Gevarieerd woonaanbod

woning.

Middelburg biedt een gevarieerd aanbod van woningen. Het doel

9. We kiezen voor kwalitatieve nieuwbouw: duurzaam en gericht op de lange termijn (niet snel en goedkoop). 10.Een kwalitatieve en energetische verbetering van de bestaande

is om in 2040 tot een optimale match van vraag en aanbod te komen. Daarbij is uitgegaan van de bevolkingsontwikkeling, het aantal starters, doorstromers, ouderen etc. Om dit te bereiken

woningvoorraad. Zowel in de huur- als koopsector.

plant de gemeente ook in 2023 nieuwbouw en werkt de gemeente

11.Het zoveel mogelijk wegnemen van belemmeringen voor

samen met Woongoed en Woningbouwvereniging Arnemuiden bij

energiebesparende maatregelen bij monumenten en hierbij de

renovatie, nieuwbouw en verduurzaming van woningen.

monumentale en architectonisch waarden te respecteren. 12.Het verkleinen van de stap naar de koopwoningmarkt met de regeling starterslening. 13.Voldoen aan de taakstelling huisvesting statushouders. 14.Er wordt ingezet op wonen boven winkels.

Walcherse woningmarktafspraken Naar verwachting maken we eind 2022 nieuwe Walcherse woningmarktafspraken (tot 2030), gebaseerd op de bevolkings-

Programmabegroting 2023 | Programma's

en huishoudensprognose van 2022. De vaststelling van de

Essenvelt en Sint Laurens. Daarnaast ontwikkelt Woongoed

woningmarktafspraken gebeurt in 2023.

appartementen aan de Buitenruststraat, op de locatie van het oude kantoorpand van Woongoed. De gemeente en Woongoed

Opkoopbescherming

gaan samen op zoek naar nieuwe woningbouwlocaties voor de

Door het invoeren van opkoopbescherming regelen we dat gewilde

750 nieuwe sociale huurwoningen tot 2030.

huizen niet zomaar kunnen worden opgekocht voor de verhuur. Op die manier blijven meer koopwoningen beschikbaar voor mensen

Levensloopbestendig wonen: nieuwbouw

die er zelf in gaan wonen.

In een levensloopbestendige woning moeten alle belangrijke vertrekken zich op één verdieping bevinden. Er wordt ook wel

Nieuwbouw sociale woningvoorraad

gesproken over een nultredenwoning. Vooral op de locaties in de

Middelburg wil een goede mix in de wijken van goedkope en

nabijheid van de voorzieningen zijn levensloopbestendige

duurdere woningen en appartementen, zowel koop als huur. Het

woningen gepland. Maar ook in plannen als Essenvelt en Sint

hebben van voldoende sociale huurwoningen is belangrijk. Met

Laurens. In vrijwel alle nieuwbouwplannen worden inmiddels

de corporaties kijken we naar mogelijkheden voor sociale

levensloopbestendige woning gerealiseerd. Vanuit de markt blijkt

woningbouw. Plannen die in 2023 in de realisatiefase en voor

dat de vraag naar dergelijke woningen sterk toeneemt, in de

een deel nog in de ontwerpfase zitten: Sportlaan, Churchilllaan,

grondgebonden variant ook van jongere doelgroepen.

Levensloopbestendig wonen: bestaande voorraad

aanpassingen nodig om prettig te kunnen blijven wonen in de

Mensen willen en moeten langer zelfstandig blijven wonen. Een

woning. Bewoners in huur- en koopwoningen worden gestimuleerd

aantal van hen zal naar een nultredenwoning verhuizen. De meeste

om zelf maatregelen te nemen om hun woning meer

mensen blijven wonen waar ze nu ook wonen. Veelal zijn (kleine)

Programmabegroting 2023 | Programma's

levensloopbestendig te maken. Woningeigenaren kunnen gebruik

Wonen boven winkels

maken van de Blijverslening.

De gemeente stimuleert eigenaren van winkelpanden om de verdieping(en) boven de winkels te verhuren als woning.

Verhuiscoach Wanneer een woning niet meer passend is of niet meer passend

Implementatie Omgevingswet

te maken is, kan verhuizen de beste oplossing zijn. Maar voor veel

Naar verwachting wordt op 1 januari 2023 de nieuwe

mensen is dit een grote stap die veel vragen oproept. De

Omgevingswet van kracht. In december 2018 is de Omgevingswet

gemeente stelt hiervoor een verhuiscoach aan, die kan helpen om

door de raad tot strategisch project benoemd. De projectgroepen

een goede woning en een goede financiering te vinden.

Processen en Wet- en regelgeving zijn inmiddels afgerond; de projecten Omgevingsvisie, Omgevingsplan en Digitaal Stelsel

Energiebesparende maatregelen

Omgevingsweg (DSO) hebben in 2023 een belangrijk jaar. De

In bestaande en nieuwbouw, in huur- en koopsector worden

projectgroep DSO bereidt zich voor op de implementatie en

energiebesparende maatregelen getroffen in samenwerking met

gebruikt het jaar verder voor het optimaliseren van het digitale

de partners. Met de woningcorporaties zijn prestatieafspraken

proces. De werkgroep Omgevingsplan gaat verder met het

gemaakt over woningen die energiezuiniger worden gemaakt met

omzetten van bestemmingsplannen in deelomgevingsplannen.

als uiteindelijk resultaat dat de kernvoorraad in 2021 gemiddeld

Het gemeentebrede omgevingsplan moet 31 december 2029

een energielabel van B had. In 2025 is het streven naar een

gereed zijn. Zie ook het programma Bestuur en Ondersteuning

gemiddeld energielabel A.

voor informatie over andere onderdelen van de Omgevingswet.

In de nieuwbouw zijn energieneutrale woningen het uitgangspunt.

Omgevingsvisie vaststellen

Particuliere bouwers worden gestimuleerd om energieneutrale

De Ontwerp-Omgevingsvisie Middelburg 2050 wordt in 2023

woningen te bouwen. Bij de keuze van ontwikkelaars is het aspect

vastgesteld. Na een uitbreide participatieperiode van 2019 tot

duurzaamheid een belangrijke afwegingsfactor.

2022 wordt het voorontwerp in 2022 vrijgegeven. Vaststelling door de gemeenteraad is gepland voor najaar 2023. In de

Startersleningen

omgevingsvisie zijn binnenstedelijke transformatiegebieden

Om starters een betere kans te geven op een koopwoning,

opgenomen, ten behoeve van inbreiding.

verstrekt de gemeente startersleningen. Voor 2023 kunnen er 20 worden verstrekt.

Groene woonmilieus Groene woonmilieus zijn belangrijk, voor het welzijn en de

Huisvesting statushouders

leefbaarheid van de bewoners en voor klimaatadapatie. Bij

Asielzoekers met een verblijfsvergunning mogen verhuizen naar

woningbouwplannen is het uitgangspunt 30% groen.

eigen woonruimte. De taak om deze vergunninghouders te huisvesten ligt bij de gemeenten. Elke gemeente is verplicht naar

De verkoop van bouwrijpe gronden

verhouding van het aantal inwoners een aantal vergunninghouders

Voor 2023 zijn verkopen geraamd in de plannen Essenvelt,

te huisvesten. Het Rijk legt hen hiervoor halfjaarlijks een

Mortiere, Hazenburg noord, Sint Laurens zuid en Sint Laurens

taakstelling op. Met de woningcorporaties worden

noord.

prestatieafspraken gemaakt over hun aandeel in de huisvesting van statushouders. De provincie denkt in haar rol als

Bouw- en woonrijp maken van gronden

toezichthouder mee met de gemeenten om te zoeken naar

In 2023 wordt er (verder) bouwrijp gemaakt in de plannen

(creatieve) oplossingen om dit grote aantal vluchtelingen met

Churchilllaan en Sint Laurens. Een en ander is ook afhankelijk van

een verblijfsstatus te huisvesten. In 2023 voldoet de gemeente

hoe de verdere planvorming en trajecten via de Raad van State

wederom aan haar taakstelling.

verlopen.

Programmabegroting 2023 | Programma's

Prestatie Gevarieerd woonaanbod Bouw van levensloopbestendige woningen verspreid over de gemeente Walcherse woningmarktafspraken Opkoopbescherming Locaties voor de bouw van sociale huurwoningen 10 blijversleningen per jaar verstrekken Verhuiscoach In de sociale huursector hebben de woningen in 2025 een gemiddeld energielabel A Nieuwbouw energieneutrale woningen voor een eerlijke meerprijs 20 startersleningen per jaar verstrekken Voldoen aan taakstelling huisvesting statushouders Wonen boven winkels Implementatie Omgevingswet Omgevingsvisie Groene woonmilieus Verkoop bouwrijpe gronden

Invulling van de financiële ruimte/keuzes nieuw beleid Nr.

begroting

Begroting

2023

2024

2025

2026

1 Formatie (Ontwikkeling) Energietransitie

-80

2 Formatie (Ontwikkeling) Jurist Ruimtelijke Ontwikkeling

-75

3 Formatie (Ontwikkeling) Volkshuisvesting - Wonen

-80

Invulling van financiële ruimte/keuzes nieuw beleid 2023 - 2026

4 Formatie Juristen Handhaving

-80

5 Investeringsfonds

-500

-1.000

-1.500

-2.000

6 Projectleiding Gebiedsontsluiting Veerse Meer Zuid

-20

7 Stimuleren verduurzaming bestaande woningvoorraad

-200

8 Vergroening bouwprojecten (stadsecoloog)

-40

-1.075

-1.575

-2.075

-2.575

1. Formatie (Ontwikkeling) Energietransitie

formatieuitbreiding op het vlak van juridische ondersteuning

Er zal formatieversterking komen t.a.v. de Energietransitie voor

Ruimtelijk Ordening.

de uitvoering van de regionale energiestrategie en voor de verduurzaming van bestaande woningen in de huur- en koopsector

3. Formatie (Ontwikkeling) Volkshuisvesting - Wonen

en stimulering van particuliere bouwers om energieneutraal te

In de paragraaf "wat gaan we daarvoor doen" zijn veel nieuwe taken

bouwen.

benoemd. Uitbreiding op de formatie Volkshuisvesting is nodig om hier uitvoering aan te kunnen geven.

2. Formatie (Ontwikkeling) Jurist Ruimtelijke Ontwikkeling Het aantal initiatieven op het gebied van nieuwbouw en transformatie is de laatste jaren sterk gegroeid. Dit vraagt om

Programmabegroting 2023 | Programma's

4. Formatie Juristen Handhaving

gezamenlijk tot een voorkeursalternatief en financiering hiervan

Als gevolg van groei van het aantal initiatieven en nieuw beleid is

komen. De nieuwe gebiedsontsluiting is van groot belang voor

formatieuitbreiding op het gebied van jurisiche ondesteuning bij

de leefbaarheid van Arnemuiden. De functie van projectleider

handhaving nodig.

wordt vacant door pensionering van de strategisch adviseur die de rol nu vervult.

5. Investeringsfonds Het investeringsfonds is een nieuw in te stellen fonds binnen de

7. Stimuleren verduurzaming bestaande woningvoorraad

gemeente Middelburg om de grote opgaven op te kunnen pakken

De afspraken uit het Klimaatakkoord zijn dat we in 2050 CO2-

zoals die in de Middelburgse Omgevingsvisie 2050 en

neutraal zijn. Om huiseigenaren te stimuleren om (bijvoorbeeld

bijbehorende deelvisies zoals de Woonvisie worden benoemd.

rentevrij) te investeren in hun woning, wordt jaarlijks € 200.000

Het investeringsfonds is ook een instrument voor cofinanciering

ingezet.

ingeval derden investeringen mee willen helpen bekostigen. In de meerjarenbegroting wordt rekening gehouden met een bedrag

8. Vergroening bouwprojecten (Stadsecoloog)

oplopend van € 500.000 in 2023 naar € 2 miljoen in 2026 aan

Het is onze wens en ambitie als Middelburg om samen met de

structurele kapitaallasten. Met dit geld kan een investeringsbedrag

Walcherse gemeenten een stadsecoloog aan te stellen die zich

ter waarde van circa € 45 miljoen worden aangetrokken.

onder andere richt op het vergroenen van bouwprojecten op Walcheren. Deze kosten betreffen het Middelburgse deel van de formatie.

6. Projectleiding Gebiedsontsluiting Veerse Meer Zuid In 2022 is de Gebiedsontsluitingsvisie Veerse Meer Zuid vastgesteld. Nu gaat het erom dat betrokken overheden

Beleidsindicatoren Beleidsindicatoren

Kolom1

2019

2020

2021

2022

2023

Gemiddelde WOZ-waarde (in

Middelburg

189

200

213

nnb

Nederland

250

271

290

nnb

Middelburg

79,6

80,5

80,7

81,1

nnb

Nederland

69,8

70,1

70,3

nnb

Middelburg

690

734

786

876

nnb

Nederland

665

700

733

nnb

Middelburg

717

761

860

949

nnb

Nederland

735

773

810

nnb

Middelburg

3,6

5,4

3,6

nnb

Nederland

9,2

8,9

nnb

1.000 euro's) Demografische druk (%) Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (in euro's) Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden (in euro's) Nieuw gebouwde woningen ( per 1000 woningen)

Programmabegroting 2023 | Programma's

Wat mag het kosten? 8 Volkshuisv, leefomgev en sted vern

Rekening

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

8.01.0 Ruimte en leefomgeving

948

1.104

1.042

1.079

1.100

1.135

8.02.0 Grondexploit (niet-bedr.terr)

3.069

9.139

6.303

6.249

6.223

6.277

8.03.0 Wonen en bouwen

2.168

1.941

2.813

3.385

3.952

4.523

Totaal lasten

6.185

12.183

10.158

10.713

11.275

11.935

8.02.0 Grondexploit (niet-bedr.terr)

2.941

8.641

6.073

6.021

6.038

6.081

8.03.0 Wonen en bouwen

2.580

1.934

1.395

1.417

1.441

1.465

Totaal baten

5.526

10.582

7.475

7.445

7.486

7.554

8.01.0 Ruimte en leefomgeving

-944

-1.097

-1.035

-1.072

-1.093

-1.128

8.02.0 Grondexploit (niet-bedr.terr)

-128

-498

-230

-228

-185

-196

Overzicht taakvelden Lasten

Baten 8.01.0 Ruimte en leefomgeving

Saldo

8.03.0 Wonen en bouwen

413

-7

-1.418

-1.968

-2.511

-3.058

Totaal overzicht taakvelden

-659

-1.601

-2.684

-3.268

-3.789

-4.381

Paragrafen

Programmabegroting 2023 | Paragrafen

Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Inleiding De gemeente Middelburg onderkent het belang van

weerstandsvermogen van de gemeente Middelburg. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële draagkracht van de gemeente indien zich onvoorziene tegenvallers voordoen. De paragraaf verwoordt in het kort uit welke componenten het weerstandsvermogen bestaat en waar de uitgangspunten van het risicomanagement zijn vastgelegd (beleid). Verder wordt inzicht gegeven in:

risicomanagement. Het gaat hierbij om het beheersen van risico's die de bedrijfsvoering kunnen belemmeren. In deze paragraaf

– de opbouw van het risicoprofiel (de gesignaleerde risico's);

worden de risico's in relatie tot de financiële weerstand gelegd.

– de opbouw van de weerstandscapaciteit (vrije middelen om

Daarnaast wordt ingegaan op de risico's die andere dan financiële gevolgen hebben voor de gemeente. Te denken valt hierbij aan imagoschade.

de gesignaleerde risico's in financiële zin op te kunnen vangen); – het weerstandsvermogen (koppeling van de risico's en de weerstandscapaciteit).

Deze paragraaf is als rapportage een onderdeel van het

Tot slot wordt inzicht gegeven in de risico's waarvan de gevolgen

risicomanagementproces. En geeft inzicht in het

niet (alleen) financieel van aard zijn.

Programmabegroting 2023 | Paragrafen

Beleidskader

projecten en grondexploitaties helder zijn. Verder is het noodzakelijk dat zowel bestuur als management zich bewust zijn

Risicomanagementbeleid

dat risicomanagement onderdeel is van het normaal besturen en

Het beleid dat de gemeente voert ten aanzien van

managen van de gemeente. Dit betekent dat het inventariseren

risicomanagement is vastgelegd in een

van risico’s, het inschatten ervan en het treffen van maatregelen

risicomanagementbeleidsnotitie. Dit beleid is in 2020 herzien en

voortdurend in de praktijk wordt uitgevoerd.

in 2021 vastgesteld door de gemeenteraad. Belangrijkste wijziging is dat de focus van risicomanagement wordt verbreed. Voorheen lag de focus voornamelijk op risico's met financiële

Risico's met financiële gevolgen

gevolgen. Nu worden ook risico's met andere gevolgen in kaart

Uitkomsten inventarisatie

gebracht, zoals imagoschade. In dit beleidsstuk is de werkwijze

Het risicoprofiel is zeer divers van aard. Zowel grote als relatief

vastgelegd en zijn de uitgangspunten bepaald ten aanzien van

kleinere risico’s, risico’s met interne of externe oorzaak en

het risicomanagementproces. Op basis van dit beleidsstuk is deze

operationeel dan wel strategisch van aard zijn genoemd.

paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing opgesteld. Om het risicoprofiel te structureren wordt gebruik gemaakt van De gemeente is verplicht zowel in de programmabegroting als in

risicocategorieën. Hierdoor kunnen risico’s naar soort worden

de programmarekening de risico’s te vermelden die de (financiële)

gerangschikt. Verder is inzichtelijk wat de risicoscore (kans x

positie van de gemeente kunnen beïnvloeden.

gevolg) is, voor en na het implementeren van beheersmaatregelen. Om een risicoweging mogelijk te kunnen

Bij het opstellen van de programmabegroting en jaarrekening dient

maken wordt elk risico gekwantificeerd op kans van voorkomen

een zo goed mogelijk beeld van kwantificeerbare risico’s aanwezig

en geldelijk en/of imagogevolg (voor imagorisico's zie onderdeel

te zijn. Dat betekent evenwel niet dat in de gemeentelijke

"risico's met niet financiele gevolgen" verderop in deze paragraaf).

huishouding geen financiële risico’s meer aanwezig zouden zijn.

Voor zowel kans als gevolg is een vijftal klassen gedefinieerd

Net als iedere andere organisatie heeft ook de gemeente bij de

waardoor de uiteindelijke risicoscore ligt tussen de 0 (minimaal)

uitvoering van haar taken te maken met onzekerheden die kunnen

en 25 (maximaal).

leiden tot (financiële) nadelen. Beheersmaatregelen Wat is weerstandsvermogen?

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11906558/3