22-077 Bijlage 1. Jaarstukken 2021
Tekst van het document
Transitievisie Warmte goedgekeurd door de Raad. In aanloop hier
andere bedrijven in de Tertiaire sector.
naartoe zijn er verschillende bijeenkomsten met een projectgroep
Jaarstukken 2021 | Programma's
(met onder andere Woongoed en Enduris) en een focusgroep
RVO. De volgende fase is het beoordelen van de ingediende
(bestaande uit bewoners) georganiseerd. De conceptvisie werd in
rapportages. Hiermee is gestart. De gemeente is begonnen
juli gepresenteerd tijdens een online informatieavond en toegelicht
met controles bij winkels.
tijdens een vergadering van de commissie Ruimte in september.
– Duradis heeft in opdracht van de gemeente een
Daarnaast is er een begin gemaakt met de uitvoeringsplannen die
energiebesparingsplan opgesteld bij 20 verschillende bedrijven
volgen op de visie.
die vallen onder de Informatieplicht Energiebesparing. – Er is een internetpagina gemaakt over energiebesparende
Duurzame elektriciteitsopwekking en infrastructuur
maatregelen bij nieuwbouw van bedrijfspanden. Deze
– Zon op land wordt meegenomen in de Omgevingsvisie.
informatie is ook verwerkt in pdf-document dat is toegezonden
– Zon op dak is gezamenlijk Zeeuws breed opgepakt en wordt
aan alle ondernemers die bouwgrond bij de gemeente
verder uitgevoerd. – Voor het zonnepark en het toepassen van uitgeharde bagger op de voormalige stortplaats oude Veerseweg is een
reserveren. – Er is een inventarisatie gemaakt van alle kantoren die moeten voldoen aan de Label C-verplichting.
bestemmingsplan in voorbereiding. Thema - Duurzame gemeentelijke organisatie Programma aardgasvrije wijken (PAW)
Het doel is om de milieubelasting van de eigen organisatie zo laag
Bij het onderzoek naar de Proeftuin aardgasvrije wijk (PAW)
mogelijk te houden en het goede voorbeeld te geven aan inwoners,
Dauwendaele is een alternatief geopperd m.b.t. de financiële
bedrijven en instellingen via inkoopbeleid en bedrijfsvoering.
haalbaarheid. Dit alternatief zal aan de gemeenteraad worden voorgelegd.
Voorbeeld: Bij twee houten voetgangers bruggen zijn de houten palen van de brug hersteld met speciale epoxyhars. Door op deze
Commercieel vastgoed (bedrijven/instellingen)
manier de palen te herstellen is er - ten opzichte van vervanging
– Project Informatieplicht Energiebesparing: Inmiddels hebben
door nieuw hout- 8 m³ hardhout en 467 kg CO2-uitstoot bespaart.
alle bedrijven/instellingen een melding gedaan via het eLoket
(onderzoek door Stichting Hout Research voor de aannemer)
71
Jaarstukken 2021 | Programma's
72
Jaarstukken 2021 | Programma's
73
Jaarstukken 2021 | Programma's
Aangetaste palen op waterlijn
Bestaande hardhout is hersteld waarbij 467 kg CO2 is bespaard
Energiebesparing Openbare Verlichting
Maatschappelijk Verantwoord Inkopen
De landelijke doelstelling is een energiebesparing van 50% voor
In de tweede helft van 2021 is een nieuw inkoopbeleid door het
de openbare verlichting in 2030 ten opzichte van 2013. Bij regulier
college vastgesteld, hierin is o.a. het volgende opgenomen i.r.t.
onderhoud wordt waar mogelijk het energieverbruik verder
duurzaamheid: Bij Inkopen neemt de Gemeente sociale,
teruggebracht via investeringen die binnen levensduur zijn terug
ecologische en economische aspecten in acht. Maatschappelijk
te verdienen. Begin 2021 heeft een nieuwe aanbesteding
Verantwoord Inkopen (‘MVI’) betekent dat de Gemeente de effecten
plaatsgevonden. Het nieuwe bestek is vanaf 8 april van kracht
op people, planet en profit meeneemt bij Inkopen. De Gemeente
geworden. Helaas betekent dit dat de kosten voor storing en
heeft als opdrachtgever en inkoper een voorbeeldfunctie in het
onderhoud zijn toegenomen, waardoor er waarschijnlijk wat
maatschappelijk verkeer.
minder middelen overblijven voor vervanging. Sinds 1994 is inmiddels 55,9% energie bespaard.
Thema - Bodem De bodem is de basis voor de meeste menselijke activiteiten. Om
Energieneutraal Middelburg – Gemeente als voorbeeld
ontwikkelingen uit te kunnen blijven voeren is het doel de kansen
De gemeente kan naast het faciliteren en stimuleren vooral een rol
en kwaliteiten van de bodem duurzaam benutten. In de Overloper
spelen door het goede voorbeeld te zijn. Bij uitvoering
is dit jaar een proef uitgevoerd met bokashi en houtsnippers. Door
werkzaamheden vanuit gebouwbeheerplan zijn
deze laagsgewijs aan te brengen zonder de bodem te verstoren
energiebesparende maatregelen zoveel mogelijk meegenomen.
zou het bodemleven zelf het organisch materiaal verspreiden. Dit
Waar van toepassing is onderzocht of bij de uitvoering een
stimuleert het bodemleven en vergroot de mogelijkheid om water
combinatie mogelijk is met Europese projecten.
door te laten en te bufferen! Verder is een deel van het gras in
– Voor het opstellen van een routekaart is in het eerste kwartaal
2021 weer met schapen beheerd. De schapen zorgen op een
offerte opgevraagd.
natuurlijke manier voor verschraling en verspreiden zaden wat
– De verduurzamingsstrategie en dashboard verduurzaming met
zorgt voor kruidenrijker grasland en weer meer dieren aantrekt.
bijbehorende kostenindicatie panden is gereed. Hiermee
Daarnaast wordt niet met onderhoudsmachines gereden wat
kunnen op natuurlijke momenten verduurzamingsmaatregelen
uitstoot van uitlaatgassen en verdichting van de bodem voorkomt.
worden genomen. – Project Frisse scholen: Er is een opstart gemaakt om te komen
Historische bodemverontreiniging (onder andere met lood)
tot een duurzaam strategisch huisvestingsplan. (Het duurzaam
in relatie tot volksgezondheid
meerjaren onderhoudsplan ligt bij de scholen zelf.)
In Middelburg komt vooral binnen de stadsveste in het centrum, in de oude dorpskernen en langs de oude doorgaande wegen zoals
Voorbeeld voor tertiaire sector
de Noordweg historische bodemverontreiniging voor. In 2021 is
In het kader van de aandacht aan het verduurzamen van de
in samenwerking met de werkgroep bodem van de Vereniging
zogenaamde tertiaire sector (de dienstensector) is het project
Nederlandse gemeenten gestart om te onderzoeken op welke
TERTS uitgevoerd. In wijkcentrum Palet zijn de
manier dit meegenomen kan worden bij de uitvoering van de
verwarmingsinstallaties gasloos gemaakt en wordt een groot deel
Omgevingswet.
van de benodigde elektriciteit opgewekt door PV-panelen. Omgevingswet - onderdeel bodem Circulaire economie - Gemeente als voorbeeld
Vanuit het Zeeuws Platform Bodembeheer (samenwerking tussen
In de eerste maanden van 2021 is een opzet gemaakt voor een
de 13 Zeeuwse gemeenten, het Waterschap en Provincie Zeeland)
beleidsstrategie circulaire economie. Verder is er contact gezocht
wordt het vervallen van de Wet Bodembescherming in de nieuwe
met andere overheden in Zeeland om na te gaan of op dit thema
Omgevingswet verder voorbereid. De bevoegdheid die nu nog bij
samenwerking mogelijk is.
de Provincie ligt komt te liggen bij de gemeente. Vanuit de Rijksoverheid is er nog geen duidelijkheid of er financiële middelen worden toegekend om deze taken uit te gaan voeren.
74
Jaarstukken 2021 | Programma's
Thema - Water en Klimaatadaptatie
Uitvoering klimaatadapatie Middelburg wegen en riolen
Stedelijk Water Programma
Voor 2021 stonden veel ‘wegen en riolen’-projecten op de lijst om
Het Grondwaterbeleid is geformuleerd in het Stedelijk Water
voor te bereiden: o.a. Klein Vlaanderen, Koudekerkseweg, Arie van
Programma 2021-2030 (SWP), dat in maart 2021 is vastgesteld
Driellaan en omgeving, Meanderlaan, Buitenhovelaan. Dit zijn
door de gemeenteraad. In het SWP wordt het afkoppelprogramma
lange trajecten met bewoners. Hierbij komen thema’s als
genoemd. In 2021 is ca. 0,7 ha verhard oppervlak afgekoppeld
ontstenen, vergroenen, circulariteit en het toepassen van
van de gemengde riolering.
duurzame maatregelen ruim aan bod.
Grondwater
Daarnaast zijn in 2021 de volgende projecten uitgevoerd:
Het grondwatermeetnet in de bebouwde omgeving is inmiddels in
– De voetpaden/trottoirs langs de Kanaalweg zijn aangepakt.
bedrijf. Het doel hiervan is inzicht krijgen in grondwaterstanden en
De betontegels die eruit zijn gehaald voor de groenvakken
grondwaterstroming. Door droogte en
worden hergebruikt voor het nieuwe trottoir aan de
grondwaterstandsverlaging kan de bodem dalen en daardoor scheuren in (monumentale) gebouwen veroorzaken. Het meetnet
Studentenhuisvesting. (Circulariteit). – In Dauwendaele (Grootmede en Vromoldsland) heeft het
is ook bedoeld om te kijken hoeveel regenwater te bergen valt
nutsbedrijf DNWG werkzaamheden uitgevoerd aan de water/
zonder dat er wateroverlast optreedt (bij langdurige natte
gasleiding. Bij het terugstraten is gekeken of de bestrating kon
perioden).
worden teruggelegd of dat dit een groenvak kon worden. – In het Meiveld is 900m2 asfalt van de voetpaden omgevormd
Er zijn nu grondwaterstanden bekend over de periode van bijna
naar halfverharding. Dit is een mix van natuurlijke steensoorten
een heel jaar. Dit is nog te vroeg om conclusie te trekken, daarvoor
en een bindmiddel (van planten) die een harde laag vormen.
zijn meerjarige data-reeksen benodigd.
Deze halfverharding laat water door en is bestand tegen wortelopdruk.
Klimaatadaptatie Strategie Zeeland (KaSZ) Door klimaatverandering neemt de kans op wateroverlast, hitte,
Impulsregeling Klimaatadaptatie
droogte en overstromingen toe. Dat levert risico’s op voor de
Vanaf 1 januari 2021 kan de gemeente via de Impulsregeling
economie, gezondheid en veiligheid. In het Deltaplan Ruimtelijke
klimaatadaptatie een bijdrage van het Rijk aanvragen om:
adaptatie staat hoe gemeenten, waterschappen, provincies en
– klimaatadaptieve maatregelen versneld uit te laten voeren;
het Rijk het proces van ruimtelijke adaptatie willen versnellen en
– geplande ruimtelijke maatregelen uit te breiden met
intensiveren. Voor de uitvoering van het Deltaplan is binnen Zeeland gezocht naar samenwerking. Dit heeft geleid tot een
adaptiemaatregelen; – nieuwe adaptatiemaatregelen op te pakken.
concept Klimaatadaptatiestrategie Zeeland. Deze is in de eerste maanden van 2021 is in alle besturen van de Zeeuwse overheden
De maximale bijdrage van het Rijk is 1/3 van de totaalkosten
besproken. De definitieve klimaatadaptatiestrategie Zeeland is
besteedt aan de uitvoering van klimaatadaptieve maatregelen.
eind 2021 in alle besturen vastgesteld.
De klimaatadaptieve maatregelen dienen een positieve bijdrage te leveren aan het verkleinen van de kans op wateroverlast, droogte
Het is van groot belang dat Middelburg zich aanpast aan deze
en overstromingen.
veranderingen. Hitte en verdroging moet bijvoorbeeld worden tegengegaan door het opener maken en verwijderen van
In 2021 zijn een aantal beheerprojecten geselecteerd die hiervoor
verhardingen en het vergoenen van de openbare ruimte. Zo is in
in aanmerking komen. Van deze projecten is een voorstel
2021 in de wijk Dauwendaele 1.340 m2 verharding vervangen
opgesteld, waarbij duidelijk beschreven is waarom deze projecten
door groen. Dit heeft ook effect op bijvoorbeeld onderhoud,
in aanmerking komen voor de bijdrage. Met deze projecten
onkruidbestrijding en bergingscapaciteit van water om
gebruiken we ongeveer de helft van de beschikbare bijdrage voor
wateroverlast te voorkomen. Uiteindelijk levert het een fijner
de gemeente Middelburg. De projecten die in 2021 zijn
leefklimaat.
aangedragen, zijn door het Rijk inmiddels gehonoreerd. Dit zijn de projecten: – Herinrichting Koudekerkseweg;
75
Jaarstukken 2021 | Programma's
– Herinrichting Klein Vlaanderen;
Europees project SCAPE ( klimaatbestendig ontwerpen en
– Rotonde Koudekerkseweg;
inrichten rekening houdend met het landschap )
– Herinrichting Groene Schoolpleinen;
Middelburg, onderweg naar een klimaatbestendige bebouwde
– Herinrichting Stationsplein (na afloop van renovatie door NS van fundering stationsgebouw).
omgeving is het uitgangspunt van de grondwerken die zijn uitgevoerd en de inrichting van Essenvelt in het kader van het Interreg 2 Seas project SCAPE. Het landschap staat centraal en
In 2021 is gestart met de voorbereidingen voor de aanvraag in
vormt het vertrekpunt bij het ontwerp en inrichting van Essenvelt.
2022. Hierbij werd gekeken welke projecten er nog meer in
Samen met het Waterschap Scheldestromen en SCAPE partners
aanmerking komen om aanspraak te kunnen maken op het
is bovendien een klimaatstresstest uitgevoerd die de knelpunten
resterende deel van de bijdrage. In totaal is ruim 444.000 euro
op het gebied van wateroverlast in Middelburg in beeld brengt.
gereserveerd voor de gemeente Middelburg. Projecten kunnen
Activiteiten en deelprojecten zijn in 2021 opgeleverd.
uiterlijk aangedragen worden in mei/juni 2022 en dienen voor 2026 uitgevoerd te zijn.
Thema - Klimaatbestendig groen in de Woonomgeving Een klimaatbestendig openbaar groen draagt bij aan de
Thema – Klimaatbestendig groen in de Woonomgeving
volksgezondheid door o.a. het verminderen of voorkomen van
Een klimaatbestendig openbaar groen draagt bij aan de
hittestress. Daarnaast kan dit openbaar groen (extra) regenwater
volksgezondheid door o.a. het verminderen of voorkomen van
opvangen dat niet via het riool afgevoerd hoeft worden.
hittestress. Daarnaast kan dit openbaar groen (extra) regenwater opvangen dat niet via het riool kan worden afgevoerd. Daarmee
Groene schoolpleinen
wordt overlast voorkomen of verminderd. Tevens maken
Dit jaar heeft Middelburg weer meegewerkt aan de Groene
biodiversiteit en ecologie onderdeel uit van het groenbeleidsplan.
Revolutie Zeeuwse Schoolpleinen. Bij basisscholen ABS
Bij de (her)inrichting van het groen aan De Overloper en Park
Middelburg en Archipelschool De Lonneboot is een deel van het
Molenwater (Europees project Water Resilient Cities) en bij de
verharde schoolplein omgevormd tot groen. De vergroening
ontwikkeling van de nieuwe woonwijk Essenvelt (Europees project
brengt kinderen dichter bij natuur en levert een bijdrage aan de
SCAPE) is rekening gehouden met de klimaatbestendige inrichting
klimaatopgaven.
en hiermee ook de beplanting. Beide Europese projecten zijn uitgevoerd en opgeleverd. Eind 2021 zijn beide projecten
Europees project Cool Towns
afgesloten. In het kader van het project Cool Towns is verhard
In het kader van het Europese project Cool Towns is in juni 2021
oppervlak omgevormd tot groene inrichting met bomen. Projecten
gestart met de vergroeningsmaatregelen in het Stationsgebied/
zijn uitgevoerd op de Kanaalweg en op het Zusterplein. Daarnaast
Kanaalweg. Inmiddels is daar ca. 2.900 m2 verharding vervangen
zijn in 2021 volop voorbereidingen getroffen voor
door groen, en is een verticale tuin (groene gevel) gerealiseerd bij
herinrichtingsplannen waarin de ontwerpfase de focus ligt op
het busstation.
ontstenen en vergroenen. Daarnaast is een groene wand geplaatst bij Basisschool ‘t Europees project Water Resilient Cities
Vierschip in Arnemuiden.
De realisatie van de Overloper in Dauwendaele en de herinrichting van het Molenwaterpark waren de twee projecten die zijn
Thema - Geluid
uitgevoerd in het kader van Interreg 2 Seas project Water Resilient
In de Middelburgse Visie Milieu is als doel gesteld dat de kwaliteit
Cities. Door inwoners en organisaties nauw te betrekken bij het
op het gebied van geluidshinder en luchtverontreiniging niet
ontwerpproces is er wederzijds vertrouwen en begrip gecreëerd
verslechterd en waar mogelijk verbeterend gericht op een
wat heeft geleid tot breed draagvlak voor deze herinrichtingen van
duurzame samenleving en leefomgeving. Op een landelijke lijst
gewaardeerde openbare ruimte in combinatie met innovatieve
staan woningen die aan hoge geluidsniveaus door weg- en/of
oplossingen voor wateropslag.
railverkeer worden blootgesteld. Al jaren wordt aan deze lijst gewerkt door middel van het uitvoering van geluidssaneringen.
76
Jaarstukken 2021 | Programma's
– Begin 2021 is voor het project Statenlaan en omgeving de hoogst toelaatbare waarde van de geluidsbelasting
2020 was dit nog 225 kg per inwoner. Dit een flinke stap in de goede richting.
vastgesteld. Tevens zijn de maatregelen vastgesteld voor het terugbrengen van de geluidsbelasting. Er zijn geen bezwaren
Extra aanpak zwerfafval
binnengekomen op de bekendmaking. Het project kan nu
Project Schoon Zeeland
verder uitgevoerd worden.
De uitvoering is gericht op Natuur- en Milieueducatie van
– Voor het project Walcherseweg en omgeving is de hoogst
(basis)scholieren. Het blijkt namelijk dat er een verband is tussen
toelaatbare waarde van de geluidsbelasting vastgesteld.
gerichte educatie op school en kennis, houding en gedrag op
Tevens zijn de maatregelen vastgesteld voor het terugbrengen
latere leeftijd. In het najaar 2020 is in samenwerking met Terra
van de geluidsbelasting door het ministerie. De stukken zijn ter
Maris een breder project opgezet bij de basisscholen over
inzage gelegd en hierop is 1 bezwaar binnengekomen. Dit
zwerfafval en afvalscheiding. In 2021 heeft dit een vervolg gehad.
bezwaar ligt ter behandeling bij Bureau Sanering
Thema – Verkeer en Vervoer
Verkeerslawaai van het ministerie. Het project kan al wel verder
Energieneutraal Middelburg – Mobiliteit
uitgevoerd worden.
Bij mobiliteit geldt eerst inzetten op energie besparen door minder
– Aan de Nieuwe Vlissingseweg is de laatste woning gesaneerd. Het project kan nu afgerond worden.
vervoersbewegingen en stimuleren milieuvriendelijke vervoerswijzen en dan hernieuwbare energie toepassen om de mobiliteit te verduurzamen. De fiets staat in het mobiliteitsbeleid
Thema - Externe Veiligheid
op nummer één. In een (continu) participatief proces worden
De Routering gevaarlijke stoffen is aangepast. Er zijn geen
(gezamenlijk met maatschappelijke organisaties) fiets
bezwaren binnengekomen en de bebording is door de gemeente
stimulerende en/of verkeersveiligheid verhogende maatregelen
aangebracht.
voorgesteld. Afhankelijk van de beschikbare financiële middelen worden deze op korte of langere termijn uitgevoerd.
Thema - Afval Uitvoering afvalbeleidsplan
Voor het stimuleren en faciliteren van elektrisch voertuigen worden
De landelijke doelen zijn:
met enige regelmaat laadpalen geplaatst. Het plaatsen van
– 2020: 100 kilo restafval
laadpalen en de laadpalenkaart (locatie laadpalen tot en met 2025)
– 2020-2025: 100 kilo restafval én focus op kwaliteit
loopt volgens planning. In 2021 is een laadplein aan parkeerterrein
– 2050: Nederland Circulair: zo veel mogelijk recycling
Oude Veerseweg geopend. Voorts is Middelburg met een tweede laadpaalexploitant een overeenkomst voor het plaatsen etc. van
Restafval is de som van fijn huishoudelijk restafval dat huis aan huis
laadpalen aangegaan.
wordt ingezameld, grof huishoudelijk afval en verbouwingsrestafval dat door OLAZ op de milieustraat wordt
Thema - Bedrijven Milieuhandhaving 2021
ingenomen.
Milieuhandhaving 2021 Middelburg heeft ongeveer 1.000 inrichtingen (bedrijven) in de zin
Het doel van de invoering van Diftar sinds begin 2021 is om de
van de Wet milieubeheer (Wm). De gemeente is voor deze
hoeveelheid restafval flink terug te dringen. De resultaten met
inrichtingen het bevoegd gezag en heeft onder andere als taak
Diftar laten zien dat er minder restafval wordt aangeboden en meer
de naleving van de milieuvoorschriften te controleren. De
aanbod is van her te gebruiken materialen. In 2021 is de
uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH)
hoeveelheid ingezameld fijn restafval (rolcontainers en
van de hoogste categorie inrichtingen (totaal zo’n 150 bedrijven)
ondergrondse containers) met ca.1/3 gedaald. Dat is vooral door
is ondergebracht bij de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland
de financiële prikkel.
(RUD).
De totale hoeveelheid fijn restafval, grofvuil en
De gemeente voert voor de 850 resterende milieubedrijven de
verbouwingsrestafval bedroeg in 2021 148 kg per inwoner. In
VTH-taken zelf uit. Corona leidde een verschuiving in de soort milieucontroles: er zijn meer administratieve controles uitgevoerd
77
Jaarstukken 2021 | Programma's
(vooral voor het project informatieplicht energiebesparing) en
– project informatieplicht energiebesparing.
minder controles op locatie. In 2021 zijn er door de milieutoezichthouders twee projecten uitgevoerd:
In 2021 heeft de gemeente 168 milieucontroles uitgevoerd:
– project ondermijning Arnestein; – Integrale milieucontrole op locatie
9
– Integrale milieucontrole op locatie, in het kader van het project ondermijning Arnestein
22
– Administratieve controle: indienen van rapportage energiebesparing en/of beoordelen van energierapportage, project informatieplicht
84
energiebesparing – Administratieve controle
8
– Aspect controles op locatie, project informatieplicht energiebesparing
22
– Hercontrole
22
– (voornemen) Last onder dwangsom
1
Naast deze controles zijn er in december 4 dagdelen besteed aan een gezamenlijke actie controle illegale opslag vuurwerk in opslagloodsen/garageboxen. En in 2021 heeft de gemeente 21
Effecten maatregelen financieel herstelplan
milieuklachten ontvangen en behandeld die inrichting gebonden
Voor de effecten in 2021 van de maatregelen uit het financieel
waren.
herstelplan verwijzen wij naar de paragraaf Bedrijfsvoering.
Als eerste gemeente in Nederland hadden alle ondernemers van Middelburg (waarvoor de informatieplicht geldt en die niet onder de basistaken vallen) een rapport energiebesparing aangeleverd. De toezichthouders hebben veel energie gestoken in de warme communicatie met de ondernemers om dit voor elkaar te krijgen. In slechts een klein aantal gevallen was de tweede stap van de handhavingsprocedure (voornemen tot het toepassen last onder dwangsom) nodig. In 2021 zijn veel van de ingediende rapporten gecontroleerd en zijn er controles op het aspect energiebesparing op locatie uitgevoerd. Daar waar onze expertise nog ontoereikend is, wordt een energiedeskundige ingeschakeld. Samen met deze deskundige worden de ‘learning on the job’ controles uitgevoerd: De deskundige leert de toezichthouders hoe deze specifieke controles op energiebesparing aan de hand van de ingediende rapporten kunnen worden uitgevoerd. Omgevingswet In 2021 is de VTH software Omgevingswet aangeschaft. Er is een start gemaakt met implementatie. Voor het deskundigheidsgebied milieu heeft de komst van de Omgevingswet veel impact. Het begrip ‘inrichting’ verdwijnt, daarvoor in de plaats komt de mba: milieubelastende activiteit. Dit is een uitgangspunt voor de inrichting van de nieuwe VTH software.
78
Jaarstukken 2021 | Programma's
Beleidsindicatoren Milieu nnb= nog niet bekend via "Waar staat je gemeente.nl" Beleidsindicatoren Omvang huishoudelijk restafval totaal(kg/inwoner) Hernieuwbare elektriciteit (%)
2018
2019
2020
2021
Middelburg
188,0
222,0
225,0
148,0
Nederland
171,0
161,0
205,0
nnb
Middelburg
13,3
23,0
nnb
nnb
Nederland
17,6
20,0
nnb
nnb
2018
2019
2020
2021
Middelburg
nb
nb
49,5
nnb
Nederland
nb
nb
50,8
nnb
Middelburg
nb
nb
52,7
nnb
Volksgezondheid Beleidsindicatoren Volwassenen met overgewicht % Volwassenen dat voldoende beweegt % gebruik basis GGZ of POH en GGZ % gebruik wijkverpleging %
Nederland
nb
nb
49,9
nnb
Middelburg
4,7
4,9
nnb
nnb
Nederland
4,4
4,6
nnb
nnb
Middelburg
4,6
4,5
4,3
nnb
Nederland
3,4
3,4
3,3
nnb
79
Jaarstukken 2021 | Programma's
Wat heeft het gekost? Volksgezondheid en milieu
Begroting 2021
Begroting 2021 Realisatie 2021 na wijziging
Verschil 2021 (+ voordeel, nadeel)
Lasten 7.01.0 Volksgezondheid
2.009
2.022
1.992
29
7.02.0 Riolering
4.177
4.164
4.279
-115
7.03.0 Afval
5.250
5.528
5.765
-236
7.04.0 Milieubeheer
1.567
1.578
2.441
-863
7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria
1.438
1.611
1.617
-6
14.441
14.903
16.095
-1.192
Totale Lasten Baten 7.01.0 Volksgezondheid
0
0
0
0
7.02.0 Riolering
-5.569
-5.569
-5.647
78
7.03.0 Afval
-7.232
-7.476
-7.724
249
-456
-456
-1.009
552
7.04.0 Milieubeheer 7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria Totale Baten
-1.932
-1.952
-2.173
222
-15.189
-15.453
-16.554
1.101
-748
-550
-459
-91
Totaal Volksgezondheid en milieu
Toelichting op het financiële resultaat (+ voordeel / -
toelichten. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere
nadeel)
afwijkingen die kleiner zijn dan € 25.000.
We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we alleen afwijkingen van € 25.000 of hoger Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
-36
36
N
7.02.0 Riolering Grond- & groenvoorziening afwatering Dit budget is aangemeld voor overheveling, daarna zijn er nog uitgaven geweest. Van het Waterschap is een bijdrage in de kosten ontvangen voor de aanleg van het baggerdepot Oude Veerseweg en oeverherstel. De onderstaande afwijkingen die betrekking hebben op het taakveld Riolering zijn kostendekkend en budgetneutraal. Algemene lasten riolering Er is een hoger bedrag aan de voorziening rioolbeheer toegevoegd doordat investeringen zijn uitgesteld. Dit worden in 2022 ingehaald.
-72
N
Rioolafvoerrecht Er is sprake van een toename van het aantal objecten waarover deze belasting wordt opgelegd. 7.03.0 Afval De onderstaande afwijkingen die betrekking hebben op het taakveld Afval zijn kostendekkend en budgetneutraal.
80
32
N
Jaarstukken 2021 | Programma's
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
-98
98
N
-48
121
N
Inzameling huisvuil De opbrengsten van de nieuwe inzamelingsmethode Diftar zijn hoger dan waar vooraf mee is gerekend. Daardoor kan er een hoger bedrag dan begroot worden toegevoegd aan de voorziening afvalstoffenheffing. Inzameling oud papier De verwerkingskosten van oud papier zijn hoger en er is meer uitbetaald aan de verenigingen doordat er meer oud papier is ingezameld. Er zijn containerzeilen aangeschaft voor de inzamelaars. De opbrengst van oud papier is in 2021 gestegen. Dit was al bijgesteld bij de najaarsbrief, maar de opbrengst is toch hoger dan was ingeschat. Tractie en materieel reinging Er waren hoge kosten aan de reparaties van de zijbeladers. Ze zijn deels gereviseerd om ze nog een paar jaar in te zetten. Ook de hogere brandstofprijs in 2021 zorgt voor een overschrijding (27k). Er is nog een huisvuilauto gehuurd (50k), deze wagen is eind 2021 aangekocht door de gemeente.
-103
N
PMD Als gevolg van Diftar zijn bewoners bewuster omgegaan met het scheiden van huishoudelijk afval, hierdoor is een hoger opbrengst van plastic dan vooraf ingeschat.
80
N
509
N
7.04.0 Milieubeheer Europese projecten (Scape, Terts, Shifft, Cool Towns) De uitgaven en inkomsten blijven binnen het projectbudget, maar wijken af van de oorspronkelijke planning. Bovendien zijn de looptijden van de projecten vanwege Covid-19 verlengd. Dit is op concernniveau budgetneutraal.
-567
Klimaat en energiebeleid De kosten zijn geboekt op het krediet aardgasvrije wijken Dauwendale. Deze kosten mogen niet over meerdere jaren worden afgeschreven en worden gedekt door de reserve Klimaatgelden.
-171
N
7.05.0 Begraafplaatsen en crematoria Begraven en cremeren In 2021 waren er meer begrafenissen en crematies dan waarmee in de begroting rekening is gehouden. De opbrengsten van de koffiekamer waren lager omdat deze door Covid-19 niet het hele jaar bezet kon worden.
222
Overig
-97
3
Totaal
-1.192
1.101
N
81
Jaarstukken 2021 | Programma's
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
het realiseren van een afgewogen woningbestand, zodat er altijd een woning is die past in ieders wooncarrière. Vanuit de Woonvisie willen we ons inzetten voor een vraaggerichte benadering vanuit de markt en voorzien in goede woningen voor iedereen en op een goede locatie. De gemeente heeft daarin de regiefunctie. Zowel in de bestaande- als in de nieuwbouw. Aansluitend richt
Inleiding
het zich op het aanbieden van verschillende woonmilieus door
Het programma volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en
Betrokkenheid van bewoners is wezenlijk omdat zij in de
stedelijke vernieuwing richt zich op het planmatig inrichten van
betreffende wijk of het dorp wonen en omdat zij waardevolle kennis
de leefruimte, waarbij rekening wordt gehouden met individuele en
en ervaring hebben over de behoeften ter plaatse en mogelijke
gemeenschappelijke belangen. Ook richt het programma zich op
veranderingen daarin.
82
stedelijke vernieuwing en een beperkt aantal nieuwbouwprojecten.
Jaarstukken 2021 | Programma's
Beleidskader
Doelstellingen
Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:
aantrekkelijke woonmilieus inwoners van buiten te trekken en om
– Kwaliteitsatlas 2030 (herzien)
bewoners te behouden voor de gemeente.
– Participeren Leren en Doen (2017)
5. Het behouden van gelijke kansen in de huursector voor de
– Masterplan Mortiere 1998
doelgroepen waaronder jongeren, senioren en gezinnen.
– Masterplan Stationsgebied 1998
6. Voorzien in voldoende huisvesting voor (toekomstige)
– Ruimtelijk plan stedelijk gebied Walcheren 2010
studenten.
– Woonvisie 2016-2020
7. Het verkleinen van de stap naar de koopwoningmarkt met de
– Actieplan grondbedrijf 2015
regeling starterslening.
– Nota grondbeleid 2016
8. Middelburg wil voor jong en oud een levensloopvriendelijke
– Vigerende bestemmingsplannen
gemeente zijn. We willen zorgen dat iedere bewoner van
Wat wilden we bereiken?
4. Middelburg ziet kans om door middel van bijzondere en
Middelburg zo lang mogelijk optimaal kan blijven functioneren in een zelfgekozen woning en woonomgeving. 9. Een kwalitatieve en energetische verbetering van de
Ruimtelijke Ordening - Maatschappelijk effect :
woningvoorraad. Zowel in de huur- als koopsector.
Een stad met een gezond en evenwichtig woonklimaat, met
10. Het verduurzamen van monumenten.
passende woonruimte voor alle doelgroepen en
11. Voldoen aan de taakstelling voor het huisvesten van
leeftijdscategorieën.
statushouders.
Doelstellingen
Woonomgeving - Maatschappelijk effect:
1. Zowel kwalitatief als kwantitatief monitoren van de
Het vergroten van de betrokkenheid van de bewoners bij het reilen
woningmarkt. Dit om in te kunnen spelen op vraag en behoefte.
en zeilen in de wijk/kern waarin zij wonen.
En resulterend in vraaggericht bouwen, ontwikkelen en onderhouden.
Doelstellingen
2. Bestemmingsplannen tijdig herzien zodat (nieuw) beleid
12. Betere afstemming gemeentelijke uitvoering op behoeften
uitgevoerd kan worden.
vanuit de wijken. Met wijkgericht werken beogen we een responsievere dienstverlening. Dit wil zeggen dat de
Grondexploitatie - Maatschappelijk effect:
dienstverlening van de gemeente en partners, die is gericht op
Grondbeleid en grondexploitatie is dienstbaar aan het beleid voor
de directe leefomgeving is afgestemd op de behoeften van
wonen, werken en recreëren en is een middel om doelstellingen
bewoners en andere direct betrokkenen. Naast objectieve
op deze terreinen te realiseren.
kwaliteitsnormen, speelt de subjectieve beleving van kwaliteit volgens wijkbewoners een rol.
Doelstellingen
13. Bewoners meer betrekken bij hun directe leefomgeving (de
3. Het gaat om maatschappelijk gewenst ruimtegebruik,
buurt, straat etc.). Met wijkgericht werken beogen we meer
maatschappelijk rendement en de meest optimale prijs/
participatie van wijkbewoners.
kwaliteitsverhouding. Voor meer informatie over grondbeleid en
14. Het verbeteren van de leefbaarheid in de wijken door de
grondexploitatie wordt verwezen naar de paragraaf grondbeleid in
aanpak van bewonersoverlast.
deze begroting.
15. Investeren in de sociale en fysieke infrastructuur van de wijk Dauwendaele.
Wonen - Maatschappelijk effect: Aanwezigheid van voldoende woningen en verschillende woonmilieus om de huidige en toekomstige huishoudens van Middelburg te huisvesten.
83
Jaarstukken 2021 | Programma's
Wat hebben we bereikt?
Doelstelling 3: Het gaat om maatschappelijk gewenst
Ruimtelijke ordening - Maatschappelijk effect
optimale prijs/kwaliteitsverhouding. Voor meer informatie
De woningcorpopraties hebben met de verduurzaming,
ruimtegebruik, maatschappelijk rendement en de meest over grondbeleid en grondexploitatie wordt verwezen naar
nieuwbouw en passend toewijzen van de woningen bijgedragen
de paragraaf grondbeleid in deze begroting.
aan de realisatie van dit effect: een stad met een gezond en
Voor meer informatie over grondbeleid en grondexploitatie wordt
evenwichtig woonklimaat, met passende woonruimte voor alle
verwezen naar de paragraaf Grondbeleid in dit verslag.
doelgroepen en leeftijdscategorieën. Wonen - Maatschappelijk effect Doelstelling 1: Zowel kwalitatief als kwantitatief monitoren
Aanwezigheid van voldoende woningen en verschillende
van de woningmarkt teneinde te kunnen inspelen op vraag
woonmilieus om de huidige en toekomstige huishoudens van
en behoefte, resulterend in vraaggericht bouwen,
Middelburg te huisvesten.
ontwikkelen en onderhouden. De provinciale woonagenda met de 6 actielijnen is in 2021
Doelstelling 4: Middelburg ziet kans om door middel van
vastgesteld. De basis ligt in het KWOZ-rapport waarin mismatch
bijzondere en aantrekkelijke woonmilieus inwoners van
tussen vraag en aanbod van woningen is uitgewerkt. Het
buiten te trekken en om bewoners te behouden voor de
verdiepende woningmarktonderzoek levert meer informatie per
gemeente
woningsegment, zowel kwalitatief als kwantitatief. Met de
De meest gewilde woonmilieus zijn stedelijk, randstedelijk en
woningcorporaties zijn de transformatieopgaven besproken. Deze
dorps. In het nieuwbouwprogramma is in deze vraag voorzien. In
lopen van 2023 tot 2032.
2021 is gewerkt aan nieuwe locaties (Essenvelt, Veersepoort fase 5, Rittenburg fase 3, Sardijngeulstraat, Zuidsingel) Deze projecten
Doelstelling 2: Bestemmingsplannen tijdig herzien zodat
waren in 2021 in de ontwerpfase (bestemmingsplan) of in de fase
(nieuw) beleid uitgevoerd kan worden
van bouwrijp maken. Begin 2022 is dit nieuwe aanbod van koop-
De inwerkingtreding van de Omgevingswet, die gepland stond
en huurwoningen beschikbaar gekomen. Door gevoerde
voor 1 januari 2022, is verzet naar 1 januari 2023. In 2021 is hard
procedures vertragen projecten waardoor de
gewerkt aan scenario’s voor de Omgevingsvisie en zijn diverse
bestemmingsplannen voor woningen op Sint Laurens en aan de
verordeningen in voorbereiding genomen. Vooral met de
Sportlaan nog niet onherroepelijk zijn. Dit wordt begin 2022
Omgevingsvisie is een begin gemaakt met een intensief
verwacht.
participatietraject. Daarvoor is onder andere een Raad voor Inspiratie ingesteld, zijn er online dialoogavonden gehouden, is er
Woongoed Middelburg heeft woningen in de voormalige gymzalen
een tentoonstelling in de Schouwburg geweest, is er overleg
aan de Rotterdamse kaai opgeleverd.
geweest met stakeholders en is er via doemee.middelburgers.nl een participatieplatform opgezet.
Doelstelling 5: Het behouden van gelijke kansen in de huursector voor de doelgroepen waaronder jongeren,
Verder is er ten behoeve van het DSO (Digitaal Stelsel
senioren en gezinnen
Omgevingswet) software aangeschaft, is een begin gemaakt met
Woongoed Middelburg maakt jaarlijks een woonmonitor. Deze is
het opstellen van toepasbare regels ten behoeve van het
tijdens de opstelling van het verslag nog niet gereed. Uit de
vergunningentraject, is begonnen met een concept
woonmonitor van Woongoed Middelburg blijkt de gemiddelde
Omgevingsplan, zijn de aanvraagprocessen beschreven en zijn
wachttijd voor een huurwoning in 2020 op te lopen tot bijna 11
opleidingstrajecten gestart.
maanden. De toename van de wachttijd heeft te maken met de corona-crisis waardoor minder mensen de woning opzegden en
Grondexploitatie - Maatschappelijk effect
mede als gevolg daarvan meer woningzoekenden.
Grondbeleid en grondexploitatie is dienstbaar aan het beleid voor wonen, werken en recreëren en is een middel om doelstellingen
De wachttijden zijn opgelopen voor de appartementen met lift
op deze terreinen te realiseren.
(naar 12 maanden in 2020) en voor seniorenwoningen naar 8
84
Jaarstukken 2021 | Programma's
maanden. Om de wachttijden voor eengezinswoningen met de
in dezelfde buurt worden gevonden. De voorzieningen in de
allerlaagste huren niet verder op te laten lopen, verlaagde
welzijnsaccommodaties zijn gecontinueerd, zij het met
Woongoed bij 15 vrijkomende eengezinswoning de huurprijs tot
beperkingen als gevolg van corona.
aan de aftoppingsgrens. Het resultaat hiervan is dat de wachttijd nagenoeg gelijk bleef (gemiddeld 11,4 maanden in 2019
Doelstelling 9: Een kwalitatieve en energetische
tegenover 11,7 maanden in 2020).
verbetering van de woningvoorraad. Zowel in de huur- als koopsector.
Ruim driekwart (80%) van de vrijkomende woningen in 2020 was
In de huursector heeft Woongoed Middelburg in 2020 het
betaalbaar voor de laagste inkomensgroepen. Dit staat in goede
gemiddeld label B van de woningvoorraad behaald. Daarmee
verhouding tot de 80% van de woningzoekenden in Middelburg die
liepen zij vooruit op de planning van realisatie in 2021. Woongoed
tot die categorie behoort. Ruim 80% van de nieuwe huurders kwam
Middelburg heeft ook in 2021 gewerkt aan de verduurzaming van
uit Walcheren. Ruim 50% woonde voorheen in Middelburg. We
de huurwoningvoorraad. In dat jaar zijn 482 woningen aangepakt.
huisvestten in 2020 hoofdzakelijk een- en
Het streven is om naar gemiddeld label A te komen. Inmiddels
tweepersoonshuishoudens.
hebben ruim 1000 woningen label B en zo’n 2500 woningen label A of hoger. De doelstelling uit het Energieakkoord wordt dus
Doelstelling 6: Voorzien in voldoende huisvesting voor
gehaald.
(toekomstige) studenten. Als gevolg van de coronapandemie is de instroom van studenten
Voor de koopsector zijn, gezamenlijk met de andere Zeeuwse
uit het buitenland nog iets minder dan normaalgesproken het geval
gemeenten, acties gehouden met waardebonnen voor kleine
is. Om voldoende huisvesting te garanderen zijn diverse
verduurzamingsacties. Voorbeelden hiervan zijn een gratis
nieuwbouwplannen in ontwikkeling. De bouw van
warmtescan, een bespaarbox of korting op het waterzijdig
studentenwoningen aan de Kanaalweg is in 2020 gestart. Ook zijn
inregelen van de cv. Daarnaast zijn vanuit de gemeente en
woningen gerealiseerd in het voormalige kantoor van Delta. Meer
Duurzaam Bouwloket veel woningeigenaren zowel digitaal als
informatie hierover vindt u in het programma Onderwijs.
telefonisch geholpen met verduurzamingsvragen. Ook hadden heeft in 2020 nog een aantal inwoners gebruik gemaakt van de
Doelstelling 7: Het verkleinen van de stap naar de
regeling Nul-op-de-Meter.
koopwoningmarkt met de regeling starterslening. In 2021 heeft een gering aantal starters, 7 aanvragers, gebruik
Woningeigenaren worden al enkele decennia gestimuleerd hun
gemaakt van de mogelijkheid om met een lening een eerste
woning te verduurzamen. Daarvoor is o.a. een loket waar mensen
woning te kopen. Door de ontwikkeling is de woningmarkt, minder
zowel online als telefonisch informatie kunnen krijgen over de
woningen beschikbaar en het stijgen van de koopprijzen, is in
financiële regelingen (b.v. subsidie) en technische informatie om
2021 de aanpassing van de voorwaarden voor een starterslening
hun woning te verduurzamen. Duurzaam Bouwloket voert deze
voorbereid.
functie voor ons uit.
Doelstelling 8: Middelburg wil voor jong en oud een
In 2021 waren we ook lid van Energiek Zeeland. Deze kan een
levensloopvriendelijke gemeente zijn. We willen zorgen dat
energiescan op maat leveren aan woningeigenaren. In Middelburg
iedere bewoner van Middelburg zo lang mogelijk optimaal
zijn in 2021 20 energiescans uitgevoerd. Meer informatie staat in
kan blijven functioneren in een zelfgekozen woning en
het programma Volksgezondheid en Milieu onder het thema
woonomgeving.
“energie en klimaat”.
De woningvoorraad vraagt om een kwantitatieve en kwalitatieve match tussen vraag en aanbod. Woningen in de woonservicezones
Doelstelling 10: Het verduurzamen van monumenten.
zijn voor senioren en zijn nultreden-woningen én
In Middelburg is een speciale aanpak voor het verduurzamen van
levensloopbestendig. Woningaanpassingen in niet
monumentenwoningen. In 2021 liep het traject met de duurzame
levenloopbestdige woningen worden tot een zeker bedrag uit de
monumentencoach die monumenteneigenaren van A tot Z hielp
WMO betaald. Als verhuizen beter is, kan een gelijkvlioerse woning
met het nemen van duurzame maatregelen, door.
85
Jaarstukken 2021 | Programma's
Doelstelling 11: Voldoen aan de taakstelling huisvesting
Doelstelling 14: Het verbeteren van de leefbaarheid in de
statushouders.
wijken door de aanpak van bewonersoverlast.
In 2021 hebben 62 statushouders woonruimte gevonden en
Zie omtrent de bereikte resultaten op deze doelstelling het
hebben we het jaar 2021 met een klein tekort, 5 personen,
programma Bestuur en ondersteuning.
afgesloten. Deze 5 personen hadden al een woningaanbod maar de verhuurdatum liep net over het einde van het kalenderjaar. Deze
Doelstelling 15: Investeren in de sociale en fysieke
mensen tellen dus mee in 2022.
infrastructuur van de wijk Dauwendaele. In 2021 is een speciaal programma voor de jeugd in Dauwendaele
Woonomgeving - Maatschappelijk effect
ingezet; Nieuw perspectief.
Doelstelling 12: Betere afstemming gemeentelijke uitvoering op behoeften vanuit de wijken. Met wijkgericht
In samenwerking met Woongoed is in 2021 een aanvraag gedaan
werken beogen we een responsievere dienstverlening. Dit
voor een bijdrage uit het Volkshuisvestingsfonds. Doel was om
wil zeggen dat de dienstverlening van de gemeente en
een brede vernieuwing aan de wijk te geven door te werken aan
partners, die is gericht op de directe leefomgeving is afgestemd op de behoeften van bewoners en andere direct betrokkenen. Naast objectieve kwaliteitsnormen, speelt de subjectieve beleving van kwaliteit volgens wijkbewoners een rol.
een brede school met nieuwe woningen én een aanpak van de buitenruimte aan de Meanderhof en Buitenhove. Deze aanvraag is, ondanks aangeleverde documenten en berekeningen en ondersteuning vanuit de provincie, afgewezen.
Zie omtrent de bereikte resultaten op deze doelstelling het programma Bestuur en ondersteuning. Doelstelling 13: Bewoners meer betrekken bij hun directe leefomgeving (de buurt, straat etc.). Met wijkgericht werken beogen we meer participatie van wijkbewoners. Zie omtrent de bereikte resultaten op deze doelstelling het programma Bestuur en ondersteuning. Prestatie
Status
Leefbaarometer, leefbaarheidssituatie
Volgens plan
Diverse leerateliers ontwikkeld, waaronder digitaal wijkplatform
Gedeeltelijk volgens plan
Sociale kaart per wijk opgesteld
Volgens plan
In iedere wijk of kern een wijkteam
Niet volgens plan
Participatiegraad verhoogd
Volgens plan
Minder woonoverlast ervaren
Volgens plan
Walcherse woningmarktafspraken Prestatie
Status
Omgevingsvisie en Omgevingsplan
Volgens plan
Verkoop bouwrijpe gronden
Gedeeltelijk volgens plan
Locaties voor de bouw van sociale huurwoningen
Volgens plan
25 startersleningen per jaar verstrekken
Gedeeltelijk volgens plan
Nieuwe Walcherse woningmarktafspraken
Volgens plan
86
Jaarstukken 2021 | Programma's
Huisvesting statushouders Prestatie
Status
Nieuwbouw energieneutrale woningen voor een eerlijke meerprijs
Gedeeltelijk volgens plan
In de sociale huursector hebben de woningen in 2020 een gemiddeld energielabel B
Gedeeltelijk volgens plan
In de sociale huursector hebben de woningen in 2025 een gemiddeld energielabel A
Gedeeltelijk volgens plan
Bouw van levensloopbestendige woningen verspreid over de gemeente
Gedeeltelijk volgens plan
Tien aanvragen Blijverslening
Gedeeltelijk volgens plan
Voldoen aan taakstelling huisvesting statushouders
Gedeeltelijk volgens plan
Wat hebben we ervoor gedaan?
De verkoop van bouwrijpe gronden
Gevarieerd woonaanbod
Mortiere, Sprencklaan, Nieuwland zuid, Kanaalweg en Hazenburg
Middelburg biedt een gevarieerd aanbod van woningen in
noord.
In 2021 zijn verkopen gerealiseerd in de plannen Rittenburg,
verschillende woonmilieus voor starters, doorstromers en ouderen aan. Door de overspannen koopmarkt staat dit
Bouw- en woonrijp maken van gronden
gevarieerde aanbod de laatste tijd wel onder druk. Om dit te
In 2021 het bouwrijp gemaakt van de plannen Essenvelt en
bereiken plant de gemeente voor de komende jaren nieuwbouw,
Sardijngeulstraat gestart.
werkt de gemeente samen met Woongoed en Woningbouwvereniging Arnemuiden bij renovatie, nieuwbouw en
Het verkleinen van de stap naar de koopwoningmarkt
verduurzaming van woningen en stimuleert de gemeente
In de verschillende wijken en kernen zijn de starters actief. In 2021
bewoners om hun huis levensloopbestendig te maken en te
is gewerkt aan de verruiming van de startersregeling.
verduurzamen. Nieuwbouw sociale woningvoorraad Omgevingswet
Middelburg wil een goede mix in de wijken van goedkope en
Op (naar verwachting) 1 januari 2023 wordt de nieuwe
duurdere woningen en appartementen zowel koop als huur. Het
Omgevingswet van kracht. Voorsorterend daarop, heeft het
hebben van voldoende sociale huurwoningen is belangrijk. De
college ingezet op het maken van een Omgevingsvisie in deze
komende periode wordt dit conform het actieplan grondbedrijf
collegeperiode. Dit heeft geresulteerd in drie toekomstbeelden.
verder uitgewerkt . Hierbij zal in overleg met de corporaties ook
Op basis daarvan wordt de komende periode doorgewerkt.
worden gezocht naar mogelijkheden voor sociale woningbouw. In 2021 is een start gemaakt met de prestatieafspraken waarin dit
Omdat er veel komt kijken bij de omschakeling naar de
is vastgelegd.
Omgevingswet, is in de zomer 2018 een kernteam Omgevingswet gevormd. In december 2018 is de Omgevingswet door de raad
Walcherse woningmarktafspraken
tot strategisch project benoemd en in januari 2019 de volgende
In 2019 zijn de Walcherse woningmarktafspraken voor de periode
projecten gestart: Omgevingsvisie; Omgevingsplan; Wet- en
2016-2025 door de provincie goedgekeurd en vastgesteld. Met
regelgeving en Digitaal stelsel. Bij zowel de Omgevingsvisie (dat
de nieuwe prognose zijn er meer mogelijkheden ontstaan voor
de Kwaliteitsatlas vervangt) als het Omgevingsplan (dat alle
woningbouw.
bestemmingsplannen op termijn vervangt), staat de inwoner centraal. Visie en plan worden in co-creatie met andere overheden,
Aanpak bewonersoverlast
maatschappelijke organisaties, inwoners en bedrijven opgesteld.
Inzet Buurtbemiddeling (BBM) en inzet Welzijn Middelburg, het bouwen en uitbreiden van het OGGZ-netwerk en er is geanticipeerd op de inwerkingtreding van de Verplichte Wet GGZ per 1 januari 2020. Met BBM en Welzijn Middelburg is gesproken over de reikwijdte van BBM en waar andere partijen, die bewoners
87
Jaarstukken 2021 | Programma's
Effecten maatregelen financieel herstelplan
begeleiden uit hoofde van hun beroep, zelf aan zet zijn. De reikwijdte van deze deelgebieden, en ieders verantwoordelijkheid daarin, is in de prestatieafspraken nader benoemd.
Voor de effecten in 2021 van de maatregelen uit het financieel herstelplan verwijzen wij naar de paragraaf Bedrijfsvoering.
Strategisch project Mortiere Het project Mortiere is eerder door de gemeenteraad aangemerkt
Beleidsindicatoren
als een strategisch project. Strategische projecten hebben bestuurlijk een hoge prioriteit vanwege de politieke importantie en vanwege het hoge risicoprofiel dat vraagt om meer dan normale
nnb= data nog niet bekend
aandacht vanuit de politiek en control. Inmiddels is het project Mortiere zover gevorderd dat dit voor de gemeente Middelburg niet meer de status van strategisch project behoeft te krijgen. Beleidsindicatoren
,
Gemiddelde WOZ-waarde (in 1.000 euro's)
Middelburg
2018
2019
2020
2021
181
190
201
211
203
228
nnb
Nederland
230
248
270
289
Middelburg
79,1
79,6
80.5
80,7
Nederland
69,6
69,8
70
70,1
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden (in Middelburg
646
690
734
786
Zeeland Demografische druk (%)
euro's) Nederland
651
665
700
733
Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden Middelburg
671
717
761
860
Nederland
721
735
773
810
Middelburg
6,3
3,6
5,4
3,5
Nederland
8,6
9,2
8,9
9,6
Begroting 2021
Begroting 2021
Realisatie 2021 Verschil 2021 (+
na wijziging
voordeel, -
(in euro's) Nieuw gebouwde woningen (per 1000 woningen)
Wat heeft het gekost? Volkshuisvesting, RO en sted vern
nadeel) Lasten 8.01.0 Ruimtelijke ordening
1.163
1.055
948
107
8.02.0 Grondexploit (niet-bedr.terr)
7.242
5.231
3.069
2.162
8.03.0 Wonen en bouwen
1.601
1.715
2.168
-453
10.006
8.001
6.185
1.816
Totale Lasten Baten 8.01.0 Ruimtelijke ordening
-7
-7
-5
-2
8.02.0 Grondexploit (niet-bedr.terr)
-6.979
-4.677
-2.941
-1.736
8.03.0 Wonen en bouwen
-1.022
-1.336
-2.580
1.244
Totale Baten
-8.007
-6.019
-5.526
-494
Totaal Volkshuisvesting, RO en sted vern
1.998
1.982
659
1.323
88
Jaarstukken 2021 | Programma's
Toelichting op het financiële resultaat (+ voordeel / -
toelichten. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere
nadeel)
afwijkingen die kleiner zijn dan € 25.000.
We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we alleen afwijkingen van € 25.000 of hoger Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
8.01.0 Ruimtelijke ordening Omgevingswet Voor invoeringskosten Omgevingswet was € 280.000 beschikbaar. Door vertraging is in 2021 voor € 215.000 aan kosten gemaakt. De invoeringskosten worden gedekt door een onttrekking aan de algemene reserve. Deze is daardoor eveneens lager. Het in 2021 niet uitgegeven bedrag blijft beschikbaar voor latere jaren.
65
N
8.02.0 Grondexploit (niet-bedr.terr) Grondexploitatie wonen Grondbedrijf exploitaties kennen een lange doorlooptijd. Bij de begroting wordt per afzondelijk project altijd voor het betreffende begrotingsjaar een inschatting gemaakt van de te verwachten kosten en baten voor dit specifieke begrotingsjaar. De afwijkingen worden hier dus veroorzaakt door vertraging dan wel versnelling in de fasering van de grondcomplexen. Per saldo zijn deze afwijkingen neutraal omdat deze wordt opgevangen door de mutaties van de boekwaarde van het grondbedrijf. Vertraging in de ontwikkeling van Mortiere en Veersepoort en Rittenburg III en Veersepoort zijn de grootste mutaties.
2.124
-1.736
N
Actualisatie explosievenkaart De kosten voor de actualisatie explosievenkaart wordt via de bommenregeling van het Rijk deels vergoed. Dit ontvangen we in 2022 via de algemene uitkering. Ook komen er nog kosten in 2022. Dit is op concernniveau budgetneutraal.
37
N
8.03.0 Wonen en bouwen Algemene adviezen grondbank Vanuit de grondbank is de kwaliteit opgewaardeerd naar bomengrond, dit heeft extra kosten met zich meegebracht. Deze grond wordt weer in projecten gebruikt. Daarnaast heeft het Waterschap grond geleverd voor het afdekken van de oude stortplaats van de Oude Veerseweg. Hiervoor betaalt het Waterschap een vergoeding per geleverde m3. Het saldo wordt overgeheveld naar 2022.
-136
174
N
Huren, pachten koop buiten exploitatie Voor het pand Keurhove 3 zijn kosten gemaakt voor leegstandsbeheer en reparaties. Het is geen ontwikkellocatie voor het grondbedrijf, de kosten komen ten laste van de exploitatie van de gemeente.
-32
N
Europees project Solarise Het Europese project Solarise heeft vertraging opgelopen en de begroting is hier niet op aangepast. Daardoor zijn er meer uitgaven gedaan dan begroot. We ontvangen daar tegenover ook meer subsidie dan begroot. Per saldo is dit bijna budgetneutraal.
-203
231
N
Welstandscommissie Meer lasten door meer vergaderingen en meer leden in de commissie wat het gevolg is van het groter aantal adviezen en nieuwe ontwikkelingen (zoals Waterpark Veersemeer, Rittenburg III etc). Daarnaast wordt er digitaal vergaderd, dit kost meer voorbereidingstijd.
-34
N
89
Jaarstukken 2021 | Programma's
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
-48
38
N
787
N
Bag Tijdens een project heeft er personeelsinhuur plaatsgevonden, dit is ook weer doorgefactureerd aan een andere gemeente. Leges bouwvergunning Meer bouwvergunningen afgegeven in 2021, tevens werden er vergunningen afgegeven voor grote projecten. Overig
43
12
Totaal
1.816
-494
90
Paragrafen
91
Jaarstukken 2021 | Paragrafen
Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Inleiding
weerstandsvermogen van de gemeente Middelburg. Het weerstandsvermogen geeft inzicht in de financiële draagkracht van de gemeente indien zich onvoorziene tegenvallers voordoen. De paragraaf verwoordt in het kort uit welke componenten het weerstandsvermogen bestaat en waar de uitgangspunten van het risicomanagement zijn vastgelegd (beleid). Verder wordt
De gemeente Middelburg onderkent het belang van
inzicht gegeven in:
risicomanagement. Het gaat hierbij om het beheersen van risico's
– de opbouw van het risicoprofiel (de gesignaleerde risico's)
die de bedrijfsvoering kunnen belemmeren. In deze paragraaf
– de opbouw van de weerstandscapaciteit (vrije middelen om
worden de risico's in relatie tot de financiële weerstand gelegd. Daarnaast wordt ingegaan op de risico's die andere dan financiële gevolgen hebben voor de gemeente. Te denken valt hierbij aan
de gesignaleerde risico's in financiële zin op te kunnen vangen) – het weerstandsvermogen (koppeling van de risico's en de weerstandscapaciteit).
imagoschade. Tot slot wordt inzicht gegeven in de risico's waarvan de gevolgen Deze paragraaf is als rapportage een onderdeel van het
niet (alleen) financieel van aard zijn.
risicomanagementproces en geeft inzicht in het
Beleidskader
gevolgen. Nu worden ook risico's met andere gevolgen in kaart
Risicomanagementbeleid
vastgelegd en zijn de uitgangspunten bepaald ten aanzien van
Het beleid dat de gemeente voert ten aanzien van
het risicomanagementproces. Op basis van dit beleidsstuk is deze
risicomanagement is vastgelegd in een
paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing opgesteld.
gebracht, zoals imagoschade. In dit beleidsstuk is de werkwijze
risicomanagementbeleidsnotitie. Dit beleid is in 2020 herzien en in 2021 vastgesteld door de gemeenteraad. Belangrijkste
De gemeente is verplicht zowel in de programmabegroting als in
wijziging is dat de focus van risicomanagement wordt verbreed.
de programmarekening de risico’s te vermelden die de financiële
Voorheen lag de focus voornamelijk op risico's met financiële
positie van de gemeente kunnen beïnvloeden.
92
Jaarstukken 2021 | Paragrafen
Bij het opstellen van de programmabegroting en jaarrekening dient
maken wordt elk risico gekwantificeerd op kans van voorkomen
een zo goed mogelijk beeld van kwantificeerbare risico’s aanwezig
en geldelijk en/of imagogevolg. Voor zowel kans als gevolg is
te zijn. Dat betekent evenwel niet dat in de gemeentelijke
een vijftal klassen gedefinieerd waardoor de uiteindelijke
huishouding geen financiële risico’s meer aanwezig zouden zijn.
risicoscore ligt tussen de 0 (minimaal) en 25 (maximaal).
Net als iedere andere organisatie heeft ook de gemeente bij de uitvoering van haar taken te maken met onzekerheden die kunnen
Beheersmaatregelen
leiden tot financiële nadelen.
Soms is het mogelijk om voor de geïdentificeerde risico’s
Wat is weerstandsvermogen?
bedoeld om óf de kans van een risico te verlagen óf de gevolgen
Het weerstandsvermogen bestaat uit:
te reduceren. Hierdoor neemt de risicoscore af en zal de totale
– De weerstandscapaciteit. Dit zijn de middelen en
impact van de risico’s op de organisatie afnemen.
beheersmaatregelen te treffen. De getroffen maatregelen zijn
mogelijkheden waarover de gemeente kan beschikken om niet
Beheersmaatregelen zijn te onderscheiden in twee categorieën;
begrote kosten te dekken.
financieringsmaatregelen en control-maatregelen. Een
– Alle risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn gevormd en die van materiële betekenis kunnen zijn.
financieringsmaatregel is een maatregel waarbij het risico niet gereduceerd wordt, maar dat er financieel gezien dekking voorhanden is als het risico zich daadwerkelijk voordoet. Om
Voorwaarden in een continu proces
risicomanagement effectief te laten zijn is het daarnaast wenselijk
Risicomanagement heeft op het niveau van de raad, het college
om bij het benoemen van beheersmaatregelen ook te kijken naar
en het ambtelijk management een structurele plek gekregen
‘control-maatregelen’. Dit zijn maatregelen die de kans van
binnen de planning- en controlcyclus. Voor de raad betekent dit dat
optreden of de directe gevolgen van een risico kunnen reduceren.
bij zowel de begroting als bij de jaarrekening gerapporteerd wordt over hoe risico’s zich ontwikkelen en hoe deze zich verhouden tot
De risicokaart
de ontwikkeling van de weerstandscapaciteit.
Om meer inzicht te krijgen in de spreiding van de risico’s naar kans
Eén van de voorwaarden voor een adequaat risicomanagement is
(zie de figuur hieronder). De nummers in de risicokaart
dat bestuurlijke doelstellingen voor programma’s, strategische
corresponderen met de aantallen risico’s die zich in het
projecten en grondexploitaties helder zijn. Verder is het
desbetreffende vak van de risicokaart bevinden. Daarmee wordt
noodzakelijk dat zowel bestuur als management zich bewust zijn
direct inzichtelijk hoe de risico’s zijn verdeeld over het groene,
dat risicomanagement onderdeel is van het normaal besturen en
oranje en rode gebied.
van optreden en gevolg, wordt gebruik gemaakt van de risicokaart
managen van de gemeente. Dit betekent dat het inventariseren van risico’s, het inschatten ervan en het treffen van maatregelen voortdurend in de praktijk wordt uitgevoerd.
Risico's met financiële gevolgen Uitkomsten inventarisatie Het risicoprofiel is zeer divers van aard. Zowel grote als relatief kleinere risico’s, risico’s met interne of externe oorzaak en operationeel dan wel strategisch van aard zijn genoemd. Om het risicoprofiel te structureren wordt gebruik gemaakt van risicocategorieën. Hierdoor kunnen risico’s naar soort worden gerangschikt. Verder is inzichtelijk wat de risicoscore (kans x gevolg) is, voor en na het implementeren van
Een risicoscore in het groene gebied, vormt geen direct gevaar
beheersmaatregelen. Om een risicoweging mogelijk te kunnen
voor de continuïteit van de organisatie. Risico’s die in het oranje
93
Jaarstukken 2021 | Paragrafen
gebied zitten vragen om aandacht. Ze vormen individueel nog
methode). Uitgangspunt hierbij is een statistische benadering die
geen reëel gevaar voor de continuïteit van de organisatie, maar
er van uit gaat dat nooit alle risico’s zich én tegelijk, én in hun
naarmate de tijd vordert, kan het risico wel een bedreiging gaan
maximale omvang voordoen. Door deze benadering kan op een
vormen. Voor deze risico’s wordt het dan ook aangeraden niet lang
verantwoorde manier minder vermogen aan worden gehouden.
te wachten met het uitvoeren van beheersmaatregelen. In totaal zijn er voor de gemeente 29 risico’s geïdentificeerd en In de risicokaart wordt duidelijk dat er zich relatief veel risico’s in
gekwantificeerd. Het onderdeel “wijzigingen in risicoprofiel”
de groene en oranje zone bevinden, onder/midden in de
verderop in deze paragraaf, bevat een toelichting op hoofdlijnen
risicokaart. Bij beheersing van deze risico’s die veel voorkomen
op de mutaties die binnen het risicoprofiel hebben
kan op de korte termijn kostenreductie gerealiseerd worden en op
plaatsgevonden.
de langere termijn serieuze bedreigingen ten aanzien van de continuïteit van de bedrijfsvoering worden voorkomen.
Rekening houdend met de inschatting van kans op voorkomen en verwacht geldelijk gevolg, kan op basis van de Monte Carlo
Een risico dat zich bevindt tegen of in het rode gebied, vereist
techniek bepaald worden dat in 90% van de simulaties het totale
directe aandacht om te voorkomen dat de continuïteit van de
risicobedrag niet boven de € 16,1 miljoen uitstijgt.
organisatie wordt bedreigd. De gemeente Middelburg kent een aantal van deze risico’s. Dit zijn ook de risico’s die een zware
Risico top 10
weging hebben binnen de top 10 van de gesignaleerde risico’s
In de hiernavolgende tabel wordt de top 10 risico’s van de
binnen onze gemeente, gelet op financiële impact op de
gemeente Middelburg gerangschikt naar financiële impact
organisatie.
weergegeven. Het percentage geeft in grote lijnen de weging van het betreffende risico aan ten opzichte van het totaal aan risico’s.
Weerstandscapaciteit
Hieruit is af te leiden dat de top 10 risico’s een weging heeft van
Op basis van het geconsolideerde risicoprofiel van de gemeente
ruim 90% in het totaal van de geinventariseerde risico’s.
Middelburg kan worden bepaald hoeveel geld benodigd is om alle risico’s te kunnen financieren. De benodigde weerstandscapaciteit wordt berekend op basis van een risicosimulatie (Monte Carlo
94
Top 10 risico's gemeente Middelburg
Jaarstukken 2021 | Paragrafen
Belangrijkste risico’s
Invloed (%)
Vertraging en lagere opbrengstontwikkeling van lopende en geplande grondexploitaties (woningen en bedrijventerrein) ten opzichte van de prognoses in het basisscenario Grondbedrijf waardoor het saldo van de reserve grondbedrijf nadelig beïnvloed wordt (scenario: Grondbedrijf risicoscenario).
41%
Het deels of in zijn geheel niet tot ontwikkeling brengen van reeds aangekochte gronden (als gevolg van onvoldoende draagvlak, politieke keuzes, duurzaamheidsladder) leidt tot een lager ontwikkelpotentieel binnen het Grondbedrijf waardoor verliezen ontstaan doordat complexen (deels) afgewaardeerd moeten worden, toekomstige winsten lager uitvallen en de rente over deze complexen niet meer aan het grondbedrijf mag worden toegerekend (scenario: Grondbedrijf specifieke risico’s).
12%
De in het Herstelplan 2021-2024 opgenomen maatregelen ter invulling van de taakstelling op het Sociaal Domein (oplopend tot €7 mln in 2023) worden vertraagd of slechts gedeeltelijk gerealiseerd, wat leidt tot (incidentele en/of structurele) tekorten ten aanzien van de lopende begroting en het meerjarig financieel perspectief.