22-077 Bijlage 1. Jaarstukken 2021
Tekst van het document
dit veld 5 op sportcomplex De Kruitmolen welk geheel gerenoveerd, is.
Brede Impuls Combinatiefuncties Het afgelopen jaar is het team van combinatiefunctionarissen en
De Middelburgse veldsportverenigingen hebben, ondanks dat ze
buurtsportcoaches van 9,6 fte uitgebreid naar 10,1 fte
in tijden van de coronapandemie deels gesloten waren voor
structureel. In het kader van de “Brede impuls
publiek, opnieuw vergoedingen voor het klein en groot onderhoud
combinatiefuncties” heeft Middelburg nog de mogelijkheid om dit
van kleedaccommodaties en het klein onderhoud van de
team uit te breiden naar maximaal 11,69 fte. Hiervoor zijn de
sportvelden ontvangen. Deze periode bood voor verschillende
eerste gesprekken gestart met Stichting Kunst Educatie
verenigingen de gelegenheid om achterstallig onderhoud uit te
Walcheren en Optisport. De rijksbijdrage bedraagt jaarlijks
(laten) voeren.
€ 20.000 per fte. De Combinatiefunctionarissen en
Per 1 januari 2021 is het eigendom van de kleedaccommodaties
cultuuraanbod in de buurt te organiseren door verbindingen te
en tribune op het sportpark Veerse Poort terug overgedragen aan
leggen tussen de verschillende aanbieders en andere sectoren als
de gemeente. De Stichting Sportpark Veerse Poort heeft alles
zorg, welzijn, jeugdzorg, kinderopvang en onderwijs. Ondanks
conform afspraken afgerond en overgedragen. Met beide
perioden waarin scholen, schoolpleinen, sportaccommodaties en
voetbalverenigingen (MZVC en Zeelandia Middelburg) zijn nieuwe
welzijnscentra door COVID-19 grotendeels gesloten waren, zijn ze
gebruiksovereenkomsten afgesloten.
er binnen de mogelijkheden die er waren toch in geslaagd
buurtsportcoaches hebben de opdracht om sport-, beweeg- en
activiteiten te organiseren voor jong en oud in de verschillende Binnensportcomplexen, buitensportcomplexen, zwembaden en
wijken en buurten van Middelburg.
kantines moesten in 2021 nog deels de deuren gesloten houden. Hierdoor was het opnieuw een lastig jaar voor de clubs, met name
Jeugdfonds Sport en Cultuur
op financieel gebied. Om de sport tegemoed te komen heeft het
In 2021 hebben minder kinderen gebruik gemaakt van het
Kabinet in 2021 diverse ondersteuningsmaatregelen verlengd.
Jeugdfonds Sport en Cultuur Zeeland dan voorheen. Namelijk 348
Deze hebben in veel sectoren impact gehad, waaronder de
voor de sport en 55 kinderen voor cultuur. Belangrijkste redenen
verhuurders van sportaccommodaties. Voor deze partijen is de
hiervoor zijn uiteraard de i.v.m. COVID-19 gesloten
‘tegemoetkoming verhuurders sportaccommodaties COVID-19" in
sportaccommodaties, sportverenigingen, fitnesscentra, podia,
2020 opgezet en verlengd voor het tweede kwartaal in 2021.
zwembaden, muziekscholen etc.
De regeling is voor gemeenten, sportbedrijven en particuliere verhuurders die huurinkomsten zijn misgelopen door de
Zwembad Arnemuiden
coronacrisis. Dankzij deze regeling en de financiële steun die de
In 2021 is het Julianabad na een zwembadloze periode van vijf jaar
gemeente Middelburg hiervoor heeft ontvangen, zijn we in staat
weer heropend. Vanaf 21 juli tot en met 23 september 2021 kon
geweest om de kosten voor de verhuur van onze
er weer recreatief gezwommen worden in Arnemuiden. Alle
sportaccommodaties richting onze sportverenigingen voor deze
partijen, zowel het bestuur van de Stichting Behoud Julianabad
periode kwijt te schelden. De verwachting is dat de regeling voor
Arnemuiden (SBJA), de gemeente, als de bezoekers van het
de periode november 2021 tot en met januari 2022 nog een
zwembad waren erg blij met het uiteindelijke resultaat en de
vervolg krijgt.
samenwerking waarop alles tot stand is gekomen. De
49
Jaarstukken 2021 | Programma's
Exploitatiesubsidie van de gemeente aan SBJA is conform
Cultureel erfgoed
afspraken uitgekeerd en het inhoudelijk en financieel verslag 2021
Het Cultureel Erfgoed is het DNA van de samenleving. Het
is ontvangen en akkoord bevonden. De verstrekte renteloze lening
zichtbare en tastbare erfgoed vormt samen met de verhalen en
van de gemeente aan SBJA is inmiddels volledig door de SBJA aan
gebruiken ons verleden. Een belangrijke waarde van cultureel
de gemeente Middelburg voldaan. En alle nutsvoorzieningen zijn
erfgoed is de beleefbaarheid ervan: het kan gezien, gehoord,
conform afspraken definitief overgezet. De definitieve
gevoeld, ervaren en gebruikt worden. Het is van groot belang dat
koopovereenkomst is afgerond en de erfpacht en
we zorgvuldig met ons Cultureel Erfgoed omgaan zodat we het
eigendomsoverdracht van de opstallen is contractueel
behouden en aan volgende generaties kunnen doorgegeven. Deze
vastgelegd. De investeringssubsidie van de gemeente Middelburg
bescherming is een wettelijke taak van gemeenten en is
aan de SBJA van € 31.500 is definitief vastgesteld op het bedrag
vastgelegd in de Erfgoedwet.
van € 16.097,52. Dit is lager geworden omdat de SBJA vanuit de BOSA subsidie een bedrag van € 15.402,48 heeft ontvangen.
Ten aanzien van het gebouwde erfgoed is gebleken dat de gevels
BOSA staat voor Stimulering Bouw en Onderhoud
van het laat-Gotische stadhuis, een van de fraaiste in Nederland,
Sportaccommodaties. De procedure t.a.v. de POP3 Leader
gerestaureerd moeten worden. Zo werden er in het verslagjaar
subsidie van de provincie aan de SBJA is inmiddels afgerond.
preventieve maatregelen getroffen ter voorkoming van afvallend
Doelstelling 3: Middelburg behoudt/versterkt haar positie
restauratieplan.
materiaal en zijn de voorbereidingen gestart voor een van aantrekkelijke woon-, werk-, en verblijfsgemeente Rereatie en toerisme
De energietransitie zorgt voor een opgave bij het erfgoed. Door
De participatie over het nieuwe beleid voor toeristische verhuur en
het stimuleren van het, door Erfgoed Zeeland ontwikkelde,
het toeristisch actieplan werden door corona bemoeilijkt. Hierdoor
Duurzaam Monumentenpaspoort krijgen monumenteneigenaren
hebben beide toeristische speerpunten vertraging opgelopen en
inzicht in de te nemen energiebesparende maatregelen. Een ander
zullen daardoor medio 2022 worden afgerond.
aansprekend voorbeeld is de verduurzaming van de Oostkerk,
Wel is in 2021 de aanbesteding voor de toeristische
Stichting Monumentenbezit in 2021 is gestart.
een van de top-100 monumenten in Nederland, waarmee de informatievoorziening (fysiek informatiepunt) afgerond. Op 1 april 2021 is met de Drvkkery een nieuw contract afgesloten voor
In 2021 zijn er maatschappelijke en andere ontwikkelingen
een periode van vijf jaar. Door de Drvkkery is, in samenspraak met
geweest die een relatie hebben met het Cultureel Erfgoed van onze
de gemeente, gewerkt aan een plan voor de herkenbaarheid en
gemeente. Zo is de bijzondere industriële schoorsteen in
zichtbaarheid van het toeristisch informatiepunt.
Arnemuiden verdwenen en is besloten om de Briëtwoningen in de wijk ‘t-Zand niet aan te merken als gemeentelijk monument.
Toeristische promotie blijft essentieel voor het herstel van de
Een inventarisatie heeft aangetoond dat de fysieke
bedrijvigheid in de binnenstad. In 2021 is de gemeente een pilot
informatievoorziening over het cultureel erfgoed in de gemeente
gestart met nieuwe technieken voor internetmarketing. De
aandacht behoeft.
resultaten van deze pilot zijn medio 2022 bekend. Op basis daarvan volgt een aanbesteding om hier de komende jaren actief
Archeologie
op in te gaan zetten. Daarnaast is in 2021 onderzocht of er
Gemeenten hebben een wettelijke plicht (Erfgoedwet, dadelijk de
draagvlak was om te komen tot één digitaal platform voor
Omgevingswet) om een archeologiebeleid te hebben en dit in
Middelburg. Gebleken is echter dat dit nog een brug te ver is.
bestemmingsplannen te verankeren. Middelburg onderhoudt in
Gemeente en VOM behouden vooralsnog ieder hun eigen platform,
samenwerking met Veere en Vlissingen tot dat doel de Walcherse
maar werken wel nauw samen. Uitinmiddelburg.nl wordt volledig
Archeologische Dienst (WAD). De WAD is verantwoordelijk voor
vernieuwd. Daar zijn in 2021 de voorbereidingen voor gestart.
het opstellen en implementeren van beleid op het gebied van de archeologie. De WAD verzorgt de bestemmingsplanbijdragen en op basis hiervan de advisering bij vergunningaanvragen. De WAD
50
Jaarstukken 2021 | Programma's
adviseert bij projecten van de drie Walcherse gemeenten, externe
activiteiten konden plaatsvinden in alternatieve vorm, zoals
instanties en particulieren.
Middelburg Volkoren dat een online editie van het festival organiseerde en de livestream van Koningsdag door de Stichting
De WAD was in 2021 betrokken bij de voorbereiding,
Evenementen Middelburg; een online avond vol muziek van alle
aanbesteding en directievoering van verschillende archeologische
soorten genres. Met deze online varianten was er voor de
onderzoeken ten behoeve van de archeologische advisering bij
deelnemer of bezoeker wel wat te beleven, maar de bijdrage aan
het in ontwikkeling brengen van gebieden. De voornaamste hiervan
een sfeervolle binnenstad was daarmee helaas niet zoals gepland.
voor Middelburg waren de opgravingen bedrijventerrein Trekdijk en Sint Laurens West.
Doelstelling 5 Een ecologisch verantwoord groenbeheer van de woonomgeving
De WAD voerde in 2021 enkele onderzoeken in eigen beheer uit.
Groen in de Woonomgeving
Dit gebeurt uitsluitend bij projecten waar de gemeente
In 2021 zijn verschillende beheerprojecten uitgevoerd waarbij
opdrachtgever is. Voorbeelden zijn kleine onderzoeken in de
verharding er uit is gehaald en groen er voor in de plaats is
plangebieden Rittenburg III en Churchilllaan 8. Beide onderzoeken
gekomen. Vergroening draagt bij aan klimaatadaptatie.Vakken met
waren het decor van een stage van een student van de UCR.
groen kunnen namelijk het regenwater bufferen en verdamping via planten zorgt voor een verkoelende werking op de omgeving.
Voor de uitvoering van eigen onderzoek heeft de WAD zich in lijn
Daarnaast vormt groen een veilige plek voor kleine dieren en
met de Erfgoedwet in 2017 moeten certificeren. Voor de
insecten en kan zo bijdragen aan de biodiversiteit. Projecten met
instandhouding van het certificaat vinden jaarlijks interne en
een toename in vergroening zijn onder andere uitgevoerd op de
externe audits plaats. Ook in 2021 zijn de audits met succes
Kanaalweg en op het Zusterplein. Verder is op verschillende
doorlopen. Met perspublicaties, presentaties, lezingen en een
plekken in Middelburg dit jaar geëxperimenteerd met
website heeft de WAD inwoners op de hoogte gehouden van de
bloemenmengsels. Mooie voorbeelden waren te bewonderen in
onderzoeken. De WAD heeft in het kader van de Geoweek lessen
het Vogelpark en langs de Regentenlaan. In 2021 is een nieuwe overeenkomst gesloten voor beheersing van onkruid op
aan scholen gegeven.
verharding. Hiermee verwachten we de komende twee jaar weer In 2021 is in samenwerking met de WAD een aanvang gemaakt met de inventarisatie van de cultuurhistorische en landschappelijke waarden. Een zeer waardevolle bijdrage hieraan leveren de Bouwhistorische verwachtingskaarten die de afgelopen jaren zijn gemaakt.
een onkruidvrij straatbeeld.
Effecten maatregelen financieel herstelplan Voor de effecten in 2021 van de maatregelen uit het financieel
Doelstelling 4: Meer sfeer in de binnenstad en seizoensverlenging Evenementen Door de coronamaatregelen, die tijdens het hele jaar in diverse
herstelplan verwijzen wij naar de paragraaf Bedrijfsvoering.
Beleidsindicatoren
gradaties van kracht waren, kon het merendeel van de
nb=deze cijfers zijn niet bekend op basis van de
evenementen niet door gaan in de geplande vorm. Sommige
gezondheidsenquetes van het CBS c.q. RIVM
Beleidsindicatoren Niet sporters (%)
2018
2019
2020
2021
Middelburg
nb
55,2
52,8
nnb
Nederland
nb
48,7
49,3
nnb
51
Jaarstukken 2021 | Programma's
Wat heeft het gekost? Sport, cultuur en recreatie
Begroting 2021
Begroting 2021 Realisatie 2021 na wijziging
Verschil 2021 (+ voordeel, nadeel)
Lasten 5.01.0 Sportbeleid en activering
168
296
262
34
5.02.0 Sportaccommodaties
3.614
3.498
3.561
-63
5.03.0 Cultuurpresentatie,-prod-part
3.487
3.672
4.033
-361
5.04.0 Musea
1.347
1.355
1.162
192
638
749
748
1
5.06.0 Media
1.745
1.745
1.751
-6
5.07.0 Openbaar groen en (openl)recr
3.523
3.571
3.735
-164
14.523
14.886
15.253
-367
0
-128
-115
-12
5.02.0 Sportaccommodaties
-765
-686
-761
74
5.03.0 Cultuurpresentatie,-prod-part
-600
-600
-523
-77
5.04.0 Musea
-230
-230
-263
33
5.05.0 Cultureel erfgoed
-242
-242
-221
-20
0
0
0
0
5.05.0 Cultureel erfgoed
Totale Lasten Baten 5.01.0 Sportbeleid en activering
5.06.0 Media
-66
-100
-90
-10
Totale Baten
5.07.0 Openbaar groen en (openl)recr
-1.902
-1.985
-1.974
-11
Totaal Sport, cultuur en recreatie
12.621
12.901
13.279
-378
Toelichting op het financiële resultaat (+ voordeel / -
toelichten. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere
nadeel)
afwijkingen die kleiner zijn dan € 25.000.
We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat betekent dat we alleen afwijkingen van € 25.000 of hoger Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
5.02.0 Sportaccommodaties Zwembad Arnemuiden Dit bedrag betreft de co-financieringsbijdrage voor de subsidie die de stichting ontvangt van de Provincie Zeeland. Dit bedrag was gereserveerd in de reserve transitoria en is vrijgevallen, per saldo budgetneutraal.
-42
N
Specifieke uitkering sport We ontvangen een specifieke uitkering sport-compensatieregeling . Het geven van gelegenheid tot sportbeoefening door de gemeente is met ingang van 1 januari 2019 vrijgesteld van de heffing btw. Dit betekent dat de BTW niet meer kan worden gecompenseerd. We hebben meer baten ontvangen dan begroot. Bijstellen van de begroting is lastig, omdat toezegging van deze baten pas in de loop van het jaar volgt.
52
92
N
Jaarstukken 2021 | Programma's
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
5.03.0 Cultuurpresentatie, -prod-part Corona cultuurmiddelen De aangemelde overheveling bij de najaarsbrief is niet doorgegaan, omdat we in 2021 meer compensaties hebben uitgekeerd aan verschillende cultuurorganisaties dan we hadden verwacht. Per saldo is sprake van een tekort. Dit is gedekt uit de reserve (gereserveerde corona cultuurmiddelen 2020).
-419
N
Evenementen
N
Vanwege de coronacrisis zijn een aantal evenementen in 2020 en 2021 niet doorgegaan. Bij de najaarsbrief is voorgesteld om het resterende saldo van dit budget aan te wenden voor de facade 2022. Het bedrag is aan de reserve toegevoegd en budgetneutraal.
46
N
Van de provincie wordt ieder jaar een bijdrage ontvangen vanuit het cultuurarrangement voor evenementen zoals het Jazzfestival. Deze evenementen zijn in 2021 door de Covid-19 maatregelen niet doorgegaan en is er daarom geen subsidie ontvangen.
-57
N
5.04.0 Musea Archeologie Abusievelijk zijn de uren voor archeologie dubbel opgenomen in de begroting 2021.
157
N
Van de deelnemende gemeenten is een hogere bijdrage ontvangen dan waarmee in de begroting rekening is gehouden.
34
N
5.07.0 Openbaar groen en (open) recreatie afwateringssloten - maaien
-71
N
39
N
In 2021 zijn incidenteel extra baggerwerkzaamheden verricht in Dauwendaele en de Magistraatwijk. Hier is in de begroting geen rekening mee gehouden. Plantsoenen - wijken Er zijn minder interne uren doorbelast doordat er een aantal vacatures niet zijn ingevuld. Buurttuinkamers
21
-34
N
Dit project wordt in 2022 afgerond en dan wordt ook de subsidie ontvangen. Het budget wordt overgeheveld naar 2022 via de reserve, dit is budgetneutraal. Speelplaatsen
-52
N
-106
N
In 2021 was er opmerkelijk vaak sprake van vernielzucht en calamiteiten. Voorzieningen Waterpark Veerse Meer Dit kosten voor de grondwal zijn hoger dan vooraf was ingeschat doordat de BTW niet verrekend kan worden. Mogelijk komt er nog een uitkering uit het depot van de notaris (afwikkeling faillissement Waterpark Veerse Meer). Bij de najaarsbrief is 60.000 aangemeld voor overheveling en is de raming verlaagd, maar alle kosten zijn in 2021 gemaakt. Overig
60
-46
Totaal
-367
-11
N
53
Jaarstukken 2021 | Programma's
Sociaal Domein
– We hielden de wachttijden bij zorgaanvragen zo kort mogelijk – We hebben de processen bij de toegang verbeterd voor de inwoner
Inleiding
– We hebben de website verbeterd voor informatie mbt het
Samen met zorgpartners, zorgaanbieders en inwoners voert de
– Er zijn bij evaluaties van zorg overgangstermijnen gehanteerd
gemeente Middelburg haar zorgtaken uit. Binnen het sociaal
– Er wordt actief gecommuniceerd over de onafhankelijke
domein is er in 2021 vanuit het door de gemeenteraad in 2019 vastgestelde Actieplan Sociaal Domein hard gewerkt aan de benodigde omvorming om een financieel houdbare situatie te
sociaal domein
clientenondersteuning – Er zijn geen financiële beperkingen ingesteld m.b.t. dure zorg. Wanneer nodig is dat nog steeds mogelijk.
creëren voor de gemeente Middelburg. De gemeente pakte terug op de essentie van de Jeugdwet, de Wmo en de Participatiewet,
Dit verantwoording binnen dit programma kent, gezien de situatie,
met als opdracht passende hulp aan te bieden wanneer dat nodig
een zakelijkere insteek dan normaal. Dat wil echter niet zeggen
is.
dat we bij de transformatie geen oog hebben voor het menselijk aspect. Zeer zeker niet! De transformatie zoekt juist continu een
Ook binnen het sociaal domein waren de gevolgen van COVID-19
balans tussen het zorgaspect en het financiële aspect.
in 2021 groot. Vooral bij Jeugd leidde dit tot veel extra zorgaanvragen, inzet van zwaardere zorg en voor langere tijd. Ook
De gemeenteraad is in 2021 vier keer tussentijds geïnformeerd
was de gemeente verantwoordelijk voor het uitvoeren van diverse
over de voortgang door middel van Kwartaalrapportages
ondersteuningsmaatregelen die landelijk besloten waren. Dit legde
Actieplan Sociaal Domein en Kwartaalrapportages TIM.
een grote druk op de uitvoeringscapaciteit en op het begrotingsprogramma van 2021.
De terugkeer naar de essentie van de wetten binnen het sociaal domein heeft er toe geleid dat de in de begroting 2021
Te allen tijde is er voorrang gegeven aan nieuwe (zorg)aanvragen,
opgenomen taakstelling/prestatie afgelopen jaar behaald is. De
en is er aandacht besteed om de inwoners zo goed mogelijk te
taakstelling van het Actieplan Sociaal Domein was het
helpen. Juist in het afgelopen jaar, waarin zorg ook soms op
terugdringen van het tekort met een bedrag van € 3.000.000 of
andere manieren geleverd moest worden vanwege de COVID-19
meer t.o.v. resultaat 2019. De taakstelling van het actieplan
maatregelen, is er extra aandacht besteed aan de uitvoering van
sociaal domein is ruimschootsbehaald met een verlaging van het
alle zorg, en te voorkomen dat inwoners niet de passende zorg
tekort met € 4.200.000.
krijgen. Enkele voorbeelden hiervan:
Dit totaalresultaat bestaat uit diverse onderdelen met ook diverse resultaten onderverdeed naar de in het Actieplan Sociaal Domein genoemde vier onderwerpen (de vier ringen):
54
– Geïndiceerde zorg: Jeugdwet, Wmo, Participatiewet en armoedebeleid
Jaarstukken 2021 | Programma's
– Sociaal domein collectief: Preventie, welzijn, algemene voorzieningen – Sport, cultuur en onderwijs – Ondersteunende functies: o.a. toegang (TIM), Veilig Thuis, gecertificeerde instellingen, Inkooporganisatie jeugdhulp Zeeland
WMO 3. Herzien van Beleid op ten minste de volgende onderwerpen: Huishoudelijke hulp & huishoudelijk zorg, Vervoer, Hulpmiddelen, Begeleiding en Dagbesteding. 4. Organiseren van een passend en samenhangend aanbod van algemene Wmo-voorzieningen en van maatwerk Wmovoorzieningen.
Hierna worden deze onderwerpen verder toegelicht. Voor wat
5. Bij geëscaleerde zorg (18+) samen met de regiogemeenten,
betreft het onderwerp Sport, cultuur en onderwijs wordt verwezen
de decentralisatie van beschermd wonen en maatschappelijke
naar het programma Sport, cultuur en recreatie.
opvang voorbereiden.
Beleidskader
Participatiewet 6. Uitvoering geven aan de Kadernota en de uitkomsten van de
Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:
Quick Scan onderzoek Orionis Walcheren. In 2021 worden de
– 2018: Walcherse visie en ambitie op het sociaal domein (n.a.v.
volgende accenten gelegd:
evaluatie pentekening)
- Invulling van de beleidsregisserende rol;
– Beleidsnotitie ‘Doelgroepenvervoer op Walcheren’ 2014
- Rendement en bedrijfsconcept van het Werkleerbedrijf;
– Beleidsplan Zorg voor jeugd 2015 - 2017
- Toekomstbestendige organisatie integraal sociaal domein.
– Regiovisie Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang, Veilige Opvang 2018
7. Het minimabeleid eenduidiger en efficienter inrichten. 8. Vroegsignalering schulden steeds meer inbedden met als doel
– Kadernota Orionis Walcheren 2020 - 2022
minder instroom in gemeentelijke- en wettelijke
– Beleidsplan Integrale Schuldhulpverlening 2016 - 2020
schuldhulpverlening.
– Beleidsplan Armoedebeleid Walcheren 2015 - 2018 – Beleidsplan integratie en huisvesting vergunninghouders
Wat hebben we bereikt?
– Actieplan sociaal domein - 2019
Jeugdwet
– Financieel herstelplan 2020-2024 Middelburg - 2020
De POH is actief in Middelburg en de uren zijn uitgebreid. Het
Geïndiceerde zorg: Jeugdwet, Wmo, Participatiewet en armoedebeleid
project vaart in veiligheid is in 2021 tijdelijk on hold gezet om vervolgens een doorstart te maken in 2022. Financieel gezien is de taakstelling op de Jeugdzorg niet behaald. Wmo Sinds 1 januari 2021 wordt er gewerkt volgens de nieuwe
Wat wilden we bereiken?
verordening “Wmo & Jeugd” bij het toekennen van zorg en bij
Jeugdwet
Huishoudelijke Hulp & Huishoudelijke Zorg met een nieuw
1. De Praktijkondersteuner Huisarts (POH) uitbreiden en
normenkader. Bij hulpmiddelen sturen we nu met actief
afspraken te maken met zorggroep huisartsen om daardoor
contractmanagement op het alleen huren van hulpmiddelen en niet
de instroom via medische verwijzers te beperken.
kopen. Bij begeleiding en dagbesteding zijn is een deel van de
2. Versterken samenwerking tussen lokale teams en partners uit
inwoners overgegaan naar de Wet Langdurige Zorg (WLZ). Hierbij
de jeugdbeschermingsketen (Veilig Thuis, GI’s en Raad voor
krijgt de inwoner nog steeds dezelfde zorg, maar zijn de kosten
de Kinderbescherming). Tevens de opbrengsten vanuit het
niet meer voor de gemeente.
project Vaart in Veiligheid implementeren. We zijn de voorbereidingen gestart voor de aanbesteding voor Wmo. Deze vindt plaats in 2022.
55
Jaarstukken 2021 | Programma's
Er is gewerkt aan de voorbereiding van de decentralisatie van
Bureau KplusV heeft in opdracht van de colleges van de Walcherse
beschermd wonen en maatschappelijke opvang.
gemeenten verdiepend onderzoek gedaan naar de toekomstbestendigheid van het Werkleerbedrijf van Orionis
Financieel gezien is de taakstelling op Wmo behaald, door
Walcheren. In dit onderzoek hebben zij in beeld gebracht, (in) welke
passende zorg toe te kennen volgens de Wmo.
(mate) verbetermaatregelen ingezet kunnen worden, die leiden tot structurele verbetering van de financiële resultaten. Dit rapport is
Participatiewet
in juli 2021 aan de colleges gestuurd.
Het jaar 2021 werd – net als 2020 – gekenmerkt door de coronacrisis. Werden we daar vorig jaar door overvallen, in 2021
Het bestuur van GR Orionis Walcheren is opdracht verleend een
is het meer onderdeel van de werkelijkheid geworden. Op- en
concreet implementatieplan uit te werken en aan het college en
afschalen aan de hand van de overheidsadviezen is vrij soepel
de gemeenteraad aan te bieden ter besluitvorming.
verlopen. Via begrotingswijzigingen van Orionis Walcheren konden
Implementatieplan toekomstbestendig Werkleerbedrijf is in de
betere resultaten worden opgenomen die uiteindelijk ook zijn
raadsvergadering van december 2021 vastgesteld.
gehaald. Het rendement op het Werkleerbedrijf is tweeledig: een sociaal De ondersteuning aan ondernemers, die door de coronacrisis
rendement en een financieel rendement:
getroffen zijn, is in 2021 gecontinueerd. De Tozo-regeling is
Het sociaal rendement omvat de ontwikkeling van de SW/BsW-
periodiek verlengd tot oktober, daarnaast heeft Orionis Walcheren
medewerkers en het, middels een werkleertraject, aanbieden van
de Tonk-regeling uitgevoerd.
een werkervaring waarmee bijstandsgerechtigden een betere uitgangspositie op de arbeidsmarkt verkrijgen. Als gevolg van de
Wat hebben we ervoor gedaan?
coronacrisis hebben we hier minder kunnen doen dan we
Jeugdwet
oorspronkelijk van plan waren.
Met name vanwege de COVID-19 maatregelen was 2021 een zwaar jaar voor de jeugd. We zagen dan ook een toename van
Eind 2020 is een programma in gang gezet dat het financiële
het aantal zorgaanvragen, de sterkte daarvan (meer crisiszorg) en
rendement van het Werkleerbedrijf in meerdere jaren fors moet
de duur (langere tijd). Deze nieuwe aanvragen hebben voorrang
verbeteren. Voor 2021 een eerste resultaatsverbetering van
gehad op alle maatregelen vanuit het actieplan. Daarnaast is er
€ 0,56 miljoen op jaarbasis. Deze plannen zijn in het voorjaar door
veel capaciteit ingezet op het overname traject van Intervence
onderzoeksbureau KplusV beoordeeld. Het rapport van KplusV
door JB-West.
maakte helder dat de ingeslagen weg de goede is en kwam met aanvullende aanbevelingen . Deze zijn verwerkt in het eerder
Wmo
genoemde implementatieplan. In 2021 is ook een
Nieuwe aanvragen en evaluaties zijn aan de hand van de nieuwe
resultaatsverbetering gerealiseerd.
verordening en normenkader beoordeeld. Bij evaluaties is prioriteit gelegd bij de groep met de hoogste zorgkosten (en vaak ook de
Gemeenten en Orionis Walcheren zijn in gesprek om de meer
grootste zorgvraag). Hierbij is, waar mogelijk ook actief gestuurd
beleidsmatige onderdelen uit het eindrapport van KplusV nader uit
op overgang naar de WLZ.
te werken. Hierbij kan gedacht worden aan de kosten/baten van arbeidsmatige dagbesteding, plaatsen nieuwe doelgroep met LKS
Participatiewet
en nieuw beschut en toekomst van de Gemeenschappelijke
1. UItvoering geven aan de Kadernota en de uitkomsten van
Regeling Orionis Walcheren. KplusV heeft aan deze genoemde
de Quick scan onderzoek Orionis Walcheren
onderdelen overigens ook geen financieel verbeterpotentieel
In 2021 zijn de volgende accenten gelegd:
toegekend, zodat ze verder ook niet van (financiële) invloed zijn op
– Invulling van de beleidsregisserende rol;
de begroting(wijziging) van Orionis Walcheren. Bij de plannen en
– Rendement en bedrijfsconcept van het Werkleerbedrijf;
acties die ingezet worden, is de relatie met en aansluiting op het
– Toekomstbestendige organisatie integraal sociaal domein.
Middelburgs model onderdeel van het proces.
56
Jaarstukken 2021 | Programma's
waar nodig aangepast.
Sociaal domein collectief: Preventie, welzijn, algemene voorzieningen
Er zijn verschillende redenen om de beleidsregels bijzondere
Wat wilden we bereiken?
bijstand nu aan te passen. Vanuit de evaluatie bij Orionis Walcheren
1. Ombuigen van geïndiceerde voorzieningen naar algemeen
2. Het minimabeleid eenduidiger, efficiënter inrichten Hiervoor de zijn de eerste stappen gezet, de Bijzondere Bijstand regelingen zijn zoveel als mogelijk weer Walchers opgesteld en
(de uitvoering) kwamen signalen dat er behoefte is aan meer
toegankelijke voorzieningen
eenduidigheid in de beleidsregels van de drie Walcherse
2. Bredere inzet op preventie
gemeenten. Dit vertaalt zich in een uniform document met
3. Afname geïndiceerde voorzieningen, minder zware zorg
beleidsregels welke gelden voor de drie Walcherse gemeenten
(eerder probleem oplossen) en meer inzet voorliggend veld
waarin de basis hetzelfde is en dezelfde bewoording is gebruikt.
(Wmo en Jeugd en participatie)
Dat biedt helderheid voor de Walcherse inwoners én maakt dat Orionis Walcheren efficiënter en effectiever kan werken. Daarom
Wat hebben we bereikt?
is in samenwerking met Veere, Vlissingen en Orionis Walcheren
Er is in 2021 breder ingezet op preventie, welzijn en gezondheid
één document opgesteld met als uitgangspunt de beleidsregels
met onder andere de projecten:
van de gemeente Middelburg, waardoor er voor Middelburg weinig
– Welzijn op recept
verandert. Daarnaast heeft de SCW meegedacht en heeft een
– Kansrijke start
formeel advies uitgebracht. Hun punten zijn zoveel mogelijk
– Jongeren op gezond gewicht
overgenomen. Dit traject is gelopen in 2021, besluitvorming wordt
– Lokaal preventie akkoord
in 2022 verwacht. Wat hebben we ervoor gedaan? 3. Vroegsignalering schulden steeds meer inbedden met
De gemeenteraad heeft met het beleidskader Middelburgs Model
als doel minder instroom in gemeentelijke- en wettelijke
de kaders vastgesteld voor de verdere transformatie in het sociaal
schuldhulpverlening
domein. Om hier uitvoering aan te geven heeft het college
In 2021 is een richting gekozen hoe de signalen in het kader van
vervolgens het Implementatieplan Middelburgs Model 2021-2023
wettelijke vroegsignalering schulden opgevolgd worden. Hiermee
vastgesteld. Door in te zetten op normaliseren, preventie en
is een start gemaakt. Mede aan de hand van de ervaringen uit
kwaliteit van dienstverlening beogen we passende zorg en
de praktijk wordt dit in 2022 geëvalueerd waarna beleid hierover
ondersteuning voor nu en in de toekomst te waarborgen.
kan worden vastgesteld. Er zijn met ruim 60 woningcorporaties, energiebedrijven en zorgverzekeraars convenanten afgesloten om betalingsachterstanden i.h.k.v. vroegsignalering op te sporen en de inwoners een helpende hand te bieden. Nog niet iedere aangesloten organisatie levert achterstandssignalen aan. Er is een ICT-oplossing voor geïmplementeerd, waaruit in het komende jaar nuttige informatie over resultaten is te verwachten.
57
Jaarstukken 2021 | Programma's
Ondersteunende functies: o.a. toegang (TIM), Veilig Thuis, gecertificeerde instellingen, Inkooporganisatie jeugdhulp Zeeland
Wat hebben we ervoor gedaan? Er zijn verbeteringen bij de toegang doorgevoerd zoals hiervoor is toegelicht. Bij de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ) is ingezet op verbetering van het contractmanagement richting de zorgaanbieders en op een verbetering van de informatievoorziening.
Wat wilden we bereiken? 1. Optimaliseren van processen, organisaties en samenwerkingsverbanden 2. TIM: uitvoering geven aan beleid d.m.v. (her)indicaties en evaluaties volgens nieuwe beleidsregels.
Effecten maatregelen financieel herstelplan Voor de effecten in 2021 van de maatregelen uit het financieel herstelplan verwijzen wij naar de paragraaf Bedrijfsvoering.
Wat hebben we bereikt? 1. TIM heeft haar processen in kaart gebracht en aangegeven waar (beheersings)risico’s zitten. Voor de optimalisatie van de processen en minimaliseren van de risico’s zijn verbetermaatregelen geformuleerd, die worden opgepakt in 2022 en 2023. Daarnaast is het klantproces aangepast en efficiënter ingericht, daarvoor zijn de benodigde werkinstructies opgesteld op aangepast. 2. Het doel is efficiënter, eenduidiger en transparanter kunnen werken om inwoners de zorg en ondersteuning te geven die nodig en passend is. 3. Door TIM wordt actief gewezen op de mogelijkheden van de onafhankelijke clientenondersteuning en er is een Movisietraject gestart om dit nog verder te verbeteren. 4. Ook voeren we veel gesprekken met zorgaanbieders en andere stakeholders om de samenwerkingsverbanden te verbeteren. 5. Daarnaast is er gewerkt aan het verbeteren van de informatievoorziening en de website waar inwoners terecht kunnen met hun (zorg)vraag. 6. De toegang voert herindicaties Huishoudelijk Hulp en Huishoudelijk Zorg uit nav het nieuwe beleid (het normenkader). Gezien de hoeveelheid herindicaties zal dit langere de tijd kosten voordat alle herindicaties zijn afgerond. 7. Voor de reguliere evaluaties (tussentijds of eindevaluaties) geldt dat TIM voorrang heeft gegeven aan de nieuwe aanvragen.
Voor Wmo zijn er wel tussentijdse of eindevaluaties uitgevoerd, voor Jeugd namen de nieuwe aanvragen veel tijd in beslag. Indien tussentijds evalueren nodig was, is dit opgepakt.
58
Jaarstukken 2021 | Programma's
Beleidsindicatoren nnb= indicator nog niet bekend bij CBS Beleidsindicatoren
,
2018
2019
2020
2021
Banen [per 1.000 inwoners van 15-64 jaar]
Middelburg
768,5
7875,2
785,2
804,8
Nederland
777,4
793,9
795,9
805,5
Middelburg
1,0
1,0
nnb
nnb
Nederland
1,0
1,0
nnb
nnb
Middelburg
8,0
7,0
8,0
nnb
Nederland
7,0
6,0
6,0
nnb
Middelburg
67,6
68,2
67,9
nnb
Nederland
67,8
68,8
68,4
nnb
Middelburg
2,0
2,0
3,0
nnb
Nederland
2,0
2,0
2,0
nnb
Middelburg
439,2
409,7
481
432
Jongeren met een delict voor de rechter [%] Kinderen in uitkeringsgezin [%] Netto arbeidsparticipatie [%] Werkloze jongeren [%] Personen met een bijstandsuitkering [per 10.000 inwoners]
Nederland
401,1
381,7
459,7
431
Middelburg
162,7
117,8
89,5
69,0
Nederland
300,2
207,0
202,0
133,0
Jongeren met jeugdhulp (in % van alle jongeren tot 18 Middelburg
11,5
11,6
12,0
11,4
Nederland
11,8
12,3
11,9
10,4
Middelburg
1,4
1,5
1,4
nnb
Nederland
1,2
1,2
1,1
nnb
Middelburg
0,5
0,5
0,6
0,5
Lopende re-integratievoorzieningen [per 10.000 inwoners van 15-64 jaar]
jaar) [%] Jongeren met jeugdbescherming (in % van alle jongeren tot 18 jaar) [%] Jongeren met jeugdreclassering (in % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar) [%] Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo [per
Nederland
0,4
0,4
0,4
0,3
Middelburg
nb
790
760
660
Nederland
640
670
700
nnb
10.000 inwoners]
59
Jaarstukken 2021 | Programma's
Wat heeft het gekost? Sociaal domein
Begroting
Begroting 2021
Realisatie
Verschil 2021
2021
na wijziging
2021
(+ voordeel, nadeel)
Lasten 6.01.0 Samenkracht en burgerpart
5.363
5.525
5.968
-443
6.02.0 Wijkteams
3.913
4.164
4.300
-136
6.03.0 Inkomensregelingen
28.773
28.594
29.766
-1.172
6.04.0 Begeleide participatie
5.302
5.965
5.781
184
6.05.0 Arbeidsparticipatie
2.331
2.253
2.277
-24
6.06.0 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
1.195
1.210
1.145
65
6.07.1 Maatwerkdienstberlening 18+
14.899
12.855
12.855
0
6.07.2 Maatwerkdienstverlening 18-
14.195
16.814
14.160
2.653
6.08.1 Geescaleerde zorg 18+
481
487
402
85
6.08.2 Geescaleerde zorg 18-
4.216
6.459
7.888
-1.429
80.670
84.326
84.542
-217
-877
-994
-1.369
375
0
0
-74
74
-18.566
-18.204
-20.268
2.064
6.04.0 Begeleide participatie
0
0
-20
20
6.05.0 Arbeidsparticipatie
0
0
0
0
6.06.0 Maatwerkvoorzieningen (WMO)
0
0
-2
2
6.07.1 Maatwerkdienstberlening 18+
-61
-271
-329
58
6.07.2 Maatwerkdienstverlening 18-
0
0
0
0
6.08.1 Geescaleerde zorg 18+
0
0
0
0
6.08.2 Geescaleerde zorg 18-
0
0
0
0
Totale Baten
-19.504
-19.469
-22.063
2.593
Totaal Sociaal domein
61.165
64.857
62.480
2.377
Totale Lasten Baten 6.01.0 Samenkracht en burgerpart 6.02.0 Wijkteams 6.03.0 Inkomensregelingen
Toelichting op het financiële resultaat (+ voordeel / -
uit te geven aan het sociaal domein dan dat de gemeente van
nadeel)
het Rijk krijgt. Voor 2021 is in de begroting een taakstelling van
We verantwoorden onze financiële cijfers op hoofdlijnen. Dat
3 miljoen opgenomen. Via de kwartaalrapportages sociaal domein
betekent dat we alleen afwijkingen van € 25.000 of hoger
wordt de raad op de hoogte gehouden van de ontwikkeling en
toelichten. De post “overig” gaat telkens over één of meerdere
het realiseren van deze taakstelling. De uitkomsten van de meeste
afwijkingen die kleiner zijn dan € 25.000.
recente kwartaalrapportage (2de kwartaal 2021) zijn in de najaarsbrief verwerkt. Waarin een voordeel op de taakstelling van
Actieplan sociaal domein
€ 387.000 is gemeld. Bij de 4de kwartaalrapportage hebben we een voordeel op de taakstelling van € 1.233.000 gepresenteerd.
Bij de vaststelling van het financieel herstelplan op 30 september
Hiermee is een totale besparing binnen het sociaal domein
2020 heeft de raad besloten om op basis van dit plan voor de
gerealiseerd van € 4.233.000, en daarmee is de taakstelling van
budgetten van het sociaal domein een taakstelling op te nemen.
€ 3.000.000 ruimschoots behaald.
De raad heeft dit besloten om op langere termijn niet meer geld
60
Jaarstukken 2021 | Programma's
Uitkomsten 4de kwartaalrapportage Sociaal Domein
€ 1.233.000
Uitkomsten 2de kwartaal rapportage Sociaal Domein (verwerkt in de najaarsbrief)
€ 387.000
Voordeel Jaarrekening 2021
€ 846.000
Genoemd voordeel bestaat uit de onderstaande posten (zie tabel afwijkingen jaarrekening) Eigen bijdrage WMO-vervoer
€ 27.000
Porthos
€ 147.000
Woningaanpassingen
€ 81.000
Eigen bijdrage huishoudelijke hulp
€ 58.000
Vervoer GGZ
€ 37.000
Inkoop organisatie Jeugd
€ -78.000
Maatwerk/ Geëscaleerde Jeugdzorg
€ 347.000
Orionis
€ 200.000
Leerlingenvervoer (zie programma Onderwijs)
€ -72.000
Overig mutaties
€ 99.000 € 846.000
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
-235
235
N
-166
122
N
-95
-
N
-
27
N
147
-
N
Zie toelichting bij de post Maatwerk Jeugd (conform voorgeschreven taakvelden)
-141
-
N
Zie toelichting actieplan sociaal domein.
-78
-
N
6.01.0 Samenkracht en burgerparticipatie Noodopvang asielzoekers Voor de noodopvang van asielzoekers zijn kosten gemaakt. Deze kosten worden vergoed via het COA. Siree Dit betreft een meerjarig project. In 2020 zijn er minder werkzaamheden uitgevoerd en deze zijn doorgeschoven naar 2021. Hierdoor is tevens de ontvangen subsidie hoger in 2021. Wijkcentra Er is in 2020 een bedrag aan coronacompensatie ontvangen welke in de reserve was gereserveerd. De lasten van de coronacompensatie zijn in 2021 betaald en dit bedrag is vrijgevallen uit de reserve transitoria en per saldo budgetneutraal. Eigen bijdrage wmo-vervoer Zie toelichting actieplan sociaal domein.
6.02.0 Wijkteams Porthos Zie toelichting actieplan sociaal domein. Inkooporganisatie Jeugd
Toegang in Middelburg
61
Jaarstukken 2021 | Programma's
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
-45
47
N
-26
26
N
639
-
N
52
-9
N
-1870
1870
N
-
179
N
48
-
N
184
20
N
Ziekte, vacatureruimte of zwangerschapverlof heeft er toe geleid dat de Toegang in Middelburg in 2021 nog extern heeft moeten inhuren. Voor zwangerschapsverlof ontvangen wij een vergoeding van het UWV. Lokale preventieakkoorden Dit betreft een specifieke uitkering die in 2021 is toegekend en derhalve niet is opgenomen in de begroting. De lasten worden volledig gedekt door de baten uit de specifieke uitkering. 6.03.0 Inkomensregelingen TONK middelen Op de ontvangen corona middelen Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) is er sprake van een onderbesteding. Uw raad heeft in april 2022 besloten om deze niet bestede middelen in te zetten voor het uitkeren van energietoeslag van € 800,- voor de minima tot 130% van de bijstandsnorm/sociaal minimum. GR Orionis Walcheren Het totaal van de afwijking op de gemeenschappelijke regeling wordt deels veroorzaakt door het aandeel in het positieve rekeningsaldo van Orionis (€ 120.921). Daarnaast is er bij de najaarsbrief slechts een deel van de 2e begrotingswijziging 2021 verwerkt als begrotingswijzing. Het resterend deel van € 125.600 veroorzaakt nu een afwijking in de jaarrekening. Een deel van de afwijking is vermeld onder taakveld 6.04.0 begeleide participatie. Bij de verwerking van de begrotingswijziging van Orionis is de mutatie van de Buig op totaalniveau verwerkt en niet gesplitst naar baten en lasten.
Per saldo is dit budgettair neutraal. BBZ Zelfstandigen kunnen in (tijdelijke) financiële problemen komen die het voortbestaan van hun bedrijf bedreigen. In bepaalde gevallen kunnen zij dan een beroep doen op het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz). De financiering van deze regeling verloopt via een specifieke uitkering waarbij de gemeente middelen ontvangt, deze financiering is per 1 januari 2020 gewijzigd. De uitvoering van de Bbz-regeling is belegd bij de GR Orionis. Middelen die niet worden ingezet moet worden terugbetaald aan het Rijk. Vanuit de oude systematiek (voor 1-1-2020) werden voorlopige afwikkelingen Bbz voorzichtigheidshalve altijd gereserveerd tot dat de definitieve afrekeningen van het Rijk werden ontvangen. Gebleken is dat er geen verplichtingen meer openstaan, en dat alles al eerder is afgerekend. Het gereserveerde bedrag komt hierdoor ten gunste van de gemeente. Afvalstoffenheffing Er is minder kwijtgescholden op basis van de aanvragen. 6.04.0 Begeleide participatie Wet sociale werkvoorziening (Orionis) Zie toelichting bij de post Orionis onder taakveld 6.03.0 inkomensregelingen. 6.05.0 Arbeidsparticipatie Re-integratie en participatievoorz
62
Jaarstukken 2021 | Programma's
Omschrijving (bedragen × € 1.000)
Afwijking Lasten
Afwijking Baten
Structureel J/N
-45
-
N
81
-
N
-
58
N
zorg 18-.
3462
-
N
Zie toelichting actieplan sociaal domein.
-836
-
N
74
-
N
-3321
-
N
zijn de kosten nagenoeg gelijk aan de minimum variant.
672
-
N
Zie toelichting actieplan sociaal domein.
1183
-
N
Zie toelichting actieplan sociaal domein.
37
-
N
Overig
62
18
N
Totaal
-217
2.593
De verstrekte subsidie aan Resto van Harte wordt gedekt uit gereserveerde middelen uit voorgaande jaren. Dit is niet in de begroting opgenomen. 6.06.0 Maatwerkvoorzieningen (WMO) Woningaanpassingen mvz imm wmo Zie toelichting actieplan sociaal domein. 6.07.1 Maatwerkdienstberlening 18+ Eigen bijdrage huishoudelijke hulp wmo Zie toelichting actieplan sociaal domein. 6.07.2 Maatwerkdienstverlening 18Maatwerk Jeugd Conform de BBV worden lasten en baten van de gemeente binnen de wettelijk voorgeschreven taakvelden verantwoord. Conform de opgave van Inkooporganisatie Jeugdzorg Zeeland zijn deze lasten in de jaarrekening verwerkt. Deze verschuiving verloopt budgettairneutraal via de taakvelden 6.02.0 Wijkteams, 6.07.2 Maatwerkdienstverlening 18- en 6.08.2 Geescaleerde
6.08.1 Geescaleerde zorg 18+ Foyer de jeunesse De afwijking wordt veroorzaakt doordat we minder trajecten hoeven te financieren op basis van daadwerkelijk gebruik. In de begroting houden wij rekening met een jaarlijks budget waarvoor 10 trajecten kunnen worden gefinancierd. In 2021 bevoorschotting van 6,9 trajecten bevoorschot voor de opvang van (zwerf)jongeren 12- 23, daarnaast hebben wij in 2021 een afrekening ontvangen over 2020 waarin minder trajecten (6,7) zijn afgenomen terwijl gemeente had bevoorschot voor 9,9 trajecten. 6.08.2 Geescaleerde zorg 18Geëscaleerde zorg jeugd Zie toelichting bij de post Maatwerk Jeugd (conform voorgeschreven taakvelden) Bij het opmaken van de business case overname Intervence door JB West is een minimum (€ 711.000) en een maximum variant (€ 1.128.000) berekend. Op basis van de huidige inzichten
Vervoer GGZ
63
Jaarstukken 2021 | Programma's
Volksgezondheid en milieu
hebben daarom de Nota gezondheidsbeleid Walcheren opgesteld.
Inleiding
Milieu
Volksgezondheid
grootste uitdagingen van de komende decennia. Ook de gemeente
De gemeente wil de gezondheid van de inwoners beschermen en
Middelburg levert haar bijdrage hieraan. Sterker nog, de
bevorderen. Elke inwoner moet een gelijke kans hebben op een
gemeente heeft een voorbeeldfunctie.
sociaal en/of economische status). De Walcherse gemeenten
Een duurzame en energieneutrale maatschappij is één van de
gezond leven, ook als inwoners daar zelf niet toe in staat zijn (door
Beleidskader
– Afvalbeleid Middelburg na pilotfase 2020-2027
Vastgestelde gemeentelijke beleidsnota's:
– Klimaatadaptatiestrategie Zeeland 2021-2026
– Gezondheidsbeleid Walcheren 2018–2021
– Regionale Energiestrategie
– Preventie- en handhavingsplan Jeugd en alcohol 2015-2018
– Transitievisie Warmte
– Middelburgse Visie Milieu 2019-2025 – Beleid “Op weg naar energieneutraal Middelburg” (vastgesteld in 2012) – Klimaatbestendige Middelburgse samenleving 2018-2050
64
– Groenbeleidsplan Gemeente Middelburg 2016–2026
Jaarstukken 2021 | Programma's
Wat wilden we bereiken?
3. Gelukkig en Vitaal wonen
Volksgezondheid - Maatschappelijk effect
niet verder laten stijgen.
Een gezonde keuze is een makkelijke keuze, waarbij alle inwoners
– Het aantal jongeren, volwassen en ouderen dat depressief is – Het aantal ouderen dat eenzaam is niet verder laten stijgen.
waar mogelijk kiezen voor gezond gedrag en een gezonde leefstijl. Milieu - Maatschappelijk effect: Doelstellingen
Een gezonde, duurzame, veilige samenleving en leefomgeving en
1. Gezond gewicht:
een duurzame ontwikkeling van de gemeente. Daarbij voorzien in
– Het aantal kinderen en jongeren met overgewicht laten dalen
de behoeften van de huidige generaties, zonder de mogelijkheden
en het aantal volwassenen en ouderen met overgewicht niet
van toekomstige generaties te beperken om gezond en goed te
verder laten stijgen.
kunnen leven.
2. Verslavingspreventie:
Doelstellingen
– Het aantal jongeren onder de 18 jaar dat alcohol drinkt
1. Voorzien in de behoeften van de huidige generaties, zonder
terugdringen en het alcoholgebruik onder ouderen niet verder laten stijgen. – Het aantal jongeren dat hard- en softdrugs gebruikt terugdringen.
de mogelijkheden van toekomstige generaties te beperken om gezond en goed te kunnen leven". 2. Energieneutraal en klimaatadaptief in 2050. 3. Verhogen van het scheidingspercentage van het afval.
65
Jaarstukken 2021 | Programma's
Wat hebben we bereikt?
gezondheidsbevordering. Hieraan wordt uitvoering gegeven in
Volksgezondheid
Model. Tevens is in 2021 een Lokaal Preventie Akkoord (LPA)
Doelstellingen Volksgezondheid – Positieve Gezondheid
afgesloten “Samen naar een gezonder Middelburg”. Het LPA heeft
In het vastgestelde gezondheidsbeleid (2018-2021) staan de
een looptijd van 3 jaar. Uitgangspunt is Positieve Gezondheid
samenhang met het actieplan Sociaal Domein en het Middelburgs
gemeentelijke kaders en doelstellingen voor Prestatie
Status
Uitvoeren werkagenda gezondheidsbeleid Bevorderen gezonde leefstijl
Volgens plan
Vergroten van de weerbaarheid
Volgens plan
Vroegsignaleren van gezondheidsrisico's
Volgens plan
Preventief versterken van de acute zorgketen bij reanimatie
Volgens plan
Onderzoek doen en een Plan van aanpak opstellen om aan te sluiten bij de campagne Rookvrije Generatie Volgens plan Regelgeving en handhaving rondom jeugd en alcohol
Volgens plan
Lokaal preventie akkoord
Volgens plan
Programma Publieke Gezondheid
Volgens plan
Prestatie
Status
Uitvoering geven aan de Middelburgse Visie Milieu 2019-2025 Uitvoering geven aan duurzaamheidsbeleid “Op weg naar energieneutraal Middelburg”
Volgens plan
Uitvoering geven aan RES
Volgens plan
Transitie Visie Warmte opstellen
Volgens plan
Bevorderen duurzame elektriciteitsopwekking en infrastructuur
Volgens plan
Duurzame gemeentelijke organisatie Goede voorbeeld geven via inkoopbeleid en bedrijfsvoering
Volgens plan
Toename energiebesparing Openbare verlichting (op weg naar 50% in 2030 t.o.v. 2013)
Volgens plan
Energieneutraal Middelburg - gemeente als voorbeeld (voor tertiaire sector)
Volgens plan
Uitvoering Middelburgse visie Milieu - overig Voorbereiden op Omgevingswet onderdeel Bodem.
Volgens plan
Vaststellen Klimaatadaptatiestrategie Zeeland
Volgens plan
Uitvoeren Stedelijk water programma
Volgens plan
Klimaatbestendig maken van het openbaar groen, wegen en riolen
Volgens plan
Uitvoering Europees project Cool Towns
Volgens plan
Uitvoeren afvalbeleidsplan - bevorderen afvalscheiding
Volgens plan
Uitvoeren project Schoon Walcheren 2021
Volgens plan
Geluidsaneringen uitvoeren/afronden.
Volgens plan
Aanpassen route gevaarlijke stoffen
Volgens plan
66
Jaarstukken 2021 | Programma's
Milieuhandhaving Uitvoeren handhavingsprogramma 2021
Volgens plan
Voorbereiden op Omgevingswet
Volgens plan
Keuzemogelijkheden
Volgens plan Gedeeltelijk volgens plan Niet volgens plan
Milieu
Klimaatadaptatiestrategie Zeeland vastgesteld. In december
Doelstelling - Milieu
2021 is de Transitievisie Warmte goedgekeurd.
1. Op nagenoeg alle 14 thema’s uit de Middelburgse Visie Milieu
3. De totale hoeveelheid fijn restafval, grofvuil en
2019-2025 zijn activiteiten uitgevoerd. De nadruk lag op de
verbouwingsrestafval bedroeg in 2021 148 kg per inwoner. In
thema’s energie, afval en klimaatadaptatie.
2020 was dit nog 225 kg per inwoner.
2. In 2020 is de Regionale Energiestrategie (RES 1.0) vastgesteld. In september 2021 is de Prestatie
Status
Duurzaamheidsbeleid “Op weg naar energieneutraal Middelburg” Uitvoering geven aan Klimaatakkoord en concept RES
Volgens plan
Deelnemen aan op te stellen Regionale Energiestrategie (RES)
Volgens plan
Duurzame gemeentelijke organisatie Streven naar 100% duurzame inkoop en optimaliseren duurzaam inkopen stroom
Volgens plan
Uitvoering Middelburgse visie Milieu Toename energiebesparing Openbare verlichting (op weg naar 50% in 2030)
Volgens plan
Voorbereiden op Omgevingswet onderdeel Bodem.
Gedeeltelijk volgens plan
Start uitvoering Visie Klimaatadaptatie
Volgens plan
Start uitvoering Europees project Cool Towns
Volgens plan
Klimaatbestendig maken van het openbaar groen
Volgens plan
Uitvoeren afvalbeleidsplan - bevorderen afvalscheiding
Gedeeltelijk volgens plan
Indien landelijke financiën beschikbaar komen uitvoeren project Schoon Walcheren 2019
Volgens plan
Geluidsaneringen uitvoeren/afronden.
Gedeeltelijk volgens plan
Milieuhandhaving Vergunningverlening en handhaving door Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) conform het Zeeuwse kwaliteitsniveau
Volgens plan
Uitvoeren handhavingsprogramma 2020
Volgens plan
67
Jaarstukken 2021 | Programma's
Wat hebben we ervoor gedaan?
– Psychosociale problematiek binnen eigen netwerk
Volksgezondheid
– Kwetsbaarheid/grensoverschrijdend gedrag
– Eenzaamheid en Depressie
Uitvoeren werkagenda gezondheidsbeleid In 2021 is een Lokaal Preventie Akkoord (LPA) afgesloten “Samen
De inzet van Emergis Preventie/1NUL1 op het gebied van
naar een gezonder Middelburg”. Het LPA heeft een looptijd van 3
preventie genotmiddelen heeft als doel het voorkomen van
jaar. Uitgangspunt is Positieve Gezondheid
verslaving. De inzet was gericht op de speerpunten binnen de volgende
Bevorderen gezonde leefstijl
thema’s:
– De tweede fase van JOGG (Jongeren op Gezond Gewicht) is
– Verantwoord middelengebruik, zowel bij jong als oud.
gestart. Thema's die daarbij centraal staan zijn gezond
– Verantwoord game- en gokgedrag.
gewicht, fruit, bewegen, water, gezonde (sport-) kantine,
– Verantwoord omgaan met energydranken.
rookvrij en verantwoord alcoholbeleid. Fase 2 wordt ingestoken op het bereiken van alle jongeren tussen de 0-15 jaar. Waar
Door het coronavirus zijn taken anders ingericht geweest. De
eerder gefocust werd op 4-12 jaar in 3 focuswijken, gaan we
preventiewerkers hebben normaal gesproken een directe lijn op
nu voor een Stedelijke aanpak en voor een brede doelgroep
school. Tijdens de lockdowns zijn ze veel outreachend op straat
jongeren. Inmiddels hebben 8 Middelburgse scholen het vignet
bezig geweest. Daarnaast zijn er veel digitale contacten geweest.
“gezonde school” en wordt er aandacht besteed aan de groene
Sinds 1 december 2020 is de website van 1nul1 in de lucht. Sinds
schoolpleinen. 36 locaties in Middelburg zijn in 2021 gestart
begin 2021 is er een studio actief waar opnames worden gemaakt
met “gezonde kinderopvang”. Focus ligt op gezonde voeding
voor o.a. online gastlessen, online ouderavonden, online
en bewegen. Er zijn 17 watertappunten gerealiseerd op
activiteiten zoals bijvoorbeeld een pub quiz, webinars en meetings.
schoolpleinen en 9 scholen werken met Waterbeleid. Er zijn 16 deelnemende scholen met EU-schoolfruit en 20 scholen met
Vroegsignalering
aanvullend fruit initiatief. The Daily Mile is uitgerold op 6
De focus ligt op de “beweging naar voren”. Dit vraagt versterken
scholen.
van de inzet op preventie en dus vroegsignalering. De uitrol in
– JOGG Middelburg werkt aan het creëren van een gezondere
2021 van 6 wijknetwerken en het LPA “Samen naar een gezonder
sportomgeving. De focus ligt op gezondere sportkantines,
Middelburg” draagt hieraan bij. Het verbinden van het sociale met
een rookvrij sportterrein en verantwoord alcoholgebruik.
het medische domein is hierbij essentieel. Vandaar dat er is
– JOGG Middelburg is in 2021 aangesloten als partner bij de
ingezet op de samenwerking binnen de keten met huisartsen en
coalitie Kansrijke Start. (zie ook onder Vroegsignalering)
praktijkondersteuners. De pilot Welzijn op Recept is in eerste instantie gestart in 2 huisartspraktijken, met later een uitbreiding
Vergroten weerbaarheid
naar 4 praktijken.
Er zijn meerdere prestatieafspraken met uitvoerende organisaties die een laagdrempelig aanbod bieden voor kwetsbare kinderen/
Daarnaast zijn in 2021 de eerste stappen naar een coalitie
jongeren en gezinnen.
Kansrijke Start Middelburg gezet. De gemeente wil stimuleren
De inzet van Emergis Preventie/1NUL1 op het gebied van
dat het medische- en het sociale domein samen extra aandacht
preventie Geestelijke Gezondheids Zorg heeft als doel het
hebben voor de eerste 1000 dagen van een kind. Mede dankzij
welbevinden van zowel kinderen, jongeren alsook volwassenen
inzet van ontzettend veel partijen en professionals is een
(specifiek ouderen) te vergroten.
vruchtbare bodem gelegd om op voort te bouwen. Tijdens de
De inzet in 2021 had betrekking op onderstaande thema’s en
gemaakt waar de coalitie in 2022 mee aan de slag gaat.
laatste bijeenkomst in november 2021 zijn concrete afspraken risicogroepen: – (V)echtscheidingen en gevolgen – Kinderen van ouders met psychische problemen (KOPP), kinderen van ouders met een verslaving (KVO)
68
Jaarstukken 2021 | Programma's
De volgende organisaties nemen deel aan Kansrijke Start Middelburg,
toegankelijk voor alle inwoners en samenwerken) lopen diagonaal
naast de gemeente Middelburg. :
door deze thema’s heen.
– Diverse verloskundige praktijken – Provinciale Kraamzorg
In 2021 is aan 6 initiatieven uitvoeringsbudget verstrekt:
– MWW/Veilige Start
1. Voel je goed; Een aanpak waarmee volwassenen hun
– GGD Zeeland
gezondheid kunnen verbeteren. Door te werken aan het
– Welzijn Middelburg
verbeteren van gezondheidsvaardigheden, inclusief
– Homestart – Nu Niet Zwanger – Emergis Preventie – Orionis – Taalhuis – Scalda – ADRZ – ZHCO/Periscaldis – Zorgstroom
taalvaardigheden, en gedragsdeterminanten van voedings- en beweeggedrag gaan deelnemers zich gezonder voelen (zowel fysiek als mentaal) en krijgen een gezonder gewicht. 2. Kleurrijke Dag; Met het inkleuren van kleurplaten is er maatschappelijke verbintenis gelegd tussen basisschoolleerlingen en ouderen, naast aandacht voor gezonde voeding en eenzaamheid. 3. Jongeren met geld (schulden); Jongeren in Middelburg bewust maken van geld en schulden. Middels het geven van gastlessen
Preventief versterken acute keten zorg bij reanimatie
op alle middelbare scholen van Middelburg met aangepaste
We zijn aangesloten bij het burgerhulpverleningssysteem voor
programma’s voor de onderbouw en bovenbouw.
reanimatiemeldingen. Er is ondersteuning geboden aan
4. Samen oplopen; De methode van ‘Samen oplopen’ zorgt dat
particuliere initiatieven voor de aanschaf van AED’s. Er zijn
een vrijwilliger samen met een hulpverlener optrekt in een
wederom 4 buitenkasten aangeschaft om AED’s van binnen naar
gezin. Hierdoor nemen de problemen in de gezinnen af, worden
buiten te verplaatsen. Er wordt gestreefd naar een dekkend
gezinnen gelukkiger.
aanbod van AED’s.
5. Koffie-uurtje in de wijk; Door middel van ‘koffie-uurtjes’ op laagdrempelige toegankelijke plaatsen bereikbaar zijn in
Regelgeving en handhaving rondom jeugd en alcohol
Middelburg voor burgers met geldzorgen, zodat zij hier
Samen met de andere 12 Zeeuwse gemeenten wordt ingezet om
vroegtijdig advies kunnen inwinnen om grotere financiële
het alcohol gebruik terug te dringen met de aanpak “Laat ze niet
problemen te voorkomen.
verzuipen”. (LZNV) Vanuit LZNV is in 2021 Zeeuws breed een
6. Buitentapkraan; Voetbalvereniging Zeelandia te Middelburg
preventie- en handhavingsplan 2022-2026 opgesteld. Deze wordt
heeft het certificaat Gezonde Sportkantine, door het plaatsen
vertaald naar de Middelburgse situatie. LZNV heeft in 2021 tal van
van een buitenwatertrapkraan, wordt de omgeving
acties uitgezet om het alcoholgebruik te verminderen: NIX zonder
meegenomen en wordt een gezonde leefstijl gefaciliteerd. De
ID, alcoholactieweek, IkPas actie.
waterkraan zal tevens toegankelijk zijn voor fietsers, mountainbikers, supporters, wandelaars, etc..
Lokaal preventie Akkoord
Deze initiatieven zijn in het vierde kwartaal van 2021 van start
In 2021 is er in samenwerking met vele partners een Lokaal
gegaan.
Preventie Akkoord gesloten, om met elkaar ervoor te gaan zorgen dat alle inwoners van gemeente Middelburg gezond en gelukkig
Programma Publieke Gezondheid
leven. We maken de gezonde keuze: de aantrekkelijke keuze,
Dit programma bestaat uit drie programmalijnen (Fysieke
zowel op school/opleiding, als op werk of in de vrije tijd. Dit
Veiligheid, Gezondheid in de wijk, Sociale Veiligheid) en het
gebeurt door ook naar de onderliggende factoren van gezondheid
programma Veilig Thuis. In 2021 is naast het reguliere werk veel
te kijken, aandacht te hebben voor de meer kwetsbare inwoners
werk verricht in de bestrijding van de COVID-19 pandemie. Tevens
en integraal samen te werken op de volgende thema’s: Roken,
is met het reguliere werk getracht in te spelen op de veranderde
Alcohol, Gezond Gewicht, Mentale Gezondheid en Gezonde
omstandigheden. Zo is beeldbellen in de Jeugdgezondheidszorg
Leefomgeving. De drie kernwaarden (positieve gezondheid,
geïntroduceerd. Enkele contactmomenten hebben verkort plaatsgevonden om alle kinderen in beeld te houden, maar wel te
69
Jaarstukken 2021 | Programma's
voldoen aan de COVID-19 richtlijnen. Samen met ketenpartners
– In 2021 was Middelburg lid van Energiek Zeeland. Zij kunnen
zijn er webinars gehouden voor ouders van pubers over de
een energiescan op maat leveren aan woningeigenaren. In
volgende thema’s: relaties en seksualiteit, social media en gamen,
Middelburg zijn in 2021 20 energiescans uitgevoerd. In een
genotmiddelen en stress, somberheid en suïcidaliteit. Daarnaast
energiescan staat welke maatregelen er voor de
zijn voor het project Nu Niet Zwanger alle medewerkers
desbetreffende woning uitgevoerd kunnen worden, wat de
jeugdgezondheidszorg geschoold om te signaleren en het
energiebesparing is en wat de maatregelen ongeveer kosten.
gesprek aan te gaan.
Een groep Zeeuwse aannemers kan op basis van de energiescan meteen een offerte aanbieden.
Milieu
– In 2021 had Middelburg samen met de Zeeuwse gemeenten
Uitvoering geven aan de Middelburgse Visie Milieu
de RRE (Regeling Reductie Energiegebruik) voor particuliere
2019-2025
woningeigenaren. Particulieren konden voor ca. € 90 een
Thema - Klimaat en Energie
duurzame waardebon krijgen, b.v. voor een warmtescan, een
Het beleid “Op weg naar Energieneutraal Middelburg” is een
box met bespaarproducten of een energieadvies. In Middelburg
integraal onderdeel van de milieuvisie. Het doel is om in 2050
is deze gepromoot middels een huis aan huis folder, de FAAM/
volledig energieneutraal te zijn en te streven naar een duurzaam
Bode en sociale media. In Middelburg zijn er bijna 2200 bonnen
gebouwde omgeving die voorziet in de huidige behoefte en die (economische) waarde heeft in de toekomst.
uitgegeven. – Verder heeft Middelburg een speciale aanpak voor het
– Middelburg is al enkele decennia bezig om woningeigenaren te
verduurzamen van monumenten, o.a. met gratis en snelle
stimuleren hun woning te verduurzamen. In samenwerking met
vergunningen voor bijvoorbeeld zonnepanelen en isolerend
andere Zeeuwse gemeenten hebben we hiervoor o.a. een
glas. Verder was er in 2021 een traject met de duurzame
informatieloket waar mensen zowel online als telefonisch
monumentencoach die monumenteneigenaren van A tot Z hielp
informatie kunnen krijgen over het verduurzamen van hun
met het nemen van duurzame maatregelen (vergunning,
woning zoals financiële (b.v. subsidie) en technische informatie.
offertes en kwaliteitstoetsen). In het kader van de RRE-regeling
Duurzaam Bouwloket voert deze functie.
heeft de DuMo-Coach in de gemeente Middelburg in 2021 met
Verder heeft de gemeente Middelburg brochures om aan
37 woningeigenaren een keukentafel-gesprek van ca. 1 uur
kopers van grond geven. In Essenvelt loopt een speciaal traject
gevoerd. In de verlengde Pilot DuMo-Coach zijn in 2021 12
om de wijk klimaatadaptief in te richten waarbij bewoners
eigenaren begeleid bij het nemen van
meedoen. Verder staat uiteraard informatie op de
duurzaamheidsmaatregelen waaruit 16 vergunde
gemeentelijke website en wordt informatie gedeeld via social
duurzaamheidsmaatregelen zijn voorgekomen: 11
media.
glasvervangingen, 1 isolatiemaatregel en 5 PV-panelen.
– Er is een reeks interviews gehouden met ‘duurzame’ inwoners.
Buitenom de DuMo-Coach projecten is er in 2021 nog 1
Deze worden vanaf eind 2021 eens in de drie weken in de Bode
flitsvergunning voor een duurzaamheidsmaatregel t.b.v. een
gepubliceerd op een speciale duurzaamheidspagina.
monument aangevraagd. (glasvervanging).
– De verduurzaming van de voedselbank met subsidie uit het SHIFFT project bleek vanwege vertraging in de besluitvorming
Transitie Visie Warmte
niet haalbaar voor de deadline van SHIFFT. Om het subsidiegeld
Bij de ontwikkeling van de Transitievisie Warmte is gezamenlijk
niet te verliezen is er daarom voor gekozen om een
opgetrokken met de andere Zeeuwse gemeenten. Er is (bijna)
projectwijziging aan te vragen. De subsidie van SHIFFT kan nu
maandelijks een overleg geweest waarin mogelijkheden voor
worden ingezet om sporthal De Blikken in Arnemuiden
samenwerking worden onderzocht en informatie wordt gedeeld.
aardgasvrij te maken. – Binnen het TERTS deelproject “Project Partner Light” is een
70
In 2021 is samen met Woongoed, Enduris en inwoners de Transitie
subsidieaanvraag ingediend voor het Hofje onder den Toren.
Visie Warmte opgesteld. Dit is een visie om alle gebouwen
Met de subsidie worden verschillende duurzame maatregelen
aardgasvrij te gaan verwarmen. In december 2021 is de
ingevoerd, die als demonstratieproject kunnen dienen voor