22-036 Bijlage 1. Handreiking Gemeentelijke Opvang Oekrainers versie 1.0, 13-03-2022

Weliswaar is het algemene uitgangspunt in de jurisprudentie van de bestuursrechter dat, in gevallen waarin zich een overtreding van het bestemmingsplan voordoet, het bevoegd gezag in de regel van de bevoegdheid tot handhaving gebruik zal moeten maken, gelet op het algemeen belang dat is gediend met handhaving. Het is echter ook vaste jurisprudentie dat onder bijzondere omstandigheden het bestuursorgaan mag afzien van handhaving. Dat kan zich onder meer voordoen als er concreet zicht op legalisatie bestaat. Voorts kan handhavend optreden zodanig onevenredig zijn in verhouding tot de daarmee te dienen belangen dat van optreden in een concrete situatie behoort te worden afgezien. In het geval van noodopvang van vluchtelingen in de vorm van GOO doen dergelijke bijzondere omstandigheden zich hoogstwaarschijnlijk voor. Van belang is dat het gebruik vervolgens wel zo snel mogelijk wordt gelegaliseerd.

Hiervoor zal in de regel gebruik gemaakt kunnen worden van de reguliere procedure van maximaal acht weken voor het verlenen van een vergunning voor afwijking van het bestemmingsplan voor gebruik ten dienste van de opvang van asielzoekers of andere categorieën vreemdelingen in gebouwen (artikel 2.1 eerste lid onderdeel c, Wabo met toepassing van artikel 2.12, eerste lid, onder a, sub 2o Wabo en artikel 4, onderdeel 9 (eventueel in combinatie met onder deel 1_) of onderdeel 11 (voor tijdelijke afwijkingen), bijlage II bij het Bor). Het college is hiertoe bevoegd. Zie: AbRvS 24 april 2019, ECLI:NL:RVS:20191356 en https://www.raadvanstate.nl/@115090/gedoogbeslissing/

24

BIJLAGE II

BRANDVEILIG GEBRUIK: GEDOGEN EN AFSTEMMING MET VEILIGHEIDSREGIO EN BRANDWEER In veel gevallen – bij het bieden van nachtverblijf aan meer dan 10 personen - zal ook een omgevingsvergunning zijn vereist voor een gebouw met het oog op de brandveiligheid (de zogeheten ‘gebruiksvergunning’) op grond van artikel 2.1 lid 1 onder d van de Wabo. Voor deze omgevingsvergunning geldt een totstandkomingsprocedure van 26 weken. Het bevoegd gezag kan op grond van artikel 3.10 lid 2 van de Wabo bepalen dat de afdeling 3.4 van de Awb (uitgebreide procedure) achterwege blijft. Ook hier zou gedogen het meest voor de hand liggen in geval van een GOO, tenzij ruimschoots van tevoren bekend is dat een GOO moet worden opgericht. Indien op zeer korte termijn een GOO moet worden opgericht, kan een geschikte locatie wordt gezocht in samenspraak met de diverse hulpdiensten (GGD, politie en brandweer). Met de brandweer kan dan worden bezien welke aanvullende maatregelen vereist zijn met het oog op de brandveiligheid. Kortom: Het advies is dat het college van burgemeester en wethouders, gezien de langere periode van het verblijf en de bijzondere omstandigheden, een beslissing neemt om tijdelijk niet te handhaven. Dit besluit staat niet open voor beroep, maar het formaliseert wel het bestuurlijk handelen en opent de deur naar communicatie met de gemeenteraad en omwonenden ofwel belanghebbenden.

Indien belanghebbenden het niet eens zijn met dit besluit kunnen zij verzoeken tot handhavend optreden. De hierop volgende besluiten staan wel open voor bezwaar en beroep. Het advies is om contact te zoeken met de brandweer ofwel de Veiligheidsregio om te zien hoe de brandveiligheid kan worden bevorderd. De voorbereiding hiervoor begint bij de Veiligheidsregio.

25

BIJLAGE III INFORMATIE OVER HET LOCC EN ZIJN ROL Het Landelijk Operationeel Coördinatiecentrum (LOCC) is een door de Openbare Orde en Veiligheidskolommen - politie, brandweer, GHOR, Defensie en gemeenten - bemenste organisatie die 24/7 bereikbaar is. Het LOCC zorgt voor een geïntegreerde benadering van de operationele aspecten van crisisbeheersing op nationaal niveau en voert haar taken uit onder gezag van de Minister van Justitie en Veiligheid. Het LOCC ondersteunt, verbindt en faciliteert (en coördineert indien nodig) de Veiligheidsregio’s. De taken van het LOCC zijn de volgende: -

het actueel houden van een overzicht van geplande evenementen en inzetbare capaciteit (mensen, middelen, kennis) van de OOV-kolommen; het coördineren van nationale en (op verzoek van het Ministerie van Buitenlandse Zaken) internationale bijstandsverzoeken op het terrein van openbare orde en veiligheid; het ophalen bij de OOV-kolommen en voorzien van het NCC van informatie over operationele aspecten en handelingsperspectieven die relevant zijn voor het landelijk totaalbeeld; het adviseren van de betrokken partners over operationele vraagstukken; het toetsen van de operationele handelingsperspectieven op uitvoerbaarheid; het aanreiken van mogelijke bestuurlijke dilemma’s en operationele handelingsperspectieven (adviezen) aan de nationale crisisstructuur.

In de tekening hieronder is het crisisbeheersingsstelsel weergegeven. Belangrijk hierbij is de rol die het Landelijk Operationeel Coördinatiecentrum vervult, en dan specifiek bij de inzet van GOO.

26

BIJLAGE BIJ DEEL B BIJLAGE I SIGNALEN VAN MENSENHANDEL EN ARBEIDSUITBUITING Op welke signalen moet u letten? Signalen van arbeidsuitbuiting Iemand is mogelijk slachtoffer van arbeidsuitbuiting als de persoon: •

gevaarlijk en ongezond werk moet doen

•

lange werkdagen moet maken

•

niet of te weinig betaald krijgt, of lang op de betaling moet wachten

•

niet kan beschikken over een eigen paspoort

•

met valse beloften naar Nederland is gehaald

•

wordt mishandeld, gechanteerd, gedwongen of bedreigd

•

een hoge schuld moet afbetalen aan de werkgever

•

illegaal in Nederland verblijft

•

bang is voor uitzetting

•

(een groot deel van) de inkomsten moet afdragen

•

niet kan beschikken over het geld op de eigen bankrekening

•

zwart betaald wordt, of niet verzekerd is tegen bijvoorbeeld ongevallen

•

in een bedrijfspand of op het bedrijfsterrein woont, of op een andere manier slecht is gehuisvest

•

beperkte bewegingsvrijheid heeft

•

wordt gechanteerd of afgeperst

•

op andere manieren onder druk wordt gezet

Signalen van criminele uitbuiting Iemand is mogelijk slachtoffer van criminele uitbuiting als de persoon: •

wordt gedwongen om mensen te beroven of zakken te rollen en daarna de buit moet afstaan

•

wordt gedwongen om te bedelen en daarna de buit moet afstaan

•

wordt gedwongen om in te breken of te stelen en daarna de buit moet afstaan

Signalen van seksuele uitbuiting Iemand is mogelijk slachtoffer van seksuele uitbuiting als de persoon:

27

•

wordt gedwongen om seks te hebben of seksuele handelingen te verrichten tegen de zin in

•

wordt gedwongen om seks te hebben tegen betaling, waarbij hij of zij het geld moet afdragen

•

wordt gedwongen om mee te doen aan de productie van pornografisch materiaal

•

door de partner wordt gedwongen om seks te hebben met bekenden of vrienden

•

door de partner wordt gedwongen om 'schulden' af te lossen door seks te hebben met vreemden

E-learnings signalering mensenhandel Er zijn verschillende gratis e-learnings signalering mensenhandel ontwikkeld. Deze helpen professionals bij het herkennen van signalen van mensenhandel. Bekijk bijvoorbeeld: •

de e-learnings signalering mensenhandel van het CCV en Defence for ChildrenECPAT

•

de e-learning signalering van mensenhandel van het Rode Kruis

28

BIJLAGE II DAGBESTEDING IN DE GOO ALGEMENE TIPS -

Neem de richtlijnen van het RIVM met betrekking tot corona in acht.

-

Zoek binnen de groep volwassen bewoners ook vrijwilligers. Bijvoorbeeld bewoners die Engels spreken en die ook als tolk op kunnen treden tussen de medewerkers/vrijwilligers van de gemeente en de bewoners. Let op dat dit geen te grote belasting is voor de betrokken bewoner.

-

Maak gebruik van Host (gastvrouw/gastheer) door bewoners. Herkenbaar gekleed.

-

Lokale organisaties van vreemdelingen en statushouders in de gemeente kunnen mogelijk ook een rol spelen, bijvoorbeeld als tolk.

-

Maak een voor allen zichtbaar rooster waarop de tijden van maaltijden en activiteiten staan en zorg dus dat de activiteiten niet gelijktijdig met de maaltijden plaatsvinden en dat er voldoende tijdsruimte is tussen maaltijden en activiteiten.

-

Belangrijk om een niet al te vol programma dagbesteding te geven, mensen zijn vaak moe en moeten nog even landen.

-

Geen voorlichting op de eerste dag. Dat is te veel voor de bewoners. Activiteiten voor kinderen is belangrijk (indien aanwezig).

-

Laat activiteiten indien mogelijk begeleiden door een gemengd team van gemeente en gemeentelijke vrijwilligers en vrijwillige bewoners. De plaatselijke vrijwilligerscentrale kan hierbij een rol spelen.

-

Zorg voor duidelijk afspraken en regels naar de vrijwilligers toe. Wat kan wel en wat is niet mogelijk (verwachtingen).

-

Zorg voor een locatie met Wi-Fi (en oplaadmogelijkheden voor mobiele telefoons), dit is onmisbaar voor ook deze doelgroep. Indien mogelijk enkele pc’s voor het zoeken van informatie, onderhouden contacten etc.

29

VEILIGHEID -

Let bij het organiseren van de activiteiten altijd op de fysieke veiligheid, uiteraard ook in relatie tot de RIVM coronamaatregelen.

-

Organiseer de activiteiten op of in de directe nabijheid van de locatie zodat met name kinderen niet onnodig op een onbekende plek aan het verkeer hoeven deel te nemen.

-

Organiseer nooit activiteiten in of rond water, de meeste bewoners kunnen niet zwemmen. Let ook op veiligheid bij het plaatsen van een opvang op het water (in cruiseboten bijvoorbeeld)

-

Organiseer geen activiteiten waarvoor het noodzakelijk is vooraf een veiligheidsinstructie te geven, het risico dat deze niet begrepen wordt, is te groot.

SOORTEN ACTIVITEITEN -

Volwassen bewoners kunnen samen met medewerkers/ vrijwilligers meehelpen bij de (noodzakelijke) werkzaamheden in de GOO. Denk bijvoorbeeld aan het helpen bij de verstrekking of bereiding van maaltijden, opruimen na afloop van de maaltijden en bij de activiteiten voor kinderen.

-

Kies voor laagdrempelige activiteiten die voor een grote groep toegankelijk zijn.

-

Laat lokale clubs en verenigingen die activiteiten organiseren die zij normaal ook doen en waar ze dus ervaring mee hebben; dus leraren van de plaatselijke muziekschool een muziekactiviteit, de trainers van sportclubs een sportevenement en de docenten van de dansschool een dansbijeenkomst en de knutselclub een creatieve sessie etc. Eventueel samen met vrijwilligers uit de bewonersgroep. Nb; vrijwilligers van lokale verenigingen zullen vaak ook in het bezit zijn van een VOG. Ook fysieke buitenactiviteiten als bijvoorbeeld wandelen kunnen worden ondernomen.

-

Een eerste kennismaking les met de Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving kan een optie zijn.

-

Er zijn ook sportieve activiteiten waarvoor geen materiaal nodig is, bijvoorbeeld een training met squaten, opdrukken of balansoefeningen.

-

Denk aan ander materiaal waarmee bewoners individueel bezig kunnen zijn. Bijvoorbeeld boeken in het Oekraïens.

-

Deel puzzelboekjes uit met sudoku’s voor volwassenen en oudere kinderen.

SPECIFIEK VOOR KINDEREN -

Bedenk dat bij activiteiten voor volwassen bewoners er mogelijk opvang voor kinderen nodig is omdat het anders voor ouders niet mogelijk is om deel te nemen. Hiervoor kan een speciaal deel van de ruimte gebruikt worden waar medewerkers met ouders op kinderen passen en er speelgoed voor de kinderen beschikbaar is. Denk hierbij aan knuffels, blokken, speelgoedauto’s, puzzels ed.

30

-

Belangrijk is dat deze ruimte veilig is voor de kinderen. Let op scherpe randen, scherpe voorwerpen, snoeren e.d. Belangrijk is ook dat volwassenen niet alleen met de kinderen zijn maar dat er altijd in duo’s wordt gewerkt. Het liefst met een medewerker of vrijwilliger met VOG.

-

Zorg bij kinderen voor activiteiten die bij de leeftijd passen. Denk aan knutselactiviteiten, puzzels (voor verschillende leeftijden), sport- en spel activiteiten. Zorg dat er verschillende tijden zijn voor activiteiten voor verschillende leeftijdsgroepen. Bijvoorbeeld dus niet alle leeftijden bij elkaar voor een knutselactiviteit.

-

Voor kinderen kan een fysieke activiteit (bijvoorbeeld kinderdisco, stoelendans) er mogelijk voor zorgen dat zij daarna rustiger zijn omdat zij hun energie op een goede manier hebben ingezet. Probeer een aparte ruimte te creëren voor fysieke activiteiten voor de kinderen, het liefst buiten zodat er geen ergernis ontstaat bij de volwassenen.

-

Kinderen hebben een korte spanningsboog. Biedt dus veel verschillende korte activiteiten aan.

-

Geef indien mogelijk kinderen bij binnenkomst een klein welkomstpresentje (passend bij de leeftijd) zodat zij zich ook nog gewoon kind kunnen blijven voelen.

-

Makkelijk te realiseren activiteiten: Leg op een tafel voor kinderen kleurplaten en stiften/potloden neer. Eventueel aangevuld met knutselspullen voor een knutseltafel.

31

BIJLAGE III VENTILATIE Ventilatie is een belangrijk vereiste en criterium voor het gebruik van een locatie voor GOO. De ventilatie in binnenruimtes moet voldoen aan de voorwaarden in het Bouwbesluit en passen bij de bestemming van de ruimte. In het Bouwbesluit staan de eisen waar de ventilatie van een gebouw wettelijk aan dient te voldoen. Die eisen zijn gesteld in liter verse lucht per seconde per persoon. Dat zijn wettelijke eisen. Hierbij dient in gedachten te worden gehouden dat de eisen uit het bouwbesluit minimumeisen zijn en dat de lucht in een gebouw beter is als er meer geventileerd kan worden dan deze minimumeisen. Hoe beter er geventileerd wordt, hoe lager de CO2 concentratie in een gebouw. Zowel kleine als grote ruimtes dienen voldoende geventileerd te worden, afgestemd op de inhoud van de ruimte. Voor alle duidelijkheid; er kan geen sprake zijn van het op enige wijze versoepelen van de ventilatie-eisen vanuit de gedachte ‘alles is beter dan dat mensen onder de brug moeten slapen’. Uit de adviezen van het RIVM in relatie tot corona blijkt dat er op dit moment geen reden is om af te wijken van ventilatie-eisen waaraan gebouwen nu al moeten voldoen. Gebouwen dienen uiteraard goed geventileerd te worden en hiermee te voldoen aan de Bouwbesluit eisen, maar meer ventileren dan de norm vereist, is vanwege corona niet noodzakelijk.

Het RIVM geeft aan dat de rol van zeer kleine druppeltjes in de lucht onduidelijk is m.b.t. de verspreiding van het virus en dat de overdracht van het virus vooral plaatsvindt bij de verspreiding van grote druppels, via bijvoorbeeld hoesten en niezen. Hierdoor ligt de nadruk op de algemene corona gerelateerde adviezen, zoals handenwassen met water en zeep, desinfecteren van oppervlakken, hoesten en niezen in de binnenkant van de elleboog, het gebruik van papieren zakdoekjes, geen handen schudden en thuisblijven bij klachten/laten testen. Op deze adviezen moet met name gefocust worden als er tijdelijk onvoldoende geventileerd kan worden. Het is mogelijk om op basis van een eerste korte schouw van een locatie een kwalificatie af te geven in rood, oranje of groen. De kleurstelling wordt verricht op basis van CO2 waarden. Om te weten of er voldoende ventilatie is, kan het helpen een CO2 meter aan te schaffen. De CO2 concentratie geeft een indicatie van de hoeveelheid ventilatie in een ruimte, maar alleen als er mensen in die ruimte aanwezig zijn. CO2 zelf is geen gevaarlijke stof. Buiten is de CO2 concentratie rond 450 ppm. Hoe lager de concentratie binnen is, hoe beter er geventileerd wordt. Als de CO2 concentratie boven de 1200 ppm komt (zgn. rood, het indicatielampje brandt dan rood) is er onvoldoende geventileerd.

Om de ventilatie te verbeteren kunnen dan bij natuurlijke ventilatie de ramen verder opengezet worden of kan bijvoorbeeld een gangdeur opengezet worden. Daarbij is het belangrijk om duidelijk te maken dat een CO2 concentratie die boven de 1200 ppm komt, niet gevaarlijk is, maar alleen een indicatie geeft dat er niet goed genoeg geventileerd wordt.

Compartimentering - het plaatsen van ‘wanden’ tussen de leef- en slaapruimtes - helpt om het risico op transmissie van corona door ontoereikende ventilatie te verminderen.

32

Het verkleint de kans op overdracht. Ook het plaatsen van mobiele spatschermen helpt. Deze mobiele spatschermen zijn makkelijk te plaatsen en te verplaatsen naar een volgende locatie. Belangrijk is daarbij dat de schermen de juiste afmetingen hebben.

33

BIJLAGE IV NAZORG EIGEN PERSONEEL EN VRIJWILLIGERS NA INZET GOO De inzet op een GOO vormt voor personeel en vrijwilligers veelal een intensieve tijd. Iedereen werkt hard, de dagen zijn lang en er komt veel op de medewerkers af. Uit eerdere crises weten we dat het daarbij uitmaakt of de medewerkers goed zijn voorbereid op wat ze konden verwachten. Als hiervoor weinig tijd is geweest, kan het zijn dat bijvoorbeeld onduidelijkheid, agressie, irritaties of verhalen van mensen extra hard binnenkomen. Het is goed om dat in de nazorg te erkennen en medewerkers goed voor te bereiden. Bij de afronding van de inzet van personeel en vrijwilligers op een GOO is het van belang om de afsluiting van deze periode duidelijk te markeren. Dit draagt bij aan de mentale omschakeling die de medewerkers moeten maken bij het teruggaan naar de ‘normale’ situatie. Zo’n afsluiting kan bijvoorbeeld de vorm hebben van een korte bijeenkomst met alle medewerkers of een brief van de burgemeester met een presentje. Daarnaast is het van belang om een aanspreekpunt aan te wijzen voor vragen rond praktische aspecten en voor vragen rond psychosociale aspecten (dit kan bijvoorbeeld de huisarts of bedrijfsarts zijn). AFSLUITING In die afsluitende bijeenkomst of brief komen verschillende zaken aan de orde:

NB

•

Het uitspreken en tonen van dank en waardering. Benoem hoe veel er gedaan is en wat goed ging, de onderlinge sfeer etc.

•

Het bieden van praktische informatie en het noemen van een aanspreekpunt voor praktische vragen die de medewerkers mogelijk later nog hebben.

•

Erkennen dat het een intensieve periode is geweest voor de medewerkers en van daaruit aandacht geven aan de gezondheid van de medewerkers.

•

Misschien zijn er ook medewerkers die een mooi verhaal of een ervaring willen delen. Het is niet aan te raden om in de bijeenkomst gestructureerd te ‘debriefen’, dus de medewerkers gericht te vragen naar ervaringen en hun gevoelens daarbij. Wel kan er na afloop gelegenheid geboden worden om elkaar nog bij een drankje te spreken bijvoorbeeld.

•

Mocht u bij de bijeenkomst de indruk krijgen dat er toch nog veel behoefte bestaat aan het bespreken van wat men heeft meegemaakt, dan kunt u voor wie daar behoefte aan heeft een opvanggesprek aanbieden.

•

Ook is het goed om van tevoren een inschatting te maken van mensen op wie de ervaringen mogelijk meer impact zullen hebben. Denk bijvoorbeeld aan vrijwilligers die getolkt hebben en hierbij verhalen uit eerste hand gehoord hebben. Mogelijk roept het ook herinneringen op aan een eigen vlucht of asielzoekersprocedure of die van naasten. Zorg dat zij in elk geval de informatie en tips over psychosociale aspecten ontvangen. Daarnaast kunnen deze mensen op termijn nagebeld worden (door de GGD of een van haar ketenpartners) om te kijken hoe het met hen gaat. Bijvoorbeeld na drie weken, drie maanden en eventueel nog na een half jaar.

34

INFORMATIE PSYCHOSOCIALE ASPECTEN Wanneer u aandacht besteed aan de gezondheid en de psychosociale aspecten, zijn de volgende uitgangspunten van belang: •

Bied erkenning voor de grote inzet die er gepleegd is.

•

De impact van de inzet verschilt per persoon. Iedereen heeft in principe voor zichzelf een goede manier om met die impact om te gaan. Sommigen zullen het eenvoudig af kunnen sluiten, voor anderen duurt dat mogelijk wat langer maar zij kunnen hiermee zelf goed omgaan.

•

Een aantal mensen zal direct na de inzet meer moeite hebben met ‘omschakelen’ of stress- en vermoeidheidsklachten ervaren. Dit zijn normale reacties op een intensieve periode. Geruststellende informatie (‘dit is niet abnormaal’) en handelingsperspectieven (tips om de balans te herstellen), kunnen voor deze mensen ondersteunend werken.

•

Enkele mensen ervaren op langere termijn de impact van de inzet. Soms heeft dat te maken met herinneringen die het oproept aan eerdere ingrijpende ervaringen die ze hebben meegemaakt. Voor deze mensen is het goed om een aanspreekpunt aan te wijzen, bijvoorbeeld de huisarts.

De tekst hieronder is een voorbeelduitwerking van deze uitgangspunten. U kunt deze informatie bijvoorbeeld delen in de bijeenkomst en/of gebruiken in een brief of folder met uw eigen opmaak of op uw website. Ook kunt u eventueel aanvullen met specifiekere gegevens van een aanspreekpunt. VOORBEELD UITWERKING Iedereen heeft zich enorm ingezet en samen hebben we mooie dingen kunnen doen en veel mensen kunnen helpen. Het was goed om de onderlinge verbondenheid in het team te zien en we hopen dat u mooie herinneringen hebt aan deze periode. We hopen dat u de positieve energie die er was ook weer meeneemt in de omschakeling naar uw reguliere taken. Tegelijk zijn we ons ervan bewust dat het, zeker voor de mensen die langdurig zijn ingezet, af en toe behoorlijk intensief kon zijn. In zo’n periode van veel zorgen voor anderen, schiet het zorgen voor uzelf er soms bij in. Als dat zo was, is het goed om nu weer tijd voor uzelf te nemen en te zorgen voor voldoende rust voor lichaam en hoofd voordat u uw reguliere taken weer hervat. Enkele tips daarvoor vindt u < op de website www…./ in de bijgesloten folder/hieronder> TIPS •

Misschien waren er verhalen en ervaringen die indruk hebben gemaakt en die door uw hoofd blijven spelen. Het kan helpen om hierover te praten met mensen die dichtbij u staan of als medewerkers onderling ervaringen uit te wisselen.

35

•

Ga vervelende discussies (op sociale media) uit de weg – er zijn nogal uitgesproken meningen over dit onderwerp en sommige mensen zullen niet bereid zijn om zich in te leven in uw ervaringen.

•

Volg de (sociale) media rondom opvang van Oekraïners met net zo veel of weinig belangstelling als u dat altijd deed – zoek niet de hele dag naar informatie of reacties.

•

Onderneem activiteiten die zorgen voor afleiding en ontspanning. De afwisseling tussen ermee bezig zijn en afleiding zorgt bij de meeste mensen voor een goede verwerking.

•

Mogelijk heeft het werk zich in uw afwezigheid opgestapeld. Neem een moment om te kijken wat echt prioriteit heeft en maak duidelijke afspraken met uw leidinggevende. Probeer zeker niet twee keer zo hard te werken. Overmatige belasting kunt u bij uzelf herkennen aan hoofdpijn, maagproblemen, gebrekkige eetlust, slapeloosheid, hartkloppingen, lusteloosheid of gebrek aan energie.

•

Misschien ervaart u bovenstaande klachten nu al in meer of mindere mate. Dat is in principe niet direct zorgwekkend omdat u een intensieve periode achter de rug hebt. Als het goed is, zullen de klachten de komende tijd gewoon afnemen. Mochten ze toch blijven of sterker worden, raadpleeg dan uw huisarts of bedrijfsarts.

•

Bij enkele mensen kunnen dergelijke klachten, zoals lusteloosheid en slapeloosheid, ook voortkomen uit een ervaring die hen niet loslaat of een verhaal dat ze gehoord hebben en wat door hun hoofd blijft spoken. Ook dat is in eerste instantie een normale reactie, die na verloop van tijd zal afnemen. Mocht u zelf merken dat het u bezig blijft houden en u hebt na drie weken (nog steeds) last van verminderde concentratie, vermoeidheid of lusteloosheid, verhoogde prikkelbaarheid en alertheid en/of slapeloosheid of nachtmerries, dan is het goed om hierover uw huisarts te raadplegen.

36

BIJLAGE V OPVANG VAN GEZELSCHAPDIEREN Sommige vluchtelingen uit Oekraïne nemen hun huisdier(en) mee op hun vlucht. Het is zaak zo snel mogelijk te regelen dat het dier met zijn eigenaar naar een dierenarts gaat voor eventuele identificatie en registratie, risico inschatting op rabiës (https://www.rivm.nl/rabies) en andere in het buitenland voorkomende dierziekten. De dierenarts kan de titer van rabiës bepalen. Ook moet het huisdier uit Oekraïne volledig gevaccineerd zijn voor dierziekten die in Nederland voorkomen en behandeld worden tegen wormen, teken en vlooien. - Mocht het huisdier ziek worden of ander gedrag gaan vertonen neem dan direct contact op met de dierenarts. Aanvragen voor steun info@hulpvoordierenuitoekraine.nl

voor

de

medische

kosten

lopen

via

- Vanwege overige infectieziekten het dier apart houden met de daarbij behorende omgangsvormen qua infectiepreventie. Voor vragen hierover contact opnemen met een dierenarts. - Zorg voor een veilige plek voor het huisdier: bijvoorbeeld een schuilplek en/of een af te dekken bench. Het dier heeft mogelijk veel meegemaakt, zoals extreem geluid en andere nare ervaringen en kan hierdoor anders reageren dan normaal. - Houd dieren aangelijnd of huisvest in een aparte vervoerbox of bench, het liefst zo dicht mogelijk (zelfde ruimte) bij de eigenaar. Het is juist die relatie die onder deze omstandigheden zo belangrijk is voor beiden. - Krabben, likken en bijten te allen tijde voorkomen zolang de rabiës status onbekend is. Het spelen met deze huisdieren door mensen of dieren moet dan ook vermeden worden, katten moeten binnen gehouden worden en honden aangelijnd uitgelaten. Voorkom verder contact met urine en ontlasting. - Bij reinigen van de verblijven handschoenen en mond/neusmasker dragen. - Gebruik geen hogedrukspuiten, die geven een verspreiding van fijne druppels met mogelijk besmettelijk materiaal. - Bij bijtincidenten tussen dieren direct contact opnemen met een dierenarts. - Bij bijtincidenten met vrijwilligers/medewerkers direct contact opnemen met de huisarts en uitleggen om wat voor type huisdier het gaat dat gebeten/gekrabd heeft.

ACHTERGRONDINFORMATIE EN ACTUELE INFORMATIE: Er zijn aangepaste invoerregels voor huisdieren vanuit Oekraïne https://www.nvwa.nl/nieuws-en-media/actuele-onderwerpen/invoerregelsvoorhuisdieren-vanuit-oekraine-01-03-2022 Risicobeheersing rabiës: De NVWA adviseert dierenartsen hoe te handelen. Essentieel is dan wel dat het huisdier door een dierenarts onderzocht wordt. Deze kan dan adviseren of een titerbepaling voor rabiës (is bewijs dat dier in verleden gevaccineerd is), vaccinatie tegen rabiës of overige vaccinaties noodzakelijk zijn. https://www.rivm.nl/rabies Risico overige dierenziekten door het huisdier meegebracht: Doorverwijzen naar een dierenarts. https://diergeneeskunde.nl/oekraine/

37

Risico op gedragsproblemen van het meegebrachte huisdier: Doorverwijzen naar een erkend gedragstherapeut voor dieren of de poli gedrag van de faculteit diergeneeskunde of Valerie Jonckheer werkend bij Evidensia Dierenziekenhuis Nieuwegein (veterinair gedragsspecialist). https://www.edz-nieuwegein.nl/disciplines/veterinaire-gedragsgeneeskunde/gevluchtdier Claire Laane, Medisch Manager van de Dierenbescherming Conny van Meurs, KNMvD Contact: info@hulpvoordierenuitoekraine.nl

38

BIJLAGE BIJ DEEL C BIJLAGE I GEZONDHEIDSZORG IN DE GOO INFORMATIE VOOR GEMEENTEN / EHBO De informatie in deze bijlagen zal regelmatig geactualiseerd worden op basis van nieuwe informatie, beleidsontwikkelingen of reacties die op de Handreiking GOO komen. Algemeen - intake Geadviseerd wordt om voor personen die in aanmerking komen voor de GOO een medische intake te laten ondergaan zodat direct kan worden vastgesteld of er gezondheidsklachten zijn waarop direct moet worden gehandeld. Ook met het oog op Covid-19 en controle op tuberculose is het van belang dat hier aan de voorkant op wordt gecontroleerd. Mogelijkerwijs kan de GGD-GHOR hierin faciliteren richting gemeenten. Curatieve medische zorg In Nederland verloopt de toegang tot de zorg normaal gesproken via de huisarts. Ook de toegang tot de tweedelijnszorg verloopt in Nederland (veelal) via de huisarts. Het is daarom van belang dat de gemeente waar de GOO is gesitueerd zorgt voor de toegang tot de huisarts en de huisartsenpost en hier afspraken over maakt. Daarbij kan een beroep worden gedaan op de GGD-GHOR. Daarnaast is het van belang dat gemeenten afspraken maken met verloskundige praktijken met het oog op de geboortezorg. Bij medische hulpvragen kan als volgt worden gehandeld: -

-

-

Reguliere 1e lijns-geneeskundige zorg door een huisarts in de opvanggemeente. Bij spoedeisende klachten in avond/nacht/weekend, zorg door de huisartsenpost. Contact met de huisartsenpost zou kunnen worden gelegd door medewerkers of vrijwilligers van de GOO. Houd rekening met een brede behoefte aan uiteenlopende vragen om medische zorg. Het heeft de voorkeur om bij een nieuwe groep een zorgverlener (arts/praktijkondersteuner) aanwezig te hebben die een spreekuur onderhoudt op locatie om de eerste vragen (denk ook aan herhaalrecepten) te behandelen. Indien de huisarts geen spreekuur op locatie kan houden, is vervoer naar de huisarts van belang (geldt ook naar huisartsenpost en andere zorgverleners). Hiervoor zouden eventueel vrijwilligers kunnen worden ingezet of afspraken kunnen worden gemaakt met openbaar vervoersbedrijven (NB: openbaar vervoer is momenteel gratis voor Oekraïners die hun paspoort of identiteitsdocument kunnen tonen). Maak afspraken met een apotheek over het bestellen en ophalen van recepten en eventuele betalingen. Maak afspraken met verloskundige praktijken voor de geboortezorg.

Het verdient aanbeveling om inzake bovenstaande aandachtspunten vooraf afspraken te maken met de genoemde partijen en de lokale GGD.

39

Individuele preventieve / publieke gezondheidszorg In het kader van de individuele preventieve en publieke gezondheidszorg (waaronder JGZ en het rijksvaccinatieprogramma) is het van belang dat wordt aangesloten bij de lokale organisaties die hier in de gemeente voor verantwoordelijk zijn. Mondzorg De gemeente maakt afspraken met tandartsen voor noodhulp. Mondzorg is alleen mogelijk bij acute zeer ernstige pijn en kauwklachten. Ook hiervoor kan een beroep worden gedaan door de gemeente op de expertise van de GGD-GHOR. Zorgkosten Binnen de doelgroep worden met betrekking tot declaratie van de kosten twee groepen onderscheiden: 1. Oekraïners/derdelanders die legaal in Nederland verblijven maar geen asielverzoek hebben ingediend en geen (Nederlandse) zorgverzekering hebben; 2. Oekraïners/derdelanders die legaal verblijven en een Nederlandse zorgverzekering hebben afgesloten. Ad 1 Het overgrote deel van de Oekraïners zal geen asiel aanvragen maar legaal in Nederland verblijven op basis van een speciale status die voortvloeit uit de Europese Richtlijn tijdelijke bescherming. Zij zullen in de regel geen zorgverzekering hebben afgesloten of kunnen afsluiten in Nederland. Voor deze groep kunnen de zorgkosten door zorgverleners bij het CAK worden gedeclareerd op grond van de Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden (SOV).

Een andere wijze waarop de zorgkosten kunnen worden gedeclareerd wordt uitgewerkt. In deze fase is declaratie via het CAK de enige mogelijkheid. Ad 2 Als de Oekraïense (vluchteling) in Nederland werkt, is hij/zij verzekerd voor de Wet langdurige zorg en moet er een Nederlandse zorgverzekering worden afgesloten op grond van de Zorgverzekeringswet (Zvw). In dat geval kunnen de zorgverleners de zorgkosten declareren bij de zorgverzekeraar. Dit zal zeker in het begin van het verblijf in Nederland niet van toepassing zijn omdat de werkgever over een werkvergunning dient te beschikken. Een andere wijze waarop de zorgkosten kunnen worden gedeclareerd, wordt uitgewerkt. In deze fase is declaratie via het CAK de enige mogelijkheid. Levensbedreigende situaties 112 (Meldkamer Ambulance). Medicijnen Voor het verkrijgen van medicijnen is het van belang dat er afspraken worden gemaakt met de apothekers in de opvanggemeente. Overdag is het handig om een apotheek te gebruiken in de opvanggemeente. Avond/Nacht/Weekend zorg is voor de dienstapotheek.

40

Zelfzorgmiddelen Vooralsnog moet ervan worden uitgegaan dat bewoners weinig tot geen financiële middelen hebben voor het aanschaffen van zelfzorgmiddelen. De volgende artikelen worden door de gemeente/EHBO in de GOO uitgereikt, indien nodig: Mondkapjes Paracetamol Pleisters Luiers Babyvoeding Tampons Condooms Etc. Telefonische Tolken In de Nederlandse gezondheidszorg is in de regel geen sprake van een vergoeding voor de inhuur van (telefonische) tolken. Gezien de huidige situatie is het wel wenselijk dat in geval van medische zorg een telefonische tolk kan worden ingeschakeld. Door het ministerie van VWS wordt nog gekeken hoe hier invulling aan kan worden gegeven. Identificatie Geef bij contact met huisarts en/of huisartsenpost het volgende aan: duidelijk aangeven dat betrokkene opvang heeft in de GOO. minimaal de volgende patiëntgegevens doorgeven: naam en geboortedatum aangeven dat patiënt naar de huisarts(enpost) kan komen (als dat mogelijk is) met tolkende begeleiding doorgeven contactgegevens locatiemanager van dienst incl. mobiele nummer. Vervoer naar medische hulpverleners De gemeente draagt zorg voor evt. vervoer op medische indicatie van de bewoner naar een medische hulpverlener. Oekraïners kunnen momenteel vrij reizen in het openbaar vervoer op vertoon van hun identiteitsdocumenten.

Overige aandachtspunten Voorlichting en advies aan vrijwilligers en anderen die bij de opvang betrokken zijn, als ook mogelijk de (buurt)bewoners in algemene zin. Dit in verband met zorgen voor de eigen gezondheid die mogelijk leven. Extra zorg en aandacht voor zieke mensen, zwangeren en kinderen. Houd rekening met mogelijke besmettelijke ziekteverschijnselen: let daarom op algemene ziekteverschijnselen bij de mensen zoals hoesten, niet welbevinden, niet eten en drinken, koorts, diarree enz. Waarschuw de huisarts of de arts infectieziekten van de GGD bij zorgen en vraag om advies of een beoordeling van de gezondheid en situatie.

41

BIJLAGE II ORGANISEREN GENEESKUNDIGE HULP BIJ INGEBRUIKNAME VAN EEN GOO AANLEIDING Op enig ogenblik kan het bericht binnenkomen dat een gemeente, binnen het gebied van de Veiligheidsregio, akkoord gaat met het verzoek tot ingebruikstelling van een locatie in deze gemeente als GOO ten behoeve van de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Een groot gedeelte van de daaruit voortvloeiende werkzaamheden op het gebied van geneeskundige hulp komt voor rekening van de afdeling Bevolkingszorg van deze gemeente. Bij het ten uitvoer brengen van de veelheid aan werkzaamheden kan de afdeling Bevolkingszorg zeker hulp en ondersteuning gebruiken. De GHOR kan in deze situatie behulpzaam zijn door haar kennis van de regionale zorgketen in te zetten bij het regelen van een drietal zaken t.b.v. deze GOO. Dit is het zorgdragen voor: 1. Geneeskundige zorg (huisarts en HAP) 2. Tandheelkundige noodhulp (tandarts) 3. Farmaceutische zorg (apotheek) Het operationaliseren en 24/7 in bedrijf houden van een GOO vergt behoorlijk wat inzet en een grote mate van flexibiliteit van allen die hierbij betrokken zijn. De tijdelijke bewoners van een GOO hebben geen eigen huisarts, tandarts of apotheek. Zij dienen bij klachten dus gebruik te maken van de lokale geneeskundige voorzieningen.

De GGD-GHOR heeft dan ook de belangrijke taak om het initiële contact met deze lokale zorgleveranciers aan te gaan en hen te verzoeken om te participeren in deze tijdelijke situatie. Aanvullende mogelijkheden voor het organiseren van de geneeskundige hulp worden momenteel uitgewerkt. Afhankelijk van de fase van de corona pandemie is niet op voorhand te zeggen hoe groot de groep mensen kan zijn die, rekening houdende met vigerende coronamaatregelen, per GOO mag worden opgenomen. Geadviseerd wordt om hiervoor de vingerende RIVMmaatregelen na te gaan en in acht te nemen. TAKEN GGD-GHOR Wanneer het verzoek tot medewerking de GGD-GHOR bereikt, kan het volgende stappenplan worden doorlopen: Algemeen

o Zoek contact met de verantwoordelijk ambtenaar in de betreffende gemeente; o Draag zorg voor het uitwisselen van de bereikbaarheidsgegevens waaronder de o

mobiele telefoonnummers. Dit is van essentieel belang om elkaar in noodgevallen snel te kunnen bereiken; Geef aan dat je voor hen de geneeskundige zorg (huisarts, tandarts en apotheek) gaat regelen.

42

Huisartsenzorg

o Neem contact op met de beleidsadviseur van de LHV in de eigen regio en breng

deze op de hoogte van de plannen; samen de mogelijkheden van het inzetten van een huisarts/huisartsenpraktijk t.b.v. deze locatie; De huisarts/huisartsenpraktijk dient zich bij voorkeur in de nabijheid van de opvanglocatie te bevinden, dan wel bereid te zijn op de locatie spreekuur te doen; Na het verkennen van de opties, dient men contact op te nemen met de huisarts/praktijk waarbij men hen de vraagstelling voorlegt en eventuele hieruit voortvloeiende vragen kan beantwoorden. Tevens kan de bijlage ‘Informatie voor zorgverleners voor asielzoekers in de GOO worden uitgereikt; Doe het voorstel aan de arts om een ‘spreekuur op locatie’ te houden. De tijd van het geplande spreekuur dient te worden afgestemd met de uitgifte van voedsel. Het gelijktijdig laten plaatsvinden van deze twee belangrijke gebeurtenissen is niet verstandig. Laat de voedseldistributie pas plaatsvinden na het spreekuur, zodat eenieder hier gelijktijdig bij aanwezig kan zijn. Vraag of de huisarts assistentie nodig heeft tijdens het spreekuur. Zo ja, vraag hem/haar dan of hij gebruik kan maken van het eigen ondersteunend personeel. Indien dit niet het geval is, kan de GGD-GHOR kijken of gezorgd kan worden voor (verpleegkundige) ondersteuning.

Eventueel kan een deel van de assistentie op locatie ook worden verleend door een aldaar aanwezige EHBO- of Rode Kruis medewerker; De aanwezigheid van een Oekraïens sprekende tolk is essentieel. Hierdoor kan met het merendeel van de vluchtelingen worden gecommuniceerd. Uiteraard dient situationeel te worden beoordeeld welke tolken aanwezig dienen te zijn. Maak de afspraak dat medewerkers van de GOO in acute situaties contact met de praktijk mogen opnemen; Vergeet niet om ook met de HAP (huisartsenpost) waar deze GOO onder ressorteert afspraken te maken. In principe zijn zij namelijk alleen na telefonische triage bereikbaar en alleen bij spoedeisende klachten na 17.00 uur en in de weekenden. Zoek samen met de locatiemanager naar een ruimte binnen de GOO die kan worden ingezet als spreek- en behandelkamer. Hierbij is het essentieel dat deze ruimte beschikt over een wastafel met stromend water (handenwassen) en voldoende ventilatie in de vorm van een te openen venster en/of mechanische ventilatie (aerogene verspreiding); Een essentieel onderdeel van een spreek- en behandelkamer is uiteraard een onderzoeksbank. De huisarts dient zelf de eigen ‘dokterstas’ eventueel aangevuld met extra middelen naar het spreekuur mee te nemen. De locatie draagt enkel zorg voor het aanwezig zijn van disposable PBM-materialen zoals handschoenen (nitrile), mondmaskers, mutsen, spatbrillen en schorten.

Denk hierbij ook aan de papierrol voor de onderzoekstafel; Gescheiden looproutes zullen vaak niet mogelijk zijn. Het is dus belangrijk om het loopverkeer van en naar de spreek- en behandelkamer zo goed mogelijk te regelen.

o Bespreek o o o o o

o o o o

o o

o

Het kan zijn dat de gemeente particuliere beveiliging inzet op de locatie. Hierbij is er vaak ook sprake van toegangscontrole. Zorg er dan ook voor dat betrokken (geneeskundige) functionarissen aan deze lijst worden toegevoegd. Apotheek

o Wanneer de huisarts een recept uitschrijft dan dient de patiënt de medicijnen op te

halen/te laten ophalen bij een hiertoe aangewezen apotheek. Vooral in stedelijk gebied is het belangrijk dat deze apotheek ook gelegen is in de buurt van de GOO; De kosten voor medicijnen kunnen door de apotheek worden gedeclareerd bij het

43

CAK op grond onverzekerden.

van

de

subsidieregeling

medisch

noodzakelijke

zorg

aan

LET OP: In de meeste gevallen zal een Oekraïner niet onder de Regeling Medische Zorg Asielzoekers (RMA) vallen en kunnen de kosten derhalve daar ook niet gedeclareerd worden! Tandarts

o Tandheelkundige ‘noodhulp’ interventie kan noodzakelijk zijn bij ernstige pijn- en

o

kauwklachten. Daarom dient er vooraf contact gezocht te worden met een tandheelkundige praktijk in de buurt. Vanwege de specifiek door een tandarts gebruikte apparatuur, dient een consult altijd plaats te vinden in de tandartsenpraktijk; Zie onder ‘Bijlage - Informatie voor zorgverleners’ wat er vergoed wordt.

44

BIJLAGE III OVERZICHT T.B.V. DE MEDEWERKERS OP DE GOO

Levensbedreigend situatie? Bel 112 In alle andere gevallen kunt u contact opnemen met de huisarts. Neem bij twijfel altijd contact op met de Teamleider van het Rode Kruis. Vervoer naar medische hulpverleners De gemeente draagt zorg voor evt. vervoer op medische indicatie van de bewoner naar een medische hulpverlener en/of vergoedt de reiskosten van de bewoner met het OV naar de medische hulpverlener. (NB: momenteel reizen Oekraïners op vertoon van identiteitsdocumenten gratis in het openbaar vervoer) Let op! Neem vooraf altijd contact op met de huisarts/tandarts voordat je met een patiënt naar de praktijk toe gaat. APOTHEKEN Let op! Het kan zijn dat de vluchteling de medicijnen zelf gaat halen bij de apotheek. De kosten voor medicijnen kunnen door de apotheek worden gedeclareerd bij het CAK op grond van de subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden. Naam apotheek Hier de naam, adres- en contactgegevens van de participerende apotheek. Openingstijden Maandag xx:xx tot xx:xx uur Dinsdag xx:xx tot xx:xx uur Woensdag xx:xx tot xx:xx uur Donderdag xx:xx tot xx:xx uur Vrijdag xx:xx tot xx:xx uur Zaterdag Gesloten Zondag Gesloten Centrale Dienst Apotheek Hier de naam, adres- en contactgegevens van de participerende dienstapotheek.

Openingstijden Maandag t/m vrijdag xx:xx tot xx:xx uur Zaterdag en zondag xx:xx tot xx:xx uur Zelfzorgmiddelen De bewoners hebben weinig tot geen financiële middelen voor het aanschaffen van zelfzorgmiddelen. De volgende artikelen worden door de gemeente/EHBO in de noodopvang uitgereikt indien nodig: Mondkapjes Paracetamol Pleisters Luiers Babyvoeding Tampons

45

-

Condooms Etc.

HUISARTSEN Van … hier de dagen waarop spreekuren worden gehouden … zal er door huisartsen op locatie een spreekuur worden gehouden. Deze spreekuren staan gepland om xx:xx uur. Onderstaande huisartsen zullen op genoemde dag invulling geven aan het spreekuur: • •

Hier de dag/datum etc.…..

Naam huisarts / Naam huisarts (reserve)

ANW-diensten (Avond-, Nacht- en Weekenddienst) Vanaf xx:xx uur dient er bij lichamelijke klachten telefonisch contact te worden opgenomen met de ANW-dienst van de huisartsenpost. Dit kan via: Hier de naam, adres- en contactgegevens van de participerende huisartsenpost

Openingstijden Maandag t/m vrijdag xx:xx tot xx:xx uur Zaterdag en zondag xx:xx tot xx:xx uur Voor medische vragen en klachten moeten de asielzoekers zich wenden tot de lokaal georganiseerde zorg.

TANDARTSEN De dichtstbijzijnde tandartsenpraktijk is: Hier de naam, adres- en contactgegevens van de participerende tandarts Bel voor tandheelkundige hulp bovenstaand nummer. Indien deze praktijk geen dienst heeft, wordt u via het antwoordapparaat verwezen naar de dienstdoende tandartsenpraktijk. VERLOSKUNDIGE ZORG Een verloskundige kan door de huisarts ingeschakeld worden.

46

BIJLAGE IV INFORMATIE VOOR ZORGVERLENERS OVER BEWONERS IN DE GOO Algemeen Bewoners in de GOO van de gemeente hebben geen korte intake gehad bij het COA. Met het oog op eventueel direct benodigde medische behandeling, maar ook met het oog op Covid-19 en de check op tuberculose, is het van belang een dergelijke intake te organiseren. Hierbij kan GGD-GHOR mogelijk een rol spelen. Zorgkosten Voor het overgrote deel van de vluchtelingen uit Oekraïne zal gelden dat zij op grond van de Europese Richtlijn tijdelijke bescherming rechtmatig verblijf zullen hebben in Nederland. Voor de meesten zal ook gelden dat zij geen zorgverzekering (in Nederland) hebben afgesloten of kunnen afsluiten. De zorgaanbieder kan de kosten declareren bij het CAK op basis van de subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden. De subsidieregeling verwijst naar art. 11, Zvw. Zorg uit het basispakket wordt vergoed. Langdurige zorg niet. Voor de langdurige zorg geldt dat hierover nog afspraken moeten worden gemaakt. Een andere wijze waarop de zorgkosten kunnen worden gedeclareerd wordt uitgewerkt. In deze fase is declaratie via het CAK de enige mogelijkheid. Wanneer een patiënt wel is ingeschreven bij de Regeling Medische zorg Asielzoekers (RMA), dan verzorgt RMA Healthcare de uitvoering van de RMA. Meer informatie over de RMA kunt u vinden via: www.rmasielzoekers.nl.

De patiënt die in een GOO verblijft heeft recht op medische zorg uit het basispakket. Huisartsenzorg De gemeente waar de opvanglocatie is gevestigd, dient afspraken te maken met lokale huisartsen en huisartsenposten over de zorg aan vluchtelingen uit Oekraïne. De gemeente draagt zorg voor randvoorwaarden om huisartsenzorg goed te kunnen leveren. Verloskundigen Voor verloskundigen kan gebruik worden gemaakt van de lokale verloskundige praktijken. Tandarts en Mondzorg Heeft een bewoner acute ernstige pijn aan het gebit en/of kauwklachten? Alleen dan is deze zorg mogelijk. Declareren De zorgaanbieder kan de kosten declareren bij het CAK op basis van de subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden. De subsidieregeling verwijst naar art. 11, Zvw. Zorg uit het basispakket wordt vergoed. Langdurige zorg niet. Een andere wijze waarop de zorgkosten kunnen worden gedeclareerd wordt uitgewerkt. In deze fase is declaratie via het CAK de enige mogelijkheid.

47

BIJLAGE V TECHNISCHE HYGIËNEZORG GOO Hieronder zijn locatiecriteria en benodigdheden beschreven voor verschillende typen opvanglocaties. De GGD treedt hierbij adviserend op richting de gemeente. •

• •

Alle leidingen, warm en koud, minimaal 2 minuten doorspoelen bij ieder tappunt. Zorg dat douchekoppen daarbij in een emmer water liggen. Vervang eventueel douchekoppen of ontkalk en desinfecteer ze. De beheerder van de locatie moet kunnen aantonen dat er een goed functionerend ventilatiesysteem is volgens het Bouwbesluit. Zorg dat een mechanisch ventilatiesysteem geen gebruik maakt van recirculatie.

Slaap- en woonvertrekken • Hang een poster op de deur hoeveel personen er maximaal aanwezig kunnen zijn in de ruimte. • Streef naar maximaal 4 alleenstaande personen per slaapkamer indien de locatie dit toelaat. De personen die een slaapkamer delen, vormen een cohort en worden gezien als een huishouden. De personen binnen de cohort hoeven dus geen afstand te houden onderling. Indien één persoon binnen de cohort bevestigde Covid19 heeft, dan moet de hele cohort in quarantaine. Iemand hoeft niet in quarantaine als hij/zij geen klachten heeft en hij/zij in 2022 al corona heeft gehad of hij/zij langer dan een week geleden een boostervaccinatie heeft gehad. In het geval van een sporthal moeten in ieder geval de slaapplekken (minimaal 5m2, liever ruimer) worden afgezet/op de vloer getapet en een bed/stoel/kastje zo neergezet dat 1,5 meter afstand houden makkelijk is. • Streef naar minimaal 5 m² beschikbaar vloeroppervlak per bewoner. • Bedden zijn voorzien van een matras met een afneembare matrashoes. • Hoofdkussen is van materiaal dat gewassen kan worden. • Na wisseling kunnen het matras en het kussen huishoudelijk gereinigd worden. Meenemen van kussen/dekbed naar een volgende verblijfslocatie voor dezelfde persoon is ook mogelijk. Vervoer deze dan in een afgesloten (vuilnis)zak. • Er is (nacht)ventilatie d.m.v. bijvoorbeeld een rooster of raamconstructie.

• Slaap- en woonvertrekken zijn voorzien van schoonmaakproducten en een instructie/schoonmaakschema. • Handalcohol en niet-medische mondkapjes zijn in iedere unit voorradig. Sanitair • Hang een poster op de deur hoeveel personen er maximaal aanwezig kunnen zijn in de ruimte. • Streef naar 1 toilet per acht personen. • Gescheiden dames en herentoiletten, douches en wastafels. Zorg dat het onderscheid zichtbaar is. • Toiletruimtes zijn voorzien van een handenwasgelegenheid met een zeepdispenser, papieren handdoekjes en een afvalbak. Streef naar meerdere handenwasgelegenheden en meerdere zeepdispensers per toiletruimte, met voldoende tussenruimte (1,5 meter). • De sanitaire ruimtes zijn voorzien van goede verlichting.

48

•

•

• • • • • • • • • •

Naast de toiletpot moet een afvalbak aanwezig zijn. In sommige landen is men niet gewend om het toiletpapier door te spoelen. Het is niet in alle landen gebruikelijk het toiletpapier in de toiletpot te werpen omdat het rioleringssysteem de verwerking ervan niet aankan. Plaats in de toiletten bordjes, of hang bijvoorbeeld papieren instructies aan de muur, waarin, in enkele veel voorkomende talen, kort wordt toegelicht dát het toiletpapier in de toiletpot gedeponeerd kan worden. Sanitaircontainers aanwezig in de damestoiletten. Er moet voldoende toiletpapier (op voorraad) aanwezig zijn. Verschoonkussens, billendoekjes, luiers voor baby’s. Gesloten afvalbak voor vieze luiers. Spuitflacon met allesreiniger om verschoonkussens te reinigen na gebruik. Streef naar een douche per acht personen. Zeep en shampoo in douches aanwezig (dispenser aan de wand) of voor persoonlijk gebruik. Zorg voor voldoende ventilatiemogelijkheden tijdens en na het douchen. Zorg voor voldoende handdoeken (op voorraad). Afvalbakken aanwezig in de douches. Waszakken (eventueel vuilniszakken) met bak/houder voor vuile kleding.

Voeding Cateraar werkt volgens HACCP-richtlijnen. De gekozen hygiënecode dekt alle voedselprocessen in het centrum. • Bied geen buffetvorm aan. • Maak indien mogelijk een scheiding tussen woon-/slaapgedeelte en eetgedeelte. EHBO • Hang een poster op de deur hoeveel personen er maximaal aanwezig kunnen zijn in de ruimte. • Een EHBO-ruimte heeft gladde vloeren, afneembare behandeltafel, een wastafel, vloeibare zeep en papieren handdoekjes. • Hygiënevoorzorgsmaatregelen eigen medewerkers: voldoende handschoenen (latex of nitrile), water en vloeibare zeep of handalcohol, apart toilet. • Schoonmaak medische ruimte: de ruimte wordt minimaal 1 x per dag gereinigd. • Beschermde opslagmogelijkheid voor infectieus, medisch afval. • Kennis over infectieziekten bij EHBO-ers. De GGD wordt op de hoogte gehouden bij een uitbraak van acute maag- en darmaandoeningen, geelzucht, huidaandoeningen of andere infectieziektes categorie A, inclusief corona. Alle gegevens worden verzameld en er vindt overleg plaats over de te nemen maatregelen. • Materialen: standaard EHBO doos, aangevuld met (voorraad) neussprays, paracetamol etc. • Contactpersonen bekend (naam en telefoonnummer) HAP, HA, apotheek, tandarts. • Afspraken over vervoer naar hulpverlenende instanties of teststraat. • Voldoende persoonlijke beschermingsmiddelen (zie bijlage) aanwezig en voldoende https://www.freekennis over juist gebruik.

learning.nl/modules/infectiepreventie/index.html (eventueel kan GGD gevraagd worden trainingen te verzorgen).

49

Verwerking wasgoed • • • •

Maak zichtbaar waar kleding gewassen en uitgehangen kan worden. Zorg voor voldoende vuilniszakken (verschillende kleuren) om schone en vuile was te scheiden/kleding te kunnen opbergen. Vuil wasgoed altijd in gesloten (plastic) zakken verzamelen en transporteren. Wasinstructie op papier (specifieke instructie in geval van een coronabesmetting).

Ingebrachte kleding en kledinguitgifte • •

Maak afspraken over wie de kleding sorteert en uitgeeft. Hanteer hygiëneregels: handschoenen dragen en eventueel een schort.

Schoonmaak •

• • • • •

Maak afspraken over de dagelijkse schoonmaak gedurende de opvang. Maak handcontactpunten tweemaal daags schoon in alle gezamenlijke- en verkeersruimtes. Hanteer schoonmaakschema’s (wie, wat, waar, hoe vaak en waarmee). Gebruik de juiste schoonmaakmaterialen en -middelen en zorg dat deze op voorraad zijn. Draag handschoenen bij schoonmaakwerkzaamheden. Zorg voor schoonmaakinstructies en -roosters, in de reguliere situatie en bij besmetting. Draag persoonlijke beschermingsmiddelen wanneer dat nodig is.

Kinderopvang • • • •

Hang een poster op de deur hoeveel personen maximaal aanwezig kunnen zijn in de ruimte. Zorg voor voldoende materialen (luiers, verschoonkussens, billendoekjes, allesreiniger, bedjes). Let bij de inrichting van een speelhoek op kleine losse onderdelen. Maak afspraken en geef instructies over het reinigen van materialen, ruimtes, handcontactpunten.

Afvalverwerking • • • •

Zorg voor voldoende afvalbakken over de hele ruimte. Leeg de bakken dagelijks en tussendoor als ze vol zijn. Verzamel het afval in afsluitbare containers op een aparte afvalplaats. Zorg voor een instructie voor de afvalverwerking, ook bij besmetting

Algemene maatregelen m.b.t. Covid-19 • • • •

Hoesten en niezen in de elleboog, drukte vermijden, handen wassen Schoonmaak intensiveren, schoonmaak handcontactpunten Posters met handenwasinstructie, coronamaatregelen Werkinstructies medewerkers: wasinstructie, beddengoed afhalen, PBM gebruik

50

Testen en quarantaine: Wat als er vermoedens zijn van besmetting met het coronavirus? Mensen met klachten moeten laagdrempelig getest kunnen worden, bij voorkeur op de locatie omdat mensen geen eigen vervoer hebben. Er kan gewoon aangesloten worden bij het reguliere testadvies dat men bij klachten naar de GGD kan óf een zelftest kan doen. Zelftesten zijn mogelijk in dit geval de meest snelle uitkomst. Het ministerie van VWS heeft aan alle gemeenten in Nederland zelftesten beschikbaar gesteld via Dienst Testen/Landelijk Consortium Hulpmiddelen voor sociale minima. Deze zelftesten kunnen ook voor deze groep gebruikt worden. Mochten er gemeenten zijn die onvoldoende zelftesten over hebben voor deze groep, dan kan VWS de maximaal te bestellen aantallen ophogen. Elke gemeente heeft over de manier waarop ze deze zelftesten kunnen bestellen in de eerste week van februari een bericht gehad t.a.v. de wethouder armoede en schuldhulpverlening/sociale zaken. Er zijn nog veel gemeenten die geen gebruik hebben gemaakt van deze optie. Bewoners die getest zijn moeten in quarantaine tot de testuitslag bekend is. De locatie moet beschikken over voldoende quarantaine ruimte. Er moet dus veel capaciteit voorhanden zijn. Bijvoorbeeld twee of drie quarantaineruimtes op de locatie zelf voor het afwachten van de uitslag van de test en bijv.

een externe locatie met meer capaciteit in geval van besmetting. Wat betreft quarantaineruimte kan er ook gedacht worden aan semiafgesloten compartimenten zoals een partytent met wanden (mits er voldoende ventilatie is in de opvanglocatie). Wat als iemand een positieve uitslag heeft en besmet is met het coronavirus? Een bewoner moet dan in isolatie. De locatie beschikt bij voorkeur over een of meerdere isolatieruimten zodat COVID-19 positieve personen zo min mogelijk verplaatst hoeven te worden. Indien dat niet mogelijk is, moet er een externe locatie beschikbaar zijn, en moet hiertoe worden teruggevallen op het reguliere verzoek aan de voorzitter van de veiligheidsregio. Bedenk dat in geval van isolatie/quarantaine personeel op de locatie goed voorbereid moet zijn en moet weten hoe en wanneer persoonlijke beschermingsmiddelen moeten worden ingezet. Kuchschermen Kunnen eventueel het aantal personen dat in een ruimte kan verblijven wat verhogen maar dit heeft niet de voorkeur. Uitgangspunten hierover op rijksoverheid.nl (horeca). Kuchschermen bieden niet voldoende bescherming in geval van bevestigde besmetting(en).

51

BIJLAGE BIJ DEEL G BIJLAGE I COMMUNICATIE Een GOO vraagt veel van alle betrokken partijen. Gezamenlijk willen we ons goed voorbereiden op de inzet van een GOO. Voor het bevorderen van draagvlak is het belangrijk om duidelijk aan te geven wat de GOO is, waarom het nodig is, waarom de gemeente JA heeft gezegd, wie betrokken zijn in het proces en wie welke verantwoordelijkheid heeft. DE DOELGROEPEN In deze paragraaf zijn de belangrijkste stakeholders benoemd. Tevens is hun rol in de communicatie beknopt toegelicht. Interne communicatie gaat vooraf aan externe communicatie. Intern: •

College van B&W

•

Presidium/fractievoorzitters en leden gemeenteraad

•

Medewerkers gemeente, in het bijzonder betrokken afdelingen/teams

•

Hulpdiensten: politie en brandweer

•

Gezondheidzorg (GZA/GGD/GHOR/Huisarts)

Extern: •

Vluchtelingen uit Oekraïne (Oekraïners maar ook derdelanders die rechtmatig verblijf hadden in Oekraïne voor 24 februari 2022)

•

Direct omwonenden

•

Overige omwonenden

•

Belanghebbenden (eigenaars/verhuurders/gebruikers van de locatie)

•

Vrijwilligers

•

Belangenorganisaties (wijkcommissie, ondernemersvereniging, evt. actiegroep, Vluchtelingenwerk)

•

Maatschappelijke organisaties (welzijn, sport, geloofsgemeenschappen)

•

Actiegroepen

•

Inwoners gemeentebreed

•

Media (lokaal en regionaal)

52

Intern College van B&W: heeft een belangrijke rol in het proactief en tijdig informeren en betrekken van alle partijen. Een duidelijke boodschap over nut en noodzaak wordt door het College gegeven. In de boodschap aandacht voor de mogelijke zorgen vanuit de gemeenschap. Nadruk ligt op helder en duidelijk informeren en betrekken. Zorg dat de burgemeester aanwezig is bij die momenten die voor zowel inwoners als de asielzoekers van belang zijn, zoals bij informatiebijeenkomsten en bij de aankomst van de eerste vluchtelingen uit Oekraïne (gasten van de gemeente). Presidium/fractievoorzitters en leden gemeenteraad: worden zo spoedig mogelijk, in ieder geval, voordat externe communicatie plaatsvindt, geïnformeerd voor maatschappelijk en politiek draagvlak. Het presidium/fractievoorzitters worden persoonlijk geïnformeerd, de leden van de gemeenteraad kunnen via e-mail geïnformeerd worden. Medewerkers van de gemeenten: kunnen vragen krijgen over de GOO dus moeten tijdig hierin meegenomen worden. Zeker die medewerkers die een cruciale rol vervullen in informatieverstrekking naar inwoners (callcenter, woordvoerder, communicatie). Hulpdiensten: politie en brandweer de hulpdiensten worden voorafgaand door de gemeente geïnformeerd over de komst van een GOO. Gezondheidszorg: Vluchtelingen in de GOO hebben recht op huisartsenzorg.

Extern Vluchtelingen uit Oekraïne: worden opgevangen in de GOO en zijn gasten van de gemeente. Zij zullen vragen hebben en willen weten waar ze aan toe zijn. Informeer ze en wees eenduidig in de communicatie. Zorg dat alle medewerkers dezelfde boodschap geven over (de duur van) het verblijf in de GOO. Zorg voor simpele en heldere informatie (eventueel visueel) in verschillende talen. Direct omwonenden: hebben direct te maken met de komst van de GOO. Het is belangrijk dat zij optimaal geïnformeerd zijn en weten wanneer en waarom er een GOO komt en tot hoe lang. Omwonenden worden via een brief uitgenodigd voor een (laagdrempelige) informatiebijeenkomst. Eigenaren/verhuurders/gebruikers van de locatie: worden gelijktijdig met direct omwonenden geïnformeerd over het gebruik van de locatie voor de GOO. Het moet duidelijk zijn waar de gebruikers tijdens het gebruik van de locatie terecht kunnen voor hun activiteiten en tot wanneer dit duurt. De eigenaren informeren de gebruikers van de locatie nadat de gemeente heeft gecommuniceerd. Overige inwoners van de gemeenten moeten, nadat direct omwonenden zijn geïnformeerd, op de hoogte gesteld worden van de komst van de GOO. Overige inwoners kunnen via een persbericht of een bericht in de plaatselijke krant hierover geïnformeerd worden.

Let op: afhankelijk van waar de locatie is gelegen, kan het noodzakelijk zijn om ook inwoners uit buurgemeenten te informeren. Vrijwilligers zijn hard nodig om asielzoekers tijdens het verblijf in de GOO te voorzien van een dagbesteding. Het informeren van vrijwilligersorganisaties door middel van een brief kan bijdragen aan de betrokkenheid. Ga, zodra bekend is dat er een GOO komt, in gesprek met vrijwilligersorganisaties. Uit de vluchtelingencrisis van 2015/2016 is gebleken dat de hulp van vrijwilligers cruciaal is voor het goed laten verlopen van een GOO. Als er geen vrijwilligersorganisatie is, zorg dan voor een vrijwilligerscoördinator.

53

Belangenorganisaties (wijkcommissie, ondernemersvereniging, evt. actiegroep, Vluchtelingenwerk). Betrek belangenorganisaties vroegtijdig en kijk wat zij kunnen betekenen voor de doelgroep. Media (landelijk, regionaal en lokaal). Nadat direct omwonenden en eigenaren/beheerders van de locatie op de hoogte zijn gesteld, worden media geïnformeerd via een persbericht en/of persbriefing. Om draagvlak te bevorderen en om inwoners meer gevoel te laten krijgen bij de GOO kan een persrondleiding, indien dat mogelijk is voorafgaand aan opening van de GOO, helpen. COMMUNICATIE VOOR, TIJDENS EN NA DE GOO Voor de komst van een GOO: •

Interne communicatie gaat voor externe communicatie (college, hulpdiensten,). Informeer deze belanghebbenden kort voorafgaand en in vertrouwelijkheid.