Cultuurnota Gemeente Meppel 2024 en verder ‘Jong geleerd, oud gedaan’

Onderschrijving van de Fair Practice Code, de Governance Code Cultuur en de Code Culturele Diversiteit is een subsidievoorwaarde. Cultuur van en voor iedereen Cultuur is van en voor iedereen, ongeacht woonplaats, culturele achtergrond of opleiding. Samen met gemeenten en provincies wil ik cultuur voor zoveel mogelijk mensen betekenis geven. Dat doen we door cultuur te bevorderen die uitnodigend en laagdrempelig is en waarbij iedereen zich welkom voelt. Ik richt me daarbij op cultuurparticipatie, immaterieel erfgoed en cultuuronderwijs. De komende periode hebben vooral kansengelijkheid en integraal cultuuronderwijs mijn aandacht. Ik zie goede mogelijkheden om cultuur en gelijke kansen te verbinden. […] Binnen het programma Cultuureducatie met kwaliteit komt er meer ruimte voor het voortgezet onderwijs en de aansluiting tussen binnen- en buitenschoolse activiteiten. 24

Cultuur is grenzeloos Cultuur kent geen grenzen. Internationale uitwisseling is bij cultuur net zo vanzelfsprekend als in de wetenschap; die uitwisseling wil ik verder stimuleren. Ze draagt bij aan een open blik op de wereld, de ontwikkeling van talent en rijkdom van geest.

3.1.2 Advies Raad voor Cultuur 2029 Het stelseladvies van de Raad voor Cultuur voor de periode vanaf 2029 is een advies met veel aandacht voor een evenwichtiger verdeling van financiering over de verschillende regio’s. Ook is het een pleidooi voor een grotere variatie in cultuurvormen en instrumenten door de blik te verbreden. Daarnaast moet cultuureducatie stevig worden verankerd in en rondom de school, moet de financiering voor talentontwikkeling consistenter worden en moet er meer verbinding komen tussen professionals en amateurs. Het liefst ziet de raad cultuur verankerd in de wet. Voor de uitvoering is volgens de Raad landelijk structureel 200 miljoen extra nodig. Met het advies wil de Raad voor Cultuur overheidsfinanciering zo veel mogelijk laten bijdragen aan een rijk cultureel leven voor iedereen in Nederland. Dit vindt de raad belangrijk omdat “cultuur kleur geeft aan het leven van mensen en omdat cultuurproductie, -beoefening en beleving bijdragen aan de brede welvaart in Nederland”. De Raad voor Cultuur wil, in eigen woorden, cultuur toegankelijker maken door:

3.1.3 Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Bibliotheekwet) Openbare bibliotheken staan door bezuinigingen onder hoge druk, zo bleek in 2019 uit de evaluatie van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob of ‘Bibliotheekwet’). Het (demissionaire) kabinet Rutte IV heeft daarom maatregelen genomen. Gemeenten krijgen extra geld en vanaf 2025 ook een wettelijke taak (zorgplicht). Het doel is dat iedere inwoner binnen een redelijke afstand toegang hebben tot een volwaardige openbare bibliotheek. Volgens de Bibliotheekwet heeft een volwaardige bibliotheek 5 maatschappelijke functies: •

•

•

• •

Kennis en informatie beschikbaar stellen: Bijvoorbeeld door boeken uit te lenen, een informatiepunt digitale overheid in te richten, en informatiebijeenkomsten te organiseren over gezondheid, vrijwilligerswerk of duurzaamheid. Mogelijkheden bieden voor ontwikkeling en educatie: Bijvoorbeeld door taaltrainingen te geven aan volwassenen die niet goed kunnen lezen en schrijven, of om op lagere scholen een les over mediawijsheid te geven, bijvoorbeeld om nepnieuws te herkennen. Stimuleren om te lezen: Bijvoorbeeld door leesclubs op te zetten, voorleesmiddagen te organiseren of door ouders en medewerkers van kinderdagverblijven te stimuleren om voor te lezen. Ontmoetingen en debatten organiseren: Bijvoorbeeld door een themacafé, lunch, quiz of markt te organiseren of het organiseren van verkiezingsdebatten. Mensen laten kennismaken met kunst en cultuur: Bijvoorbeeld door lezingen, exposities, films, concerten, stadswandelingen, workshops en voorstellingen te organiseren. 25

De belangrijkste maatregelen die het kabinet heeft genomen zijn extra geld en zorgplicht. Het extra geld gaat in de eerste plaats naar gemeenten die geen bibliotheek hebben. Ook gemeenten waar de inwoners lang moeten lopen of fietsen om bij de bieb te komen krijgen voorrang. Net als gemeenten met veel inwoners met bijvoorbeeld een laag inkomen, of die moeite hebben met lezen. De gemeente Meppel heeft deze specifieke uitkering aangevraagd. Het is nog niet bekend of we een bedrag toegekend krijgen. Gemeenten en provincies moeten daarnaast vanaf 2025 voor voldoende en volwaardige bibliotheken zorgen. Het kabinet wil deze zorgplicht zetten in de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob). Hoe deze zorgplicht er precies uit gaan zien is nog niet bekend. Tenslotte is het ook de bedoeling dat de online bibliotheek de komende jaren uitgebreid wordt en is aangekondigd dat er geld beschikbaar komt voor de Bibliotheek op School (dBos). Ook als gemeente Meppel subsidiëren we dBos. Alle basisscholen, op een na, maken gebruik van dBos. Daarbij betaalt de gemeente Meppel het overgrote deel en het onderwijs de rest. Het is nog niet bekend hoe het extra geld verdeeld wordt en onder welke voorwaarden.

3.1.4 Erfgoedwet en Omgevingswet In Nederland zijn er twee wetten die iets regelen over cultureel erfgoed: de Erfgoedwet en de Omgevingswet. Deze wetten vullen elkaar aan en maken samen een integrale bescherming van ons fysieke culturele erfgoed mogelijk. De Omgevingswet is op 1 januari 2024 in werking getreden en brengt alle bestaande wet- en regelgeving op het gebied van de fysieke leefomgeving samen. De Omgevingswet biedt de juridische grondslag voor en geeft kaders aan een zorgvuldige omgang met het cultureel erfgoed in de fysieke leefomgeving. De bescherming van archeologische en gebouwde monumenten, stads- en dorpsgezichten en cultuurlandschappen krijgen voor een belangrijk deel een plek in het omgevingsplan van de gemeente gemeente Meppel. Daarbij gebruiken wij bestaand beleid en moeten we voldoen aan de instructieregels van het Rijk en de provincie Drenthe. Dit betreft het ruimtelijke instrumentarium. Nieuw onder de Omgevingswet is de rol van de omgeving van het monument. De Omgevingswet stelt dat de omgeving van het monument van invloed is op het monument zelf. Daar dient een afweging gemaakt te worden, per monument, bij het wijzigen van het Omgevingsplan. De vuistregel is: fysiek cultureel erfgoed, beschermde stads- en/of dorpsgezichten en de monumenten worden (juridisch) beschermd door de Omgevingswet.

3.1.5 Mediawet De Mediawet 2008 is in 2022 veranderd. Toegevoegd zijn regels voor video-uploaders, vooral die met veel volgers, oftewel influencers. Volgens de Mediawet 2008 is de gemeente verantwoordelijk voor het financieren van lokale media en ontvangt hier een bedrag voor in het gemeentefonds. Het richtsnoer- of normbedrag voor de lokale omroep bedraagt in 2024 € 1,57 per huishouden.

3.1.6 Aanpak ‘Mentale gezondheid: van ons allemaal’ De Aanpak ‘Mentale gezondheid: van ons allemaal’ is door verschillende ministeries gezamenlijk ontwikkeld naar aanleiding van de cijfers rond mentale gezondheid. Daaruit blijkt dat vooral jongeren en jongvolwassenen mentaal ongezond zijn. Een aantal activiteiten uit deze aanpak hebben directe raakvlakken met deze cultuurnota. Zo worden de sport- vrijetijds26

en cultuursector betrokken bij het bespreekbaar maken van mentale gezondheid. Zowel sport als cultuur hebben een duidelijke relatie met welzijn en mentale gezondheid. Cultuurparticipatie wordt benadrukt.

3.1.7 GALA GALA is het Gezond en Actief Leven Akkoord. Gemeenten (VNG), GGD GHOR, Zorgverzekeraars en het ministerie van VWS hebben hierin afspraken gemaakt op het gebied van gezondheid en welbevinden. Dit dient als fundament voor een gerichte lokale en regionale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. Er wordt uitvoering mee gegeven aan de doelstellingen uit het coalitieakkoord en het Nationaal Preventieakkoord. Doel is het bevorderen en behouden van de fysieke en mentale gezondheid vanaf het prille begin, de eerste 1000 dagen, waarbij speciale aandacht uitgaat naar mensen in kwetsbare situaties. Hierbij wordt de beweging van ziekte en zorg, naar gezondheid en preventie benadrukt. De zogenaamde ‘beweging naar de voorkant’ door het versterken van de sociale basis. In het GALA wordt cultuurdeelname benoemd als een factor hierin, die mensen verbindt, hun veerkracht vergroot, persoonlijke ontwikkeling mogelijk maakt en belangrijke gezondheidseffecten heeft. Ook bij het bevorderen van een gezonde leefstijl wordt cultuurparticipatie benoemd, bijvoorbeeld door de inzet van sport- en cultuurcoaches.

3.2 Regionaal Alhoewel er weinig wettelijke kaders zijn voor het cultuurbeleid, voelen rijk, provincie en gemeenten een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor een samenhangend cultuurbeleid. Samenwerking tussen rijk, provincies en gemeenten op cultureel gebied vindt plaats via stedelijke cultuurregio’s. Voor Meppel zijn dit de ‘Stedelijke cultuurregio Zwolle’ en ‘We the North’ (provincie Drenthe, Friesland, Groningen en de gemeenten Assen, Emmen, Groningen, Leeuwarden). De provincie Drenthe werkt momenteel aan een nieuwe cultuurnota voor de periode 20252028. De uitgangspunten voor het nieuwe beleid zijn: •

•

•

Continueren van het beleid met ruimte voor nieuwe ontwikkelingen en accenten. De provincie streeft naar een breed gedragen nota met een uitgesproken ambitie en een Drents karakter. De provincie wil een divers en laagdrempelig cultuuraanbod voor een breed publiek. Iedereen moet kunnen meedoen en kunnen genieten van cultuur. De accenten uit het coalitieakkoord ‘Samen bouwen we Drenthe! 2023-2027' vormen de basis voor de nieuwe cultuurnota. Hierbij gaat o.a. om het om de verbinding tussen cultuur, erfgoed en natuur, verbeteren toegankelijkheid, de doelgroep jeugd, steun voor de grotere (steun)instellingen (musea van provinciaal belang, Huus van de Taol, Biblionet en K&C), verantwoordelijkheden nakomen voor de Koloniën van Weldadigheid en het koesteren van het immaterieel erfgoed. Ook streeft de provincie naar een evenredige bijdrage van het Rijk. De aanbevelingen uit de 'Verkenning cultuurbeleid provincie Drenthe richting 20252028' van Berenschot bieden belangrijke input voor de nieuwe cultuurnota. In het rapport wordt o.a. geadviseerd om de Drentse basisinfrastructuur te definiëren en daarnaast ruimte te bieden aan nieuwe initiatieven en Drentse ‘parels'. De samenwerking met gemeente kan effectiever door samen doelen (o.a. makersklimaat, 27

•

amateurkunst en fair pay) af te spreken en cofinanciering te vragen. De ‘Verhalen van Drenthe’ kunnen een rode draad vormen voor nieuw beleid. Berenschot stelt voor om subsidies gerichter in te zetten en meer budget toe te kennen aan minder initiatieven. Tenslotte ziet Berenschot dat er weinig betrokkenheid is van het Rijk bij cultuur in Drenthe. Er liggen kansen voor meer landelijke financiering voor Drentse instellingen. Voor de nieuwe cultuurnota kijkt de provincie verder naar logische verbindingen met andere beleidsterreinen, zoals de Sociale Agenda, natuur, ruimte en vrijetijdseconomie.

In Q1 of Q2 van 2024 is de ontwerp cultuurnota gereed voor inspraak, waarna de definitieve nota in juni en juli 2024 wordt behandeld in de Statencommissie en Provinciale Staten. Voor de periode 2022-2024 tekenden de provincie Drenthe en de Drentse gemeenten een convenant cultuurbeleid. De verwachting is dat het convenant voor de periode 2025-2028 wordt geactualiseerd.

3.3 Lokaal Naast het Rijk en provincies spelen ook gemeente een belangrijke rol in de ondersteuning van en de publieke financiering van cultuur. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het lokale cultuurbeleid en voor de voorzieningen van cultuureducatie en amateurkunst. Hieronder vallen, volgens het Rijk, bijvoorbeeld: • • • •

ruimtes voor podiumkunsten en lokale organisaties (zoals toneelverenigingen); gemeentelijke musea; bibliotheken; muziekscholen, kunstencentra.

De Vereniging van Nederlandse gemeenten benoemt het Ringenmodel van Wijn als een hulpmiddel om de culturele ambitie voor de culturele infrastructuur in een gemeente bepalen. In bijlage III is dit model terug te vinden. Hier is uit op te maken dat de gemeente Meppel een hoog ambitieniveau heeft, met name door de aanwezigheid van een schouwburg. Binnen de gemeente Meppel zijn een aantal beleidskaders die van invloed zijn op deze cultuurnota. Daarnaast is het coalitieakkoord van belang.

3.3.1 Coalitieakkoord 2022-2026 ‘Werk in Uitvoering’ In het coalitieakkoord wordt cultuur, net als onderwijs en sport, benoemd als een wezenlijk onderdeel voor de verrijking van ons leven en als mogelijkheid om jezelf te ontwikkelen. Het is belangrijk dat onze gemeente voorzieningen op dit vlak heeft en dat ze bereikbaar zijn voor onze inwoners en die uit onze directe omgeving. Persoonlijke ontplooiing en gelijke kansen op die ontplooiing zijn voor onze inwoners belangrijke waarden. Het college vindt cultuur ook van belang voor een aantrekkelijke binnenstad en heeft oog voor de economische waarde van cultuur. Bij de implementatie van de Omgevingswet wil de gemeente bewaken dat er nadrukkelijk aandacht is voor het cultuurhistorisch erfgoed en het kwaliteitsmanifest. 28

3.3.2 Meppeler erfgoed nu (2021) Het onroerend en roerend erfgoed in de gemeente Meppel is beleidsmatig gesplitst, hoewel beide wel onder hetzelfde programma (6) vallen. Het onroerend erfgoed, denk aan de historische molen, monumenten en het beschermende stadsgezicht, is ondergebracht bij de afdeling Fysiek Domein. Alle andere cultuur en erfgoed is ondergebracht bij het Sociaal Domein. Voor de beste resultaten voor het Meppeler culturele veld, waar erfgoed bij hoort, is verbinding tussen het onroerend erfgoed, roerend erfgoed en het brede culturele beleidsveld wenselijk en noodzakelijk. In 2021 is het Meppeler erfgoedbeleid vastgesteld. De kern van dit beleid is: behouden, benutten, beleven: Het is van vitaal belang dat voor Meppel waardevol erfgoed behouden blijft, gebruikt wordt, inspiratie vormt en richting geeft aan nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Want als het cultuurhistorisch karakteristieke en kenmerkende samen gaat met nieuwe eigentijdse ontwerpkwaliteit, wordt er blijvend en zichtbaar ‘ziel’ in Meppel gebracht. Zo blijft Meppel ook in de toekomst herkenbaar en beleefbaar. We zetten daarom in op zowel een goede borging van cultuurhistorische kwaliteit in het Omgevingsplan als de koppeling van ons erfgoed aan actuele vraagstukken en ruimtelijke opgaven. We richten onze interne werkwijze zo in dat het belang van cultuurhistorie daarin goed verankerd is.

3.3.3 Koers Als gemeente Meppel spelen we in op de ontwikkelingen in onze maatschappij. We gaan meer in gesprek met mensen in onze samenleving om maatschappelijke en dienstverleningsvraagstukken samen op te lossen. Indien gewenst zorgen wij hierbij voor maatwerk. Dit is Koers. Koers heeft drie uitgangspunten die ook op deze cultuurnota van toepassing zijn: •

•

•

We zetten daarbij de bedoeling centraal; doen wat nodig is staat bij ons voorop, in plaats van doen wat hoort. Zo houden we de hoofdzaak en de menselijke maat in beeld. Het gaat immers om de betekenis van wat de gemeente doet in het leven van de inwoner of de ondernemer. Van de gemeente mag betrouwbaar partnerschap worden verlangd. Randvoorwaardelijk hierbij is dat de gemeente zijn basiskwaliteit op orde heeft en houdt. Meppel is een gemeente die meedenkt, verstand van zaken heeft, wettelijke taken uitvoert, afspraken nakomt, professioneel is met aandacht voor kwetsbare inwoners. We gaan samen met anderen uit onze samenleving flexibel aan de slag, waarbij er meer ruimte komt voor het goede gesprek, eigen initiatief en participatie. Anderzijds doen we een groter beroep op de eigen regie, weerbaarheid en het zelf oplossend vermogen. Steeds vaker zijn we deelnemer en/of facilitator in een proces.

29

3.3.4 Besluitvorming rond Ogterop Hoewel de schouwburg, theater, onderdeel is van het brede cultuurveld, heeft in de afgelopen jaren een apart besluitvormingstraject rond Ogterop plaatsgevonden. De richting ligt voor Ogterop dus al vast en geldt daarom als kader voor deze cultuurnota. Memo 5 december 2022: Het startpunt voor de planvorming van de optimalisering van de schouwburgfunctie is de theaterprogrammering én het bredere gebruik van het gebouw. Naast de theatervoorstellingen heeft Ogterop de afgelopen jaren een breed pallet ontwikkeld aan diensten op een breder, sociaal-maatschappelijk terrein. Daarnaast zijn bredere vormen van culturele samenwerking ontstaan met onder meer Productiehuis Mevrouw Ogterop en in de richting van een Poppodium. Gelijker tijd is de vraag relevant hoe de accommodatie Ogterop nog breder inzetbaar kan worden voor cultuur in Meppel. Deze vraag komt onder meer voort uit een nog bestaande opdracht uit 2020 om te komen tot efficiëntie in huisvestingskosten van culturele en maatschappelijke voorzieningen. Daarnaast roept het door de raad omarmde Manifest van de klankbordgroep in 2021 ook op tot verdere verbreding van activiteiten bij Ogterop. De verbreding van functies kan verder worden vergroot en is ook kansrijk als na vernieuwbouw er betere faciliteiten zijn voor presentaties / symposia / events / bedrijfsleven.

3.3.5 Ander verwant beleid • • • • • • • • • •

Jeugdnota (2023) Plan van Aanpak GALA Evenementenbeleid (2014) Onderwijsachterstandenbeleid gemeente Meppel 2023-2026 Omgevingsvisie Duurzaamheidsbeleid Kansrijke Start Uitvoeringsplan Armoede en schulden 2024-2027 Wmo beleid Participatiebeleid (in ontwikkeling)

30

4. Financiële kaders Bij deze Cultuurnota gaan we uit van de bestaande middelen voor cultuur zoals die in de begroting zijn opgenomen. De financiën zijn complex omdat deze nauw verweven zijn met vastgoed en dan met name schouwburg Ogterop en de Plataan. Huisvesting nemen we mee in de nota wanneer dit nodig is en koppelen we los waar dat mogelijk is.

4.1 Begroting en gesubsidieerde partijen De volgende grootboeknummers vallen onder cultuur: Nummer

Omschrijving

Bedrag begroot 2024

64800

Ogterop

64410

Openbare bibliotheken

€ 664.958

64411

Speel-o-theek

€ 21.696

64415

Cultureel centrum Meppel de Plataan (zie toelichting)

64420

Kunstzinnige vorming (CultuurKlik en Blink, voorheen Scala)

€ 332.498

64430

Amateurkunst

€ 106.862

64440

Drukkerijmuseum

64441

Exposities van het gemeentehuis (Stedelijk Museum Meppel)

€ 28.451

64470

Lokale omroepen

€ 34.332

Totaal (excl. Ogterop)

€ 1.128.118

€ 0.00

€ 0.00

€ 1.188.797

5. Tabel met grootboeknummers en begrote bedragen in 2024.

Een aantal posten vragen om nadere toelichting. Cultureel centrum de Plataan is een budget bedoeld voor het beheer van de Plataan. Dit wordt momenteel gedaan door Welzijn Mensenwerk. Dit budget van € 148.980 is echter vanaf 2023 overgeheveld naar het programma Sociaal Domein, waardoor 64415 nu op € 0.00 staat. We zien deze middelen nog steeds als onderdeel van het cultuurbudget. De exploitatie van het gebouw MFA de Plataan valt onder programma 10 (vastgoed). Het grootboeknummer ‘Drukkerijmuseum’ (64440) staat op € 0.00 omdat dit bedrag in 2023 uit de begroting is gehaald nadat het museum had aangekondigd te sluiten. De budgetten voor kunstzinnige vorming en amateurkunst worden verdeeld onder meerdere subsidiepartijen, waardoor een verdere specificatie meer helderheid geeft. Kunstzinnige vorming omvat momenteel: •

CultuurKlik, die binnenschoolse cultuureducatie verzorgt 31

• •

Blink, die buitenschoolse cultuureducatie verzorgt De verschillende hafabra5 muziekverenigingen die hafabra-muziekles inkopen voor hun jeugdleden. Dit werd eerder via Scala verzorgd

In voorgaande jaren ging ongeveer de helft van de € 332.498 voor kunstzinnige vorming naar CultuurKlik voor binnenschoolse cultuureducatie en de andere helft naar buitenschoolse cultuureducatie en de hafabralessen. De post amateurkunst werd in afgelopen jaren verdeeld onder verschillende verenigingen en voor een aantal culturele evenementen. Een relatief hoog bedrag ging naar muziekvereniging De Bazuin vanwege huisvestingskosten in de Triangel, destijds onderdeel geworden van CCM De Plataan. Kleinere bedragen gingen naar Stichting Event Support Meppel, Cultuurplatform Meppel, popkoor Afslag Nijeveen, toneelvereniging Tavenu, Stichting ZoDus Livecollectief Meppel, Historische Vereniging Nijeveen, Stichting Kindercircus Okidoki, Stichting Joods Monument te Meppel, Stichting Huus van Taol, muziekvereniging Euphonia, Stichting Vier het Leven, Meppeler Muiters, Stichting Meppeler Draaiorgel ‘De Parel’, christelijk mannenkoor Meppel, Meppeler Mannenkoor, Stichting Altiband, Melody Singers, Stichting Meppeler Muziekfestival, Stichting Kijk je ogen uit, Stichting The Bake Shop, Stichting Caidos del Cielo en Stichting Voortgezet Onderwijs Meppel e.o. De subsidie voor Puppet International komt ook ten laste van dit budget, ook al betreft het in dit geval geen amateurkunst, maar professioneel kunstaanbod op internationaal niveau.

Tenslotte co-financiert de gemeente Meppel ‘Vaktor’ in Zwolle incidenteel in 2023 en 2024 met een jaarlijks bedrag van ruim € 10.000.

4.2 Meppeler cultuuruitgaven in vergelijking met andere gemeenten Om de cultuurbegroting van Meppel in perspectief te zetten, is het interessant om een vergelijking te maken met andere gemeenten van een vergelijkbare grootte. Deze cijfers zijn terug te vinden bij het Centraal Bureau voor de Statistiek over 2021. Meppel valt in grootteklasse 5 voor gemeenten met 20.000-50.000 inwoners. In het onderzoek zijn de gegevens van 153 gemeenten van die grootte opgenomen. De grootste bedragen gaan over het algemeen naar bibliotheken en naar podiumkunsten, waarbij bibliotheken meestal twee keer zoveel geld ontvangen als podiumkunsten. Meppel wijkt hier vanaf met juist twee keer zoveel geld voor podiumkunsten als voor bibliotheken. De verklaring hiervoor is dat de meeste gemeenten in deze grootteklasse geen schouwburg hebben. Gemiddeld gaven gemeenten in grootteklasse 5 een bedrag van € 59 per inwoner uit aan cultuur. In Meppel is dit € 82 per inwoner. Het is de schouwburg die dit scheef trekt. We geven namelijk ongeveer € 36 per inwoner uit aan podiumkunsten. Wanneer we podiumkunsten helemaal buiten beschouwing laten, geeft Meppel € 46 per inwoner uit aan cultuur. In grootteklasse 5 is dit gemiddeld ook € 46. Daarmee is Meppel dus gemiddeld. Alle grootteklassen in ogenschouw genomen geldt: hoe groter de gemeente, hoe hoger het bedrag

5 Hafabra = harmonie, fanfare en brassband.

32

per inwoner dat aan cultuur wordt uitgegeven. Ook het percentage van de totale gemeentebegroting voor cultuur wordt groter naarmate een gemeente groter is.

4.3 Bijdragen vanuit andere overheden De gemeente is niet de enige overheid die het culturele veld in Meppel financieel ondersteunt. Zoals eerder al genoemd, wordt Puppet International meerjarig gesteund door het Fonds Podiumkunsten en door de provincie Drenthe. Productiehuis Mevrouw Ogterop ontvangt productiesubsidie vanuit het Fonds Podiumkunsten en heeft net als Puppet International een meerjarige subsidieaanvraag gedaan bij het landelijke fonds en de provincie Drenthe voor de periode 2025-2028. Via de provinciale Impulsregeling ontvangt Meppel een bijdrage die is ondergebracht bij het Cultuurplatform Meppel. Het platform ondersteunt hiermee culturele initiatieven en makers uit de gemeente Meppel. Deze regeling vervalt per 1 januari 2025. Ook worden het Grachtenfestival en de Donderdag Meppeldagen – beide op het snijvlak van cultuur en evenementen – financieel gesteund door de provincie Drenthe. Meppel Event Desk ontving ook subsidie van de provincie. De provincie heeft echter aangegeven voornemens te zijn ook deze subsidie te beëindigen en de financiering voor de nieuwe cultuurnota 2025-2028 anders in te richten. De Impulsregeling en de Snijvlaksubsidies vervallen en worden vervangen door een Noaberschapsfonds voor de cofinanciering van lokale initiatieven.

Cofinancieren betekent dat wanneer de provincie investeert, de gemeente over het algemeen moet ‘matchen’ met een vergelijkbaar bedrag.

33

5. Analyse Om tot deze Cultuurnota te komen hebben we een analyse gemaakt van het culturele veld. De analyse is gebaseerd op: • • • •

Gesprekken met de belangrijkste spelers binnen het culturele veld Gesprekken met de verschillende beleidsdomeinen binnen de gemeente De open participatiebijeenkomst met het culturele veld en andere geïnteresseerden in februari 2024 Input opgehaald onder inwoners, waaronder jongeren

De open participatiebijeenkomst was voor iedereen toegankelijk. We hebben zoveel mogelijk partijen uitgenodigd op het gebied van cultuur en erfgoed en het verzoek gedaan om de uitnodiging verder te verspreiden. In bijlage II is te zien wie we op die avond of op een ander moment live hebben gesproken. De koren en muziekverenigingen waren allemaal afwezig. We hebben hen daarom nog een korte vragenlijst per mail toegestuurd. Twee verenigingen hebben daar op gereageerd. Inwoners hebben we ondervraagd door middel van een ‘flitsenquête’. Zestien inwoners hebben hierop gereageerd. Jongeren zijn niet gemakkelijk te bereiken. Dit traject hebben we opgestart, maar kost meer tijd en laten we daarom de komende tijd doorlopen. We hebben de bevindingen van de Jongerenadviesraad Drenthe in februari 2024 wel in deze analyse meegenomen. De paragrafen 5.1, 5.2 en 5.3 vormen een overzicht van de feedback en ideeën die we hebben ontvangen vanuit het Meppeler culturele veld en inwoners. Als gemeente hebben we hier kennis van genomen voor het opstellen van hoofdstuk 7, de uitvoering.

5.1 Wat gaat goed binnen het culturele veld van Meppel? Onderstaande woordwolk geeft de belangrijkste termen weer die worden genoemd als het gaat om de positieve kanten van het Meppeler culturele veld. Hoe groter de term is afgebeeld, hoe vaker deze is benoemd. Het meest werd het brede aanbod in Meppel genoemd. Van een

34

groot, internationaal festival als Puppet en een regionale schouwburg tot een dekkend aanbod van binnenschoolse educatie en volop creatieve cursussen, het is in Meppel aanwezig. Ook werd Cultuurklik veel geprezen, die het aanbod van cultuureducatie binnen de scholen verzorgt. Tenslotte werd benoemd dat de schaal van de gemeente Meppel samenwerking mogelijk maakt en dat er veel bevlogen vrijwilligers zijn. Inwoners benoemen dat het culturele aanbod voor volwassenen over het algemeen redelijk tot goed is, vooral het popmuziekaanbod.

5.2 Wat kan beter en waar liggen kansen voor het culturele veld in Meppel? Hoewel er al veel goed gaat, liggen er ook nog volop kansen. Onderstaande woordwolk geeft aan welke termen het meest genoemd werden als we vroegen naar verbeterkansen. Met stip bovenaan staat de behoefte aan een ‘bruisplek’ of ontmoetingsplek, waar verschillende disciplines elkaar tegenkomen, waar ruimte is voor experiment talent zich verder kan ontwikkelen. Ook jongeren geven expliciet aan hier behoefte aan te hebben. Veelal werd de Plataan benoemd als de plek waar dit met enige aandacht mogelijk is. Daarnaast werd

specifiek benoemd dat er behoefte is aan een laagdrempelig, klein poppodium met een wat ‘ruigere’ sfeer, waar lokaal talent podiumervaring op kan doen en jonge muzikanten elkaar kunnen ontmoeten. Verder werd benoemd dat verbinding en samenwerking beter kan. Ook hiervoor zou een fysieke plek mogelijkheden bieden, evenals bijvoorbeeld gezamenlijke inspiratiebijeenkomsten voor het veld. Het Cultuurplatform zou hierin een rol kunnen spelen, maar is nu te onbekend en zou actiever kunnen, werd veel genoemd. Gezamenlijke promotie en publiciteit voor cultuur in Meppel werd meerdere malen genoemd. Tenslotte ziet men ook veel kansen voor een sterkere verbinding tussen cultuur en het sociaal domein. Denk aan de aanpak van eenzaamheid of het vergroten van kansengelijkheid.

35

Drentse jongeren geven aan dat kunst en cultuur zoveel mogelijk gratis zou moeten zijn tot 25 jaar, om alle drempels weg te halen. Het merendeel van de inwoners die hebben gereageerd op onze korte enquête benoemen dat het aanbod voor kinderen en jongeren onvoldoende is. Een aantal inwoners zien graag dat het culturele aanbod voor kinderen goedkoper of zelfs gratis wordt. Er is behoefte aan meer laagdrempelig, niet te duur aanbod. Ook wordt de wens voor een culturele ontmoetings- en bruisplek, zowel voor jongeren als voor volwassenen, meerdere keren genoemd. Men benoemt hierbij dat de Plataan deze potentie heeft, maar uitgebreid mag worden. Daarnaast noemen meerdere inwoners dat zij behoefte hebben aan (ruimte voor) zowel grootschalige als kleinschalige festivals, markten en beurzen. Een aantal inwoners benoemt specifiek dat zij het geld dat naar Ogterop gaat graag geïnvesteerd zouden zien in voorgenoemde projecten, met name gericht op de jeugd. Evenzoveel inwoners benoemen de potentie van de Meppeler musea.

5.3 Wat zijn de kansen en aandachtspunten per sector? Bij de participatiebijeenkomst met het veld zijn deelnemers ook in sectorgroepen in gesprek gegaan. Daarmee hebben we sectorspecifieke aandachtspunten kunnen ophalen. Onderstaand de analyse die daaruit voort is gekomen, aangevuld met input opgehaald via de andere kanalen. Erfgoed en musea Bij de participatiesessie met het veld waren de musea vertegenwoordigd. Andere erfgoedinstellingen, zoals Oud Meppel, waren helaas niet aanwezig. Zij waren wel uitgenodigd. Hun stem is daarom minder goed vertegenwoordigd bij de aandachtspunten in deze sector. Misschien tekenend voor de constatering dat juist een sterkere verbinding tussen het brede culturele veld, waar de musea onderdeel van uitmaken, en de erfgoedsector (zowel roerend als onroerend) kansen kan bieden. De sector constateert verder dat het ondernemerschap en de zelfredzaamheid in positieve zin is toegenomen door o.a. de coronacrisis. Er zijn nieuwe vrijwilligers gevonden die nieuwe energie meebrengen. De grootste bedreiging is echter het gebrek aan professionele krachten binnen organisaties die nu geheel op vrijwilligers draaien. Hierdoor is er te weinig of geen vernieuwing, visie of leiderschap. Binnenschoolse cultuureducatie Er gaat veel goed bij de binnenschoolse cultuureducatie.

Cultuurklik draait goed, elke school heeft een deskundige cultuurcoördinator en er is veel verscheidenheid in aanbod. De samenwerking met zowel het culturele veld als het onderwijs loopt uitstekend. Toch zijn er ook aandachtspunten. Wanneer leerlingen geïnspireerd zijn door het binnenschoolse aanbod en er ook buiten school mee verder willen, speelt kansenongelijkheid een rol. Terwijl scholen juist een springplank voor talentontwikkeling (kunnen) zijn. Ook is Blink nog niet zichtbaar genoeg voor zowel inwoners als bijvoorbeeld het onderwijs en is de bekendheid van Kindsupport en andere gemeentelijke regelingen nog niet overal aanwezig. Niet alle disciplines zijn op dit moment beschikbaar in Meppel. 36

De sector ziet kansen in verbindingen met verenigingen. Die zouden bijvoorbeeld proeflessen op school kunnen geven en enthousiaste leerlingen meteen doorsluizen naar de vereniging. Ook liggen er kansen bij vakdocenten muziek in het onderwijs en ook in de buitenschoolse opvang (BSO): ook in de BSO kunnen kinderen culturele talenten ontdekken en ontwikkelen. Tenslotte ziet de sector kansen om cultuur in te zetten als middel om te leren over duurzaamheid, passend bij de ambitie van Meppel om in 2040 CO2-neutraal te zijn. Buitenschoolse cultuureducatie/Cultuurparticipatie/amateurkunst Positief wordt benoemd dat Blink in het gat van Scala is gesprongen, waardoor het aanbod grotendeels in stand is gebleven. Blink heeft nog wel uitdagingen als het gaat om zichtbaarheid. Een bundeling van al het culturele aanbod in de gemeente Meppel zou mooi zijn. Er zijn verschillende websites die hier wel iets in doen, maar ook hier ontbreekt het aan algemene bekendheid en zij geven niet het volledig overzicht. Jongeren hebben ook behoefte aan een bundeling van het culturele aanbod (in brede zin). Zij geven de voorkeur aan online en zien promotie via bijvoorbeeld vloggers als een kans. Ook positief zijn de vele andere initiatieven op het gebied van cultuureducatie, zoals circus Okidoki, de Vegafabriek, Muziekcooperatie, Punch&Judy, hiphop, het Ontdektpunt, etc.

Het grootste knelpunt, dat met stip op 1 staat, is huisvesting. De Plataan wordt als de beste locatie beschouwd voor buitenschoolse cultuureducatie en er zijn veel ideeën over de manier waarop disciplines in dat gebouw samen zouden kunnen komen. Maar ook over verbindingen met andere groepen, zoals groepen vanuit het sociaal domein. Een aandachtspunt dat wordt benoemd is de verbinding tussen het binnenschoolse en buitenschoolse aanbod, zoals bij de sector Binnenschoolse Educatie ook al werd benoemd. Andere kansen die benoemd worden is aandacht voor talentontwikkeling op alle terreinen. Niet alleen van binnenschoolse naar buitenschoolse educatie, maar ook in het bieden van kansen voor jonge talenten. Denk aan het laten spelen van bandjes op de Donderdag Meppeldagen, maar ook op evenementen van de gemeente. Laat jongerenwerkers jonge talenten in contact brengen met iets oudere talenten als een soort buddysysteem. Bij alle ideeën wel de kanttekening: als we iets gaan opzetten, geef het dan een meerjarig toekomstperspectief. Geen projecten voor 1 jaar. Er is een grote behoefte aan een meerjarenperspectief voor de Plataan, waarin deze kan worden uitgebouwd tot een vruchtbare, creatieve bruisplek. Muziek en podiumkunsten Als positief binnen de sector muziek wordt het Meppeler Muzieksfestival genoemd. Jong en oud draagt bij in de wisselende programmering voor een gevarieerd publiek.

Ook het Waarborgfonds wordt als een positieve invloed benoemd. De meesten weten de weg goed te vinden binnen het muzikale veld van de gemeente Meppel. Uitdagingen zijn het binnenhalen van subsidies en het rondkrijgen van budgetten. De culturele evenementensubsidies zijn te laag. Een visie voor de langere termijn, een stip op de horizon, wordt gemist. Commitment ontbreekt. Jongeren bereiken is ook een knelpunt. Creatieve bruisplekken zijn daarbij een kans. Dit zijn plekken waar ruimte is om te experimenteren en elkaar te vinden. Daarnaast werd specifiek benoemd dat er behoefte is aan een laagdrempelig, klein poppodium met een wat ‘ruigere’ sfeer, waar lokaal talent podiumervaring op kan doen en jonge muzikanten elkaar kunnen ontmoeten. Ook dat is een bruisplek. 37

Samenwerking binnen het culturele veld, maar ook met bijvoorbeeld jongerenwerkers, biedt kansen. Deze samenwerking kan gefaciliteerd worden. Daarnaast hoopt de sector op investeringen voor een langere termijn. Daardoor wordt het duurzaam. Het Cultureel Platform richt zich niet of nauwelijks op jongeren, dit zou beter kunnen. Verjonging en vernieuwing zou mooi zijn Sterk in de sector podiumkunsten zijn de vele vrijwilligers, die zich veelal als professional inzetten. De impact van podiumkunsten is groot: sociaal, maatschappelijk en economisch. In Meppel zijn bijzondere plekken, wordt verder genoemd. En de bruisende popcultuur in Meppel is iets waar we als gemeente heel trots op mogen zijn. Een risico bestaat in de vorm van de vrijwilligers, juist omdat die zo waardevol zijn. Betaalde krachten zijn namelijk ook nodig, zakelijke leiding. Verder ziet men veel evenementen in Meppel, maar weinig cultuur. Hier liggen meteen ook kansen. Ook vanuit de podiumkunsten is een roep om een meerjarenperspectief met bijbehorende bestendigheid. Kansen liggen verder in het binnenhalen van landelijk en provinciaal geld, dat gematcht wordt door de gemeente. Tenslotte ziet men kansen in het ondersteunen van vrijwilligersorganisaties door de grote, professionele instellingen in Meppel. Zo ondersteunen de professionals de vrijwilligers.

Overig cultuuraanbod De overige culturele partijen constateren dat er veel enthousiasme is binnen de culturele sector. Hierdoor kon Blink bijvoorbeeld snel ontstaan en konden leerlingen hun lessen blijven volgen. Jongeren willen graag zelf creëren, ook bij hen zit energie. Belangrijk is om te blijven uitdragen dat cultuur voor iedereen is en voor alle kinderen en jongeren bereikbaar moet zijn. Bij het huidige cultuurbeleid van de gemeente is niet geheel duidelijk welke keuzes de gemeente heeft gemaakt. Vanuit welke visie krijgt de ene instelling wel subsidie en de andere niet? Samenwerking en verbinding tussen de verschillende partijen in de Plataan kan beter, dit is zowel een uitdaging als een kans. De Plataan zou ook meer uitstraling als cultuurhuis moeten hebben: een uitnodigende plek. Kansen liggen ook bij de 1218-jarigen. Zij moeten zelf betrokken worden bij het zoeken naar mogelijkheden en het in kaart brengen van hun behoeftes. Met dit traject zijn we als gemeente al voorzichtig begonnen. Tenslotte wordt benoemd dat we ons bewuster moeten worden van wat er in Meppel allemaal is. Dit is een groot goed! Men hoopt op een gemeente die cultuur echt draagt en cultuur als cultuur waardeert.

38

6. Visie en uitgangspunten: de koers In Meppel gebeurt veel op het gebied van kunst en cultuur. De gemeente Meppel steunt een deel daarvan financieel. Ook op andere manieren ondersteunt de gemeente het culturele veld, bijvoorbeeld door verbindingen te leggen of als kartrekker te fungeren. Het is niet mogelijk om elk cultureel initiatief binnen de gemeente actief te ondersteunen, met geld of anderszins. Daarom hebben we een visie met 4 uitgangspunten geformuleerd. Deze is in oktober 2023 door de gemeenteraad vastgesteld. De uitgangspunten verwoorden waar de prioriteiten van de gemeente Meppel liggen.

6.1 Visie en missie Onze visie is dat deelname aan kunst en cultuur essentieel is voor de gezondheid, het geluk en het welzijn van de inwoners van Meppel en dat die hen stimuleert om actief aan de samenleving deel te nemen Onze gemeentelijke missie is om cultuurdeelname vanzelfsprekend en binnen handbereik van al onze inwoners te maken. Kortom, cultuur is overal en van iedereen.

6.2 Uitgangspunten De visie en missie hebben we vertaald naar 4 beleidsuitgangspunten: 1. 2. 3. 4.

Cultuur is onmisbaar voor opgroeiende kinderen en jongeren Cultuuraanbod is laagdrempelig en voor iedereen beschikbaar Cultuur is een middel om doelen uit het sociaal domein te ondersteunen Cultuur is onderdeel van de Meppeler ambitie ‘CO2-neutraal in 2040’

Bij elke van deze uitgangspunten hebben we doelen geformuleerd, die aangeven wat we willen gaan doen (en niet doen). De uitgangspunten helpen om richting te geven bij de uitvoering van het beleid. Hieronder volgt een uitwerking van elk van de uitgangspunten. Deze uitwerking komt overeen met de vastgestelde cultuurvisie (oktober 2023), met enkele kleine aanvullingen.

6.2.1 Uitgangspunt 1: cultuur is onmisbaar voor opgroeiende kinderen en jongeren Doelen: • Ieder Meppeler kind krijg in het primair en voortgezet een rijk en kwalitatief sterk aanbod van cultuureducatie aangeboden. • Naschools is voor kinderen en jongeren een laagdrempelig cultuuraanbod beschikbaar dat waar mogelijk aansluit op de binnenschoolse cultuureducatie. • We zetten cultuur in voor het terugdringen van taalachterstanden en digitale basisvaardigheden bij kinderen en jongeren. • We werken samen met het onderwijs en de bibliotheek om de leesvaardigheid en het leesplezier van kinderen en jongeren te vergroten.

39

Toelichting: Voor kunst- en cultuurdeelname geldt het principe: jong geleerd is oud gedaan. Om de kansengelijkheid van onze jonge inwoners te bewaken is het daarom belangrijk om hen vanuit school rijke kunst- en cultuurervaringen mee te geven. We zetten daarom in op een doorgaande leerlijn van primair naar voortgezet onderwijs. Ook stimuleren we kinderen en jongeren om na school ook bezig te zijn met kunst en cultuur. Een zinvolle vrijetijdsbesteding draagt bij aan de ontwikkeling van jeugdigen en is een bewezen beschermende factor tegen jeugdhulpgebruik. Ook kan kunst- en cultuurdeelname leiden tot betere schoolprestaties. En natuurlijk hechten we waarde aan talentontwikkeling bij kinderen en jongeren. Bij de binnenschoolse cultuureducatie bereiken we alle Meppeler kinderen. Bij buitenschoolse cultuureducatie is dit niet het geval. Daarom leggen en behouden we op dat onderdeel een nauwe verbinding met initiatieven op het gebied van kansengelijkheid en daarbij aangesloten partners. Kinderen die veel lezen hebben een betere taalvaardigheid. Dit geldt niet alleen voor kinderen met Nederlands als moedertaal, maar ook voor anderstalige kinderen. Taalachterstanden en laaggeletterdheid zijn maatschappelijke problemen. We willen dus graag dat kinderen zowel binnen als buiten school lezen. Hierin werken we samen met het onderwijs en met de bibliotheek.

Dit geldt ook voor digitale vaardigheden, die steeds essentiëler zijn in de 21e eeuw.

6.2.2 Uitgangspunt 2: cultuuraanbod is laagdrempelig en voor iedereen beschikbaar Doelen: • We stimuleren actieve cultuur- en amateurkunstdeelname. • We stimuleren een laagdrempelig cultuur- en amateurkunstaanbod dat voor iedereen beschikbaar is. • We streven naar en bewaken kansengelijkheid in het cultuur- en amateurkunstaanbod. • We ondersteunen en stimuleren cultureel initiatief van inwoners. Toelichting: We willen dat onze inwoners zich een leven lang blijven ontwikkelen, een hoog welbevinden hebben en rijke ervaringen opdoen. Het beoefenen van kunst en cultuur is hier bij uitstek het middel voor. Voor een levendige gemeente en betrokken samenleving speelt amateurkunst eveneens een belangrijke rol. Het beoefenen van creatieve en kunstzinnige activiteiten biedt inwoners en bezoekers aan de stad plezier, ontspanning en ontmoeting. We zijn ons ervan bewust dat niet alle inwoners gelijke mogelijkheden hebben. Dit geldt niet alleen voor kinderen, maar ook voor volwassenen en ouderen. We hebben hier oog en aandacht voor. Dit vraagt om een zorgvuldige afweging in onze uitvoeringsplannen. We ondersteunen en stimuleren waar mogelijk initiatieven vanuit onze inwoners. Waar zij zich voor willen inzetten heeft waarde en draagvlak. Op die manier garanderen wij dat vraag een aanbod op elkaar zijn afgestemd.

Wij vertrouwen erop dat onze inwoners initiatiefrijk zijn en weten waar zij behoefte aan hebben. Dit betekent dat wij niet per definitie elk jaar dezelfde partijen en initiatieven ondersteunen, maar flexibel zijn en meebewegen met onze inwoners. We houden hier ook rekening mee met onze subsidieregelingen. 40

6.2.3 Uitgangspunt 3: cultuur is een middel om doelen uit het sociaal domein te ondersteunen Doelen: • We zetten cultuur in als middel om de gezondheid van onze inwoners te vergroten. • We zetten cultuur in als middel om de kansengelijkheid van onze inwoners te vergroten. • We zetten cultuur in om eenzaamheid te verminderen. • We zetten cultuur in om inclusie en integratie te bevorderen. • We zoeken voortdurend de verbinding tussen cultuur en andere beleidsterreinen. Toelichting: Zoals beschreven in hoofdstuk 2 blijkt dat het actief of passief bezig zijn met kunst de gezondheid en het algehele welbevinden bevordert. Als gemeente vinden we daarnaast het handhaven en verbeteren van de sociale structuur in de dorpen en de wijken belangrijk. Cultuur kan hierbij een effectief bindmiddel kan zijn. Denk aan het organiseren van een festival: al tijdens de voorbereiding werken tientallen tot honderden inwoners maandenlang samen om de organisatie rond te krijgen. Tijdens het festival zelf ontmoeten honderden of duizenden mensen elkaar op een positieve en laagdrempelige manier. Kunst kan ook fungeren als universele taal. Denk aan de nieuwkomer die nog geen Nederlands spreekt, maar wel muzikaal is en verbinding vindt via samen muziek maken. We benutten cultuur om inwoners mee te laten doen en zetten creativiteit in bij complexe maatschappelijke transities.

We willen de waarde van cultuur met name inzetten bij thema’s als mentale gezondheid, eenzaamheid en inclusie. Bij de aanpak van kansenongelijkheid heeft cultuurdeelname de aandacht. Daarnaast staan we voortdurend in verbinding met andere beleidsterreinen om win-winsituaties te signaleren. De kracht van cultuur is groot en door slimme verbinding te leggen kunnen we hiermee veel winst behalen.

6.2.4 Uitgangspunt 4: cultuur is onderdeel van de Meppeler ambitie ‘CO2 neutraal in 2040’ Doelen: • We blijven in gesprek met de culturele sector over hoe zij (verder) kunnen verduurzamen. • We ondersteunen en stimuleren de culturele sector in verduurzaming. • Producties, programmering en werken die aandacht besteden aan de klimaatcrisis zijn welkom in Meppel. Toelichting: Bij cultuur zelf is duurzaamheid vaak geen grote factor. Bij de randvoorwaarden kan dit wel spelen. Denk aan de gebouwen waarin de schouwburg, bibliotheek en musea zijn gevestigd of de locatie waar cursussen plaatsvinden. Vaak gaat het om gemeentelijke gebouw waarin culturele instellingen of docenten huurder zijn. De opgave ligt daarmee hoofdzakelijk bij de gemeente zelf, in samenspraak met de culturele sector. Kunst kan werken als een waardevolle spiegel van de samenleving in al haar facetten. Producties, programmering en werken die aandacht besteden aan de klimaatcrisis zijn daarom welkom in de gemeente Meppel. 41

7. Uitvoering De middelen voor cultuur zijn beperkt en er is de komende jaren geen ruimte in de gemeentelijke begroting voor een eventuele uitzetting van het budget. Dit betekent dat we keuzes moeten maken. Bij het maken van die keuzes krijgen initiatieven die sterk bijdragen aan een of meerdere van onze uitgangspunten prioriteit. Dit betekent niet dat we andere initiatieven niet goed of belangrijk vinden. Het betekent dat we de middelen en inzet vanuit de gemeente zo effectief en efficiënt mogelijk proberen in te zetten binnen de gestelde kaders. Hoe we dat gaan doen wordt in de vorm van actielijnen beschreven in dit hoofdstuk. Een apart uitvoeringsprogramma bij deze nota is daarom niet meer nodig. Buiten de actielijnen hebben we het voornemen om een aantal keer per jaar inspiratiesessies met het culturele veld te organiseren: gelegenheden om elkaar te ontmoeten, in gesprek te gaan en voor de gemeente om te luisteren.

7.1 Actielijn 1: Actieve cultuurdeelname Actieve cultuurdeelname, ook wel cultuureducatie en cultuurparticipatie genoemd, gaat om het actief beoefenen van kunst en cultuur. Denk aan het zelf bespelen van een instrument, zelf ontwerpen, zelf schilderen, zelf dansen, etc.

7.1.1 Binnenschools aanbod Onze prioriteit ligt bij de cultuureducatie binnen de scholen. Een van onze doelen is tenslotte dat ‘ieder Meppeler kind in het primair en voortgezet een rijk en kwalitatief sterk aanbod van cultuureducatie aangeboden krijgt’. Binnenschoolse cultuureducatie draagt ook sterk bij aan de uitgangspunten die we hebben rond kansengelijkheid, omdat we daarmee alle kinderen bereiken. We zetten in op een doorgaande leerlijn van primair naar voortgezet onderwijs. Concreet doen we het volgende: • • •

•

We subsidiëren CultuurKlik voor het binnenschoolse cultuureducatieaanbod. Het huidige subsidieniveau blijft in stand6. Belangrijke voorwaarde is de nauwe betrokkenheid van het onderwijs als opdrachtgever (via de stuurgroep). Naast CultuurKlik zelf heeft het onderwijs ook de taak om jaarlijks te evalueren of het aanbod van CultuurKlik nog aansluit bij hun behoeftes en bij te sturen indien nodig. Komen vraag en aanbod te ver uit elkaar te liggen, dan is dit aanleiding om de subsidierelatie te heroverwegen. We hebben jaarlijks aandacht voor de doorgaande leerlijn tussen primair en voortgezet onderwijs.

7.1.2 Buitenschools aanbod Binnenschoolse cultuureducatie is vaak een eerste kennismaking voor kinderen. Wanneer kinderen en jongeren zich verder willen ontwikkelen binnen een bepaalde discipline of behoefte hebben aan een bredere kennismaking, zijn zij aangewezen op buitenschoolse cultuureducatie/participatie. Deze biedt ruimte voor talentontwikkeling bij jonge talenten, maar ook aan het simpelweg benutten van de voordelen die cultuurparticipatie heeft voor alle

6 Uiteraard wel met een jaarlijkse indexering zoals die jaarlijks voor alle subsidies wordt vastgesteld.

42

kinderen, ongeacht hun vaardigheden en talenten. Als gemeente vinden we het belangrijk dat er ook een doorgaande leerlijn mogelijk is van binnenschoolse naar buitenschoolse cultuureducatie. Hiervoor gelden twee voorwaarden die we als gemeente stimuleren: de aanwezigheid van een breed en kwalitatief goed aanbod van buitenschoolse cultuureducatie én de beschikbaarheid hiervan voor alle Meppeler kinderen en jongeren. Onderzoek toont aan dat naschoolse cultuureducatie buiten het onderwijs niet zonder subsidie uitgevoerd kan worden zonder dat de toegankelijkheid (betaalbaarheid) in het geding komt. Concreet doen we het volgende: • •

•

•

•

•

•

We stimuleren cultuurdocenten en andere cultuuraanbieders om een aanbod in de gemeente Meppel te realiseren. We onderzoeken de huidige financiële en beheerconstructies rond de Plataan (inclusief de Triangel) op efficiëntie en effectiviteit en werken een nieuw model uit dat aansluit bij de visie/constructie beschreven in de vier punten hieronder. Bij dit nieuwe model nemen we de Wet Markt en Overheid in acht. We streven naar een uiterlijke ingangsdatum van 1 januari 2026 van de nieuwe situatie. We stellen een brede selectie aan ruimtes in de Plataan tegen een symbolisch bedrag beschikbaar aan docenten met een passend kunst- of cultuuraanbod, met als voorwaarde dat deze besparing in huisvestingskosten vertaald wordt naar een aanzienlijk lager tarief voor deelnemers. De werkelijke huurkosten worden op de achtergrond gedragen vanuit het bestaande cultuurbudget. De ter beschikking gestelde ruimtes in de Plataan worden zo efficiënt en effectief mogelijk ingezet voor het bieden van cultuuraanbod: we streven naar een maximale bezetting en benutting van de ruimtes en een zo groot en divers mogelijk cultuuraanbod. Wanneer de vraag naar ruimte in de Plataan groter is dan het aanbod aan beschikbare ruimtes, krijgt aanbod voor kinderen en jongeren volgens de kaders van de visie voorrang op aanbod voor volwassenen en streven we naar diversiteit in aanbod.

We ontwikkelen met grote zorgvuldigheid een afwegingsmodel in samenwerking met het culturele veld. Na 1 jaar evalueren we deze constructie en besluiten of we deze willen bijsturen en op welke wijze.7 De gemeente vindt het belangrijk dat De Plataan ook beschikbaar blijft en ingezet wordt voor educatie, omdat cultuur en educatie elkaar versterken. Het educatieve gebruik kan variëren van inburgeringscursussen tot klassen met jongeren die uitgevallen zijn in het onderwijs en welke vragen er maar verder komen. En natuurlijk de basisschool, de kinderopvang en de (educatieve activiteiten van) de bibliotheek die al in het gebouw zitten. We onderzoeken de mogelijkheden van financiële ondersteuning voor alle jeugdigen die muzieklessen volgen, ongeacht waar ze dat doen, en werken hiervoor een nieuwe regeling of een nieuw model uit. We gebruiken hiervoor de bestaande middelen voor de muzieklessen voor jeugdleden van muziekverenigingen en -korpsen. Die regeling wordt op de nieuwe situatie aangepast.

7 We zijn ons ervan bewust dat dit lastige situaties met eventuele tegenstrijdige belangen kan opleveren. We zien

echter veel voordelen van deze constructie voor de toegankelijkheid en diversiteit van aanbod en willen deze uitdaging daarom graag aangaan in samenwerking met het culturele veld.

43

•

•

•

Voor minima bieden we via Kindsupport8 financiële ondersteuning wanneer het zelf bekostigen van de cultuuractiviteit niet mogelijk is. We blijven inzetten op het bekend maken van deze regelingen. We stimuleren het realiseren van één gezamenlijk overzicht van alle kunst- en cultuuraanbod in de gemeente Meppel voor inwoners. Via een website, folder of ander communicatiemateriaal. We streven naar de inzet van een cultuurcoach vanuit de Brede regeling combinatiefuncties (onderdeel van GALA), waar ook de sportcoaches onder vallen.

Waar we naar streven is een zo optimaal gebruik van de Plataan en het creëren van een creatieve broedplaats ter plaatse. We willen bij wijze van spreken dat er van 9 uur ’s ochtends tot 9 uur ’s avonds non-stop gebruik wordt gemaakt van zoveel mogelijk ruimtes in het gebouw. We hopen op kruisbestuiving tussen disciplines en een bruisende, culturele plek. Ook bij actielijnen 3 en 4 speelt de Plataan een rol. We zijn ons ervan bewust dat de Plataan niet voor alle inwoners van onze gemeente even centraal is. We zien echter grotere voordelen in het (deels) centreren van het aanbod dan in het verspreiden van het aanbod over de wijken. Juist bij kunst en cultuur is ontmoeting en kruisbestuiving belangrijk. Door te centraliseren stimuleren we dat. Dit betekent echter niet dat cultuuraanbod in de wijken niet waardevol of welkom is. Dit is het zeker. In hoofdstuk 2 is benoemd dat uit onderzoek blijkt dat de optiewaarde van cultuur hoger is wanneer het aanbod toegankelijk en betaalbaar is. Dit is wat we in de Plataan willen realiseren. Verder willen we graag ruimte bieden voor vernieuwing en verjonging. Bij cultuureducatie en participatie is huisvesting vaak logistiek en financieel een groot struikelblok. We willen echter geen voorkeur uitspreken voor één aanbieder of een selectie van aanbieders, maar iedereen met een mooi cultuuraanbod de ruimte geven.

Door voor zeer lage kosten huisvesting te bieden aan iedereen met een initiatief op het gebied van cultuureducatie, hopen we een divers en vernieuwend aanbod voor onze inwoners te realiseren. Tenslotte is het belangrijk om te benoemen dat het vernieuwbouwd Ogterop vanuit de verbredingsopgave ook een bredere rol gaat spelen in het culturele veld van Meppel. Parallel aan de ontwikkeling van Ogterop ontwikkelen we daarom lange-termijn toekomstperspectief voor de Plataan, zodat beide accommodaties na de verbouwing complementair worden aan elkaar en beide een belangrijke rol kunnen innemen in het culturele veld van Meppel. Tot die tijd zien we de Plataan als het centrum voor cultuur en educatie in Meppel.

7.1.3 Aanbod voor volwassenen Voor een levendige gemeente en betrokken samenleving speelt actieve cultuurdeelname niet alleen onder kinderen, maar ook onder volwassenen een belangrijke rol. We noemen dit ook wel amateurkunst. Dit kan in de vorm van cultuureducatie (lessen, cursussen, workshops), maar ook in de vorm van lidmaatschap van een cultuurvereniging. Denk aan een koor, korps of orkest. Bij dit onderwerp zitten raakvlakken met 7.1.2 en met de tweede actielijn, jonge makers en talent, die meer op jongeren en jongvolwassenen is gericht. Gezien de uitgangspunten van deze nota ligt de nadruk minder op amateurkunst voor volwassenen. We

8 Kindsupport is een verzamelportaal van o.a. Stichting Leergeld en het Jeugdfonds Sport en Cultuur.

44

hebben bij dit aanbod vooral aandacht voor laagdrempeligheid en bereikbaarheid. We gaan de volgende dingen doen: •

•

•

•

We herzien de huidige nadere regels voor amateurkunst zonder het subsidieplafond te wijzigen. We streven daarbij naar gelijkheid tussen muziek-, toneel-, schilder-, dansen andere cultuurverenigingen en koren en orkesten. Voor zover mogelijk houden we rekening met verschillen in kosten van verschillende types verenigingen. We onderzoeken samen met de afdeling evenementen of een herziening van de subsidieregeling voor evenementen noodzakelijk is en/of er een noodzaak is om kaders te creëren. De overlap tussen cultuur en evenementen is vaak groot. Een goede afstemming is noodzakelijk om willekeur te voorkomen. Bij subsidies voor evenementen toetsen we vanuit cultuur voortaan inhoudelijk aan de uitgangspunten van deze nota. Voor minima met een inkomen tot 110% van het sociaal minimum bieden we via het Fonds Deelname Maatschappelijke Activiteiten (FDMA) financiële ondersteuning wanneer het zelf bekostigen van de cultuuractiviteit niet mogelijk is. We onderzoeken samen met andere beleidsterreinen of er mogelijkheden zijn voor het opzetten van een volwassenenregeling voor culturele en sportieve activiteiten met een breder bereik dan het FDMA. Waarbij rekening wordt gehouden met de armoedeval. Bij voorkeur vervangt een dergelijke nieuwe regeling het FDMA, om een wildgroei aan regelingen te voorkomen.

7.2 Actielijn 2: Jonge makers en talent De culturele sector heeft baat bij ontwikkeling en vernieuwing. Zoals bij 7.1.2 al genoemd willen we kinderen en jongeren ruimte bieden om zich verder te ontwikkelen in een discipline als zij dit willen. Buitenschoolse cultuureducatie is hier meestal de eerste stap in, maar op den duur veranderen de behoeftes. Jongeren vormen bijvoorbeeld bandjes of hebben ruimte nodig om te experimenteren met kunstvormen. Het tonen van dit jonge talent aan een breder publiek is bovendien waardevol als een vorm van passieve cultuurdeelname. 7.1.1 Repetitieruimtes en podia bieden Graag willen we jong talent en jonge makers ruimte bieden om hun vaardigheden verder te ontwikkelen. Vaak zal dit in samenwerking met andere organisaties of instellingen gebeuren. De gemeente kan dit gesprek initiëren, maar het initiatief blijft altijd bij de organisaties van de betreffende evenementen. We gaan de volgende dingen doen: •

•

Ook voor jonge makers bieden we in de Plataan ruimte. Er is bijvoorbeeld een repetitieruimte en zelfs (opname)studioruimte geschikt voor bands. We onderzoeken in hoeverre we deze, als onderdeel van de voorgestelde nieuwe constructie zoals beschreven bij 7.1.2, zo efficiënt en effectief mogelijk kunnen inzetten voor gebruik door jonge muzikanten tegen een symbolisch tarief. We zetten samen met de collega van evenementen in op het creëren van meer mogelijkheden voor het opdoen van podiumervaring voor jongeren. Denk aan optredens tijdens gemeentelijke evenementen, de Donderdag Meppeldagen of het Grachtenfestival.

45

•

•

We creëren daarnaast in samenwerking met de stad mogelijkheden voor tijdelijke expositieplekken. Denk aan de Plataan, bibliotheek, het Stadhuis, Ogterop en andere plekken. We zien deze plekken als belangrijke podia voor jong talent. We starten met een inventarisatie van behoeften en mogelijkheden om op basis hiervan te bepalen welke vervolgacties nodig zijn. We blijven regionaal samenwerken rond Makershuis Vaktor en sluiten aan op de ontwikkelingen in Drenthe, zoals Het Nieuw Goed. We zien op de lange termijn voordelen van deze initiatieven om jong talent in de regio te houden.

7.3 Actielijn 3: Passieve cultuurdeelname Passieve cultuurdeelname gaat om het beleven van kunst en cultuur zonder hier zelf aan deel te nemen. Denk aan het bijwonen van een concert of voorstelling, het bezoeken van een museum, het lezen van een boek of het kijken van een film. Een levendig cultuuraanbod is van belang voor Meppel als aantrekkelijke gemeente voor inwoners en bezoekers. Dit doen we enerzijds door het stimuleren en ondersteunen van culturele activiteiten en initiatieven en anderzijds via toekomstbestendige en toegankelijke culturele voorzieningen.

7.3.1 Schouwburg Ogterop Zoals eerder in deze nota benoemd heeft de besluitvorming over theater(gebouw) Ogterop los van het cultuurbeleid plaatsgevonden. Als we kijken naar de uitgangspunten van deze nota, dan draagt Ogterop met name bij aan uitgangspunten 1 (opgroeiende kinderen en jongeren) door de samenwerking met CultuurKlik voor schoolvoorstellingen, door de samenwerking met verschillende scholen als locatie voor evenementen, en de programmering van jeugdvoorstellingen. Een breder aanbod van jeugdvoorstellingen zou deze verbinding verder versterken, wat nu door knelpunten in het huidige gebouw beperkt wordt. Er kan maximaal één voorstelling per dag spelen en dat beperkt het aantal speelmomenten voor het gehele programma-aanbod. Er is ook samenwerking met onder andere de Arme Kant van Meppel om ook inwoners met een kleinere portemonnee welkom te kunnen heten. De vernieuwbouw van Ogterop maakt het mogelijk om meer voorstellingen tegelijkertijd te programmeren en biedt ook meer ruimte voor zakelijke en maatschappelijke huurders en een breder scala aan evenementen. Multifunctioneel ruimtegebruik voor andere cultuuruitingen zal hierdoor beter mogelijk worden. Denk aan het opvoeren van de eindvoorstelling van een danscursus of een gezamenlijke (orkest)uitvoering vanuit muziekles.

Te zijner tijd bekijken we de ontwikkeling van het vernieuwbouwde Ogterop daarom parallel aan de Plataan, zodat de gebouwen elkaar optimaal aanvullen. Voor popcultuur biedt een vernieuwbouwd Ogterop ook mogelijkheden. Het theater zal locatie voor popconcerten kunnen zijn. Volgens onderzoek is dit het meest bezochte genre binnen de Nederlandse theaters, wat dus veel mogelijkheden biedt. Ogterop zal echter niet de enige locatie voor popmuziek zijn. Voor meer laagdrempelige en expressieve concerten zullen vertegenwoordigers van de popcultuur ook andere aanwezige plekken opzoeken in onze gemeente. Ogterop, Muziekcoöperatie en Vegafabriek stemmen zoals nu al gebeurt hun activiteiten op elkaar af en maken gezamenlijk promotie.