Cultuurnota Gemeente Meppel 2024 en verder ‘Jong geleerd, oud gedaan’

46

7.3.2 Puppet International Puppet International is een festival van hoge artistieke kwaliteit dat de ontwikkelingen toont van het poppen- en objecttheater op nationaal en internationaal vlak. Het festival ambieert ook een springplank te zijn voor jong talent. Puppet draagt bij aan een gevarieerd cultureel aanbod in de gemeente en heeft vanwege de aard en de locatie van de voorstellingen (in Ogterop, in scholen en in de openbare ruimte) een breed publieksbereik. De activiteiten op scholen hebben een belangrijke educatieve waarde. Met specifieke acties is de organisatie actief in het betrekken van bezoekers uit arme delen van Meppel. De inzet van vele vrijwilligers tijdens het festival zorgt tevens voor een groot draagvlak en verankering van het festival in Meppel. • • •

We blijven het festival financieel ondersteunen op het huidige subsidieniveau; Voor aanvullende activiteiten zoals de Winterroute moet Puppet een beroep doen op incidentele middelen zowel binnen als buiten de gemeente; We volgen de besluitvorming over de financiering van Puppet International vanuit de provincie en het Fonds Podiumkunsten.

7.3.3 Bibliotheek en leesbevordering De bibliotheek heeft een kwaliteitsslag gemaakt en werkt sinds 2024 met een activiteitencatalogus. Dit maakt het makkelijker om met de bibliotheek in gesprek te gaan en blijven over het serviceniveau voor Meppel. Zeker in het kader van de aankomende zorgplicht van gemeenten is dit een dynamisch proces. •

•

• •

We ondersteunen de Bibliotheek Meppel in de wettelijke kerntaken om kennis en informatie beschikbaar te stellen, mogelijkheden te bieden voor ontwikkeling en educatie, stimuleren om te lezen, ontmoeten en debatten te organiseren en mensen te laten kennismaken met kunst en cultuur. We werken samen met de bibliotheek op een veelheid aan onderwerpen en beleidsterreinen, zoals laaggeletterdheid en onderwijs, en maken hierbij gebruik van de expertise van de bibliotheekmedewerkers. We heroverwegen de manier waarop we het onderwijs ondersteunen bij leesbevordering. We werken samen met kinderopvangorganisaties om voorlezen aan peuters te stimuleren.

Op dit moment stimuleren we het lezen onder schoolkinderen via het programma De Bibliotheek op School. Dit is een kostbaar programma ten behoeve van leesbevordering op de basisscholen. De scholen zorgen voor een kleine cofinanciering. Het is echter de vraag of wij als gemeente voor het onderwijs moeten bepalen op welke manier zij het lezen moeten bevorderen. Daarom overwegen wij om het onderwijs zelf de regie te geven over de beschikbare gemeentelijke middelen, met als voorwaarde dat zij dit uiteraard inzetten voor leesbevordering. We wachten hiervoor eerst landelijke ontwikkelingen rond het Masterplan basisvaardigheden af. De gemeente stelt ook een bedrag beschikbaar ten behoeve van leesbevordering in de kinderopvang. Dit programma wordt vanuit de middelen voor peuteropvang bekostigd en niet vanuit de middelen voor cultuur. Deze taak is in 2024 nog belegd bij de bibliotheek. Vanaf 47

2025 geven wij de kinderopvangorganisaties zelf de regie over deze middelen. De aanleiding hiervoor is een prijsstijging die niet binnen de gemeentelijke begroting past. Voor de doorontwikkeling en kwaliteitsverbetering van de bibliotheekvestiging in Meppel en het servicepunt in Meppel heeft de gemeente Meppel in 2024 en 2025 een specifieke uitkering aangevraagd en toegekend gekregen. Dit is een incidentele subsidie.

7.3.4 Musea We ondersteunen musea om op een aantrekkelijke wijze verhalen te vertellen aan inwoners en bezoekers en erfgoed te ontsluiten. Zowel het Drukkerijmuseum Meppel als het Stedelijk Museum Meppel zijn momenteel in beweging. Helder is dat het voor beide organisaties ingewikkeld is om in een monumentaal pand en met een minimale (betaalde) staf een museum draaiende te houden zonder voldoende financiële middelen. Het Stedelijk Museum heeft de wens om te verhuizen naar pakhuis de Hes. Het college steunt de wens voor nieuwe huisvesting. Een hogere financiële bijdrage vanuit de gemeente past echter niet binnen het cultuurbudget. Dit betekent dat er middelen uit andere bronnen gevonden moeten worden indien de exploitatiekosten in het nieuwe pand hoger zijn. Het Drukkerijmuseum staat voor de grote uitdaging om te vernieuwen en een duurzame exploitatie op te zetten. Dit bleek een grotere opgave dan het museum in de huidige situatie kon bolwerken. Het museum verklaarde zich halverwege 2023 definitief gesloten, maar is inmiddels toch weer open in afwachting van de uitkomsten van het onderzoek dat door het Drukkerijmuseum op kosten van de gemeente en provincie bij een extern bureau is belegd. De opdracht voor het bureau is om een plan voor vernieuwing en duurzame exploitatie te maken om zo toekomstbestendig te worden.

De (voorlopige) resultaten van dit onderzoek, bestaande uit drie scenario’s, zijn als losse bijlage bij deze nota te vinden. • • • • • • • •

We zetten in 2024 de gesprekken voort die al lopen rond de toekomst van de beide musea. We stimuleren en faciliteren samenwerking tussen verschillende partijen en met de stad. We gaan uit van het bestaande subsidieniveau. We zijn kritisch op de exploitatiemogelijkheden, het ondernemerschap en financieringsmogelijkheden van de verschillende scenario’s en plannen. We toetsen (nieuwe) plannen van de musea aan de uitgangspunten van deze nota. We hebben aandacht voor duurzaamheid bij de huisvesting van musea. We stimuleren vernieuwing, verduurzaming en verjonging op alle vlakken binnen de museumsector. We streven ernaar uiterlijk in Q4 van 2024 een concreet voorstel te hebben voor de toekomst van de musea.

48

7.3.5 Popmuziek De popscene in Meppel wordt steeds zichtbaarder. Dit is een positieve ontwikkeling die we als gemeente aanmoedigen. Uit gesprekken met het veld is echter ook gebleken dat er met name behoefte is aan een plek waar men kan jammen, experimenteren en laagdrempelig podiumervaring kan opdoen. Dit past ook bij een gemeente met de omvang van Meppel, zoals te zien is in het Ringenmodel van Wijn (bijlage III). De gemeente Meppel erkent de waarde van Pop. Zoals die in de literatuur wordt beschreven: Vanuit de dynamiek en kracht van de popsector wordt veel zelf bereikt; zelfredzaamheid en cultureel ondernemerschap liggen ten grondslag aan de popsector, na de financiële crisis en de cultuurbezuinigingen nu meer dan ooit. De sector staat garant voor het multipliereffect en de geschiedenis leert dat het veel kan bereiken met relatief kleine investeringen. Met een voldoende professionele basis zorgt de sector er zelf voor dat de maatschappelijke waarden optimaal benut en ontwikkeld worden, er inkomsten uit de markt worden gegenereerd en er lokale creatieve bedrijvigheid ontstaat. Om die professionele basis te kunnen behouden is samenwerking met de gemeente essentieel. […] [Er is] een brede basis, de ‘onderkant’ van de markt, die alleen met steun van de overheid kan floreren. Zonder brede basis geen ‘topsport’.

(Van Vught, 2018) Binnen de huidige gemeentelijke cultuurbegroting is geen ruimte voor extra investering. We vinden de popscene echter dusdanig belangrijk dat we wel gaan inventariseren wat nodig en wenselijk is. Niet alles kost tenslotte geld en de gemeente is niet de enige bron van inkomsten. We gaan hierover in gesprek met het veld en ondernemen de volgende acties: • • • • •

We ondersteunen de Muziekcoöperatie Meppel voor de programmering van popmuziek in Meppel. We verkennen hoe we in verbinding met de bestaande infrastructuur de popmuziek in Meppel verder kunnen laten bloeien en beter zichtbaar kunnen maken. We gaan met partijen binnen de gemeente in gesprek om de randvoorwaarden te bepalen voor een aantrekkelijk popklimaat. We vertalen dit naar een concreet plan. We evalueren het cultuurplatform in 2024 en komen met een voorstel voor een eventueel vervolg. Ook omdat de middelen die het platform ontving van de provincie om subsidies te verstrekken aan het culturele veld, vervallen.

7.3.6 Lokale publieke omroepen De middelen voor lokale publieke omroepen komen nu binnen via het gemeentefonds. Om professionalisering en onafhankelijkheid te stimuleren zal het Rijk deze middelen vanaf 2026 rechtstreeks vanuit het Rijk toekennen en niet meer via de gemeentes. Ook investeert het Rijk een extra bedrag in de sector. Dit betekent dat de gemeente vanaf 2026 minder te maken heeft met de lokale omroepen en de subsidie vanuit de gemeente vervalt.

49

7.4 Actielijn 4: Cultuur en sociaal domein Zoals in hoofdstuk 2 is beschreven, heeft cultuur de potentie om op verschillende beleidsterreinen, vooral binnen het sociaal domein, een versterkende rol te spelen. We zien de grootste kansen bij de onderwerpen eenzaamheid, kansengelijkheid, dagbesteding voor diverse doelgroepen, gezondheid en inclusie en integratie, maar dit is geen uitputtende lijst. Binnen deze beleidsterreinen zijn de doelgroepen vaak relatief klein. Een stevige, brede basis aan kunst en cultuuraanbod is daarom heel waardevol, want dat maakt het mogelijk ook deze specifieke doelgroepen te bedienen door middel van kleine aanpassingen binnen die basis. Het is dan niet nodig om tegen hoge kosten geheel nieuw aanbod op te tuigen. Wanneer we cultuur inzetten op deze onderwerpen ligt het voor de hand dat de financiering hiervan gedeeltelijk of geheel vanuit andere beleidsterreinen komt. Deze actielijn vertalen we daarom niet 1-op-1 naar een financieel plaatje in hoofdstuk 8.

7.4.1 Eenzaamheid verminderen en gezondheid stimuleren De inzet van kunst en cultuur kan aanzienlijk bijdragen aan de bevordering van mentale gezondheid door het bieden van creatieve uitlaatkleppen, sociale verbindingen en therapeutische mogelijkheden. Kunstzinnige expressie, zoals schilderen, schrijven, muziek maken of acteren, kan dienen als een middel voor zelfexpressie en emotieregulatie. Daarnaast kunnen kunst- en cultuuractiviteiten sociale interactie bevorderen en gevoelens van eenzaamheid verminderen, waardoor een ondersteunend netwerk ontstaat dat cruciaal is voor de mentale gezondheid. Om eenzaamheid aan te pakken kunnen we kunst- en cultuurprogramma's ontwikkelen die specifiek gericht zijn op het betrekken van mensen die zich eenzaam voelen. Dit kunnen bijvoorbeeld workshops, voorstellingen, of tentoonstellingen zijn die interactie en dialoog stimuleren. Daarnaast kunnen we publieke ruimtes transformeren tot ontmoetingsplekken waar mensen samenkomen om kunst en cultuur te ervaren, zoals buurtkunstprojecten of straatvoorstellingen. Bovendien kunnen we kunstenaars en culturele instellingen aanmoedigen om samen te werken met zorginstellingen, buurthuizen en andere maatschappelijke organisaties om kunst- en cultuuractiviteiten te organiseren die inclusief zijn en verschillende doelgroepen aanspreken. •

•

•

We onderzoeken samen met de beleidsterreinen Wmo en Jeugd en binnen de uitvoering van GALA waar mogelijkheden liggen voor het combineren van cultuur met de aanpak van eenzaamheid. We werken samen met de beleidsterreinen Wmo en Jeugd om te experimenteren met de inzet van kunst en cultuur (en sport) als onderdeel van een laagdrempelig, wijkgericht dagbestedingsaanbod. We faciliteren en stimuleren verbindingen tussen het culturele veld en initiatieven om eenzaamheid aan te pakken.

7.4.2 Kansengelijkheid, inclusie en integratie bevorderen Inclusie, integratie en kansengelijkheid hebben veel raakvlakken. Kunst en cultuur bieden een platform voor expressie en creativiteit, ongeacht achtergrond, sociaaleconomische status of andere persoonlijke kenmerken. Door toegang te bieden tot diverse kunst- en cultuuractiviteiten, zoals workshops, voorstellingen en exposities, kunnen we mensen de kans 50

geven om hun talenten te ontwikkelen en zichzelf te uiten, ongeacht hun achtergrond of sociaaleconomische status. •

•

We onderzoeken samen met de beleidsterreinen inburgering, onderwijs en kansengelijkheid, met de wijk- en dorpsregisseurs en binnen de uitvoering van GALA, waar mogelijkheden liggen voor het combineren van cultuur met het bevorderen van kansengelijkheid, inclusie en integratie. We faciliteren en stimuleren verbindingen tussen het culturele veld en initiatieven om eenzaamheid aan te pakken.

7.5 Actielijn 5: Cultuur en erfgoed Het fysiek erfgoed, zoals monumenten en het beschermde stadsgezicht, is bij de gemeente Meppel belegd bij het fysiek domein. In dit domein wordt ook de bescherming (juridisch) geregeld in het Omgevingsplan van de gemeente Meppel. In de Erfgoednota wordt echter al benadrukt dat beleving van erfgoed een essentieel onderdeel is van het beleid. Een nauwere samenwerking tussen cultuurbeleid en erfgoedbeleid ligt daarmee voor de hand.

7.5.1 Erfgoed beleven Architectuur, erfgoed en kunst zijn van waarde voor het aanzien van een stad, dorp of gebied. In het Erfgoedbeleid staat beschreven hoe de gemeente Meppel wil omgaan met fysiek erfgoed. Waar mogelijk willen we fysiek erfgoed ook zoveel mogelijk ontsluiten voor onze inwoners en bezoekers aan onze gemeente. We willen de geschiedenis en verhalen van Meppel (bijvoorbeeld het rijke handelsverleden, de grafische industrie, de verbinding met Amsterdam) meer zichtbaar maken in de openbare ruimte, als dit past binnen de kaders van het fysiek domein. Hiervoor ondernemen we het volgende: • • •

• • •

We zijn aangesloten bij landelijke en regionale initiatieven die monumenten en erfgoed ontsluiten. Denk aan Open Monumentendag. We communiceren actief naar het publiek waar zij meer informatie kunnen vinden over monumenten en ander erfgoed in de gemeente Meppel. We zoeken de samenwerking met het culturele (erfgoed)veld en met de collega’s van toerisme en recreatie om erfgoed- en cultuuractiviteiten te ontwikkelen en te promoten. Denk aan het ontwikkelen van wandel- en fietsroutes langs historische plekken waarover met een QR code informatie op te vragen is. We integreren erfgoed in het binnenschoolse cultuureducatieaanbod. We stimuleren een verbinding in activiteiten tussen de Meppeler musea en het onroerend erfgoed. Bij het opstellen van de wijzigingen van omgevingsplannen moeten wij op basis van de Omgevingswet, de erfgoedwet en het beleid van de gemeente Meppel rekening houden met het beschermen van aangewezen monumenten en aangewezen beschermende stads- en dorpsgezichten. Daarnaast kan overig fysiek erfgoed ook beschermd worden op basis van het erfgoedbeleid van de gemeente. Dit dient in het omgevingsplan geregeld en gemotiveerd te worden.

51

8. Financiën, monitoring & evaluatie 8.1 Financiën Om onze beleidsdoelen te realiseren zijn gemeentelijke middelen nodig. De afgelopen periode is gebleken dat de bestaande middelen voor cultuur krap zijn voor het in stand houden van een duurzame culturele basis. Vooruitkijkend naar de gemeentelijke begroting is echter ook duidelijk geworden dat een uitzetting van budgetten niet haalbaar is in verband met de aankomende ‘ravijnjaren’. Daarom kijken we in de eerste plaats kritisch naar de huidige verdeling van de beschikbare middelen en onderzoeken we mogelijkheden om deze effectiever en efficiënter in te zetten, zoals beschreven in hoofdstuk 7. Daarnaast kijken we ook naar logische inhoudelijke en financiële verbindingen met andere beleidsterreinen, zoals bijvoorbeeld Wmo, jeugd, armoedebeleid, gezondheidsbeleid en kansengelijkheid. Deze verbindingen bestaan ook al (denk aan het Danspaleis), maar staan niet in deze paragraaf omdat het andere budgetten dan de cultuurbudgetten betreft. Het financieel kader zoals beschreven in de nota past binnen de huidige begroting (zie hoofdstuk 4). Bij de vernieuwbouw van Ogterop blijven we betrokken voor het waarborgen van de verbredingsopgave. De middelen die op dit moment naar Welzijn Mensenwerk gaan voor het beheer van de Plataan zien we, zoals benoemd in hoofdstuk 4, als onderdeel van het cultuurbudget.

We beschouwen deze middelen dan ook als beschikbaar om in te zetten als dekking wanneer uit het onderzoek naar de beheerconstructie rond de Plataan een andere voorkeursconstructie naar voren komt dan de huidige. Ook is het goed om te benoemen dat de bibliotheek voor 2024 en 2025 incidenteel een bedrag van ruim € 300.000 vanuit het rijk ontvangt. Deze specifieke uitkering is bedoeld voor het realiseren en bestendigen van een volwaardige bibliotheekvestiging in elke gemeente. Hiermee kunnen we ons voorbereiden op de invoering van de wettelijke zorgplicht vanaf 2025. Vanaf 2025 worden structurele middelen toegevoegd aan het gemeentefonds volgens een nader te bepalen verdeelmodel.

8.2 Cultuursubsidies Naar aanleiding van de uitgangspunten en de actielijnen van deze nota willen we de cultuursubsidieregelingen herzien. We willen deze graag zo transparant, eerlijk en makkelijk mogelijk maken. Exact hoe deze regeling of regelingen eruit gaan zien is afhankelijk van de inventarisatie die we eerst zullen doen. Duidelijk zijn in ieder geval de volgende aandachtspunten, die uit hoofdstuk 7 zijn te destilleren: •

De subsidie voor amateurkunstverenigingen (muziek, dans, toneel, koren, etc.) gaan we herzien, waarbij we rekening houden met eventuele verschillen in kosten per type vereniging. We streven naar een regeling volgens een berekening (bijvoorbeeld aan de hand van het aantal leden), waarbij subsidie in de basis tegelijkertijd wordt verleend en vastgesteld om de administratieve lasten laag te houden. 52

•

•

•

We herzien de subsidie voor hafabra muzieklessen voor jeugdleden van muziekverenigingen ten behoeve van een regeling voor muzieklessen voor alle jeugdigen die muziekles willen volgen. We nemen de financiële huur-, verhuur-, subsidie-, en beheerconstructies rond de Plataan onder de loep en doen een voorstel voor een nieuwe constructie als we mogelijkheden zien voor een grotere efficiëntie. Hierbij is ons uitgangspunt dat we het gebouw aan zoveel mogelijk culturele aanbieders beschikbaar willen stellen om marktwerking, diversiteit, kruisbestuiving en efficiënt ruimtegebruik te stimuleren. Te zijner tijd hebben we ook bij de inzet van het vernieuwbouwd Ogterop oog voor deze uitgangspunten. Afhankelijk van de uitkomsten van de ontwikkelingen in de Meppeler museumwereld doen we mogelijk een voorstel voor een nieuwe of andere subsidieverdeling.

8.3 Monitoring en evaluatie Monitoring en evaluatie van het cultuurbeleid doen we op twee niveaus: op het niveau van subsidies en op het niveau van het gehele cultuurbeleid. Daarnaast halen we input op uit het hele culturele veld in de gemeente Meppel door middel van inspiratiesessies die we een aantal keer per jaar willen gaan organiseren. De intrinsieke waarde van cultuur kunnen we niet vertalen naar harde cijfers. Deze evalueren we daarom kwalitatief: uit gesprekken met het culturele veld, maar vooral ook uit gesprekken met deelnemers, als dat haalbaar is. Aantallen activiteiten, deelnemers en bezoekers kunnen we wel kwantitatief meten en zullen we dan ook monitoren. Wel met de kanttekening dat grote bezoekersaantallen niet de enige maatstaf voor succes zijn, net zoals kleine bezoekersaantallen niet per definitie betekenen dat een activiteit geen succes was.

8.3.1 Subsidiepartners (ontvangers) Subsidiepartners die kleine bedragen ontvangen die volgens een rekenmethode worden vastgesteld vragen we niet om een inhoudelijk verslag, zoals al aangegeven bij 8.2. Bij grotere subsidiepartners doen we dit wel en zien we het proces van vaststelling als een jaarlijks evaluatiemoment. Ook willen we bij de aanvraag al meer betrokken zijn door, waar mogelijk, samen te bepalen welke ‘outcome’ we met de subsidie willen bereiken. Met outcome bedoelen we het effect op inwoners/deelnemers. Een partij mag zelf bepalen op welke manier ze dat effect willen bereiken. Bij de vaststelling kijken we dan gezamenlijk of dat effect is bereikt. Dit betekent dat er niet alleen wordt gerapporteerd dat er een x aantal activiteiten hebben plaatsgevonden met een x aantal deelnemers, maar dat ook aan de deelnemers wordt gevraagd welk effect deze activiteiten in hun leven hebben (gehad). Dit effect is de outcome.

8.3.2 Cultuurbeleid De voortgang van de uitvoering van het cultuurbeleid monitoren we constant. Jaarlijks rapporteren we inhoudelijk wat de voortgang op de verschillende actielijnen is. Dit doen we in de basis door middel van een memo. De financiële voortgang rapporteren we via de reguliere P&C-cyclus. Het beleid evalueren we tenminste elke vier jaar, tenzij we ontwikkelingen signaleren die om vroegtijdige evaluatie vragen. Dan evalueren we eerder. Bij deze evaluatie betrekken we het 53

culturele veld, maatschappelijke partners en andere beleidsterreinen. Op dat moment wordt bepaald of het beleid nog passend is, om (kleine) wijzigingen vraagt of geheel herzien moet worden. Bij deze evaluaties leggen we de focus op de activiteiten waar de gemeente een rol in heeft. Binnen de gemeente is uiteraard een veel bredere inzet van mensen en partijen voor het culturele klimaat in Meppel.

54

Bijlage I – Literatuurlijst Anders, F. van., Goedhart, M., Haeren, M. van., Hoog, Thomas de., Knol, J.J., Nadimi, M. (2022). De Cultuurmonitor. Boekmanstichting. www.cultuurmonitor.nl Bradt, J., Dileo, C., & Shim, M. (2013). Music interventions for preoperative anxiety. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2013(6). Bungay, H., & Vella-Burrows, T. (2013). The effects of participating in creative activities on the health and well-being of children and young people: a rapid review of the literature. Perspectives in Public Health, 133(1), 44–52. Camic, P. M., Williams, C. M., & Meeten, F. (2013). Does a “Singing Together Group” improve the quality of life of people with a dementia and their carers? A pilot evaluation study. Dementia (London), 12(2), 157–176. Coulton, S., Clift, S., Skingley, A., & Rodriguez, J. (2015). Effectiveness and costeffectiveness of community singing on mental health-related quality of life of older people: randomised controlled trial. The British Journal of Psychiatry: The Journal of Mental Science, 207(3), 250–255. Dunphy, K., Baker, F. A., Dumaresq, E., Carroll-Haskins, K., Eickholt, J., Ercole, M., Kaimal, G., Meyer, K., Sajnani, N., Shamir, O. Y., & Wosch, T. (2019). Creative arts interventions to address depression in older adults: A systematic review of outcomes, processes, and mechanisms. Frontiers in Psychology, 9(JAN).

Efstathopoulou, L., & Bungay, H. (2021). Mental health and resilience: Arts on Prescription for children and young people in a school setting. Public Health, 198, 196–199. Ekholm, O., Juel, K., & Bonde, L. O. (2016). Associations between daily musicking and health: Results from a nationwide survey in Denmark. Scandinavian Journal of Public Health, 44(7), 726–732. Fancourt, D., & Perkins, R. (2018). Effect of singing interventions on symptoms of postnatal depression: Three-arm randomised controlled trial. British Journal of Psychiatry, 212(2), 119– 121. Fancourt, Daisy & Finn, Saoirse. (2019). What is the evidence on the role of the arts in improving health and well-being? A scoping review. World Health Organization. Regional Office for Europe. https://iris.who.int/handle/10665/329834. [geraadpleegd 8 januari 2024]. Fu, V. X., Oomens, P., Sneiders, D., van den Berg, S. A. A., Feelders, R. A., Wijnhoven, B. P. L., & Jeekel, J. (2019). The Effect of Perioperative Music on the Stress Response to Surgery: A Meta-analysis. Journal of Surgical Research, 244, 444–455. Fiske, E. B. (1999). Champions of Change. The impact of the Arts on Learning. President’s Committee on the Arts and the Humanities. Groot, H. de, Marlet, G., Teulings, C. & Vermeulen, W. (2010). Stad en land. Cpb. Gielen, P., Elkhuizen, S., Van den Hoogen, Q., Lijster, T., & Otte, H. (2014). De waarde van cultuur.

Rijksuniversiteit Groningen. 55

Hole, J., Hirsch, M., Ball, E., & Meads, C. (2015). Music as an aid for postoperative recovery in adults: A systematic review and meta-analysis. The Lancet, 386(10004), 1659–1671. Kaltsatou, A., Kouidi, E., Fountoulakis, K., Sipka, C., Theochari, V., Kandylis, D., & Deligiannis, A. (2015). Effects of exercise training with traditional dancing on functional capacity and quality of life in patients with schizophrenia: a randomized controlled study. Clinical Rehabilitation, 29[1] A. K(9), 882–891. Lazarou, I., Parastatidis, T., Tsolaki, A., Gkioka, M., Karakostas, A., Douka, S., & Tsolaki, M. (2017). International Ballroom Dancing Against Neurodegeneration: A Randomized Controlled Trial in Greek Community-Dwelling Elders with Mild Cognitive impairment. American Journal of Alzheimer’s Disease and Other Dementias, 32(8), 489–499. Maane, H. van, Zijlstra, A., Wilders, M. L. (2013). Hoe theater functioneert in de stad Groningen. Aanbod en gebruik in het seizoen 2010-2011. Rijksuniversiteit Groningen. Marlet, G. & Poort, J. (2011). De waarde van cultuur in cijfers. Atlas voor gemeenten. Matarasso, F. (1997). Use or Ornament? The Social Impact of Participation in the Arts. Comedia. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. (2020). Uitgangspunten Cultuurbeleid 2021-2024. Raad voor Cultuur. (2024). Toegang tot Cultuur. Op weg naar een nieuw bestel in 2029.

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Erfgoedwet. www.cultureelerfgoed.nl [geraadpleegd op 7 februari 2024] Smeets, L., Monshouwer, K., & De Greeff, J. (2019). De IJslandse aanpak van middelengebruik onder jongeren. Trimbos Instituut. Vugt, J., van. (2018). De waarde van pop. POPnl en Vereniging van Nederlandse Poppodiaen Festivals. Vulpen, M. van, Boonekamp, J., Stallen, H. (2021). Revitalisering van de amateurkunst: Investeren in een betere ondersteuningsstructuur. BMC Yacht Group in opdracht van LKCA. Wijn, C. (1195 e.v.). Ringenmodel. https://www.corwijn.nl/. [geraadpleegd 24 januari 2024]. Zbranca, R., Damasco, M., Blaga, O., Kiss, K., Dascal, M. D., Yakobson, D., Pop, O., (2022). Culture’s Contribution to health and well-being: A report on evidence and policy recommendations for Europe. Culture for Health. Arts Participation: Moderate impact for very low cost based on moderate evidence. Education Endownment Foundation. https://educationendowmentfoundation.org.uk/educationevidence/teaching-learning-toolkit/arts-participation. [geraadpleegd 17 januari 2024]. Raad voor cultuur. (2023) Werkplan 2023-2024. LKCA. (2023). Monitor Amateurkunst.

56

Ecorys. (2019). Monitor Toerisme Drenthe 2019 per gemeente. In opdracht van Recreatieschap Drenthe. https://recreatieschapdrenthe.nl/kennisbank/ecorys-rapportages/ [geraadpleegd op 25 januari 2024]. Drenthe in cijfers. Provincie Drenthe. https://www.drentheincijfers.nl/cultuurentoerisme/toerisme.php [geraadpleegd op 25 januari 2024]. Factsheet Binnenlandse gasten in Drenthe. (2022). Marketing Drenthe

57

Bijlage II – Lijst van partijen die hebben meegedacht bij de totstandkoming van deze nota Vertegenwoordigers vanuit: Drukkerijmuseum Toneelvereniging Tavenu Meppeler Muziekfestival Sem Productions Eventtechniek Poppunt Drenthe Stedelijk Museum Meppel Adviesraad sociaal domein Meppeler kunstenaars Biblionet Kunstcollectief Blink Bureau Meeter Advies Kunst en Cultuur Cultuurplatform Meppel Puppet International Mevrouw Ogterop Cultuurklik CultuurZaam Welzijn Mensenwerk Muziekcoöperatie Bestuurder Kindpunt Kinderopvang En Nu Jij Kindcentrum Stadskwartier Kindcentrum Anne Frank KBS De Plataan Speel-o-theek De Boemerang Popkoor The Midges Meppeler Mannenkoor Meppeler Kamerkoor Cigale Melody Singers Meppel Gemeentelijke afdelingen: Wmo Jeugd Vitaliteit Gezondheid Armoede en schulden Participatiewet Inburgering en laaggeletterdheid Duurzaamheid Onderwijshuisvesting Vastgoed en grondzaken Fysiek domein breed Financiën Erfgoed Recreatie en toerisme Evenementen

58

Bijlage III – Ringenmodel van Wijn

59

Bijlage IV – Amendement Amendement: 1. de cultuurnota ‘Cultuur is overal en van iedereen’ als cultuurvisie vast te stellen en met dien verstande dat de visie op pagina 3 wordt gewijzigd naar: - “Onze visie is dat deelname aan kunst en cultuur essentieel is voor de gezondheid, het geluk en het welzijn van de inwoners van Meppel en dat die hen stimuleert om actief aan de samenleving deel te nemen”; en dat het volgende uitgangspunt en doelen worden toegevoegd: Uitgangspunt 4: cultuur is onderdeel van de Meppeler ambitie ‘CO2 neutraal in 2040’ Doelen: · We blijven in gesprek met de culturele sector over hoe zij (verder) kunnen verduurzamen. · We ondersteunen en stimuleren de culturele sector in verduurzaming. · Producties, programmering en werken die aandacht besteden aan de klimaatcrisis zijn welkom in Meppel. 2. de opzet van de huidige cultuurnota ‘Panta Rhei, cultuur is van de samenleving’ als basis te nemen en te voorzien van een volledige update aan de hand van de uitgangspunten uit de cultuurvisie ‘Cultuur is overal en van iedereen’ en daarbij aandacht te besteden aan de volgende ontwikkelingen en aanvullingen: a. popcultuur b. amateurkunst c. buitenschoolse cultuureducatie d. bibliotheek e. podiumkunst f. media g. musea h. huisvesting centraal en/of in de wijken i. prioritering j. functie Ogterop als cultureel centrum k. financiële gevolgen l. gevolgen subsidiekaders 3.

het college opdracht te geven de vernieuwde cultuurnota uiterlijk medio mei 2024 ter besluitvorming aan te bieden aan de raad.

60

Bijlage V – Stand van zaken culturele veld in de gemeente Meppel Amateurkunst Amateurkunst is het beoefenen van creatieve en kunstzinnige activiteiten zoals schilderen, tekenen, toneelspelen, dansen, zingen (in een koor), spelen in een orkest of bandje, en muziek maken. De gemeente ondersteunt vooral het verenigingsleven door middel van een jaarlijkse subsidie. Steeds meer amateurverenigingen hebben te maken met vergrijzing. Bij veel verenigingen loopt het aantal leden terug. Jonge leden zijn moeilijk of niet te vinden. Vanwege corona hebben veel amateurverenigingen moeizame repetitiejaren meegemaakt en extra leden verloren. Met de hoge inflatie en aanhoudende stijging van de energiekosten groeit ook de armoede met de dag. Het is daarom des te belangrijker om amateurkunst betaalbaar te houden en te blijven stimuleren met gemeentelijke subsidies. Cultuureducatie De Gemeente Meppel subsidieert als opdrachtgever structureel een aantal functies waar het gaat om cultuureducatie. In de cultuurnota van 2016 lag met name de nadruk op de subsidiëring van de binnenschoolse activiteiten. Inmiddels hebben ook de buitenschoolse activiteiten meer aandacht gekregen, ook qua subsidiëring. De middelen die vrijkomen door afbouw subsidie Scala voor buitenschools aanbod gaan op dit moment naar Cultuurklik voor (buitenschoolse) activiteiten op het snijvlak cultuur en sociaal domein.

Leerlijn Cultuur Meppel De Leerlijn Cultuur Meppel (voorheen Cultuurmenu) is met succes en naar tevredenheid van de deelnemende basisscholen voortgezet. Het programma Cultuurtraject voor leerlingen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs en de CKV-dag (culturele en kunstzinnige vorming) voor de bovenbouw van Dingstede en Stad en Esch zijn eveneens voortgezet. Verder hechten basisscholen steeds meer belang aan Bibliotheek op School. Scala Tot 2022 was Stichting Scala Centrum voor de Kunsten, voor de gemeenten Hoogeveen, Meppel, Steenwijkerland, Westerveld en De Wolden de aanbieder van cultuureducatie, zowel in de vrijetijdsaanbod als binnenschools aanbod (cultuureducatie op school). De recente bezuinigingen cq. herprioritering van budgetten in andere gemeenten heeft Scala doen besluiten tot herinrichting van de organisatie in 2021. Vervolgens zijn inhoudelijke en financiële subsidieafspraken vastgelegd in een convenant tussen Scala en de genoemde gemeenten. Vanaf 1 januari 2022 is de stichting Scala opgesplitst in twee organisaties met elk een eigen juridische entiteit. Eén entiteit, Stichting Scala, heeft de verantwoordelijkheid voor alle

61

buitenschoolse lessen, Hafabra-activiteiten9 en uitvoeringen. De subsidie voor het buitenschoolse aanbod wordt gedurende vier jaar afgebouwd. Eén, nieuw opgerichte entiteit, genaamd Cultuurklik heeft de verantwoordelijkheid voor het binnenschoolse cultuuraanbod en projecten op het snijvlak van cultuur en het sociaal domein. Voor deze projecten worden de middelen ingezet die vrijkomen door de afbouw van de subsidie voor het buitenschoolse aanbod. Het aantal cursisten van Scala in het schooljaar 2022-2023 was met circa 500 gedaald ten opzichte van het voorafgaande schooljaar. Hierdoor verloor Scala veel inkomsten en werd de financiële positie van Scala zorgelijk. In november 2022 informeerde het bestuur van Scala de gemeenten in een brief over deze zorgelijke financiële situatie. In bestuurlijke gesprekken uitte het stichtingsbestuur de wens om tot 1 juli 2023 haar activiteiten voort te zetten en daarna de stichting te ontbinden. Op 21 maart 2023 werd echter het faillissement van Scala uitgeroepen. Meerdere docenten hebben zich verenigd om de buitenschoolse cultuureducatie voor Meppel en omgeving te behouden. Dit docentencollectief Blink verzorgt lessen in Meppel, Steenwijk en Westerveld op het gebied van onder andere theater, muziek, dans en beeldende kunsten voor zowel kinderen als volwassenen.

Schik (Scholing in Kunst) is een collectief van beeldende kunstenaars/docenten dat tien jaar geleden uit Scala is voortgekomen. De coöperatieve vereniging verzorgt beeldende cursussen voor volwassenen (18+) in Meppel en omliggende gemeenten. Lokale omroep RTV Meppel is de lokale omroep voor Meppel en Nijeveen. Middels radio, televisie en internet informeert zij de bewoners over gebeurtenissen dicht bij huis. Sinds 1 januari 2010 bepaalt de Mediawet dat een gemeente de lokale publieke mediainstelling moet bekostigen wanneer de gemeenteraad een positief advies aan het Commissariaat voor de Media heeft uitgebracht over de lokale omroep. De gemeente voldoet aan de zorgplicht door jaarlijks subsidie te verlenen aan RTV Meppel voor de omroepactiviteiten. Daarbij wordt gebruik gemaakt van de middelen die per 2002 structureel door het Rijk in het gemeentefonds worden gestort voor de lokale journalistiek. Om de onafhankelijkheid van omroepen en journalisten te verbeteren wordt de financiering van de lokale omroepen met ingang van 2026 overgeheveld van het Gemeentefonds naar een landelijke financiering. Dat staat in het regeerakkoord 2021. De gewijzigde financiering van de lokale omroepen zal door aanpassing van de Mediawet geregeld worden. Verder wordt extra geïnvesteerd in lokale journalistiek.

Wat dit voor RTV Meppel betekent is nog onduidelijk, omdat nog niet bekend is wanneer de nieuwe wet van kracht wordt en dus wat de impact zal zijn voor de lokale omroep en de gemeente. Bibliotheek Bibliotheek Meppel bestaat uit de bibliotheek in Meppel en het servicepunt in Nijeveen. Ook zijn er vijftien ‘de Bibliotheek op school’ vestigingen. Dit zijn bibliotheken in 9 HaFaBra is een samenvoeging van harmonie, fanfare en brassband.

62

basisscholen. Bibliotheek Meppel valt qua bestuur en organisatie onder Stichting Biblionet Drenthe. Terugblikkend op het bibliotheekwerk zien we dat de bibliotheek een steeds belangrijkere rol speelt in onze samenleving. De bibliotheek draagt bij aan leesbevordering en bestrijding van laaggeletterdheid. Met het aanbod van het concept Bibliotheek op School op alle basisscholen in de gemeente bereikt de bibliotheek circa 3.000 leerlingen. Voor laaggeletterden stelt bibliotheek Meppel een speciale collectie beschikbaar. Bibliotheek Meppel neemt deel aan de Regiegroep Basisvaardigheden, waarin met meerdere partijen toegewerkt wordt naar een structureel plan met betrekking tot laaggeletterdheid. Wekelijks organiseert bibliotheek Meppel een taalcafé waar mensen de Nederlandse taal beter leren spreken en begrijpen. De spreidingsmonitor 2021 van Biblionet Drenthe toont aan dat de gemiddelde subsidiebijdrage voor het inhoudelijke bibliotheekwerk per gemeente verschilt. Het provinciaal gemiddelde per persoon exclusief huisvestingkosten is circa € 18,00. Wanneer we de drie grootste gemeenten (Assen, Emmen en Hoogeveen) buiten beschouwing laten, dan is het gemiddelde per inwoner circa € 13,00. De subsidie van de gemeente Meppel bedraagt rond € 10,00 per inwoner en behoort daarmee tot de laagste van Drenthe. Dit heeft gevolgen voor de dienstverlening van de bibliotheek.

De locatie in Meppel kampt met een groot tekort in het collectiebudget en is koploper in de provincie als het gaat om het aantal reserveringen (leners reserveren veel boeken uit andere Drentse bibliotheken omdat de eigen collectie in Meppel niet toereikend is). De dienstverlening in Nijeveen is door de ondergrens gezakt. Er is geen budget voor het organiseren van activiteiten en/of cursussen in Nijeveen of voor het actualiseren van de collectie. Vanuit Biblionet Drenthe is gemeld dat met de huidige subsidie geen volwaardig bibliotheekwerk meer kan worden verricht. In 2022 is noodgedwongen geschrapt in formatie om kosten te drukken. Voor 2023 is de structurele subsidie voor het bibliotheekwerk verhoogd naast een incidentele subsidie om het voor de Bibliotheek Meppel mogelijk te maken de wettelijke taken mimimaal te kunnen uitvoeren. Informatiepunt Digitale Overheid In 2021 is bibliotheek Meppel gestart met het Informatiepunt Digitale Overheid. Het Informatiepunt Digitale Overheid is bedoeld voor hulp aan minder digitaal vaardige burgers en in feite voor ieder ander die vragen heeft over online overheidsdienstverlening. Ook kunnen burgers bij het Informatiepunt terecht voor algemene vragen over overheidsvoorzieningen en de digitale samenleving.

Vanaf 1 januari 2023 kent het Rijk gemeenten elk jaar een specifieke uitkering toe ter bekostiging van het Informatiepunt Digitale Overheid. Deze specifieke uitkering gebruikt de gemeente om Biblionet Drenthe te subsidiëren voor de realisatie of instandhouding van de lokale Informatiepunten Digitale Overheid. Het coalitieakkoord spreekt over een ‘toekomstgerichte bibliotheekvoorziening in elke gemeente’. Daaronder verstaat staatssecretaris Uslu: “een goed bereikbare openbare bibliotheek die de hele breedte aan maatschappelijke bibliotheekfuncties aanbiedt en daarmee van belang is voor de lokale gemeenschap. De maatschappelijke impact van de 63

openbare bibliotheek is groot. Daarom wil het Rijk de komende jaren een substantieel deel van het extra cultuurbudget inzetten voor het realiseren van een toekomstgerichte bibliotheekvoorziening in elke gemeente“. Voor de korte termijn vanaf 2023 is het rijksbeleid gericht op versterking en reparatie van het fysieke bibliotheekwerk. In 2023 en 2024 worden de totstandkoming en verbetering van vestigingen gericht gestimuleerd via een specifieke uitkering (SPUK) aan gemeenten. De SPUK is bedoeld om gedurende een aantal jaren gericht gaten te dichten en de kwaliteit te verbeteren. Door gebruik te maken van de SPUK kunnen gemeenten zich voorbereiden op de invoering van de wettelijke zorgplicht die vanaf 2025 wordt ingevoerd, zodat de toegang tot bibliotheken in de toekomst is gewaarborgd. Vanaf 2025 worden structurele middelen toegevoegd aan het gemeentefonds volgens een nader te bepalen verdeelmodel. Musea Stedelijk Museum Meppel Voorheen heette dit museum Kunsthuis Secretarie. Naast wisselende exposities zijn er drie vaste collecties te zien: Meppeler zilver, kunstwerken van Stien Eelsingh, en Henk Boerwinkels poppen. Het Stedelijk Museum Meppel is genomineerd voor de Drentse Anjer Prijs 2023 van het Prins Bernhard Cultuurfonds.

Drukkerijmuseum Meppel Het Drukkerijmuseum, gericht op grafische kunst, is aantrekkelijk voor het hele gezin in verband met de workshops voor volwassenen en diverse kinderactiviteiten. Voor scholen zijn er ook mogelijkheden om leerlingen kennis te laten maken met ons grafisch erfgoed. Veel vrijwilligers zijn actief voor het Drukkerijmuseum. Het bestuur van het museum besloot op 1 juni 2023 te sluiten in verband met onzekerheid over de financiële mogelijkheden in de toekomst. Onder andere Corona, stijgende energieprijzen en inflatie veroorzaakten deze onzekerheid. Museum, gemeente en provincie spraken met elkaar over de ontstane situatie, waarna is besloten tot een extern onderzoek naar een toekomstbestendig plan voor het museum. In afwachting van de uitkomsten van het onderzoek heeft het bestuur besloten het museum weer te openen; dit gebeurde op 11 juli 2023. Het extern onderzoek naar het Drukkerijmuseum moet inzicht geven in een duurzame toekomst voor het museum. Podiumkunsten Schouwburg Ogterop Ogterop is een schouwburg die als maatschappelijke voorziening belangrijk is voor Meppel en regio. Schouwburg Ogterop presenteert een hoogwaardig aanbod aan theater voor een breed publiek uit Meppel en omstreken. De schouwburg heeft een eigenzinnig programmaprofiel en neemt zo regionaal en landelijk een bijzondere positie in.

De klassieke bonbonnièrezaal staat garant voor een bijzondere sfeer. Naast de theaterfunctie wordt Ogterop ook steeds meer gebruikt voor zakelijke evenementen en bijeenkomsten. 64

Mevrouw Ogterop is een productiehuis dat gelieerd is aan Ogterop. Mevrouw Ogterop maakt jaarlijks een professionele theaterproductie, met oog voor kwaliteit en maatschappelijke relevantie. De gerealiseerde producties worden goed ontvangen door publiek en pers. Zo kreeg de voorstelling ‘Ik zou liever Angel heten’ meerdere vier sterren recensies en stonden twee acteurs in het NRC rijtje beste acteurs van het seizoen. Het productiehuis wordt onder meer ondersteund door Fonds Podiumkunsten, provincie en Ogterop. Beeldende kunst In de gemeente zijn verschillende partijen actief op het gebied van de beeldende kunst. Dit varieert van de organisatie van tentoonstellingen, het geven van cursussen tot het aanbieden van residenties etc. Popcultuur Er is de laatste jaren een steeds levendiger popscene ontstaan in de gemeente Meppel. Vrijwilligers hebben een poppodium opgericht en er worden diverse popconcerten georganiseerd. Deze concerten die op gevarieerde podia plaatsvinden waardoor ze een geheel eigen karakter hebben, trekken steeds meer bezoekers van ver buiten de gemeentegrens, zoals Assen, Emmen en Zwolle. Ook op provinciaal niveau is er veel aandacht voor het versterken van de popcultuur. Film Meppel heeft een commerciële bioscoop Luxor, gevestigd in de Kruisstraat bij winkelcentrum Keyserstroom.

Daarnaast vertoont het Filmhuis Meppel eens per twee weken films in de kleine zaal van Ogterop. Cultuurplatform Meppel Het Cultuurplatform is eind 2015 opgericht na verschillende bijeenkomsten van vertegenwoordigers van het culturele veld. Doel van stichting Cultuurplatform Meppel is het bevorderen van samenwerking tussen de diverse culturele instellingen organisaties en culturele ondernemers in de gemeente Meppel. De gemeente ondersteunt het Cultuurplatform met een jaarlijkse subsidie. Zoals in het Coalitieakkoord aangegeven, wordt de behoefte aan een Cultuurplatform in Meppel in 2023 geëvalueerd met alle betrokkenen. Daarbij kijken we vooral naar nut en noodzaak en toegevoegde waarde mede in relatie tot de inzet van de cultuurcoach.

65