Bijlage - Informatieboek Vernieuwbouw Ogterop - 17 mei 2023
Tekst van het document
2101019 – Vernieuwbouw Schouwburg Ogterop Meppel 110 Programma van Eisen 2101019 Ogterop – versie 04b
Pagina 52 van 55
Circulair ontwerpen en bouwen wordt daarbij gedefinieerd in de context van de integrale benadering van de zeven karakteristieken van een circulaire economie (zie figuur).
Kijkend naar deze zeven karakteristieken ligt in overleg met gemeente Meppel bij het onderzoeken de focus op : • Materialen (hoogwaardig hergebruik), • Energie (CO2 neutrale bedrijfsvoering), • Biodiversiteit (structureel versterken) en • Maatschappij & Cultuur (verbinden culturele waarden aan verduurzaming). Op hier genoemde punten ligt weliswaar de focus, de andere punten zullen echter eveneens worden meegenomen. 9.6.1.
Materiaalgebruik
Van het gebouw/ontwerp dient bekend te zijn wat de milieubelasting (MPG) is van de materialen die in het gebouw zijn/worden verwerkt. Bij de bepaling van de MPG wordt uitgegaan van de Life Cycle Costing (LCC)analyse waarin de milieukosten van bouw tot sloop in kengetallen voor emissies en grondstoffen zijn verwerkt. De LCC is opgesteld in overeenstemming met de meeste recente versie van de Bepalingsmethode Milieuprestatie Gebouwen en GWW-werken en de internationale normen ISO 14040 en ISO 14044.
2101019 – Vernieuwbouw Schouwburg Ogterop Meppel OGTEROP van Eisen 2101019 Ogterop – versie 04b Programma
Pagina 53 van 55 111
De milieubelasting van bouwmaterialen kan worden beperkt door compact te bouwen (zo min mogelijk aantal wanden, hoeken en materiaal intensieve afwerkingen) en het materiaalverlies dat tijdens de bouw en als gevolg van onderhoud nodig is te beperken. De detaillering is zodanig dat vervanging van gebouwonderdelen mogelijk is en de te verwijderen materialen herbruikbaar zijn. 9.6.2.
•
Materialenpaspoort Madaster
Een gebouwpaspoort wordt opgesteld voor het gehele gebouw, waar minimaal 100% van het volume van de in het gebouw toegepaste materialen (op basis van de scope van Bepalingsmethode Milieuprestatie Bouwwerken) in is opgenomen. De informatie omvat het volgende: • functionele classificatie (zoals tapijt, raam) volgens de NL/SfB classificering tot en met Layer 3 (bijvoorbeeld 23.03); • de samenstelling (zoals staal, steenwol) volgens de Bepalingsmethode milieuprestatie bouwwerken; • de locatie in het gebouw; • de geschatte hoeveelheid in de asset, in een daarvoor bestemde waarde (zoals m3, kg, aantal). Gebruik van hernieuwbare materialen en hoogwaardig hergebruik van materialen wordt meetbaar gemaakt door inzet van Madaster. Voor de vernieuwbouw dient 40% hergebruikt materiaal afkomstig te zijn vanuit de sloop van (o.a.) het huidige gebouw van Ogterop. Daarnaast is het uitgangspunt dat 40% van de toegepaste materialen hernieuwbaar zijn (biobased) en is 80% van het gebouw ontworpen voor remontage in de toekomst (losmaakbaarheid). Het project wordt door het ontwerp- en bouwteam opgeleverd met een materialenpaspoort en met een visualisatie van de grondstofstroomanalyse waarbij tevens duidelijk wordt op welk niveau van de R-ladder van circulariteit de materialen presteren.
Een beknopte eerste materiaal inventarisatie wordt als bijlage toegevoegd als inspiratiedocument voor mogelijk hergebruik van aanwezige materialen. De twee studenten die hieraan hebben gewerkt, werken de komende periode verder aan dit document. 9.6.3.
•
Oorsprong materiaal
Er dient bij de realisatie gebruik te worden gemaakt van (niet schadelijke) bouwstoffen die afkomstig zijn van hergebruikte grondstoffen of halffabricaten die ook in de toekomst weer maximaal herbruikbaar zijn. Indien dit niet leidt tot een verhoging van de investering dient in de betreffende gebouwdelen zoveel mogelijk te worden gekozen voor vernieuwbare en duurzame primaire grondstoffen, kringloopmaterialen en industriële reststoffen als bouwstoffen.
op toxiciteit wordt het 'niet toegestaan, tenzij'-principe gehanteerd. In principe is het niet toegestaan materialen van de 'Banned list of Chemical C2C CertifiedCM Product Standard 3.0' te gebruiken, tenzij wordt aangetoond dat een alternatief niet wenselijk en/of mogelijk is (door de impact ervan op tijd, geld of kwaliteit); verantwoorde herkomst van bouwmaterialen: o het toe te passen hout (zijnde hulpmiddel of bouwmateriaal) moet voorzien zijn van het FSCkeurmerk. De gebruikte houtsoorten mogen geen ongedierte of micro-organismen aantrekken doordat deze te zacht zijn; o hout, bamboe en op hout en bamboe gebaseerde producten zijn legaal gekapt en verhandeld volgens de definities en voorwaarden van de TPAC.
9.6.4.
Flexibel en demontabel bouwen
Het gebouw dient relatief eenvoudig te kunnen worden aangepast bij een veranderende vraag. In het ontwerp dient rekening te worden gehouden met deze flexibiliteit en aanpasbaarheid voor een mogelijk gewijzigd toekomstig gebruik. Bij flexibiliteit kan bijvoorbeeld worden gedacht aan: • losmaakbaarheid: o de gemiddelde losmaakbaarheidsindex c rm Layers Bra d va ‘Space p a ’, ‘Sk ’ e ‘Serv ces’ s m maa ,8 (80%) voor het geheel van het nieuwe gebouw (eis). • verplaatsbare binnenwanden, een scheiding van draagconstructie en gevel, doorbreekbare vloeren; • eenvoudig verwijderbare of aanpasbare installaties, wanneer delen niet bezet of intensiever worden gebruikt. 9.7.
Emissie-arm bouwen
Wat betreft emissies vanuit het bouwproces dient het uitgangspunt te worden gehanteerd dat het project is gelegen nabij een natura2000 gebied. Voor de maatregelen die hiervoor nodig zijn, ge dt “t epasse u t egge waar m et” Aandachtpunt hierbij is zorgen dat verkeer niet of minimaal hoeft om te rijden. Dit geldt zowel voor de bouwplaats inrichting tijdens de bouw, als voor de gebruiksfase. Voor de fiets moet in alle gevallen een doorgang blijven, zodat dit wordt gestimuleerd.
Daarvan wordt verwacht dat zij minimale schade aan het milieu of de gezondheid kunnen veroorzaken, zoals: • van het totaal aan inkomende materialen is 40 % in kg biobased én 40% in kg hoogwaardig hergebruikt materiaal (eis). Er wordt daarnaast een differentiatie toegepast conform de Layers of Brand. Producten met een relatief korte levensduur worden bij voorkeur biobased uitgevoerd; • in het gebouw wordt zo min mogelijk gebruik gemaakt van toxische materialen en materialen die een negatieve impact hebben op het binnenklimaat en het milieu;
2101019 – Vernieuwbouw Schouwburg Ogterop Meppel 112 Programma van Eisen 2101019 Ogterop – versie 04b
Pagina 54 van 55
2101019 – Vernieuwbouw Schouwburg Ogterop Meppel OGTEROP van Eisen 2101019 Ogterop – versie 04b Programma
Pagina 55 van 55 113
geef je plannen de ruimte De bouw- en vastgoedwereld is vol van ambitie. Projectontwikkelaars, gemee te , de z rg, het
derw js… vera w rde m
e t ek mstp a
e
gemaakt voor de omgeving waarin wij wonen en werken. Plannen die antwoord geven op klimaatverandering, verstedelijking, vergrijzing, digitalisering. Plannen die vragen om denken in mogelijkheden in plaats van beperkingen. bbn geeft je de ruimte om je plannen wáár te maken. Dit doen wij door elk project met een open blik te benaderen. Door verder te kijken dan wat voor de hand ligt. En door met grensverleggende oplossingen te komen. Hoe groter je uitdaging, hoe gemotiveerder wij zijn om er een succes van te maken. Of je nu circulair wilt bouwen, een architectonisch statement wilt maken of een bestaand gebouw wilt transformeren naar een nieuwe bestemming. Met 120 specialisten op het gebied van strategie voor gebouw en gebied, vastgoedmanagement, directievoering en toezicht, bouwkostenmanagement en proces- en projectmanagement biedt bbn je in élke fase van het bouwproces de juiste expertise en ondersteuning. Zo creëren we condities waarin jij je ambities de vrije loop kunt laten. Geef je plannen de ruimte.
114
OGTEROP Houten • Rotterdam • Amsterdam
115
BIJLAGE 4
SCHETSONTWERP, INCLUSIEF MEERJARENPLANNING
116
OGTEROP
117
INTRODUCTIE Voor u ligt het resultaat van een eerste verkennende ontwerpstap richting een vernieuwd Ogterop, een uniek instituut waar kunst en cultuur samen komen sinds 1868, waar de historische zaal in Weense stijl zal versmelten met een ambitieuze, circulaire blik op de toekomst. Dit boekwerk is het eerste resultaat van een goede samenwerking tussen opdrachtgever, gebruiker en ontwerpers. De eerste schetsen worden zichtbaar van de vernieuwbouw van Ogterop. Samen beoordeelden we de eerder in beeld gebrachte knelpunten van het gebouw en onderzochten we oplossingsrichtingen / scenario’s. Daarin spelen de volgende uitgangspunten voor het ontwerp een rol: passend en verrassend, integraal duurzaam en binnen budget. In dit boekwerk gaan we hier verder op in. Hoe het gebouw er straks exact uitziet van buiten en van binnen laten we nog even aan de verbeelding over. In de volgende fase worden reacties en suggesties van stakeholders op deze eerste schets meegenomen bij de uitwerking van het ontwerp. Alleen samen komen we immers tot een optimum in functionaliteit, circulariteit, sfeer en esthetiek.
OGTEROP BOUWEN AAN VERBEELDING
119 OGTEROP 118
Ogterop Circulair
Datum
Uitwerking duurzaamheid renovatie schouwburg Ogterop Ontwerpfase
Opdrachtgever
Samenstelling
Ogterop
Uitwerking duurzaamh
Ogterop Circulair
Uitwerking duurzaamheid renovatie schouwburg Ogterop Ontwerpfase
Ogterop Circulair
Uitwerking duurzaamheid renovatie schouwburg Ogterop Ontwerpfase
Opdrachtgever
Datum
Referentienummer
Opdrachtgever
Samenstelling
Opdrachtgever
Datum
Alex van Oost / Ja
Samenstelling
21 november 2022
Referentienummer
Alex van Oost / Jan Willem van Kasteel
21 november 2022 Referentienummer
Alex van Oost / Jan Willem van Kasteel
21 november 2022 Referentienummer
INHOUD
1 scenario’s voor transformatie 2 schetsontwerp 3 integrale duurzaamheid 4 financiele onderbouwing
121 OGTEROP 120
SCENARIOS VOOR TRANSFORMATIE De Engelenbak behoudt dezelfde plek als in de huidige situatie. Dit geeft de kans om te kijken of de bestaande zaal behouden kan blijven. Kan deze zaal zo een spannend icoon zijn aan het Zuideinde en in de zichtlijn van de Stationsstraat? De foyer, restaurant en café lopen van de hoek Zuideinde de Pr. Marijkestraat in. De aanloop vanuit het westen (bezoekers met de auto) wordt zo aantrekkelijker. Zijn de knelpunten met geluid en akoestiek wel op te lossen?
Schetsontwerp pg 6
Een kleine zaal naast het theater geeft een ideale situatie voor toegankelijkheid en logistiek. Er is een duidelijke grens tussen front en backstage en een voor en achterkant. Het gebouw wordt laag en compact wat gunstig is in de bouwkosten. Is er op de begane grond wel genoeg ruimte voor de functies die daar een plek moeten krijgen?
De Engelenbak ligt op de hoek, opgetild en werkt als stedenbouwkundige verbijzondering. Het zicht op de Bonbonniere wordt vrijgespeeld. Hierdoor blijft de begane grond dan vrij om publieke functies, foyer en restaurant te plaatsen. ook om de hoek. Logistiek ontstaan er wel lange over de twee verdiepingen.
Mrt ‘23
MULTICRITERIA-ANALYSE Om een richting voor het ontwerp te kiezen was onderzoek nodig. Op basis van eerste uitkomsten van de kostendeskundigen bleek dat het beschikbare budget onvoldoende was om de gewenste oppervlakten in het voorlopig programma van eisen te realiseren. Er is onderzocht waar we konden optimaliseren door een slimmer, compacter en daarmee goedkoper gebouw te ontwerpen. Vanuit deze opvatting van compactheid zijn een drietal scenario’s onderzocht. In een ontwerpend onderzoek zijn er verschillende alternatieven uitgetekend om een beeld te krijgen van de kracht en zwaktes van de verschillende scenario’s. Twee factoren bepalen de speelruimte die er is: 1) de ruimte op het kavel is beperkt in verhouding tot het beoogde programma 2) De vaste positie van de bestaande grote zaal en daarmee de toren en logistiek definieert de overgebleven ruimte. Naast de grote zaal is de kleine zaal het grootste programmaonderdeel. Er blijven beperkte mogelijkheden over om deze te positioneren. De onderzochte scenario’s onderscheiden zich dan ook door 3 verschillende posities van de kleine zaal. Met iedere positie ontstaan er verschillende kansen en bedreigingen op het gebied van programma, stedenbouwkundige inpassing, architectuur, logistiek en kosten. Deze zijn ontwerpenderwijs ontdekt.
Door het uitwerken van de scenario’s tot plattegronden en doorsnedes is getoetst of programma, logistiek, stedenbouw en architectuur tot hun recht kwamen in elke scenario. Van de twee meest kansrijke scenario’s heeft BBN een kostenraming gemaakt om deze ook in bouwkosten accuraat te kunnen vergelijken. In werksessies met de projectgroep zijn criteria behandeld zodat er een multicriteria-analyse gemaakt kon worden. Het is essentieel om daarbij vragen te stellen: Wat is onmisbaar en wat is ‘nice to have‘? Waar kun je inkrimpen, bezuinigen? Waar liggen risico’s van een scenario? De criteria waarmee de scenario’s beoordeeld zijn, hebben niet hetzelfde gewicht. Daarom is ook besproken wat echt belangrijk is, zowel in meetbare als in subjectieve waarden. Dit gesrek resulteerde in een duidelijke top 3: Kostenefficiëntie, logistiek en beleving bleken de belangrijkste criteria.
SCHOOUWBURG OGTEROP
1 SCENARIOS VOOR TRANSFORMATIE
123 OGTEROP 122
SCENARIO 1 SCENARIO 2 SCENARIO 3
BELEVINGSWAARDE
CIRCULAIR BOUWEN
KOSTENEFFICIENT STEDENBOUWK. INPASSING
STEDENBOUWK. INPASSING
STEDENBOUWK. INPASSING
ARCHITECTUUR
ARCHITECTUUR
ARCHITECTUUR
behoud Engelenbak geeft slechte logistiek In dit scenario is bekeken of de Engelenbak behouden kan blijven. Een interessant scenario om zowel op kosten als op bouwmateriaal (denk circulair) te besparen. De positionering blijft echter erg nadelig. De engelenbak zit tegen de grote zaal aan, dat bemoeilijkt circulatie door het gebouw en is nadelig in het oplossen van de geluidsproblematiek. Daarbij is de positie van de backstage van de zaal erg ongunstig, moeilijk te bereiken voor logistiek en niet te combineren met andere functionaliteit. Na kostenraming bleek dat het kostenverschil met scenario 2 erg beperkt was.
compact, betaalbaar en optimale logistiek Dit scenario heeft door het combineren van de backstage van beide zalen aan de achterzijde en de gelijkvloerse toegang een zeer compacte en lage vorm. Verkeersruimte kan beperkt worden en dit maakt dat het scenario goed presteert in bouwkosten. De focus van publieksruimte op het voorplein werd ook door de gemeentelijk stedenbouwkundige als positief aangemerkt. Dit scenario heeft de beste prestatie op de gewogen aspecten (grootste oppervlakte in de grafiek) en is daarom verder uitgewerkt.
verplaatsen en optillen: te kostbaar en weinig compact Waar dit scenario in de aanbesteding nog de voorkeur betrof is dit scenario niet haalbaar geacht en vroeg afgevallen. De nieuwe zaal op de hoek geeft langere logistieke looplijnen over 2 bouwniveau’s. Deze gebouwvorm is naar eerste inzicht moeilijk compact en kostenefficient te krijgen.
125 OGTEROP 124
2. ONTWERP
SCENARIO 2
SCENARIO 3
SCENARIO 1 FUNCTIONALITEIT & LOGISTIEK
SCENARIO 2
SCENARIO 3
SCENARIO 1
FUNCTIONALITEIT & LOGISTIEK
SCENARIO 2
SCENARIO 3
SCENARIO 1
FUNCTIONALITEIT & LOGISTIEK
pg 7
KOSTENEFFICIENT
KOSTENEFFICIENT
Schetsontwerp
CIRCULAIR BOUWEN
CIRCULAIR BOUWEN
Mrt ‘23
BELEVINGSWAARDE
BELEVINGSWAARDE
SCENARIO 1 SCENARIO 2 SCENARIO 3
SCHOOUWBURG OGTEROP
OGTEROP EEN NIEUW GEZICHT
2
1
energieleverende theatertoren
logistieke entree (loading dock)
voorplein, waterplein en tiny forest
3
frontaal zicht op Ogterop vanuit de Stationsstraat krijgt het gebouw een welkome en speelse gevel die speelt met dag en avond en zien en gezien worden
2
5
7
1
8
uit het gelid Doordat de nieuwe gevel uit de straatwand springt ontstaan er zichtlijnen over het Zuideinde
6
4
9
een afgeronde hoek met luifel begeleidt het publiek vanuit de pr. Marijkestraat naar de entree en voegt het gebouw in de omgeving
Zicht op de Bonbonniere vanaf de straat
groen voorplein
pg 9
3
foyer/ evenementenruimte
Schetsontwerp
4
kleine zaal (Vlakkevloerzaal)
Mrt ‘23
5
grote zaal (Bonbonniere)
SCHOOUWBURG OGTEROP
6
expeditie/ laden en lossen
pg 10
7
horeca/ multifunctionele ruimte
Schetsontwerp
8
entree, kassa garderobe
Mrt ‘23
Al 150 jaar lopen bezoekers door de Stationsstraat naar schouwburg Ogterop voor een avond vol beleving: soep bereid door Lammigje Ogterop zelf, een unieke voorstelling en nazit tot in de late uurtjes. Sinds 136 jaar vinden die avonden plaats in de Bonbonniere. Door de nieuwe gevel van Ogterop iets uit de straatwand naar voren te laten springen en op te tillen, ontstaat er vanaf een wat grotere afstand contact tussen publiek en gebouw over zowel de Stationsstraat als de twee richtingen van het Zuideinde. Eenmaal dichterbij ziet men de golvende en getoogde gevel waar half doorheen gekeken kan worden als een verwijzing naar de gordijnen en de spanning van wat daar achter zit. Onder deze gordijnen door wordt de Bonbonnierezaal voor het eerst zichtbaar en voelbaar gemaakt naar buiten. Een subtiele verbindende horizontale lijn zoomt de ‘gordijnen’ af en draagt een weelderige daktuin boven de entree. Een verfijnde zig-zag van bronskleurige dunne-film zonnepanelen bekleedt de theatertoren en staat symbool voor circulair Ogterop.
restaurant
centrale foyer
9
WELKOM BIJ OGTEROP Hier zie je de verdere uitwerking van scenario 2 met de zalen naast elkaar op de begane grond. Ogterop blijft een theater voor heel Meppel. Een theater waar iedereen zich welkom voelt en dat aan iedereen iets te bieden heeft. Waar het huidige theatergebouw gesloten is richting het Zuideinde, is het nieuwe Ogterop een transparant en toegankelijk gebouw. Aan de voorzijde komt een theatraal voorplein met mogelijkheden voor groen en waterbuffering. Naast de bijzondere Bonbonnièrezaal, krijgt het nieuwe Ogterop een flexibele zaal die multi-inzetbaar is om zo alle inwoners van Meppel te kunnen bedienen. Beide zalen bevinden zich op de begane grond wat ze voor iedereen bereikbaar maakt en de logistiek vergemakkelijkt. De horeca met haar ingang, bar en entree in het oude woonhuis aan het Zuideinde heeft een restaurantvloer op de verdieping en kijkt prachtig uit over het plein en de stationsstraat.
kleine zaal
De heldere opzet van het nieuwe Ogterop maakt dat alle hoofdonderdelen van het theater - de grote zaal, kleine zaal en restaurant - los en zelfstandig te gebruiken zijn. Ook is het mogelijk onderdelen te verbinden zodat juist grotere of meer open ruimten ontstaan. Zo kan het gebouw kostenefficiënt, en duurzaam geëxploiteerd worden. Een belangrijk onderdeel van de verzelfstandigingsopgave.
grote zaal
loading dock & backstage
127 OGTEROP 126
SCHOOUWBURG OGTEROP
36
61 62
61
49
37
8
48
22
44
46 45 43 47
34
6.
42
35
35
39
53
38
54
50
51
52
58
56
41 40
57
55
20 19
4
18 Lammigje
de back-of-house functies: De kantoren voor de werknemers van Ogterop met zicht op de foyer en een groene daktuin. Een compacte moderne keuken van de horeca, kleedkamers voor de artiesten en theatertechniek gelegen tussen de Bonbonnièrezaal en Vlakkevloerzaal.
21
34 balkon 35 zaalsluisen 36 lierenruimte 37 regiecabine 38 vergaderzaal 39 restaurant 40 keuken 41 servies 42 toiletten restaurant 43 magazijn 44 koelcel 45 kleedruimte en personeel 46 opslag 47 werkkast 48 orkestbering 49 zaalstoelenberging 50 directie / programmering 51 PR / marketing 52 verhuur / sales 53 Horeca 54 vergaderruimte 55 opslag / repro 56 opslag algemeen 57 toiletten 58 schoonmaakberging 59 productiekantoor 60 artiestenfoyer 61 kleedruimte KZ 62 toiletten 63 douches
1 tochtsluis 2 entreegebied 3 kassa 4 garderobe 5 lockers 6 toileten
pg 11
2
Schetsontwerp
23
7
5
7 foyer grote zaal 8 zaalsluizen 9 grote zaal 10 speelveld 11 zijtonelen 12 pianolift 13 opslag gote zaal
Mrt ‘23
8 14
Schouwburg
14 foyer Vlakkevloerzaal 15 Vlakkevloerzaal 16 opslg kleine zaal 17 piano-opslag kleine zaal 18 entree restaurent 19 uitgifte grote zaal 20 kleine keuken 21 trap en lift restaurant 22 drankenopslag 23 containerberging 24 loadingdock 25 laden / lossen 26 werkplaats 27 kantoor theatertechniek 28 kleedkamer VIP 29 toiletten 30 douches 31 MIVA toilet 32 kleedkamer groot
SCHOOUWBURG OGTEROP
15
1
pg 12
59
13
9
17 16
6
6 3
de gesloten loadingdock met aansluitend de artiesteningang vanaf de Prinses Marijkestraat. Het ontwerp van de loadingdock en het transport van het laden en lossen is in samenspraak met de stedenbouwkundige van de gemeente Meppel ontworpen en afgestemd op toekomstige ontwikkelingen.
Schetsontwerp
63
28 31 32
12
met sfeer. Via de ruime vide die uitzicht geeft over de foyer kunnen bezoekers met een trap deze ruimte bereiken. De conferentiezaal is goed op te delen om meerdere kleine groepen te ontvangen en is te koppelen aan de horeca voor bijvoorbeeld private dining events of grotere vergaderingen. Naast het publieksgedeelte zijn op de verdieping
28 29 30
Artiesten
Marijkestraat ligt de nieuwe Vlakkevloerzaal, een vlakkevloerzaal die veel verschillende activiteiten kan herbergen. De zaal is eenvoudig te koppelen aan de foyer middels vouwdeuren. Via de historische woning, eveneens onderdeel van het theater, is het restaurant bereikbaar. Aan de achterzijde van het gebouw bevindt zich
Mrt ‘23
36
60
27
11
10
11
Op de verdieping van het gebouw bevinden zich de horeca en de multifunctionele ruimten. Hier kan gedineerd worden met prachtig uitzicht over Zuideinde en de Stationsstraat aan de ene zijde en zicht op de foyer en de oude zaal aan de andere kant. Tevens is dit de plek waar vergaderd kan worden in modern uitgeruste conferentiezalen
Laden / Lossen
24
25
26
Het nieuwe Ogterop heeft een heldere opzet. De voorzijde van het gebouw aan het Zuideinde is open, transparant en toegankelijk. De open gevel maakt dat de historisch Bonbonnièrezaal zichtbaar wordt vanaf de straat. Een bijzondere materialisatie van de zaal zal hieraan bijdragen. Tussen de Bonbonnièrezaal en de Prinses
129 OGTEROP
128
SCHOOUWBURG OGTEROP
OGTEROP
8000+P dakrand kleine zaal
DAYTIME DAYTIME
yogales in de vlakke vloerzaal
zalen voor proefwerken en toetsen
20000+P dakrand toneeltoren
8000+P dakrand kleine zaal
6800+P 2e verdieping
inspirerende plaats voor lezingen en symposia
3400+P 1e verdieping
0+P begane grond
pg 14
6800+P 2e verdieping
8000+P dakrand kleine zaal
3400+P 1e verdieping
0+P begane grond
20000+P dakrand toneeltoren
8000+P dakrand kleine zaal 6800+P 2e verdieping
3400+P 1e verdieping
0+P begane grond
de nieuwe flexibele vergaderzaal kan ook onderdeel van het restaurant zijn
SCHOOUWBURG OGTEROP
en grandeur op verschillende plekken. Karaktervolle, hergebruikte materialen en ruim daglicht geeft de ruimte ‘s avonds maar ook overdag sfeer. Hout in de constructie en het interieur maakt het gebouw aanraakbaar en warm. De foyer is de aangewezen plek om de duurzaamheidsambitie van het gebouw tentoon te stellen. Hergebruikte, gerecycelde en biobased materialen worden binnen deze ruimte veelvuldig gebruikt en dragen bij aan het warme karakter dat deze plek moet hebben.
Schetsontwerp
6800+P 2e verdieping
3400+P 1e verdieping
0+P begane grond
Doorsnede B
Doorsnede A
gematerialiseerd. De kamers zijn intieme ruimtes, met eigen verschillende sferen, maar niet afgesloten van elkaar. Ze zijn met elkaar te verbinden, zodat het een adaptief en toekomstgericht gebouw blijft voor de komende eeuw.
1000
Mrt ‘23 Schetsontwerp pg 13
De foyer is de plek van zien en gezien worden. Vormgeving van de bewegingen door het gebouw is onderdeel van de theatrale beleving. De veelheid aan verschillende ruimtes rondom de foyer geeft intimiteit
Mrt ‘23
B A
Doorsnede A-A
1200 + P
doorsnede B
SPEELVLOER VOOR ALLE ACTIVITEITEN
A
B
Doorsnede A-A
1200 + P
doorsnede B
doorsnede C doorsnede C
van de straatgevel. De begane grond met levendige foyer maakt dankzij de open gevel een verbinding met de stad. Het gebouw verwelkomt bezoekers uit alle richtingen zowel Stationsweg, Zuideinde als Prinses Marijkestraat - en verleidt ze binnen te komen.
THUIS BIJ OGTEROP
De ligging van Schouwburg Ogterop heeft veel potentie door zijn prominente plek als beëindiging van de lange Stationsweg. Door ruimte tussen de historische Bonbonnièrezaal en het Zuideinde op de begane grond vrij te houden ontstaat er een transparante open plint van het gebouw.
1000
Voor de organisatie van het gebouw wordt een ruimtelijk principe van ‘kamers’ gebruikt. Deze kamers hebben een aangename, menselijke schaal en zijn divers en warm
1000
Op de hoek bevindt zich de entree van het gebouw. Dit gesloten bouwvolume met ruime transparante entreepui heeft een kloek karakter en vormt de beëindiging
131 OGTEROP 130
1000
SCHOOUWBURG OGTEROP
faciliteren. Dit draagt allemaal bij aan het goed exploitabel maken van het vernieuwde Ogerop.
NIGHTTIME
NIGHTTIME
Mrt ‘23 Schetsontwerp
De Bar en het restaurant hebben een eigen karakter door de positie over 2 verdiepingen in het bestaande woonhuis. Met een eigen ingang kan de horeca ook zelfstandig functioneren naast het theater.
pg 15
20000+P dakrand toneeltoren
De zalen krijgen een sterk verbeterde backstage en techniek aan de achterkant. Daarmee kan de programmering breder zijn en kunnen bijzondere artiesten aangetrokken worden.
6800+P 2e verdieping
8000+P dakrand kleine zaal
3400+P 1e verdieping
0+P begane grond
SCHOOUWBURG OGTEROP
6800+P 2e verdieping
8000+P dakrand kleine zaal
20000+P dakrand toneeltoren
8000+P dakrand kleine zaal 6800+P 2e verdieping
3400+P 1e verdieping
0+P begane grond
pg 16
3 3400+P 1e verdieping
0+P begane grond
Doorsnede B
1
Doorsnede A
Popconcerten programmeren kan door geluidszonering en isolatie nu zonder geluidsoverlast. De zalen zijn ook beter toegankelijk en technisch beter uitgerust om alle mogelijke programmering te faciliteren. Film, dans, hardrock, yoga of de bridgeclub.
Schetsontwerp
0+P begane grond
3400+P 1e verdieping
6800+P 2e verdieping
8000+P dakrand kleine zaal
Een zichtlijnenstudie laat zien dat een aanpassing in de vloerhoogte en de oploop van de stoelen noodzakelijk is om het zicht op het podium te verbeteren. Ook de indeling van balkons zal herzien moeten worden om voldoende zicht te krijgen op het podium. Daarnaast zal de zaal beschikken over meerdere gelijkvloers bereikbare rolstoelplekken. Het stoelenveld zal vervangen worden zodat er weer stoelen komen die een gezonde mate van comfort hebben. Met het verlagen van het stoelenveld ten behoeve van de zichtlijnen zal ook het toneel lager komen te liggen. Hierdoor ontstaat er ruimte om de toneelopening te vergroten en op peil te brengen met de huidige standaard. Met deze zorgvuldig gekozen ingrepen blijft het karakter van de oude zaal behouden maar heeft de bezoeker straks optimaal zicht op het schouwspel.
1000
Mrt ‘23
Doorsnede A-A
1000
EEN NIEUWE MOTOR VOOR DE BONBONNIÈRE De Bonbonniere is een zaal met karakter die gekoesterd moet worden. Tegelijkertijd zijn er duidelijke technische verbeterpunten. De uitdaging is om een optimale balans te vinden tussen karakterbehoud, technische aanpassingen en budget. De zwaarste ingrepen zijn nodig aan de theatertoren. Deze is op het moment gedateerd en dreigt zelfs onveilig te worden. In de nieuwe situatie wordt deze dieper, breder en hoger om de gewenste producties in de toekomst te kunnen blijven faciliteren en nieuwe programmering mogelijk te maken. Het toneel is ook de werkplek van de technici die overdag velen uren werken om de magische beleving van theater mogelijk te maken. De nieuwe theatertoren zal daarom een verduisterbare daglichtopening krijgen. Dit geeft ook de mogelijkheid om de zaal overdag ‘in een ander licht’ te zien. Meer vormen van gebruik zoals lezingen/ colleges overdag worden zo mogelijk. Door het daglicht op het toneel zal het ook mogelijk worden om de toneelvloer te gebruiken om bijvoorbeeld diners en workshops te
verbeterde techniek betekent breder en beter programmeren
OGTEROP B A
2
doorsnede B
SPEELVLOER VOOR ALLE ACTIVITEITEN
A
B
Doorsnede A-A
1200 + P
1200 + P
1000
133 OGTEROP 132
doorsnede B
doorsnede C
doorsnede C
1000
SCHOOUWBURG OGTEROP
DE VLAKKE VLOER OP EEN GELIJKVLOERS SPEELVELD WAAR ALLES KAN
hijsbaar grid
PRINSES MARIJKESTRAAT
Schetsontwerp pg 18 SCHOOUWBURG OGTEROP Mrt ‘23 Schetsontwerp pg 17
4 geluid
Mrt ‘23
o.k. grid + 6m
o.k. bouwkundig plafond + 7m
dakconstructie ntb
behoud
nieuwbouw
beweegbare rollenzodervloer
huidig (te slopen)
rijdiepte 1000
nieuwe uittimmering met 5 ipv 6 rijen
regie-eiland (bestaande positie) toegang via foyer
3 toren
beperking geluidsoverlast door: - een nieuwe schil om het dak - sluizen bij de zaaltoegangen
foyer 0 +P
Een drastische verbetering theatertoren. - hijshoogte - afmeting - daglicht opening - compact maar voldoende groot
parabolisch oplopen zaalvloer
600
rijdiepte 950
1500
1000
1000
noodstop-trek
1000
Naast de Bonbonnière zal een geheel nieuwe kleine zaal gemaakt worden ter vervanging van de huidige Engelenbak. In deze vlakke vloer zaal is alle techniek in het zicht en zijn de materialen om je heen eerlijk en ongepolijst. Deze nieuwe zaal zal de black box zijn waarin elke voorstelling , evenement, feest of functie in mogelijk is.
6189
portaalzone voortoneel
Betere zichlijnen door: - laten zakken stoelenveld - herindeling (-30 stoelen) - parabolisch oplopen vloer - balkonrij naar voren geschoven
15500
135 OGTEROP 134
Backstage In de huidige situatie schort het volledig aan de backstagevoorziening voor de kleine zaal. In het nieuwe ontwerp is het backstagegebied gecombineerd met de grote zaal. Dat biedt veel voordeel: Door dubbelgebruik en uitwisselen wordt er efficienter gebruik gemaakt van de ruimte maar kan de capaciteit toch toenemen. Een gezamelijk nieuw loading dock zorgt dat de logistiek soepel verloopt. Met een extra voorziening aan de buitenzijde is er geen probleem als er incidenteel gelijktijdig gelost moet worden. Binnen de circulaire ambitie past het natuurlijk om kritisch te kijken naar de aanwezige materialen en elementen. Doordat de zaal dezelfde maat heeft als de oude engelenbak kunnen we onderzoeken of de huidige installaties behouden kunnen blijven. Dit gaat in ieder geval om het grid, de beweegbare bruggen en de inschuifbare tribune. Door uit te gaan van het verbeteren en omwerken van deze bestaande installaties wordt zowel materiaalbewust gebouwd en besparen we op kosten.
hoogte zijtonelen+ 8m
huidig podium P + 600mm nieuw toneel, 0 +P verzonken kabelgoot
11000
speelvloer
1500
Met de nieuwe maat voldoende hijshoogte om decors volledig van het toneel te hijsen.
600
2 zichtlijnen
8000
Door de nieuwe ligging is deze zaal op de begane grond rechtstreeks te betreden via de kleine foyer. Dit maakt de zaal toegankelijk en beperkt verkeer in en door je gebouw. Door de flexibele vouwdeuren naar de foyer open te gooien koppel je de foyer aan de zaal. Hiermee kan de zaal voor evenementen tijdelijk anderhalf keer zo groot worden. Er komen verduisterbare daglichtopeningen in de zaal wat gebruik gedurende de dag veel prettiger en waarschijnlijker maakt. De combinatie van de foyer met de kleine zaal met daglicht, biedt enorme kansen voor brede programmering: dans en muziekrepetities tot debatten, workshops en Sinterklaasvieringen.
trucks rijden achteruit in vanuit het nog te ontwikkelen binnengebied
loadingdock tochtvrij, geluidsvrij > inpandig opstelruimte 1 truck GZ en een kleinere wagen KZ
1200 + P
achteromloop
1500
Door de tribune in te schuiven maak je de ruimte geheel vrij. Met de techniekvoorzieningen voor oa film, versterkte muziek, dans, en toneel kan het hele spectrum aan avondactiviteiten worden gefaciliteerd.
toneel, backstage en laad en los perrons komen 1 niveau met maaiveld ! P=0 = maaiveld
1 monumentaliteit Behoud van het unieke interieur en karakter van de bonbonierre-zaal. Ingegrepen nieuwe zaaltoegangen zorgvuldig ingepast.
windvang
SCHOOUWBURG OGTEROP
pg 20
In de vernieuwde vlakkevloerzaal kunnen denksporttournooien gespeeld worden. Aparte toiletten en de mogelijkheid van het houden van een bar maakt deze plek uitermate geschikt.
De vlakkevloerzaal kan ook goed gebruikt worden als uitvalsbasis voor de middelbarescholen in Meppel in examentijd. In deze periode is altijd een schaarste aan grote ruimtes waar goed examen afgenomen kan worden. De maat en goede akoestische kwaliteiten van de zaal maken deze uitermate geschikt.
Schetsontwerp
De nieuwe Vlakkevloerzaal is uitermate geschikt om als popzaal te gebruiken. Zo kan Ogterop een belangrijke rol spelen voor Meppelaren. Dit biedt de kans deze doelgroep in contact te laten komen met cultuur.
Boekenmarkten, modeltreinshows en andere beurzen kunnen goed in de nieuwe vlakkevloerzaal gehouden worden. De mogelijkeheid om de zaal te koppelen met de foyer maakt dat de ruimte groot genoeg is voor een dergelijke activiteit. Met deze dagprogrammering wordt het nieuwe Ogterop een gebouw dat 24 uur per dag in gebruik is.
Mrt ‘23
Omdat de nieuwe vlakkevloerzaal goed kan functioneren los van het gebouw kan het ook als depandance van lokale dansscholen gebruikt worden. Zo kunnen ook de jongste Meppelaren gebruik maken van het nieuwe theatergebouw.
DE VLAKKE VLOER OP DE NIEUWE VLAKKEVLOERZAAL
Ook voor de actieve Meppelaar is in het nieuwe Ogterop plek. De nieuwe vlakkevloerzaal kan verhuurd worden voor ballet les of voor Yoga klasjes. De zaal is bereikbaar vanaf de straat wat maakt dat de zaal ook goed los van de rest van het theater funtioneert.
SCHOOUWBURG OGTEROP Mrt ‘23
Belangrijk voor de verzelfstandiging en daarmee de exploitatie van het gebouw, is dat de zalen goed te verhuren zijn, zo ook voor zakelijke doeleinden. Eenvoudige schakeling met de foyer en mogelijkheid tot het toelaten van daglicht tot de nieuwe Vlakkevloerzaal maken dat deze goed voor conferenties of workshops te gebruiken is.
DE VLAKKE VLOER OP DE NIEUWE VLAKKEVLOERZAAL
Schetsontwerp
De nieuwe vlakkevloerzaal krijgt een belangrijke rol binnen het nieuwe Ogterop. De zaal leent zich voor veel verschillende gebuiken zoals een theatershow, popconcert, yogales of boekenbeurs. Zo dient de Vlakkevloerzaal alle inwoners van Meppel.
pg 19
De zaal zal technisch zo uitgerust zijn dat de programmering zo flexibel mogelijk is. Daartoe zijn er verschillende flexibele onderdelen zoals de tribune en de schuifwand naar de foyer. De mogelijkheid om de zaal open te verbinden foyer, vergroot het spectrum aan gebruiksmogelijheden. Met de technische uitrusting voor film en (versterkte) muziek zal de zaal in alle kunst en entertainment disciplines kunnen voorzien. De kleine zaal en haar foyer zijn direct vanuit de hoofdentree te bereiken zonder door andere delen van het gebouw te moeten. Er zijn ook eigen toiletten voorzien. Zo kan de zaal gebruikt worden óók als de rest van het gebouw gesloten is. De zaal is goed te verhuren zonder dat de rest van het gebouw ‘aan’ moet worden gezet. Dit biedt grote beheerstechnische en klimatologische voordelen wat Ogterop economisch exploiteerbaar maakt. De kleine zaal maakt gebruik van dezelfde loadingdock als de grote zaal. Daardoor kan nu ook in de kleine zaal proffesioneel aan en afvoer van benodigdheden voor voorstellingen en evenement aangeboden worden. Door het slim programmeren van leveringen van de theaterstukken kan een aparte loadingdock voor deze zaal uitgespaard worden.
137 OGTEROP
SCHOOUWBURG OGTEROP
INTEGRALE DUURZAAMHEID Economie, restwaarde en exploitatie, human capital
Circulair, hoogwaardig hergebruik grondstoffen
7 pijlers van een circulaire maatschappij Water, grijs water
Energie, CO2 neutrale bedrijfsvoering
Biodiversiteit versterken
pg 22
Energie & CO2
Ogterop
Cultuur & Maatschappij
Materialen
Schetsontwerp
Gezondheid, luchtkwaliteit
Maaschappij/cultuur, verbinden culturele waarden aan duurzaamheid
Circulair, hoogwaardig hergebruik grondstoffen
Energie, CO2 neutrale bedrijfsvoering
Biodiversiteit versterken
Maaschappij/cultuur, verbinden culturele waarden aan duurzaamheid
De kansen liggen in het verbinden van de vier pijlers, juist in de overlap laat zich de samenhang tonen.
Mrt ‘23
Op de volgende pagina’s worden de vier pijlers verder toegelicht, hieronder kort en bondig de KPI’s om doelstellingen en ambities te kunnen meten.
zakenjargon. Alle vier de pijlers worden ingevuld met concrete KPI’s zodat we kunnen meten waar we mee bezig zijn.
“DE NIEUWE SCHOUWBURG OGTEROP WORDT EEN PILOTPROJECT VOOR CIRCULAIR OPDRACHTGEVERSCHAP”
In de duurzaamheidsvisie voor de nieuwe Schouwburg Ogterop staat de mens centraal. Deze integrale visie gaat uit van het dringende besef dat een voor de mens gezond gebouwde omgeving zorgzaam omgaat met materialen, energie, biodiversiteit en de maatschappij. 1) Circulair, hoogwaardig hergebruik grondstoffen KPI -> 40% is hergebruikt materiaal KPI -> 40% Biobased KPI -> 80% losmaakbaar KPI -> grondstofstroomanalyse KPI -> materiaalpaspoort 2) Energie, CO2 neutrale bedrijfsvoering * in energie pluspakket
KPI : emissievrij bouwproces KPI : energieneutraal gebouw (Parisproof) 3) Biodiversiteit versterken KPI : Label A NL Terrein Label 4) Maaschappij/cultuur, verbinden culturele waarden aan duurzaamheid KPI : minimaal 50% regionale partners KPI : gemeentelijke uitgangspunt SROI KPI : Green Key Gold
139 OGTEROP
SCHOOUWBURG OGTEROP
138
Binnen het project- en ontwerpteam is N.I.C.E. (Noordelijk Innovatielab Circulaire Economie) de hoeder van de circulaire doelstellingen en ambities. De basis van deze doelstellingen komt voort uit de 7 pijlers van het meervoudig waardemodel van de circulaire samenleving: 1) Circulair, hoogwaardig hergebruik grondstoffen, 2) Energie, CO2 neutrale bedrijfsvoering, 3) Biodiversiteit versterken, 4) Maaschappij/cultuur, verbinden culturele waarden aan duurzaamheid, 5) Water, grijs water, 6) Gezondheid, luchtkwaliteit, 7) Economie, restwaarde en exploitatie, human capital. De focus ligt op de eerste vier pijlers. Juist door een duidelijke keuze te maken komen de doelstellingen en ambities dichterbij. Om resultaatgericht te werken willen wij meetbare prestaties vastleggen. Dit gebeurt door een met een ‘key performance indicator’ of KPI in
3. INTEGRALE DUURZAAMHEID
Biodiversiteit
BOUWMATERIAAL TRADITIONEEL >20% met name voor fundering en bijzondere constructies (theatertoren) zal beton en staal nog nodig zijn
BOUWMATERIALEN >40% herbestemd binnen het gebouw deel verwerkt/ deel direct.
De Trias Energetica als principe moet leiden tot het handelen weergegeven in de piramide. In het begin van het ontwerpproces kunnen er relatief eenvoudige beslissingen genomen worden met veel impact. Steeds verder in het proces worden beslissingen om de energieperformance te optimaliseren steed minder effectief.
De mens staat centraal in dit schema omdat dit project in de eerste plaats om mensen gaat. Daarnaast is de mens de spil in het proces die ook de verantwoordelijkheid heeft om alles te verbinden en zo tot een integrale duurzaamheid te komen. Nooit eerder zijn wij ons zo bewust geweest van het feit dat we juist van het antropoceen naar het symbioceen moeten gaan waarin mens, natuur en techniek samen een nieuwe balans moeten vinden. SCHOOUWBURG OGTEROP
AFVALMATERIAAL verwerken en herbestemmen binnen project voorbeeld: vergruizen metselsteen en nieuwe stenen bakken
AFVALMATERIAAL 1 herbestemmen 2 recyclen 3 verantwoord afvoeren
pg 24 Mrt ‘23 Schetsontwerp pg 23
BOUWMATERIALEN >40% uit duurzame bron (Biobased)
AFVALMATERIAAL herbestemmen binnen project op elementen niveau
AFVALMATERIAAL hergebruik uit andere gebouwen/sectoren
Het bestaande gebouw is staande opslag van materialen, dankzij zorvuldige sloop kunnen we maximaal materialen hergebruiken of aan een materialenbank leveren.
Schetsontwerp
Houten constructies zijn in basis al droog gemonteerd, losmaakbaarheid komt daarmee al veel dichterbij. Tegelijkertijd moeten we ons realiseren dat de meeste winst valt te halen uit het voorkomen dat een gebouw (te vroeg) uit elkaar moet. Dat doen we door een zo open mogelijk gebouw te maken, daarmee is het adaptief en dus toekomstbestendig. Wanneer er wel geremonteerd wordt in de toekomst is het van belang om op basis van een materialenpaspoort en digital twin exact te weten wat er in het gebouw zit. De voorgenomen KPI’s zijn: KPI : 40% is hergebruikt materiaal KPI : 40% is biobased KPI : 80% losmaakbaar KPI : grondstofstroomanalyse KPI : materiaalpaspoort
tijd (j)
De 6 lagen van Steward Brand zijn een leidend uitgangspunt voor het ontwerp.
Mrt ‘23
KPI : minimaal 50% regionale partners KPI : gemeentelijke uitgangspunt SROI KPI : Green Key Gold
Maatschappij & cultuur Een doelstelling die zich moeilijker laat kwantificeren, is het verbinden van culturele waarden aan duurzaamheid. Maar door vanaf het begin te gaan bouwen aan een ecosysteem van partners, vrienden en ondernemers wordt de lokale betrokkenheid gewaarborgd. In de uitvoering en exploitatie ontstaan er kansen om met lokale partners samen te werken om de grondstof-, energie- en sociale cirkels te sluiten. Daarmee is deze pijler wel het hart van de circulaire maatschappij.
KPI : Label A NL Terrein Label
Biodiversiteit versterken Schouwburg Ogterop is gesitueerd op een compact binnenstedelijk perceel. Toch liggen er kansen om in samenhang met de KPI voor Label A NL Terrein Label een brede invulling te geven aan de inpassing van natuurinclusiviteit. Ogterop heeft de potentie om biofilisch ontworpen te worden, zodat de natuur een integraal onderdeel van het ontwerp is zowel binnen als buiten. Met groene gevels en daken wordt bijgedragen aan de klimaatadaptiviteit en biodiversiteit.
ENERGIE, NATUUR & MENS Energie, CO2 neutrale bedrijfsvoering De trias energetica is een belangrijk uitgangspunt voor het energie slim ontwerpen. Stap 1 is het beperken van de energievraag. Allereerst wordt gezorgd voor een hoogwaardige thermische schil zodat je energieverlies beperkt is. Door optimale oriëntatie en het benutten van de thermische capaciteit van zwaardere delen van de constructie maximaal in te zetten beperkt men de vraag verder. Stap 2 van de trias energetica gaat uit van het zo veel mogelijk gebruikmaken van duurzame energiebronnen. Voor Ogterop zullen deze systemen relevant zijn: Warmtepompen icm warmte- en koudeopslag (WKO). Zonnepanelen (PV), die in onze visie goed toegepast worden op de gevel van de toneeltoren en op zongeoriënteerde daken. Stap 3 van de trias energetica betreft het verstandig gebruiken van energie. Bijvoorbeeld installaties als: CO2-gestuurde ventilatie met energieterugwinning via warmtewielen; LED-verlichting i.c.m. daglichtschakeling en aanwezigheidsdetectie; laagtemperatuur verwarmen en hoogtemperatuur koelen door het gebruik van WKO/buffer. Met een integrale set keuzes kunnen we zo onafhankelijk als mogelijk proberen te worden, wat goed is voor duurzame energievoorziening en kosteneffectieve exploitatie. KPI : emissievrij bouwproces KPI : maximaal beperken energievraag
De opgave is een uitdaging. Er zullen immers grote delen van Ogterop gesloopt moeten worden omdat het gebouw niet meer goed en veilig functioneert en de technische levensduur simpelweg op is. Het slopen moet zorgvuldig gebeuren. Wij noemen het dan ook liever ‘oogsten’ van hoogwaardig her te gebruiken materialen en onderdelen. Dit proces kan plaatsvinden in een ‘kleine’ cirkel rond Ogterop, maar zal ook opschalen naar regionaal en nationaal zodat er uitwisseling plaatsvindt met verschillende materialenhubs. Daarnaast is Biobased bouwen voor ons in feite de eerste stap van circulariteit wanneer het om de toepassing van nieuwe of dus hernieuwbare materialen gaat. Daarbij is de doelstelling om dit ook zo lokaal als mogelijk is te halen. Een belangrijk bijkomend voordeel van biobased materialen is dat het vaak ook de kansen vergroot op losmaakbaarheid.
Vervanging en onderhoud van onderdelen van hoog circulaire gebouwen drukt minder op de exploitatie in vergelijking tot traditionele gebouwen. Dankzij een hoge mate van losmaakbaarheid kan restwaarde gerealiseerd worden welke bijdraagt aan de waarde van het vastgoed. In deze levenscycluskostengrafiek zie je dat een traditioneel (grijs) scenario. Op den duur meer kost dan een circulair (rood) scenario. Daar moet aan de voorkant wel meer in geinvesteerd durven worden.
141 140
CIRCULAIR HERGEBRUIK
geld (Mio
SCHOOUWBURG OGTEROP
LOKALE BETROKKENHEID Mrt ‘23
Een circulair systeem bouw je op regionale schaal, met stakeholders in een gebied samen. In en rond Meppel zijn er interessante partijen met wie wij samen op willen trekken om dit systeem op te bouwen. NICE is hierin de matchmaker en de spil. Zij kunnen partijen samenbrengen en hebben ervaring met het afstemmen van stromingen en kortsluiten van cirkels. Belangrijke spelers daarin zijn oa.:
Schetsontwerp pg 26
- Een circulaire sloper met kennis van en oog voor restwaarde - Een opslagplaats voor (donor)materiaal, voldoende in de buurt om de periode tussen sloop en hergebruik van materialen te overbruggen - Lokale bedrijven die restmaterialen willen afnemen of verwerken. Het betrekken van de regio kan ook een enorm positief effect hebben op de beleving van en het draagvlak voor een bouwproject. Voor het duurzame bedrijfsgebouw Biosintrum ontworpen door Paul de Ruiter werd bij inwoners van Oosterwolde een inzameling gehouden. Mensen brachten massaal hun oude spijkerbroeken en met een katoenisolatiefabrikant is daar toen isolatie voor het gebouw mee geproduceerd. Het resultaat is niet alleen een goed geisoleerd gebouw maar ook een gemeenschap die met andere ogen naar ‘hun‘ nieuwe gebouw kijkt. (En ook naar hun volgende oude spijkerbroek)
inzamelbox voor spijkerbroeken voor het Biosintrum in Oosterwolde
SCHOOUWBURG OGTEROP Mrt ‘23 Schetsontwerp pg 25
Bij elkaar kan dit ook tot een heel bijzonder palet verworden waarin Ogterop een bijzondere uitstraling krijgt en als voorbeeldproject zal gaan functioneren.
Om de CO2 impact van je gebouw significant in te perken is het bouwen met biobased/natuurlijke materialen een grote kans. Dat is helemaal niet zo bijzonder want we werken in de bouw vaak met hout. Veel in plaatmateriaal, maar waardevoller is de hoofddraagconstructie uit te voeren in hout. Daarmee pak je een groot deel van de m3 materialen van een gebouw en sla je daarin een grote hoeveelheid CO2 op en spaar je tegelijkertijd ook veel uit door voorkoming van toepassing van bijvoorbeeld beton. Maar er zijn veel meer natuurlijke producten die goed te passen zijn zoals schapenwol, vlas, kalkhennep, mycelium etc. Het ecosysteem voor dergelijke producten is nog in opbouw. Maar in Nederland is er een sterke beweging aan de gang, een besef dat de landbouwtransitie essentieel is voor het inperken van de stikstof overschotten. Voor die transitie liggen er kansen om bouwmaterialen te gaan verbouwen die regionaal toegepast kunnen worden. In Drenthe en Overijssel zijn meerdere initiatieven waar mee samengewerkt kan worden.
VAN AFVAL NAAR GRONDSTOF Sinds de industriële revolutie heeft de mensheid haar klimaatcredits opgegeten. Inmiddels zien en voelen we daarvan de gevolgen, klimaatverandering heeft nog nooit zo hoog op de agenda gestaan. Daarom is het zo belangrijk dat de vernieuwing van Ogterop een circulair project gaat worden dat haar steentje bij draagt. Inmiddels zijn we in staat om energetisch zeer goed presterende gebouwen te ontwerpen en maken zodanig dat de embodied CO2/energie in de materialen een grotere impact hebben dan de energievraag van een gebouw tijdens haar gebruiksfase. Dat is de aanleiding om nu de focus op circulair bouwen te leggen. Dit manifesteert zich op verschillende manieren binnen dit project. Wij beogen zoveel mogelijk grondstoffen te oogsten vanuit het bestaande gebouw hetzij voor directe toepassing hetzij om naar een materialenbank te brengen. Dit kan tot spannende unieke toepassingen leiden. Textiel kan bijvoorbeeld als stoffering van meubels terugkomen, maar ook als isolatie of akoestische wandafwerking. Er zullen veel steenachtige grondstoffen zijn aangezien de toneeltoren volledig gesloopt moet worden en grote delen van de gevel en binnenwanden. Wanneer deze direct hergebruikt kunnen worden moeten we dat doen, maar het kan in samenwerking met bijvoorbeeld Stonecycling teruggebracht worden in ‘nieuwe’ stenen of als granulaat voor vloeren.
143 OGTEROP 142
SCHOOUWBURG OGTEROP
optimalisatie
Oppervlakte huidig gebouw voorlopig PvE VO 3.000 m2 4.070 m2 3.580 m2
Budget
(incl. 15,8% index)
3.580 m2
Schetsontwerp
104%
pg 28
€ 12.500.000 € 3.200.000 € 4.000.000 € 1.150.000 € 20.850.000
€ 12.850.000 € 3.700.000 € 4.025.000 € 1.150.000 € 21.725.000 € -875.000 € 20.850.000
Schetsontwerp
Bouwkosten Theatertechniek Bijkomende kosten Circulariteit TOTAAL Optimalisaties bij DO
Mrt ‘23
20.85 Mio € bijkomende kosten
theater techniek
bouwkosten
0€
circulariteit
FINANCIËLE ONDERBOUWING De bouwkostendeskundigen van bbn adviseurs hebben voor het schetsontwerp de bouwkosten en bijkomende kosten geraamd. De elementenraming is op het prijspeil november 2022. Naast de bouwkosten zijn de bijkomende kosten (incl. 8 % onvoorzien) geraamd. Als budgetindex is de BDB-index nieuwbouw utiliteitsbouw prijspeil november 2022 gehanteerd. In de bouwkosten is de module Energiepluspakket opgenomen (BENG naar ENG*) ; de terugverdientijd bedraagt 5-10 jaar afhankelijk van ontwikkelingen in de energiemarkt en het uiteindelijke gebruik door Ogterop. Het ontwerp is compact en efficiënt en is gemaakt met als motto “verrassend en circulair” zoals gevraagd.De geraamde kosten van het Schetsontwerp liggen binnen de bandbreedte die bij de vroege ontwerpfase passen. (4 %) Er is een realistische optimalisatie-opgave waaraan in de volgende fase (VO en DO)gewerkt moet worden. Hierbij zijn lastige keuzes soms noodzakelijk, waarbij gewaakt moet worden voor doelstellingen en uitgangspunten van het project. In het Schetsontwerp en het PvE zijn de randvoorwaarden voor circulair ontwerpen en bouwen als module beschreven. In de volgende fase (VO en DO) wordt de besteding van het circulariteitsbudget uitgewerkt. Ook hierbij zullen keuzes gemaakt moeten worden. *BENG= huidige regelgeving voor ‘bijna energie neutraal gebouw ENG = energie neutraal gebouw‘
SCHOOUWBURG OGTEROP
4. FINANCIELE ONDERBOUWING
145 OGTEROP 144
schetsontwerp
Referentienummer
Opdrachtgever
Referentienummer
2022
Samenstelling
Alex van Oost / Jan Willem van Kasteel
Samenstelling
21 november 2022
Datum
Alex van Oost / Jan Willem van Kasteel
q1
q3
2025 q2
q4
q1
q3
2026 q2
q4
q1
q3
2027 q2
pg 29
q4
Schetsontwerp
q3
2024 q2
Mrt ‘23
q1
opening
SCHOOUWBURG OGTEROP
q4
bouwwerkzaamheden
pg 30
q3
2023
ontwerpfase
Schetsontwerp
q2
MEERJAREN PLANNING
q1
besluitvorming
Mrt ‘23
communicatie goedkeuring en besluitvorming selectie adviseurs voorlopig en definitief ontwerp aannemersselectie RO procedure & vergunning bouwteam (technisch ontwerp) buffertijd, mogelijke uitloop start Circulaire sloop nieuwbouw en inrichting proefdraaien feestelijke heropening
147 OGTEROP 146
SCHOOUWBURG OGTEROP
BIJLAGE 5
FINANCIËLE PLANNING TOT OPLEVERING
148
OGTEROP
149
Versie 4-3-2023
(rekenrente vanaf 2025 2.5% i.p.v. 1.5%)
Prognose financiële effecten vernieuwbouw Ogterop tot oplevering.
Toelichting bij de tabel:
In tabel 1 is de prognose aangeven van de lasten per jaar na een investeringsbesluit in 2023. Basis voor deze prognose is de onderstaande meerjarenplanning:
De kapitaalslasten is rente van 1,5% (2023+2024) en 2,5% (vanaf 2025) van het cumulatief opgenomen bouwkrediet per 1/1 van het jaar (oplopende bouwrente t/m 2027). Zoals bekend is 2028 volgens huidige planning het eerste volledige kalenderjaar na heropening.
De interne kosten komen voort uit het feit dat een vervolg na het investeringsbesluit wat extra’s gaat vragen van de interne organisatie tijdens de verdere ontwerp- en bouwperiode. Een voorlopige inschatting betreft:
150
Hoofdzaak acties volgens meerjarenplanning Voorbereiding
Krediet voor uitvoering per jaar (na besluit) € 250.000
Rente bouwkrediet x € 1000 Expl. Ogt.
Interne proceskosten x € 1000 --
2021 2022
Ontwerpfase
€ 300.000
Expl. Ogt.
--
2023
Ontwerpfase
€ 250.000
Expl. Ogt.
--
Na besluit Adviseurs >VO
Na besluit € 550.000
Na besluit 8
Na besluit PM
2024
DO > aanbesteding Procedures
€ 1.500.000
20
200
220
2025
Buffer Sloop en start bouw
€ 3.000.000
71
200
271
2026
Bouw
€ 10.000.000
146
150
296
2027
Bouw > oplevering Proefdraaien >heropening
€ 5.000.000
396
150
546
2028
Eerste volledige jaar exploitatie
Zie prognose
0
Zie prognose
150 K voor komende 4 jaar voor de projectorganisatie bij team R&I; (projectleiding, ondersteuning, advisering). Het betreft taken die niet tot het directe bouwprocesmanagement horen, zoals algehele projectregie, bestuurlijke advisering, lobby en subsidieaanvragen, communicatie met de samenleving, financiële administratie gemeente.
o
50 K voor de komende twee jaar voor Ogterop, tot de periode van sluiting. De rol als ‘gebruiker’ binnen het ontwerpproces vraagt extra inzet van de huidige formatie, zolang ‘de winkel ook open moet blijven’. Denk aan: bijwonen stuurgroep en projectteam, aanleveren gegevens en overleggen met architect en adviseurs, rondleidingen, ambassadeursrol bij lobby en communicatie, advisering over verzelfstandiging, maken plan van aanpak sluitingsperiode e.d.
Opm: bureau BBN o.g. verzorgt de technische opdrachtgeversrol en het bouwmanagement, dit is opgenomen binnen het bouwbudget en wordt derhalve inbegrepen in de rentelasten bouwrente.
Tabel 1: Prognose financiële effecten vernieuwbouw Ogterop tijdens uitvoering. jaar
o
Totaal x € 1000
OGTEROP
151
BIJLAGE 6
VERKENNING EXTERNE FINANCIERING
152
OGTEROP
153
2
1 Inleiding Vraag: Verkenning naar en lobby voor externe financiering ten behoeve Vernieuwbouw Ogterop. Uitgangspunten: -
Besluit raad juni 2021 met ambitieuze doelstelling : tenminste € 5 miljoen Najaar 2021 : vernieuwbouw Ogterop is 1 van de 4 focuspunten in de lobby van Meppel Theater Ogterop (gebouw en organisatie) is onderdeel van de gemeente Meppel; verzelfstandiging is (nog) niet aan de orde.
Verkenning is in 2022 verricht langs vier sporen:
RAPPORTAGE aan college b&w
-
Publiek Privaat Maatschappelijk Samenhang met gebiedsontwikkeling terrein achter Ogterop
2 Belangrijkste uitkomsten per januari 2023 2.1 Algemeen:
Verkenning externe financiering Vernieuwbouw Ogterop
-
-
€ 5 miljoen externe financiering voor vernieuwbouw is niet haalbaar; o Verwachte opbrengst: € 1,1 miljoen (behoudende inschatting) € 3.1 miljoen (meer ambitieuze inschatting , hoger haalbaarheidsrisico ten aanzien van haalbaarheid randvoorwaarden en resultaten vervolglobby) Grote significante bijdragen (> 1 miljoen) vanuit provincie/Rijk zijn nu niet aan de orde; Voldoen aan randvoorwaarden private fondsen is voor Ogterop moeilijk te nemen stap. Hoewel (de toekomst van) Ogterop niet op zichzelf staat, blijkt de vernieuwbouw van een gemeentelijk theater in de kern weinig kansrijk voor externe financiering.
2.2 Vier sporen: Publiek: -
-
154
Van:
Projectteam / regisseur externe financiering
Datum:
8 maart 2023
-
OGTEROP
Bestaande subsidies en regelingen van Rijk en provincie zijn beperkt toegesneden op het ‘investeren in stenen’, vernieuwbouw van een theater; Financiële steun vanuit de provincie Drenthe beperkt zich vooralsnog tot mogelijke subsidies en leningen op het gebied van monumentenstatus (in stand houden en versterken bonbonnière) en het versterken van cultuur (programma’s); het lopende investeringsprogramma van de provincie Drenthe (2.65 mlj voor Meppel via RSF) bood geen soelaas meer voor een significante bijdrage. Ogterop als belangrijke voorziening/ vestigingsfactor voor de stedelijke ontwikkeling van (de regio) Meppel is op dit moment voor provincie en Rijk geen reden om gelden hiervoor vrij te maken; de vernieuwbouw van Meppel kan niet meeliften op de onrendabele-top van ontwikkelingen in Meppel in het kader van verstedelijking en woningbouwopgave; Circulair bouwen is een onderscheidend element om tot financiering te komen: o vanuit REP/SNN wordt voor circulair bouwen echter enkel financiering verstrekt aan innovatief samenwerkende MKB bedrijven en niet aan een gemeente/ gemeentelijke instantie;
155
3
o o
binnen het project Port of Zwolle (onderdeel van investeringsprogramma Regio Zwolle) zijn er aanknopingspunten voor een volgende tranche – bijvoorbeeld upcycle hub (grondstoffen knooppunt), dit vergt echter nog enkele jaren; er zijn binnen subsidieregelingen van het Rijk (RVO) diverse kansrijke subsidieprogramma’s, waaronder DuMaVa.
Enkele uitgevoerde acties:
4
o
Bijdragen lokaal is volgende stap: Stichting Waarborgfonds Meppel, bedrijven en individuen;
Enkele uitgevoerde acties: -
Verkenning maatschappelijke organisaties en netwerken Meppel e.o. Diverse gesprekken vertegenwoordiging serviceclubs Organisatie bijeenkomst serviceclubs Ogterop on stage
Provincie Drenthe: ambtelijk verkenning Cultuur, Economie, Ruimte en Wonen: -
Cultuur: diverse overleggen leidt tot advies provincie om cultuurnota Meppel te herzien; monumentenstatus verkrijgen (gemeentelijk, provinciaal en mogelijke rijksstatus); Economie: verkenning gesprekken REP/SNN-gelden Wonen: Ogterop op agenda bij stedelijke ontwikkeling/ Woonbouwimpuls programma’s (onrendabele toppen)
Provincie Drenthe: politiek bestuurlijke lobby -
1-op-1 contact wethouder Meppel/ gedeputeerde provincie Drenthe initiëren Organisatie ‘lunch-on-stage’ in Ogterop provincie/ college B&W om focuspunten Meppel te agenderen, waaronder vernieuwbouw Zichtbaarheid vernieuwbouw Ogterop acties Meppel rondom PS 2023
Regio Zwolle -
Samenhang met gebiedsontwikkeling terrein achter Ogterop o
Biedt geen concrete aanknopingspunten voor externe financiering
Enkele uitgevoerde acties: -
Diverse ambtelijk contacten over planvorming Prinses Marijkestraat
3 Prognose verwachte opbrengst
Ambtelijk diverse gesprekken voor aansluiting bij investeringsprogramma Port of Zwolle
1 Behoudende inschatting
Subsidies -
Inventarisatie subsidies (DEI+, MOOI etc.), verkenning met deskundige partijen (loopt) Toets specifieke subsidie DuMaVa
Publiek Reguliere Subsidies Privaat Maatschappelijk
Privaat: -
Vernieuwbouw van een karakteristiek theater lijkt kansrijk bij enkele grotere fondsen; Ogterop voldoet echter niet aan randvoorwaarden om een beroep te doen op private fondsen; randvoorwaarden zijn lastig in te vullen: o Rijksmonumentenstatus Ogterop/ bonbonnière o ANBI-stichting o Inzicht in jaarrekening/ zelfstandige entiteit
Enkele uitgevoerde acties: -
Contacten diverse fondsen als Pieter Houbolt, Beringer Hazewinkel, Zabawas, VSBfonds, Prins Bernhard Cultuurfonds, Vriendenloterij en Triodos Foundation Verkenning deskundigen oprichten culturele ANBI-stichting Nadere toetsing randvoorwaarde rijksmonumentenstatus Verkenning via belangenorganisatie FIN (Fondsen in Nederland)
€ 250.000,750.000,100.000,1.100.000
toelichting Is toegekende RSF 250 K Waaronder DuMaVa
2 Ambitieuze inschatting Publiek Reguliere Subsidies Maatschappelijk Publiek nog te ontwikkelen Privaat nog uit te werken Financiering / lening / sponsoring
€ 250.000,750.000,100.000,1.000.000 1.000.000 PM
toelichting Is toegekende RSF Waaronder DuMaVa Mogelijke nieuwe investeringsagenda provincie. Deelname in gebiedsinvesteringsprogramma’s overheden. Mogelijk maken van randvoorwaarden is risico. Eventuele constructies voor een lagere exploitatielast
3.100.000
NB: in het collegevoorstel van voorjaar 2021 is uitgegaan van € 3.5 miljoen, de raad heeft dat via amendement opgehoogd tot € 5 miljoen.
Maatschappelijk o 156
Betrokkenheid bij vernieuwing Ogterop leidt tot actieve inzet en bijdrage van serviceclubs; OGTEROP
157
BIJLAGE 7
EXPLOTATIEPROGNOSE OGTEROP NA VERNIEUWBOUW
158
OGTEROP
159
Inhoud 1. INLEIDING......................................................................................................................................... 3 2. ASPECTEN EXPLOITATIE OGTEROP ....................................................................................... 4 2.1. De functies en activiteiten ........................................................................................................ 4 2.2. De kapitaallasten....................................................................................................................... 5 2.3. De huisvestingskosten ............................................................................................................. 7 2.4. De personeelskosten ................................................................................................................ 8 3. EXPLOITATIE NA VERNIEUWBOUW ......................................................................................... 9 3.1 Overzicht .................................................................................................................................... 9 3.2 Toelichting exploitatieprognose ............................................................................................ 10 3.3 Effecten op operationele exploitatie en vaste bedrijfskosten. ......................................... 11 4.
ONTWIKKELING GEMEENTELIJKE BIJDRAGE ..................................................................... 13
Exploitatieprognose schouwburg Ogterop na vernieuwbouw.