1.3.3 Nooordelijke Rekenkamer - Provinciaal cultuurbeleid Eindrapport Groningen

4.4 ▪ ▪ ▪

▪

Samenvattende bevindingen

De provincie Groningen stelde tijdens de coronapandemie ruim € 3 miljoen beschikbaar voor de cultuursector via verschillende steunmaatregelen. Ze gaf coulance op prestatie-eisen. Instellingen geven aan dat zij de coronapandemie redelijk zijn doorgekomen, mede door overheidssteun. De nasleep van corona gaf voor instellingen de meeste problemen. Stijgende kosten als gevolg van interne en externe (beleids)ontwikkelingen kunnen volgens die instellingen op termijn problematisch worden. De provincie inventariseerde bij instellingen wat voor hen de gevolgen waren van gestegen kosten. Zij trof steunmaatregelen voor instellingen die dit nodig hadden.

118 Gebaseerd op interviews gehouden tussen 8 -24 mei 2023 met negen culturele instellingen.

45

Eindrapport – Provincie Groningen

Bronnenlijst Literatuur en beleidsstukken: ▪ Berenschot i.o.v. Provincie Drenthe. (2022). Cultuurmonitor Drenthe 2017-2020 Editie 4 (informatie over 2020). Berenschot ▪ Berenschot i.o.v. Provincie Drenthe. (2023). Verkenning cultuurbeleid provincie Drenthe richting 2025-2028. Berenschot ▪ Kunstraad Groningen (2020). Op steviger Grond: advies over de aanvragen van de culturele instellingen in de gemeente en provincie Groningen in het kader van de gemeentelijke en provinciale cultuurnota’s 2021-2024. Kunstraad Groningen ▪ Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Brief aan de Tweede Kamer, Onderwerp: Aanbieding onderzoek Fair Practice, 19 februari 2020 ▪ Provincie Groningen, Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Onderwerp: Consequenties prijsstijgingen a.g.v. crisis, 17 januari 2023. ▪ Provincie Groningen, Kaderverordening subsidies provincie Groningen 2017 ▪ Provincie Groningen, Meerjarenprogramma Innovatie Musea 2022-2024 ▪ Provincie Groningen, Notitie Compensatie Cultuurinstellingen, 30 mei 2023 ▪ Provincie Groningen, PO Cultuur Extra compensatie acute nood structureel gesubsidieerde cultuurinstellingen a.g.v.

prijsstijgingen 2022, 30 mei 2023 ▪ Provincie Groningen, Procedureregeling subsidies provincie Groningen 2018 ▪ Provincie Groningen, Voordracht van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten van Groningen over/ter vaststelling van ondersteuning in verband met acute nood van culturele instellingen door prijsstijgingen, 24 januari 2023 ▪ Provincie Groningen. (2019). Coalitieakkoord 2019-2023: Verbinden, Versterken, Vernieuwen. Provincie Groningen ▪ Provincie Groningen. (2019). Strategisch Beleidskader Cultuur 2021-2028: Wij zijn cultuur! Provincie Groningen ▪ Provincie Groningen. (2020). Uitwerking Ondersteunen en Stimuleren Cultuur en Vrijetijdseconomie. Provincie Groningen. ▪ Provincie Groningen. (2021). Coronamaatregelen Cultuur provincie Groningen 2022. Provincie Groningen ▪ Provincie Groningen. (2021). Uitvoeringsprogramma Cultuur 2021-2024: Wij zijn cultuur! Provincie ▪ Provincie Groningen. (2021). Uitvoeringsprogramma Vrijetijdseconomie 2021-2023. Provincie Groningen ▪ Raad voor Cultuur. (2020). Advies Culturele basisinfrastructuur 2021-2024. Raad voor Cultuur ▪ Raad voor Cultuur. (2020). Onderweg naar overmorgen: naar een wendbare en weerbare culturele en creatieve sector. Raad voor Cultuur ▪ Raad voor Cultuur. (2023). Advies aanvraag- en beoordelingsprocedure BIS-advies 20252028. Raad voor Cultuur

46

Eindrapport – Provincie Groningen

▪ ▪ ▪ ▪ ▪

SIRA Consulting B.V. i.o.v. provincie Fryslân. (2022). Evaluatie subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur provincie Fryslân. SIRA Consulting B.V. SiRM. & PPMC i.o.v. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. (2020). Gevolgen van het gebruik van de Fair Practice Code. Rijksoverheid SiRM. i.o.v. provincie en gemeente Groningen. (2022). Meerkosten van de invoering van de Fair Practice Code in Groningen. SiRM We the North, Subsidieregeling We the North 2022-2024 We the North. (2021). Toekomstdocument We the North 2021-2024. We the North

Jaarverslagen: ▪ Fraeylemaborg ▪ Groninger Museum ▪ Het Houten Huis ▪ Museum aan de A ▪ Noorderzon ▪ Noord-Nederands Toneel / Club Guy & Roni ▪ Noord-Nederlands Orkest ▪ Stichting Kunst & Cultuur ▪ Vereniging Groninger Gemeenten ▪ ZomerJazzFietsTour Subsidieaanvraag: ▪ Fraeylemaborg ▪ Groninger Museum ▪ Het Houten Huis ▪ Noorderzon ▪ Noord-Nederands Toneel / Club Guy & Roni ▪ Noord-Nederlands Orkest ▪ ZomerJazzFietsTour Websites: ▪ Binoq: https://www.binoq.nl/ ▪ Bosgra Onderzoek: https://www.bosgraonderzoek.nl/ ▪ Cenraal Bureau voor de Statistiek: https://www.cbs.nl/ ▪ CBS StatLine: https://opendata.cbs.nl/ ▪ Cultuurnota Groningen: https://cultuurnotagroningen.nl/ ▪ Collectie Groningen: https://collectiegroningen.nl/ ▪ Erfgoedmonitor: https://erfgoedmonitor.cultureelerfgoed.nl/ ▪ Erfgoedpartners: https://erfgoedpartners.nl/ ▪ Fonds Podiumkunsten: https://fondspodiumkunsten.nl/ ▪ Kunstraad Groningen: http://www.kunstraadgroningen.nl/ ▪ Provincie Groningen: https://www.provinciegroningen.nl/ ▪ Six Sigma: https://www.sixsigma.nl/ ▪ We the North: https://www.wethenorth.org/

47

Eindrapport – Provincie Groningen

Bijlage 1: Lijst met geïnterviewde personen Functie Senior Beleidsmedewerker Cultuur (We the North) provincie Drenthe Zakelijk leider Het Houten Huis Zakelijke leiding / bestuurder Stichting Popwaarts Ad-interim Directeur Kunstraad Groningen Directeur Fraeylemaborg Directeur Noorderzon Algemeen directeur NNO Controller NNO Zakelijk directeur Groninger Museum Beleidsmedewerker Noorderzon Senior Beleidsadviseur Cultuur provincie Groningen Senior Beleidsadviseur Cultuur provincie Groningen Directeur NNT | Club Guy & Roni Artistiek leider Het Houten Huis Directeur Stichting Kunst & Cultuur Coördinator ZomerJazzFietsTour

48

Eindrapport – Provincie Groningen

Bijlage 2: Beoordelingscriteria cultuursubsidieregeling Groningen Hieronder staat de tekst uit het rapport ‘Op steviger Grond’ van de Kunstraad Groningen waarin zij ingaat op de manier waarop zij subsidieaanvragen van culturele instellingen beoordeelt en de criteria waaraan zij die toetst.119 Beoordeling In de beleidskaders cultuur van gemeente ‘Kunst en cultuur voor iedereen’ en provincie ‘Wij zijn cultuur’ zijn de criteria voor de beoordeling van de aanvragen 2021-2024 weergegeven. Dit betreft de artistiek en/of inhoudelijke en professionele kwaliteit (inclusief toepassen van de landelijke codes) alsmede de bijdrage van de instelling aan de strategische doelen. Gemeente en provincie onderscheiden drie typen organisaties: uitvoerende professionele kunstorganisaties / uitvoerende cultuurinstellingen, uitvoerende erfgoedinstellingen en steunfunctie instellingen. De instellingen komen alleen in aanmerking voor subsidie indien ze hun primaire activiteiten ontplooien in Groningen, geen winstoogmerk hebben, de activiteiten waarvoor ze subsidie aanvragen niet zonder subsidie kunnen realiseren en van bewezen kwaliteit zijn. Voor de provincie geldt dat activiteiten en het publieksbereik van deze activiteiten van bovenlokale betekenis moeten zijn.

Om tot een transparante en consequente beoordeling van de subsidieaanvragen te komen vullen wij het beoordelingskader op een aantal aspecten nader in. We geven hieronder weer op welke wijze wij als Kunstraad met de criteria gaan werken en hoe wij deze gaan wegen. Beschouwing op profiel Voorafgaand aan de beoordeling van de criteria zal de Kunstraad kennisnemen van het profiel van de instelling. Binnen de missie en visie van de organisatie zoals de aanvrager die formuleert in de aanvraag kan hij (binnen de benoemde instellingscategorieën waarop wordt aangevraagd) eigen keuzes maken over de activiteiten, het te bereiken publiek en de samenwerkingsverbanden. Als een instelling ten opzichte van de beleidsperiode 2017-2020 wijzigingen doorvoert in haar profiel, onderbouwt de aanvrager dit in de aanvraag en betrekt de Kunstraad dit in de beoordeling. De Kunstraad gebruikt het profiel van de instelling als referentiekader voor de beoordeling van de

119 De volgende pagina’s komen uit het document Beoordeling aanvragen cultuur 2021-2024. (2019), bijlage bij Kunstraad Groningen

(2020). Op steviger Grond: advies over de aanvragen van de culturele instellingen in de gemeente en provincie Groningen in het kader van de gemeentelijke en provinciale cultuurnota’s 2021-2024. Kunstraad Groningen, pp. 9-15.

49

Eindrapport – Provincie Groningen

verschillende criteria en de integrale beoordeling van het totaal. In die beschouwing gaat de Kunstraad na hoe de instelling zich verhoudt tot: ▪ de uitgangspunten van het gemeentelijk en provinciaal cultuurbeleid: hoe wordt omgegaan met de beleidsprioriteiten zoals verwoord in de beleidskaders cultuur; ▪ het gemeentelijk en provinciaal bestel: hoe positioneert de instelling zich ten opzichte van soortgelijke instellingen? Hoe werkt zij samen met partners in het bestel? ▪ de Noordelijke regio en/of de (inter)nationale omgeving: hoe positioneert de instelling zich in de Noordelijke regio, nationaal en/of internationaal? Hoe werkt zij samen met partners in de regio, nationaal en internationaal? Artistieke en/of inhoudelijke kwaliteit van de activiteiten Het eerste criterium is de kwaliteit van de activiteiten. De activiteiten moeten getuigen van voldoende artistieke en/of inhoudelijke kwaliteit om voor een positief advies in aanmerking te komen. Binnen het gemeentelijke en provinciale beleidskader kan een instelling, afhankelijk van haar profiel, verschillende accenten leggen bij de uit te voeren activiteiten.

De Kunstraad geeft een oordeel over de ambities en realiteitswaarde van de activiteiten die de instelling in de komende periode wil initiëren (prospectief), waarbij tevens gebruik gemaakt wordt van het oordeel over het programma van activiteiten in de voorliggende jaren (retrospectief). Dit criterium is een drempelcriterium: als de kernactiviteiten van een instelling niet genoeg artistieke en/of inhoudelijke kwaliteit bezitten, dan past deze niet in het gemeentelijke of provinciale cultuurbestel. Bij de beoordeling van het functioneren en de plannen van de instellingen wordt de artistieke en/of inhoudelijke kwaliteit beoordeeld op grond van de indicatoren vakmanschap, zeggingskracht, authenticiteit en vernieuwing. De Kunstraad zal deze aspecten beoordelen, gerelateerd aan het type instelling (uitvoerende kunstorganisatie, uitvoerende erfgoedinstelling of steunfunctie) en het profiel van de instelling. Zo kan de ene instelling zich sterk richten op artistieke en/of inhoudelijke innovaties, terwijl een andere de ambitie heeft om op een laagdrempelige manier een groot en nieuw publiek te bereiken. Bij erfgoedinstellingen beoordeelt de Kunstraad bovengenoemde indicatoren in relatie tot de aspecten cultuurhistorische waarde, collectiebeheer, presentatie en educatie.

Bij steuninstellingen betrekt de Kunstraad bij de beoordeling de wijze waarop de instelling als expertisecentrum ondersteuning biedt aan de sector en deel uitmaakt van het culturele netwerk in de provincie Groningen. Vakmanschap Vakmanschap of vakdeskundigheid, heeft betrekking op de vaardigheid van de makers of curatoren die bij de instelling betrokken zijn. De activiteiten die door de instellingen worden geproduceerd of gepresenteerd moeten een vanzelfsprekende hoogwaardige kwaliteit hebben. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de technische beheersing van instrumenten, spel, regie of choreografie; of uit de wijze waarop een curator, conservator of programmeur een tentoonstelling of festival samenstelt of inricht. Bij ondersteunende instellingen heeft het betrekking op de professionaliteit waarmee zij zich ten dienste stellen van de relevante sectoren.

50

Eindrapport – Provincie Groningen

Zeggingskracht Zeggingskracht heeft betrekking op de (artistieke) impact van de activiteiten op het publiek. Dat wil zeggen dat de activiteiten de publieksgroepen die de instelling wil bereiken, aanspreken. Is de instelling in staat dit publiek, te prikkelen, te ontroeren of aan het denken te zetten. Slaagt de instelling erin om datgene wat zij wil uitdrukken of bereiken, ook daadwerkelijk over te dragen op het publiek, bezoekers, gebruikers of deelnemers. Authenticiteit Authenticiteit heeft betrekking op de herkenbare (artistieke of inhoudelijke) signatuur van de activiteiten van de betreffende instelling. In hoeverre zijn de activiteiten van de aanvrager onderscheidend ten opzichte van soortgelijke instellingen? Levert de instelling hierdoor een bijzondere of zelfs unieke bijdrage aan de sector? Vernieuwing Artistieke of inhoudelijke vernieuwing kan betrekking hebben op de ontwikkeling of verbreding van het genre, op de integratie van verschillende disciplines, de aanwas van nieuwe (artistieke) talenten of het innoverende karakter van de activiteiten.

Wordt bijvoorbeeld op nieuwe manieren gebruikgemaakt van de collectie die de instelling bezit? Professionele kwaliteit van de organisatie Gezonde bedrijfsvoering Aan de hand van het activiteitenplan, de begroting voor de komende periode, de verwachte prestaties en de financiële gegevens van de huidige cultuurnotaperiode (gegevens die gemeente en provincie aanleveren) beoordeelt de Kunstraad in hoeverre een instelling vanuit financieel, bedrijfsmatig en organisatorisch perspectief in staat is om het activiteitenplan uit te voeren. De Kunstraad zal de subsidieaanvraag beoordelen op: ▪ balans tussen uitvoering activiteiten en financiële positie; ▪ balans in personele zin tussen overhead en activiteiten; ▪ financieringsmix en onderliggend verdienmodel, inclusief een strategie bij tegenvallende inkomsten; ▪ marketingactiviteiten en prijsstrategie in relatie tot beoogd bereik en aandacht voor nieuw publiek; ▪ goed werkgeverschap inclusief vrijwilligersbeleid (relatie met toepassing landelijke codes); ▪ visie op (het managen van) de relatie met stakeholders. Voor de instellingen geldt een eigen inkomstennorm van minimaal 21,5%. De Kunstraad beoordeelt in hoeverre de instelling op een effectieve wijze de middelen inzet om de verwachte prestaties te realiseren.

Governance en eerlijke beloning De Kunstraad toetst of de instelling: ▪ de Code Cultural Governance toepast en op welke manier dat gebeurt (Pas toe EN leg uit);

51

Eindrapport – Provincie Groningen

▪ ▪

de Fair Practice Code toepast of uitleg geeft wanneer dit niet het geval is (Pas toe OF leg uit); de Code Culturele diversiteit toepast of uitleg geeft wanneer dit niet het geval is (Pas toe OF leg uit). Voor elke code kijkt de Kunstraad hoe de desbetreffende code zich verhoudt tot de aard en het profiel van de instelling, of de instelling invulling geeft aan de code en welke stappen de instelling de komende jaren op dit vlak wil zetten. Samenwerking en afstemming De Kunstraad beoordeelt op welke manier de instelling samenwerkt met anderen binnen de culturele sector en activiteiten afstemt. De Kunstraad kijkt welke verbindingen worden aangegaan, welke doelen worden beoogd en op welke wijze de instelling hieraan uitvoering wil geven. Naast de kwantiteit en intensiteit van de activiteiten beoordeelt de Kunstraad de wijze waarop de activiteiten door de instelling worden geëvalueerd. Publieksbereik, toegankelijkheid en educatie Bij de beoordeling van het bereik wordt gelet op publieks- c.q. deelnemersdoelgroepen die de instelling bedient en de wijze waarop dat gebeurt (bijvoorbeeld op het vlak van marketing, educatie, prijsbeleid, toegankelijkheid), de wijze waarop de instelling nieuw en divers publiek wil gaan bereiken en de interactie met het publiek c.q. deelnemers. Bij de plannen over het bereik in kwantitatieve zin verwacht de Kunstraad onderbouwde en concrete prognoses.

Bijdrage aan strategische doelen Gemeente en provincie verwachten dat de aanvrager aantoont op welke manier aan één of meerdere van de strategische doelen uit het gemeentelijk en provinciaal beleidskader een bijdrage wordt geleverd, waarbij een bijdrage aan de strategie ‘Een sterke basis’ minimaal vereist is. De Kunstraad beoordeelt deze bijdrage aan de hand van onderstaande door de gemeente en provincie opgestelde nadere duiding van de strategische doelen. Een sterke basis (gemeente en provincie) en ruimte voor vernieuwing (provincie) De Kunstraad beoordeelt of de instelling een hoogwaardig aanbod biedt waarin ook ruimte is voor experiment alsmede de eigenheid in de culturele uitingen. Daarnaast beoordeelt de Kunstraad in hoeverre de instelling zowel in de eigen organisatie en als in de programmering bijdraagt aan de diversiteit van het culturele aanbod. Samenleven met cultuur (gemeente en provincie) De Kunstraad beoordeelt in hoeverre de instelling programma’s ontwikkelt die bewoners aanzetten tot deelname aan cultuur, waarbij extra aandacht is voor inwoners die nu niet of nauwelijks in aanraking komen met cultuur. De Kunstraad beoordeelt de programma’s die de instelling ontwikkelt die bijdragen aan het versterken van de leefkwaliteit in de gemeente en provincie en inspelen op actuele thema’s (zoals krimp, gevolgen van de gaswinning, eenzaamheid en laaggeletterdheid).

De Kunstraad kijkt bij beide onderdelen welke doelen worden beoogd en op welke wijze de instelling hieraan uitvoering wil geven.

52

Eindrapport – Provincie Groningen

Overal cultuur (gemeente en provincie) De Kunstraad beoordeelt op welke wijze de instelling een bijdrage levert aan een bruisend cultureel aanbod in stad en regio en de manier waarop de instelling het cultureel aanbod van stad en regio verbindt in de marketing en promotie. Thuis in Groningen (specifiek provincie) De Kunstraad beoordeelt op welke wijze de aanvrager zorgt voor behoud, educatie en presentatie van de Collectie Groningen, in hoeverre sprake is van een vernieuwende wijze van de presentatie van de collectie aan een breed publiek inclusief een visie en programma op digitalisering alsmede de samenwerking met andere disciplines of sectoren. Ruim baan voor talent en vernieuwing (specifiek gemeente) De Kunstraad beoordeelt of de instelling bijdraagt aan het aantrekken, begeleiden en doorgeleiden van talenten. Daarnaast beoordeelt de Kunstraad of er sprake is van vernieuwing in het aanbod. De gemeente ziet het als een pré als de artistieke leiding van een nieuwe aanvragende instelling een talentenprogramma heeft doorlopen zoals Station Noord. De Kunstraad kijkt hierbij naast een individuele beoordeling ook naar de bijdrage van het geheel aan instellingen. Specifieke criteria De Kunstraad toetst tenslotte de aanvragen op de specifieke criteria die gemeente en provincie voor bepaalde categorieën hebben vastgelegd.

Steunfunctie amateurkunst Naast de algemene criteria beoordeelt de Kunstraad de instelling op: ▪ invulling van de steunfunctie amateurkunst in de gehele provincie Groningen; ▪ visie op en werkwijze in de keten cultuureducatie, amateurkunst en talentontwikkeling die in afstemming is met de steunfunctie cultuuronderwijs; ▪ visie op en werkwijze in de versterking van het amateurkunstveld waarbij inzet is afgestemd op de vraag en samenwerking met lokale netwerken, gemeenten en overige stakeholders; ▪ visie op en werkwijze in het stimuleren van actieve deelname (cultuurparticipatie) van inwoners aan cultuur en op welke wijze hieraan een wezenlijke bijdrage kan worden geleverd, waarbij de focus ligt op het stimuleren van inwoners die nu niet of nauwelijks in aanraking komen met cultuur. Steunfunctie cultuuronderwijs Naast de algemene criteria beoordeelt de Kunstraad de instelling op: ▪ invulling van de steunfunctie op het gebied van cultuuronderwijs in de gehele provincie Groningen; ▪ visie op en werkwijze in de keten cultuureducatie, amateurkunst en talentontwikkeling die in afstemming is met de steunfunctie amateurkunst; ▪ aansluiting op het Bestuurlijk Kader Cultuur en Onderwijs; ▪ visie op en werkwijze in de ondersteuning en facilitering van de scholen in het primair onderwijs bij de implementatie van cultuureducatieplannen, het stimuleren van de scholen

53

Eindrapport – Provincie Groningen

▪ ▪

tot (verdere) ontwikkeling en implementatie van doorgaande leerlijnen cultuur met horizontale en verticale samenhang en de aansluiting bij het Voortgezet Onderwijs; de werkwijze waarin inzet is afgestemd op de vraag en samenwerking met scholen, lokale netwerken, gemeenten en overige stakeholders; invulling van de rol van penvoerder en programmaleider van (CMK) Groningen en de een visie op het optimaal continueren van Cultuureducatie met Kwaliteit (CMK) in de provincie Groningen.

Steunfunctie bibliotheekvoorziening ▪ invulling van de steunfunctie op het gebied van het bibliotheekwerk in de gehele provincie Groningen; ▪ visie op het bibliotheekwerk en op een concrete aanpak (ondersteunende taken) van de bibliotheekfuncties in de provincie Groningen en in het gehele bestel, waarbij effectief en toekomstbestendig wordt ingespeeld op de ontwikkelingen en transitie van het bibliotheekwezen; ▪ ondersteuning bij de innovatie van de lokale bibliotheken en samenwerking hierin met gemeenten en andere stakeholders. Steunfunctie gebouwd erfgoed en archeologie ▪ invulling van de steunfunctie op het gebied van gebouwd erfgoed en archeologie in de gehele provincie Groningen; ▪ integrale visie en expertise op het gebied van monumenten, gebouwd erfgoed, archeologie, landschap en ruimtelijke kwaliteit en de wijze waarop zij gemeenten ondersteunen bij de uitvoering van haar wettelijke taken op het gebied van de gebouwd erfgoed en archeologie en de uitvoeringspraktijk; ▪ ondersteuning van eigenaren van erfgoedpanden bij de instandhouding van hun pand; ▪ afstemming tussen partijen in de provincie Groningen die actief zijn op het gebied van gebouwd erfgoed en archeologie; ▪ proactieve bijdrage aan het verbinden, vernieuwen en versterken van het beleid op het gebied van Erfgoed, Ruimtelijke Kwaliteit en Landschap.

Steunfunctie materieel erfgoed (musea, molens, archeologie en orgels) ▪ invulling van de steunfunctie op het gebied van materieel erfgoed in de gehele provincie Groningen; ▪ integrale visie op en de werkwijze in de ondersteuning van erfgoedinstellingen (musea, molens, archeologie en orgels) in de provincie Groningen passend bij de vragen en behoeften vanuit deze sector en passend bij nieuwe ontwikkelingen in de sector, zoals digitalisering; ▪ visie op hoe ondersteuning wordt gegeven aan de ontwikkeling van een educatief aanbod passend bij de vraag van de scholen; - proactieve bijdrage aan het verbinden, vernieuwen en versterken van het beleid op het gebied van Erfgoed, Ruimtelijke Kwaliteit en Landschap.

54

Eindrapport – Provincie Groningen

Steunfunctie Immaterieel erfgoed (o.a. Groningse taal en cultuur) ▪ visie op en werkwijze ten aanzien van het immaterieel erfgoed passend bij de vragen en behoeften van initiatiefnemers en organisaties; - visie op en werkwijze in de promotie van het Nedersaksisch met daarbij speciale aandacht voor het betrekken van kinderen en jongeren bij de taal. Subsidieoordeel en afweging tussen aanvragers De Kunstraad komt na afweging van de toetsing aan de verschillende criteria tot een oordeel over de subsidieaanvraag. Zoals in paragraaf 4 aangegeven, kan deze afweging per instelling verschillen, afhankelijk van het profiel van de instelling. Deze afweging wordt in het advies beargumenteerd. Wat betreft het eindoordeel onderscheidt de Kunstraad de volgende varianten: - een instelling is subsidiabel - een instelling is subsidiabel mits voldoende middelen - een instelling is niet-subsidiabel Er zijn gevallen waarbij een keuze gemaakt moet worden tussen verschillende aanvragers. Hier is bijvoorbeeld sprake van wanneer er meer aanvragers zijn dan beschikbare plekken voor een bepaalde categorie instellingen en/of de beschikbare middelen onvoldoende ruimte bieden. Hierbij kijkt de Kunstraad ook naar de culturele infrastructuur als geheel en aspecten als diversiteit van het aanbod, regionale spreiding en verdeling van de activiteiten over de verschillende beleidsstrategieën.

In dat geval zal het oordeel of een instelling subsidiabel is niet alleen absoluut maar ook relatief zijn. Een instelling kan subsidiabel zijn maar in vergelijking met een andere, concurrerende instelling net minder positief beoordeeld worden. De gemeente en de provincie Groningen reiken de Kunstraad bij de start van het adviestraject een financieel kader 2021-2024 aan. Op basis van de financiële kaders van de gemeente en de provincie en het resultaat van de toetsing aan de beoordelingscriteria van de individuele instellingen en de integrale beoordeling van het totaal, zal de Kunstraad gemeente en provincie adviseren over de hoogte van het subsidiebedrag per te honoreren aanvraag.

55

Eindrapport – Provincie Groningen

Bijlage 3: PDCA-cyclus subsidieverleningsproces 120

Om het subsidieverleningsproces in kaart te brengen maakten we gebruik van de PDCA-cyclus. PDCA staat voor Plan, Do, Check, Act. De cyclus veronderstelt dat de organisatie deze stappen steeds opnieuw doorloopt om op die manier continue verbetering in de hand te werken. Als alle stappen in de PDCA-cyclus een adequate uitwerking vinden in (bijvoorbeeld) het subsidiebeleid, kan worden aangenomen dat dit bijdraagt aan de doeltreffendheid van het proces. Reden van gebruik van de PDCA-cyclus is dat we de processen van de drie provincies gemakkelijk naast elkaar kunnen zetten en met elkaar kunnen vergelijken. Stap

Uitwerking

Plan: plannen van activiteiten en stellen van doelen

De provincie Groningen stelt in Strategisch Beleidskader Cultuur 2021-2028 drie ambities: cultuur voor iedereen; stimuleren van een bruisend en vernieuwend aanbod in Stad en Ommeland; Ontwikkeling behoud en versterking van de kwaliteit van het erfgoed, landschap en leefomgeving.

Heeft de provincie Groningen doelstellingen? Hoe streeft zij die na en hoe meet de provincie het behalen ervan? Zijn het vormvereisten bij aanvragen?

Deze werkt zij uit in vier strategieën. ▪ Sterke basis en ruimte voor vernieuwing ▪ Samenleven met cultuur ▪ Overal cultuur ▪ Thuis in Groningen Per strategie zet de provincie middelen en instrumenten in om de doelen te behalen, waaronder verschillende subsidies, steuninstellingen en cultuurpijlers. Instellingen die subsidie aanvragen doen dit jaarlijks. De verantwoording hiervan vindt ook jaarlijks plaats (zie ook ‘Check’). Deze aanvraag doen instellingen op de website cultuurnota.nl.121 Hierin kunnen zij hun BIS-aanvraag (mits relevant) invoeren.

Do: uitvoeren van de geplande activiteiten Op welke manier komen de doelstellingen terug in de aanvragen van subsidieaanvragers? Zijn het (vorm)vereisten? Is uiteengezet welke

Eerst doet de provincie Groningen een toets naar de subsidiabiliteit van de instelling. De Kunstraad Groningen is de instantie die subsidieaanvragen inhoudelijk beoordeelt en Gedeputeerde Staten adviseert over

120 Informatie over het proces is gebaseerd op Raad voor Cultuur. (2023). Advies aanvraag- en beoordelingsprocedure BIS-advies

2025-2028. Raad voor Cultuur; een gesprek met medewerkers van de provincie Groningen op 20 juni 2023 en subsidiebeschikkingen van enkele culturele instellingen. Informatie over de PDCA-cyclus komt van Bosgra Onderzoek: https://www.bosgraonderzoek.nl/eigenschappen/plandocheckact-pdca-cyclus/ en Six Sigma: https://www.sixsigma.nl/artikelen/watis-de-pdca-cyclus, beide benaderd op 22 mei 2023. 121 Website Cultuurnota Gronignen: https://cultuurnotagroningen.nl/, benaderd op 9 mei 2023.

56

Eindrapport – Provincie Groningen

middelen worden ingezet om doelen te behalen en wie moeten dat dan doen? Wie betrekken zij daarbij?

het al dan niet toekennen. De Kunstraad Groningen gebruikt een beoordelingskader. Zij begint met een beschouwing van de instelling die subsidie aanvraagt, waarin zij stilstaat bij de manier waarop aanvragers aansluiten bij de doelen van het provinciaal cultuurbeleid, de manier waarop de instelling zich ten opzichte van andere instellingen opstelt en hoe die zich in NoordNederland en daarbuiten positioneert. Vervolgens beoordeelt de Kunstraad Groningen op basis van een aantal kwaliteiten de aanvraag. De eerste criteria daarvoor zijn artistieke en/of inhoudelijke kwaliteit. Dit zijn drempelcriteria: als een instelling hier niet aan voldoet, komt zij niet in aanmerking voor subsidie. De indicatoren voor artistieke en/of inhoudelijke kwaliteit zijn vakmanschap, zeggingskracht, authenticiteit en vernieuwing. Het tweede criterium is de professionele kwaliteit van de instelling. Hierbij kijkt de Kunstraad Groningen naar de gezondheid van de bedrijfsvoering van de instelling, de governancestructuur en de manier waarop de instelling haar medewerkers beloont. Indicatoren zijn de toepassing van Code Cultural Governance (toepassen én uitleggen); Fair Practice Code (toepassen óf uitleggen); Code Culturele diversiteit(toepassen óf uitleggen). Verder gaat de raad na in hoeverre de instelling samenwerkt met anderen binnen de culturele sector en activiteiten afstemt.

Tot beoordeelt de Kunstraad Groningen het publieksbereik van de instelling, de toegankelijkheid en aansluiting op cultuureducatie. Bij het derde criterium toetst de Kunstraad Groningen de bijdrage van de instelling aan de strategische doelen van gemeente/provincie (de vier strategieën van de provincie). Alle instellingen moeten voldoen aan de eerste voorwaarde: Sterke basis. Instellingen moeten een uitwerking aanleveren van op welke manier zij bijdragen aan de culturele infrastructuur van de provincie Groningen. De Kunstraad Groningen beoordeelt de bijdrage aan de hand van door de gemeente en provincie opgestelde nadere duiding van de strategische doelen. Tot slot zijn er enkele extra criteria voor steuninstellingen. De Kunstraad Groningen komt na afweging van de toetsing aan de verschillende criteria tot een oordeel over de subsidieaanvraag. Deze afweging kan per instelling verschillen en afhankelijk van het profiel. De Kunstraad Groningen beargumenteert deze afweging in het advies over de instelling. Het eindoordeel kent drie varianten: ▪ een instelling is subsidiabel ▪ een instelling is subsidiabel mits voldoende middelen ▪ een instelling is niet-subsidiabel Dit advies komt bij de provincie terecht. Gedeputeerde Staten beschikken vervolgens (al dan niet op basis van het advies van de Kunstraad Groningen) over de subsidieaanvraag.

De doelstellingen komen concreet en uitgewerkt terug (inclusief onderbouwing) bij alle onderzochte instellingen.

Check: realisatie van de doelen nagaan Hoe leggen aanvragers verantwoording af? Komen zij terug op de doelstellingen? Is er een

57

Instellingen leveren jaarlijks een jaarverslag en een jaarrekening aan waarin zij ter verantwoording hun activiteiten opgeven. Ook vindt er in beginsel jaarlijks tweemaal een monitoringsgesprek plaats tussen provincie en instellingen. Bij instellingen die zich in

Eindrapport – Provincie Groningen

beoordelingskader voor de verantwoording? In hoeverre heeft corona een rol gespeeld bij de aanvragen en de realisatie van de doelen?

financieel zwaarder weer begeven (), vinden er tussen provincie en instelling kwartaalgesprekken plaats. Verantwoording over de invulling van het cultuurpijlerschap vindt plaats in het jaarverslag en de monitoringsgesprekken. Steuninstellingen moeten ook terugkomen op hun rolinvulling.

Act: analyse van afwijkingen en aanpassen van het proces Evalueert de provincie haar beleid? Evalueert de provincie de aanvragen/verantwoording van aanvragers? Wat gebeurt er met die resultaten?

De provincie Groningen heeft geen monitoringssysteem waarmee zij (kwalitatief danwel kwantitatief) bijhoudt hoe zij vordert op het behalen van haar cultuurdoelen en -strategieën. Ze laat zich vierjaarlijks evalueren en doelen en strategieën komen in die evaluaties aan bod. Voorafgaand aan de huidige cultuurperiode (2021-2024) liet de provincie Groningen door de Kunstraad Groningen een advies opstellen over haar cultuurbeleid. Dit adviesrapport ‘Op Steviger Grond’ was niet alleen een samenbundeling van de individuele adviezen van de instellingen die subsidie aanvroegen maar ook een analyse over de staat van de Groningse culturele infrastructuur. Hierin deed de Kunstraad Groningen enkele adviezen over podiumkunsten, beeldende kunst, erfgoed, klassieke muziek bibliotheekwerk en film. De provincie nam die met betrekking tot erfgoed, klassieke muziek bibliotheekwerk en film over in haar uitvoeringsprogramma.

58

Eindrapport – Provincie Groningen

Bijlage 4: Doelen en resultaten van culturele instellingen Deze tabel is tot stand gekomen op basis van jaarplannen en meerjarenplannen evenals gesprekken met de betreffende instelling. De provincie Groningen geeft een vierjarige beschikking af; de instelling moet wel elk jaar een activiteitenplan en begroting indienen voor het jaar erop. Wij gaan in dezen uit van de meerjarenplannen, waarop de meerjarige subsidie is gebaseerd. We spitsten de doelen die in de meerjarenplannen van instellingen staan toe op onze afbakening, dus onderwerpen waar relatief veel beleidsvrijheid is: dit houdt in dat wij niet stilstaan bij doelstelling 2, Samenleven met cultuur. Resultaten komen uit de jaarverslagen van 2021 en 2022. Omdat de verantwoording over 2022 nog loopt, is nog niet alle informatie daarover beschikbaar. Alle instellingen krijgen in hun beschikking tevens enkele verplichtingen mee met betrekking tot de Wet normering topinkomens en rechtshandelingen zoals genoemd in artikel 4:71 van de Algemene wet bestuursrecht (statutenwijzigingen en dergelijke). Deze punen hebben geen betrekking op de doeltreffendheid van de subsidie ten aanzien van de provinciale doelstellingen en laten we buiten beschouwing. In de beschikking van alle instellingen stond veder dat zij moesten laten zien op welke manier zij omgingen met de beperkende maatregelen ten aanzien van corona. Beschikking provincie:

Doelen meerjarenplan instellingen

Resultaten en bijdrage aan provinciale strategieën122

- Cultuur voor iedereen. Het culturele aanbod moet spannend zijn met een brede dekking en voor iedereen toegankelijk, op die manier versterkt cultuur leefbaarheid. - Het aanbod moet bruisend en vernieuwend zijn. - De culturele biografie van landgoed en regio dienen gekoppeld te worden aan het hier en nu. - Het stimuleren van internationalisering.

Bijdrage aan strategie 1: Een sterke basis - In 2022 ontving de Fraeylemaborg 38.933 bezoekers in het museum en 113.785 in het park. De borg houdt van de bezoekers een onderverdeling bij in onder meer volwassenen, kinderen, CJP-pashouders en scholen. De borg houdt niet bij hoeveel bezoekers ze uit het buitenland ontvangt. In 2021 had de borg 26.372 bezoekers in het museum en 96.25 in het park.

Fraeylemaborg Wij subsidiëren uw instelling voor uw bijdrage aan de volgende strategische lijnen uit ons Strategisch beleidskader cultuur 2021-2028 'Wij zijn Cultuur': 1. Een sterke basis 2. Samenleven met cultuur 3. Overal cultuur 4. Thuis in Groningen U geeft in het activiteitenplan en de begroting duidelijk aan:

122

In beginsel is de informatie uit deze kolom afkomstig uit de jaarverslagen over 2021 en 2022 van de instellingen. We geven expliciet aan waar het informatie uit een interview of e-mailcorrespondentie betreft.

59

Eindrapport – Provincie Groningen

- op welke manier u met uw activiteiten bijdraagt aan de strategieën.

- Het leggen van nieuwe verbindingen binnen en buiten de eigen sector is van belang. - Aandacht voor diversiteit. - Ondersteunen van digitalisering. - De trend dat werk volgt op wonen zet zich door. Daarom is een goed cultureel aanbod van grote importantie voor economische ontwikkeling. - De arbeidsmarkt vraagt om creatievelingen en die moeten worden gevoed door een goed aanbod. - Het presenteren en in stand houden van de collectie Groningen. - Het stimuleren van vernieuwing binnen de erfgoedsector. - Het zelf maken van kunst als professional of amateur dient gestimuleerd te worden. - Sterke erfgoedinstelling verantwoordelijkheid geven voor regio.

Verplichtingen Aan deze subsidieverlening verbinden wij de volgende verplichtingen: - U dient jaarlijks voor 1 oktober (vanaf oktober 2021) uw subsidieaanvraag voor het daarop volgende jaar in. In deze subsidieaanvraag laat u middels een jaarplan en begroting voor het volgende jaar zien hoe u invulling geeft aan de strategieën uit onze Strategisch beleidskader cultuur 2021-2028 'Wij zijn Cultuur!' en hoe u uw activiteiten en bedrijfsvoering aanpast aan de dan geldende corona-maatregelen. - U past de Governance Code Cultuur toe en geeft aan op welke manier dat gebeurt.

- Het museum staat stil bij de codes en geeft aan deze toe te passen. Op welke manier komt niet naar voren in de jaarverslagen. Bijdrage aan strategie 3: Overal cultuur: - De borg werkt nauw samen met K&C, m.n. op het gebied van cultuureducatie. Daarnaast maakt de Fraeylemaborg deel uit van de Coöperatie Sterke Musea Groningen, die de 130 musea in de provincie Groningen ondersteunt. Bijdrage aan strategie 4: Thuis in Groningen: - Verschillende Groningse schilders vormen onderdeel van de vaste collectie van de borg Corona: Museum was dicht tussen 14 december 2020 tot en met 5 juni 2021. In die tijd richtte de borg de zolderverdieping museaal in. Tijdens de periode dat ze open mocht, konden ze het publiek volgens plan bedienen. De tweede lockdown in 2021 was van 28 november 2021 tot en met 14 januari 2022 en toen was het museum wederom dicht. Het museum kon door de regelingen van de overheid en anonieme giften financieel bolwerken.

Groninger Museum Wij subsidiëren uw instelling voor uw bijdrage aan de volgende strategische lijnen uit ons Strategisch beleidskader cultuur 2021-2028 'Wij zijn Cultuur': 1. Een sterke basis 2. Samenleven met cultuur 3. Overal cultuur 4. Thuis in Groningen U geeft in het activiteitenplan en de begroting duidelijk aan: - op welke manier u met uw activiteiten bijdraagt aan de strategieën. - en tot slot op welke manier u concreet invulling gaat geven aan het cultuurpijlerschap.

- Groninger Museum verrijkt de collectie met daarin aandacht voor regionale, nationale en internationale kunst - Een keer per jaar een tentoonstelling die meer dan 100.000 bezoekers trekt, streven is gemiddeld 250.000 bezoekers per jaar waarvan 185.000 betalende bezoekers. 15% uit het buitenland en 40% uit de drie Noordelijke Provincies. - Groninger Museum trekt naast de trouwe bezoekers en het bestaand publiek ook nieuwe doelgroepen - Cultuurpijlerschap: o.a. zichtbaarheid van pronkstukken uit het Groninger Museum in de regio; kunst van de Ploegschilders in de provincie; samenwerking met andere musea om zo erfgoed op verschillende locaties zichtbaar te maken.

Verplichtingen Aan deze subsidieverlening verbinden wij de volgende verplichtingen: 1. U dient jaarlijks voor 1 oktober (vanaf oktober 2021) uw subsidieaanvraag voor het

60

Eindrapport – Provincie Groningen

Bijdrage aan strategie 1: Een sterke basis - Getemperd door de coronapandemie, had het Groninger Museum in 2021 94.361 bezoekers, van wie 21% uit het buitenland. 1.322 bezochten het museum online; desgevraagd gaf het Groninger Museum aan dat het in 2022 141.875 bezoekers trok. In 2022 was 20% van de bezoekers buitenlands. Van de Nederlandse bezoekers kwam 30% uit de provincie Groningen. Gemiddeld 44% van de bezoekers was tussen de 20-40 jaar. - Programma’s om andere doelgroepen aan te trekken zette het museum op, gericht op onder meer slechthorenden, Alzheimerpatiënten en kinderen. Als gevolg van corona gingen die veelal niet door. In 2022 zijn geen resultaten van dergelijke programma’s bekend. - In het jaarverslag staat het museum uitgebreid stil bij de toepassing van alle drie de codes en ook per aspect van de codes. In zijn jaarverslag geeft

daarop volgende jaar in. In deze subsidieaanvraag laat u middels een jaarplan en begroting voor het volgende jaar zien hoe u invulling geeft aan de strategieën uit onze Strategisch beleidskader cultuur 2021-2028 'Wij zijn Cultuur!' en hoe u uw activiteiten en bedrijfsvoering aanpast aan de dan geldende coronamaatregelen. 4. U past de Governance Code Cultuur toe en geeft aan op welke manier dat gebeurt.

het Groninger Museum aan dat het zijn medewerkers conform museumcao uitbetaalt. Daarnaast geeft het museum aan dat het door middel van aanbestedingen van aanvragen voor offertes nagaat of aan alle vereisten van de code en maatschappelijke normen en waarden wordt voldaan. In kader van de Code Diversiteit en Inclusie, volgden medewerkers een training van Meldpunt Discriminatie Groningen. In hun vacatureteksten staat het museum stil bij het diversiteitsvraagstuk. - Stukken zijn aan buitenlandse musea in bruikleen gegeven aan drie Duitse musea, vier Belgische musea, een Deens museum en een Chinees museum. Bijdrage aan strategie 3: Overal cultuur - Het jaarverslag over 2021 bevat een uitvoerige lijst samenwerkingspartners. 96 objecten uitgeleend aan 25 verschillende instellingen. Stukken gaan zowel naar instellingen binnen de provincie Groningen (zoals de borg Verhildersum of de Menkemaborg) als daarbuiten. Betreft onder meer werken van de Ploegschilders. Daarmee vervult het museum ook mede zijn cultuurpijlerschap. Bijdrage aan strategie 4: Thuis in Groningen - Door het tonen, digitaliseren en in bruikleen geven van Groninger werken binnen de provincie, is de kunst van Groninger schilders overal in de provincie te zien. Daarmee draagt het museum bij aan dit doel.

Corona: Door de lockdown als gevolg van de coronapandemie in 2021 kon de publiekstrekker The Rolling Stones Unzipped niet fysiek worden bezocht. Online konden bezoekers vanuit huis zelf door alle tentoonstellingsruimtes navigeren. Het Groninger Museum is aangewezen als BIS-instelling en kreeg financiële steun vanuit de Rijksoverheid.

Het Houten Huis Wij subsidiëren uw instelling voor uw bijdrage aan de volgende strategische lijnen uit ons Strategisch beleidskader

61

- Voorstellingen vinden zowel in de provincie als daarbuiten plaats en van tijd tot tijd in het buitenland. - Het Houten Huis streeft naar ongeveer 170 voorstellingen per jaar.

Eindrapport – Provincie Groningen

Bijdrage aan strategie 1: Een sterke basis - In 2022 184 voorstellingen, voor in totaal 16.133 bezoekers (in 2021 11.688 bezoekers). Dit komt volgens

cultuur 2021-2028 'Wij zijn Cultuur': 1. Een sterke basis 2. Samenleven met cultuur 3. Overal cultuur U geeft in het activiteitenplan en de begroting duidelijk aan: - op welke manier u met uw activiteiten bijdraagt aan de strategieën. - en tot slot op welke manier u concreet invulling gaat geven aan het cultuurpijlerschap. Verplichtingen Aan deze subsidieverlening verbinden wij de volgende verplichtingen: 1. U dient jaarlijks voor 1 oktober (vanaf oktober 2021) uw subsidieaanvraag voor het daarop volgende jaar in. In deze subsidieaanvraag laat u middels een jaarplan en begroting voor het volgende jaar zien hoe u invulling geeft aan de strategieën uit onze Strategisch beleidskader cultuur 2021-2028 'Wij zijn Cultuur!' en hoe u uw activiteiten en bedrijfsvoering aanpast aan de dan geldende coronamaatregelen. 4. U past de Governance Code Cultuur toe en geeft aan op welke manier dat gebeurt.

- Cultuurpijlerschap: kennis, materiaal en expertise op het gebied van jeugdcultuur en podiumkunsten delen met andere organisaties en theatermakers. - Vernieuwing door middel van proeftuinen, nieuwe muziek (huiscomponist), dans, een neurodivergente of fysiek beperkte cast en in het verband van We the North op gebied van talentontwikkeling. - Het Houten Huis wil inzetten om meer doelgroepen te bereiken zoals kinderen en volwassenen uit krimpgebieden, mensen met een beperking en mensen met een andere culturele- of taalachtergrond. Het gezelschap past zijn producties aan per specifieke doelgroep. - De medewerkers en directie worden gehonoreerd conform geldende cao. In hun aanvraag geeft Het Houten Huis het volgende aan: “Meer ‘fair practice’ is wenselijk bij het uitbetalen van uren en dagen en het soort contracten. We zullen meer vaste arbeidsovereenkomsten aanbieden.” In de begrotingen hebben ze meer fte opgenomen.

het jaarverslag nog niet in de buurt van de ‘reguliere’ speeljaren. - In de provincie Groningen had Het Houten Huis in totaal 83 voorstellingen, in Drenthe 20 en in Fryslân 54. Hoeveel voorstellingen in het buitenland is onduidelijk. In 2023 vindt een tour in Schotland plaats. - Betaling medewerkers en zzp’ers conform cao Toneel en Dans. - Door middel van een intern document over diversiteit en inclusie heeft Het Houten Huis in kaart gebracht over op welke manier diversiteit binnen het gezelschap eruit ziet en waar het nog stappen moet zetten. Doel is om diversiteit onderdeel te laten worden van de organisatiestructuur. Het Houten Huis werkte in 2022 in een productie met een cast waarin één persoon een mentale beperking had en drie anderen een fysieke. - in 2013 kwam Het Houten Huis in de BIS. De toenmalige Governance Code Cultuur is toen geïmplementeerd. In 2022 implementeerde Het Houten Huis zijn nieuwe organisatiemodel. Directieleden zijn bestuurders geworden en bestuursleden zijn toegetreden tot de Raad van Toezicht. Bijdrage aan strategie 3: Overal cultuur - Door de voorstelling Hier valt niets te halen werd bij de gemeente Groningen en gemeente Noordenveld een programma op touw gezet waarin gemeentelijke beleidsmedewerkers en mensen die armoede leven elkaar ontmoeten. Ze bezochten de voorstelling en hadden een nabespreking.

In Groningen deden zo’n 435 mensen mee, in Noordenveld 84. Hiermee is ook een cross-over ontstaan van cultuur naar de sociale agenda. Corona: Al gevolg van de coronapandemie gingen verschillende voorstellingen niet door. Ze hebben nog steeds minder bezoekers en voorstellingen dan voor corona. Dit heeft volgens Het Houten Huis ook te maken met gestegen kosten.123 Het Houten Huis is aangewezen als BIS-instelling en kreeg financiële steun vanuit de Rijksoverheid.

123 Gebaseerd op een gesprek met medewerkers van Het Houten Huis op 22 mei 2023.

62

Eindrapport – Provincie Groningen

Noorderzon Wij subsidiëren uw instelling voor uw bijdrage aan de volgende strategische lijnen uit ons Strategisch beleidskader cultuur 2021-2028 'Wij zijn Cultuur': 1. Een sterke basis 2. Samenleven met cultuur U geeft in het activiteitenplan en de begroting duidelijk aan: - op welke manier u met uw activiteiten bijdraagt aan de strategieën. - en tot slot op welke manier u concreet invulling gaat geven aan het cultuurpijlerschap. Aan deze subsidieverlening verbinden wij de volgende verplichtingen: 1. U dient jaarlijks voor 1 oktober (vanaf oktober 2021) uw subsidieaanvraag voor het daarop volgende jaar in. In deze subsidieaanvraag laat u middels een jaarplan en begroting voor het volgende jaar zien hoe u invulling geeft aan de strategieën uit onze Strategisch beleidskader cultuur 2021-2028 'Wij zijn Cultuur!' en hoe u uw activiteiten en bedrijfsvoering aanpast aan de dan geldende corona-maatregelen. 4. U past de Governance Code Cultuur toe en geeft aan op welke manier dat gebeurt.

- 11 festivaldagen; 135.000-150.00 bezoekers over deze dagen; circa 40.000-50.000 ticketverkopen. 20-25 internationale gezelschappen in het hoofdprogramma. - Cultuurpijlerschap: Noorderzon stelt dat niet altijd helder wat zijn rol moet zijn of wat deze al is. Het wil “een instelling” zijn “die per definitie een belangrijke rol in de stedelijke culturele keten vervult en bepaald belangrijk beleidsuitgangspunt draagt en schraagt.” Het zoekt het in de samenwerking met andere organisaties om bij te dragen aan de culturele infrastructuur en trekken met andere cultuurpijlers en kleinere instellingen op in de landelijke lobby naar Den Haag. - Fair practice: Noorderzon onderschrijft de code maar geeft aan dat ze die nu nog moeten vertalen naar de eigen organisatie, omdat de code nog in de kinderschoenen staat en relatief kort verplicht is voor landelijke instellingen. Het budget om aan de code te voldoen is volgens de organisatie nog niet afdoende.

Bijdrage aan strategie 1: Een sterke basis - 140.000 plantsoenbezoekers in 2022 (van het festival); Verschillende nationale en internationale gezelschappen in het hoofdprogramma (in totaal 73) waarvan een groot deel internationaal. In 2021 ging Noorderzon uitgebreid in op de codes. Het festival betaalde zoveel mogelijk tijdelijk personeel gehonoreerd volgens cao. Noorderzon gaat niet in op de fair pay in het jaarverslag over 2022. De codes Fair Practice en Diversiteit & Inclusie worden meerdere malen per jaar stafbreed doorgelopen, bevraagd en verbeterd. Eind 2022 begin 2023 zijn de trainingen voor de Fair Practice opnieuw opgepakt (na corona). - in 2021 startte het traject om het bestuursmodel te veranderen in een Raad van toezicht. In het tweede wartaal van 2023 moet de overgang zijn afgerond. In 2022 werden bestuurders beloond middels vacatiegeld per vergadering. De statuten moest Noorderzon nog wel aanpassen. Wat betreft de code diversiteit geeft Noorderzon (in 2021) aan dat zij die aspecten breed dragen en ook in vacatureteksten staat het festival stil bij het diversiteitsvraagstuk. Het zoekt de verbinding met andere groepen dan de gemiddelde festivalbezoeker. - Cultuurpijlerschap: in de jaarverslagen over 2021 en 2022 gaat Noorderzon niet in op de manier waarop het festival het cultuurpijlerschap invult.

De punten over de eigen rol in de keten en de lobby naar het Rijk met kleinere instellingen staan wel in het verslag van 2022. Daarmee geeft Noorderzon wel invulling aan zijn beoogde doel op dit gebied. Corona: Noorderzon kon in 2020 en 2021 niet op de normale manier doorgaan. In 2021 in afgeslankte vorm. Bepaalde activiteiten vonden online plaats. In 2022 was al weer meer ruimte om activiteiten op een ‘normale’ manier te laten plaatsvinden. Noorderzon

63

Eindrapport – Provincie Groningen

geeft aan tegen gestegen kosten aan te lopen.124 Noorderzon is aangewezen als BISinstelling en kreeg financiële steun vanuit de Rijksoverheid. Noord-Nederlands Toneel Wij subsidiëren uw instelling voor uw bijdrage aan de volgende strategische lijnen uit ons Strategisch beleidskader cultuur 2021-2028 'Wij zijn Cultuur': 1. Een sterke basis 2. Samenleven met cultuur 3. Overal cultuur U geeft in het activiteitenplan en de begroting duidelijk aan: - op welke manier u met uw activiteiten bijdraagt aan de strategieën. - en tot slot op welke manier u concreet invulling gaat geven aan het cultuurpijlerschap. Verplichtingen Aan deze subsidieverlening verbinden wij de volgende verplichtingen: 1. U dient jaarlijks voor 1 oktober (vanaf oktober 2021) uw subsidieaanvraag voor het daarop volgende jaar in. In deze subsidieaanvraag laat u middels een jaarplan en begroting voor het volgende jaar zien hoe u invulling geeft aan de strategieën uit onze Strategisch beleidskader cultuur 2021-2028 'Wij zijn Cultuur!' en hoe u uw activiteiten en bedrijfsvoering aanpast aan de dan geldende corona-maatregelen. 4. U past de Governance Code Cultuur toe en geeft aan op welke manier dat gebeurt.

- Geen beoogd aantal bezoekers - NNT/CGR beogen inclusief te zijn, onder meer door voorstellingen op verschillende groepen mensen aan te passen. Inclusief betekent voor hen alle Nederlanders van alle culturele achtergronden, opleidingsniveaus, leeftijden ne sociaaleconomische achtergronden. - Cultuurpijlerschap: samenwerking in verschillende projecten met andere instellingen om zo een verantwoordelijkheidspositie te kunnen nemen in de culturele infrastructuur. Als voorbeeld noemt het NNT de ontwikkeling van de Machinefabriek als brandpunt voor podiumkunsten in Groningen waar zij contact tussen makers en publiek faciliteert evenals cultuurmakers ondersteunt en coacht. Ze beoogt de ontwikkeling van interdisciplinair theater. - Fair practice: betaling alle contracten op basis van cao Toneel en Dans op zowel salarisniveau als in arbeidsvoorwaarden. Daarnaast is het NNT aangesloten bij werkgeversorganisatie Nederlandse Associatie voor Podiumkunsten (NAPK), die de belangen behartigt voor orkesten en dans- en theatergezelschappen.

124 Gebaseerd op een gesprek met medewerkers van Noorderzon op 8 mei 2023.

64

Eindrapport – Provincie Groningen

Bijdrage aan strategie 1: Een sterke basis - In 2021 had het NNT 8 verschillende producties, met 45 voorstellingen en 5.539 bezoekers; CGR had 6 producties met 33 voorstellingen en 7.117 bezoekers. Online hadden het NNT en CGR samen 16.136 bezoekers en op televisie 512.000 kijkers. In 2022 waren dit voor het NNT 9 producties, 153 voorstellingen en 69.263 bezoekers; CGR produceerde 7 verschillende producties, had 181 voorstellingen en 37.955 bezoekers. Online hadden het NNT en CGR tezamen 90.316 bezoekers en trok een on demand-uitzending op televisie 409.000 kijkers. - Inclusie is thema van elke productie of activiteit van het NNT. Enkele producties was er intensief samenwerking met makers en gezelschappen van buiten Europa. Daarnaast had het NNT een aantal producties van vrouwelijke makers en vanuit feministische invalshoek. Alle grotezaaltentoonstellingen hebben Engelse boventiteling. Het NNT en CGR zijn de enige gezelschappen in Nederland dat structureel zo’n boventiteling meeneemt. - Fair practice: betaling alle contracten op basis van cao Toneel en Dans op zowel salarisniveau als in arbeidsvoorwaarden. Daarnaast is het NNT aangesloten bij werkgeversorganisatie NAPK. - Cultural Governance: NNT heeft een Raad van Toezicht-model en twee directeur-bestuurders. Principes van Cultural Governance zijn verankerd in de statuten van het NNO.

- Cultuurpijlerschap: tijdens de coronapandemie bood de organisatie ondersteuning en advies aan kleinere instellingen. Het NNT en CGR waren kartrekker in het opzetten van een lokaal solidariteitsfonds voor zzp’ers in de provincie Groningen.

Bijdrage aan strategie 3: Overal cultuur - In het programma A NITE with Bab Ad-daar, gekoppeld aan twee voorstellingen, kwamen statushouders en bewoners van asielzoekerscentra wekelijks bij het NNT over de vloer. Hiermee ontstond enerzijds een dialoog tussen de medewerkers van het NNT en de nieuwkomers en anderzijds kwamen de nieuwkomers in aanraking met de cultuursector in de vorm van toneel. Dit wil het NNT blijven faciliteren om zo vooroordelen, onwetendheid en polarisatie tegen te gaan. Met dit programma ontstond een overlap in het sociaal en het cultureel beleid. Hoeveel bezoekers het hiermee bereikt is onbekend. Corona: Net als bij andere uitvoerende kunstinstellingen, vonden veel voorstellingen tijdens corona geen doorgang. Voorstellingen werden online aangeboden. In 2022 vond herstel plaats. Het NNT is aangewezen als BISinstelling en kreeg financiële steun vanuit de Rijksoverheid. Noord-Nederlands Orkest Wij subsidiëren uw instelling voor uw bijdrage aan de volgende strategische lijnen uit ons Strategisch beleidskader cultuur 2021-2028 'Wij zijn Cultuur': 1. Een sterke basis 2. Samenleven met cultuur 3. Overal cultuur U geeft in het activiteitenplan en de begroting duidelijk aan: - op welke manier u met uw activiteiten bijdraagt aan de strategieën. - en tot slot op welke manier u concreet invulling gaat geven aan het cultuurpijlerschap.

Aan deze subsidieverlening verbinden wij de volgende verplichtingen: 1. U dient jaarlijks voor 1 oktober (vanaf oktober 2021) uw subsidieaanvraag voor het daarop volgende jaar in. In deze subsidieaanvraag laat u middels een jaarplan en begroting voor het volgende jaar zien hoe u invulling geeft

65

- Hedendaagse componisten opvoeren; via verschillende actuele thema’s en samenwerking met andere partijen producties initiëren en uitvoeren; - In het meerjarenplan over 2021-2024 geeft het NNO aan dat zij de medewerkers uitbetaalt via de cao orkesten en de cao remplaçanten. Het NNO geeft aan dat er een spanning bestaat tussen verdere toepassing van fair pay en een betaalbaar orkestmodel. Zonder indexatie en een grotere bijdrage vanuit de overheden is fair pay als onderdeel van de Fair Practice code niet uitvoerbaar. - Met haar programma wil het NNO de verbinding met de actualiteit zoeken en met andere muziekstromingen, zoals de pop/rockmuziek en filmmuziek. - Het NNO zoekt manieren om de afstand tussen musici en het publiek te overbruggen. - Een beoogd aantal bezoekers noemt het NNO niet in haar meerjarenplan. - Cultuurpijlerschap: bieden expertise aan anderen en zijn gastvrij naar jonge makers, die op hun beurt inspiratie leveren en toegang tot nieuw publiek. Samenwerking uit zich bij het NNO in

Eindrapport – Provincie Groningen

Bijdrage aan doel 1: Een sterke basis - Het NNO wil onder andere met het NNT/CGR deelnemen aan het project Middle East North Africa. - In 2022 verkochte het NNO met 14 producties 9.897 kaarten. Het gemiddeld aantal bezoekers per concert was 726, een bezetting van 66%. Dit is 8% minder dan voor corona. Het percentage jongeren (onder 30) was 18,9% (ten opzichte van 11,7% in 2019). In 2022 bereikte het NNO in totaal 42.582 luisteraars in de zaal, 41.005 online luisteraars via de regionale omroepen en 150.000 via de radio-uitzendingen. (Bezoekersaantallen tussen 2017-2019 fluctueerden tussen 100.000 en 129.000 per jaar.) - Cultural governance: het NNO heeft een RvT-model. - Cultuurpijlerschap: met CGR het initiëren en produceren van de productie Move it!; het initiëren en produceren van 1000 stemmen samen met het Prins Claus Conservatorium, de RUG en verschillende scholen; samenwerken met een aantal andere orkesten en het gezamenlijk aanstellen van een salarisadministrateur met

aan de strategieën uit onze Strategisch beleidskader cultuur 2021-2028 'Wij zijn Cultuur!' en hoe u uw activiteiten en bedrijfsvoering aanpast aan de dan geldende corona-maatregelen. 4. U past de Governance Code Cultuur toe en geeft aan op welke manier dat gebeurt.

projecten met verschillende organisaties.

VRIJDAG; het participeren in het cultuurpijleroverleg, lobbyclub Noord, We the North en Station Noord 2.0. Bijdrage aan strategie 3. Overal cultuur - Een cross-over met andere beleidsterreinen blijkt niet uit de jaarverslagen. Desgevraagd geeft het NNO aan dat dit met name ligt op het gebied van cultuureducatie en daarmee buiten de scope van ons onderzoek. Corona: Net als bij andere uitvoerende kunstinstellingen, vonden veel voorstellingen tijdens corona nauwelijks doorgang. Voorstellingen werden online aangeboden. In 2022 vond herstel plaats. Het NNO is aangewezen als BISinstelling en kreeg financiële steun vanuit de Rijksoverheid.

ZomerJazzFietsTour Wij subsidiëren uw instelling voor uw bijdrage aan de volgende strategische lijnen uit ons Strategisch beleidskader cultuur 2021-2028 'Wij zijn Cultuur': 1. Een sterke basis 2. Samenleven met cultuur 3. Overal cultuur U geeft in het activiteitenplan en de begroting duidelijk aan: - op welke manier u met uw activiteiten bijdraagt aan de strategieën.

- Fair practice: hier zet ZJFT op in. - Beoogde bezoekersaantallen heeft ZJFT niet. Wel probeert ZJFT jong publiek te trekken door de prijs van kaarten laag te houden voor kinderen. - ZJFT geeft aan dat iedereen welkom is, in zowel de organisatie als het publiek. De tour geeft aan dat “hoewel de presentatie van wereldmuziek ruim is en we op programmatisch vlak actief zorgen voor inclusiviteit, blijkt dat blijkt dat qua publiek toch ingewikkeld realiseerbaar.”

Verplichtingen Aan deze subsidieverlening verbinden wij de volgende verplichtingen: 1. U dient jaarlijks voor 1 oktober (vanaf oktober 2021) uw subsidieaanvraag voor het daarop volgende jaar in. In deze subsidieaanvraag laat u middels een jaarplan en begroting voor het volgende jaar zien hoe u invulling geeft aan de strategieën uit onze Strategisch beleidskader cultuur 2021-2028 'Wij zijn

Bijdrage aan strategie 1: Een sterke basis - In de jaarverslagen over 2020 en 2021 staat niks over bezoekersaantallen gezien die edities door corona geen doorgang konden vinden. Desgevraagd had ZJFT 1.200 bezoekers in 2022.125 - Cultural Governance: organisatie heeft een bestuurmodel. Centrale organisatie ligt bij een coördinator. De organisatie is vrijwillig en bestuursleden werken onbezoldigd (maar ontvangen naar rato een vrijwilligersvergoeding voor gemaakte onkosten). - Fair Practice: er is weinig financiële ruimte en ook tijd om hier naar toe te werken. Voor muzikanten geldt dat ze al worden betaald volgens de BIMnorm en daarmee een relatief goede vergoeding krijgen. In de begroting over 2021 staat een verhoging in de post Werk Derden die opgaat aan die extra financiële kosten. Bijdrage aan strategie 3: Overal cultuur - ZJFT is een festival waar fietsend publiek in middeleeuwse kerken en