1.3.2 Noordelijke Rekenkamer - Provinciaal Cultuurbeleid Eindrapport Fryslân

▪

▪

▪

▪

▪

Ferhaal fan Fryslân

▪

▪

▪

47

De onafhankelijke ▪ Adviescommissie Musea beoordeelde de subsidie aanvragen van musea en adviseerde Gedeputeerde Staten over de te verstrekken subsidies. De Adviescommissie Musea ▪ toetste of de musea de toegevoegde waarde van de ▪ collectie voor het Ferhaal van Fryslân aantoonden en hoe musea het ‘Frysk eigene’ borgen. De provincie subsidieerde nieuwe musea die eerder geen subsidie van de provincie ontvingen. Collectiebeheer is onderdeel van de beoordeling op inhoudelijke kwaliteit in het gehanteerde toetsingskader dat de adviescommissie hanteerde. Samenwerkingsverbanden is een onderdeel bij professionaliteit en ondernemerschap. (Inter)nationale samenwerking weegt de adviescommissie mee bij inhoudelijke profilering.

Eindrapport – Provincie Fryslân

Doordat er geen duiding is van hoe culturele initiatieven als aanjager van maatschappelijke verandering moeten fungeren, is resultaat op dit gebied onbekend. We the North leverde tussen 2017-2020 een aantal talentontwikkeling- en begeleidingstrajecten op: 51 opleidingsplekken voor beginnende theatermakers, binnen de popcultuur 59 opleidingsplekken en 55 in de beeldende kunst. Deze trajecten worden grotendeels voortgezet. In 2022 zijn 19 aanvragen gesubsidieerd voor een bedrag van in totaal € 127.658. Binnen de tweede lijn zijn 6 subsidies verstrekt voor in totaal € 175.000. In een tweede openstelling is in totaal € 123.000 subsidie verleend. Het niet altijd duidelijk is naar wie subsidie gaat en het bedrag gaat niet altijd naar iets dat direct betrekking hebben op vernieuwing in de cultuursector (managementcursussen). Enkele van de onderzochte instellingen nemen deel aan Station Noord 2.0 op het gebied van de talentontwikkeling van podiumkunstenaars. Stichting Keunstwurk doet via twee lijnen mee aan projecten binnen de popcultuursector. Op basis van deze lobby ontvangt de provincie € 333.000 per jaar in de periode 2021-2024. De besteding ervan is onbekend, evenals of het bijdraagt aan innovatie en experimenten in het culturele veld. Musea dragen het Ferhaal van Fryslân uit en daarmee is het zichtbaar in de gehele provincie.

Nieuwe musea krijgen plek in het museumbestel van de provincie. Nieuwe spelers in het museumbestel bleek een doel op zich waarvan de meerwaarde onduidelijk is. In 2022 hadden de provinciaal gesubsidieerde musea 359.811 bezoekers. Of sturing op het gebied van collectiebeheer en samenwerkingsverbanden plaatsvond is niet na te gaan door gebrek aan informatie.

▪

▪

De provincie definieert haar rol met betrekking tot het faciliteren van de Museumfederatie en de Kolleksje Fryslân niet. De museumfederatie ontvangt in de periode 2021-2024 € 837.200 subsidie. De federatie bekostigde onder meer het project Fan de Souder. Beleid als basis voor continuïteit

Sterke ▪ kunstinfrastructuur als basis voor een bloeiend artistiek klimaat

▪

▪

48

Beoordeling meerjarige subsidie door Adviescommissie Kunstinfrastructuur op basis van het vastgestelde toetsingskader. Instellingen ontvangen meerjarige subsidie van de provincie in de periode 20212024. Daarnaast ontvangt een aantal instellingen een incidentele subsidie als gevolg van reparatiebudgetten. De provincie organiseerde kennisbijeenkomsten voor het culturele veld. Concreet voorbeeld daarvan is een bijeenkomst over de arbeidsmarkt in december 2022. Daarbij spraken o.a. iemand van het Fonds Podiumkunsten, de directeur van Platform ACCT en de directeur van Cultuur+Ondernemen. Netwerkontwikkeling onder meer via We the North en een aantal projecten via LF2028 en Culture UP van Erasmus+.

Eindrapport – Provincie Fryslân

▪

De provincie maakte stappen op het gebied van advies en netwerkvorming. In hoeverre die stappen echt bijdragen aan een sterke infrastructuur is onduidelijk omdat de provincie de relatie niet legt tussen beiden.

4. Provinciale coronamaatregelen 4.1

Inleiding

Begin 2020 ging Nederland op slot als gevolg van de coronapandemie. Contact tussen mensen werd op verschillende manieren beperkt en de cultuursector viel stil. Dit had tot gevolg dat veel instellingen in zwaar weer kwamen. De manier waarop vraag en aanbod zich manifesteerden veranderde: er waren minder bezoekers (al dan niet gedwongen als gevolg van lockdowns),144 de manier waarop cultuur werd beleefd en zich uitte paste zich aan de omstandigheden aan (meer digitaal) en de arbeidsmarkt van de cultuursector zakte in. Verschillende overheden kwamen de cultuursector tegemoet met maatregelen om de grootste klappen op te vangen. Het Rijk kwam over de brug met financiële steun zoals de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW). In dit hoofdstuk staan we stil bij de maatregelen die de provincie nam om de impact van de coronapandemie te beperken. De informatie in dit hoofdstuk geeft antwoord op deelvraag 4: 4. Welke maatregelen namen de provincies in de coronaperiode ten aanzien van de culturele sector en wat was het effect van deze maatregelen?

4.2

Maatregelen tijdens de coronapandemie

De provincie schoot instellingen op verschillende manieren te hulp tijdens de coronapandemie. Vanuit het ministerie van Binnenlandse Zaken kwam geld beschikbaar voor Friese culturele instellingen. Het ging in 2020 en 2021 om een bedrag van ongeveer € 2,9 miljoen. 145 Deze bedragen baseerde het ministerie op een uitvraag bij de provincie. De provincie leverde gegevens aan bij het ministerie over de geleden schade van culturele instellingen waar de provincie primair subsidient van was.146 Bij enkele tranches leverden instellingen bedragen aan bij de provincie en daarnaast maakte de provincie eigen inschattingen van geleden schade door de instellingen. De provincie verdeelde het bedrag in twee tranches over de provinciale instellingen. Met deze

144 Zie bijvoorbeeld de website van het Cenraal Bureau voor de Statistiek (CBS): https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2022/51/opnieuw-

minder-bezoekers-in-nederlandse-musea, benaderd op 21 februari 2023. 145 Provincie Fryslân, Totaaloverzicht compensatie coronaschade culturele instellingen (doorbetaald rijksgeld), 20 oktober 2023. 146 DS-Stik 2021-01-26.

49

Eindrapport – Provincie Fryslân

verdeling kregen de instellingen de coronaschade volledig vergoed in 2021 en 2022. 147 Onder meer het Fries Museum, het Fries Landbouwmuseum, Illustere Figuren en het Museum Belvédère kregen een tegemoetkoming van de provincie.148 De provincie Fryslân maakte € 5 miljoen vrij voor de regeling No en Moarn. Hiermee wilde ze de verschillende getroffen sectoren extra ondersteunen het hoofd boven water te houden. Binnen No en Moarn maakte de provincie enkele subregelingen toegespitst op de cultuursector (zie tabel 10).149 Tabel 10: financiële coronasteun door de provincie Fryslân

Regeling

Beschikbaar bedrag

Voor wie

Coronasteun provinciale instellingen

€ 2,9 miljoen

Provinciaal gesubsidieerde instellingen

Blockbusterprogrammering: Subsidie voor Keramiekmuseum Princessehof t.b.v. de blockbustertentoonstelling Wu Zetian

€ 350.000

Keramiekmuseum Princessehof

Museumnacht

€ 50.000

Museumnacht

Subsidieregeling programmeringsimpuls culturele activiteiten

€ 300.000

Aanbieders van culturele activiteiten voor projecten tijdens corona

Subsidieregeling kleine cultuurinitiatieven

€ 350.000

Buurt- en dorpshuizen, kunstaanbieders en podia in Fryslân

Cultural Challenge

€ 900.000

Projecten die bijdragen aan structuurversterking van de culturele sector

No en Moarn

Naast financiële steun bood de provincie ook coulance op de prestatie-eisen van culturele instellingen.150 Het Rijk schoot tijdens de coronapandemie de instellingen snel te hulp. Instellingen waardeerden de bereikbaarheid, het begrip en coulance ten aanzien van de prestatie-eisen door alle overheden. Een enkele instelling gebruikte de coronasteun van de provincie. Andere instellingen maakten aanspraak op subsidie vanuit het Rijk of via andere fondsen: BIS-instellingen konden gebruik maken van compensatie vanuit het Ministerie van OCW, andere instellingen via het Mondriaanfonds. De provincie had nagenoeg geen financiële rol tijdens de coronapandemie, aldus de meeste instellingen.151 Het grootste euvel zit volgens alle instellingen die wij spraken in de nasleep van de coronapandemie. Het aantal bezoekers is nog niet vergelijkbaar met de periode voor corona. Daarnaast spelen een aantal andere factoren een rol: instellingen hebben te maken met een hele

147 Provincie Fryslân, Overzicht schade + compensatie 2020-2021. 148 Provincie Fryslân, Besluiten van Gedeputeerde Staten van 26 januari 2021 en 15 februari 2022. 149 Provincie Fryslân, Lok op 1: No en Moarn. Extra Corona-maatregelen provincie Fryslân. 150

Gebaseerd op een gesprek met medewerkers van de provincie Fryslân op 15 juni 2023.

151 Gebaseerd op interviews gehouden tussen 20 juni 2023 en 6 juli 2023 met negen Friese culturele instellingen.

50

Eindrapport – Provincie Fryslân

reeks ontwikkelingen na de voor hen al ingrijpende coronapandemie, zoals inflatie, gestegen energie- en brandstofprijzen en personeelstekorten waardoor hun bedrijfsvoering op langere termijn in gevaar dreigt te komen. Volgens instellingen spelen alle overheden hier te weinig op in. De instellingen die we spraken gaven aan dat zij nog wel kunnen rondkomen maar dat de kosten niet verder moeten stijgen zonder enige vorm van indexatie of hulp op een andere manier. Volgens instellingen moeten overheden of hun prestatie-eisen bijstellen (dus minder activiteiten voor hetzelfde geld) of zorgen voor voldoende financiële middelen om de prestatie-eisen te halen. Hier komt bovenop dat instellingen in de toekomst te maken krijgen met de Fair Practice Code en moeten voldoen aan fair pay (zie kader I).152

4.3 ▪

▪

Samenvattende bevindingen

Tijdens de coronapandemie speelde met name het Rijk goed in op het overeind houden van instellingen. Door verschillende regelingen konden de meeste instellingen hun personeel behouden en overheden gingen coulant om met de prestatie-eisen van instellingen. De provincie compenseerde de geleden coronaschade van instellingen in 2021 en 2022 volledig met daarvoor beschikbaar gesteld Rijksgeld. De provincie gaf coulance op de prestatie-eisen. Geen van de instellingen die we spraken gebruikten andere provinciale regelingen zoals No en Moarn.

152 Gebaseerd op interviews gehouden tussen 20 juni 2023 en 6 juli 2023 met negen Friese culturele instellingen.

51

Eindrapport – Provincie Fryslân

Bronnenlijst Literatuur en beleidsstukken: ▪ Berenschot i.o.v. Provincie Drenthe. (2022). Cultuurmonitor Drenthe 2017-2020 Editie 4 (informatie over 2020). Berenschot ▪ Berenschot i.o.v. Provincie Drenthe. (2023). Verkenning cultuurbeleid provincie Drenthe richting 2025-2028. Berenschot ▪ Berenschot i.o.v. Provincie Fryslân. (2023) De beammen en de bosk, Tussenevalautie cultuurnota 2021-2024. Berenschot ▪ Claudia de Graauw Effectmeting & Doelbereik i.o.v. Provincie Fryslân. (2022). Cultuurparticipatie in Fryslân 2022. Provincie Fryslân ▪ DS-Stik 2021-01-26 ▪ Fonds Podiumkunsten, Adviezen Meerjarige Festivalsubsidies 2021-2024 ▪ Fonds Podiumkunsten, Adviezen Meerjarige Productiesubsidies 2021-2024 ▪ Kunstraad Groningen (2020). Op steviger Grond: advies over de aanvragen van de culturele instellingen in de gemeente en provincie Groningen in het kader van de gemeentelijke en provinciale cultuurnota’s 2021-2024. Kunstraad Groningen ▪ Provincie Fryslân, Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Onderwerp: Evaluatie subsidieregeling Musea en Kunstinfra, 28 september 2022 ▪ Provincie Fryslân, Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Onderwerp: Vervolg regeling Musea & Kunstinfrastructuur, 24 februari 2023 ▪ Provincie Fryslân, Jaarstukken 2022 ▪ Provincie Fryslân, Lok op 1: No en Moarn.

Extra Corona-maatregelen provincie Fryslân ▪ Provincie Fryslân, Overzicht schade + compensatie 2020-2021 ▪ Provincie Fryslân, Subsidieregister 2021 ▪ Provincie Fryslân, Subsidieregister 2022 ▪ Provincie Fryslân, Totaaloverzicht compensatie coronaschade culturele instellingen (doorbetaald rijksgeld) ▪ Provincie Fryslân, Voorstel: Provinciale taken, keuzes en consequenties; Zero Based Budgetting fase 2 en Strategisch Personeelsplan, 17 mei 2022 ▪ Provincie Fryslân. (2020). Adviezen Musea en Kunstinfrastructuur 2021-2024. Provincie Fryslân ▪ Provincie Fryslân. (2020). Nota Nij Poadium 2021-2024. Provincie Fryslân ▪ Provincie Fryslân. (2022). Einbalâns bestjoersakkoart 2019-2023, Lok op 1. Provincie Fryslân ▪ Provincie Fryslân. (2022). Financieel beeld Cultuur 2021-2026. Provincie Fryslân ▪ Raad voor Cultuur. (2020). Advies Culturele basisinfrastructuur 2021-2024. Raad voor Cultuur ▪ Raad voor Cultuur. (2020). Advies Culturele basisinfrastructuur 2021-2024. Raad voor Cultuur ▪ SIRA Consulting B.V. i.o.v. provincie Fryslân. (2022). Evaluatie subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur provincie Fryslân. SIRA Consulting B.V ▪ SiRM. & PPMC i.o.v. Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. (2020). Gevolgen van het gebruik van de Fair Practice Code. Rijksoverheid

52

Eindrapport – Provincie Fryslân

▪

We the North. (2021). Toekomstdocument We the North 2021-2024. We the North

Jaarstukken: ▪ Fries Landbouwmuseum (2022) ▪ Fries Museum (2022) ▪ Het Houten Huis (2022) ▪ Illustere Figuren (2022) ▪ Museum Belvédère (2022) ▪ Noord-Nederlands Orkest (2022) ▪ Openluchtmuseum De Spitkeet (2022) ▪ Stichting Befrijdingsfestival Fryslân (2022) Subsidieaanvragen en subsidiebeschikkingen: ▪ Fries Landbouwmuseum ▪ Fries Museum ▪ Het Houten Huis ▪ Illustere Figuren ▪ Kazemattenmuseum ▪ Museum Belvédère ▪ Noord-Nederlands Orkest ▪ Openluchtmuseum De Spitkeet ▪ Stichting Befrijdingsfestival Fryslân ▪ Stichting Keunstwurk Websites: ▪ Arcadia: https://arcadia.frl/ ▪ Cenraal Bureau voor de Statistiek: https://www.cbs.nl/ ▪ Museumfederatie Fryslân: https://www.museumfederatiefryslan.nl/ ▪ Provincie Fryslân: https://www.fryslan.frl/ ▪ Six Sigma: https://www.sixsigma.nl/ ▪ Stimuleringsregeling Cultuur: Ontwikkeling en Innovatie: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR661051 ▪ Subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur Fryslân: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR637317 ▪ We the North, https://www.wethenorth.org/projecten/

53

Eindrapport – Provincie Fryslân

Bijlage 1: Lijst met geïnterviewde personen Functie Senior Beleidsmedewerker Cultuur (We the North) provincie Drenthe Zakelijk leider Het Houten Huis Opgavemanager Kultuer & Gastfrijheid provincie Fryslân Coördinator Team Cultuur provincie Fryslân Voorzitter Openluchtmuseum De Spitkeet Beleidsadviseur cultuur provincie Fryslân Algemeen directeur NNO Voorzitter Adviescommissie Kunstinfrastructuur Directeur Fries Museum Controller NNO Zakelijk directeur Museum Belvédère Regisseur Illustere figuren Voorzitter stichting Kazemattenmuseum en Bestuurslid Stichting Befrijdingsfestifal Fryslân Artistiek leider Het Houten Huis Directeur Landbouwmuseum Directeur Stichting Keunstwurk

54

Eindrapport – Provincie Fryslân

Bijlage 2: Beoordelingscriteria cultuursubsidieregeling Fryslân Hieronder staat de tekst uit Nij Poadium waarin de provincie Fryslân ingaat op de manier waarop de Adviescommissies subsidieaanvragen van culturele instellingen beoordeelen en de criteria waaraan zij die toetsten.153

Toetsingskader Kunstinfrastructuur Algemene voorwaarden ▪ De projecten, producties en/of presentaties worden voor het merendeel ontwikkeld en/of uitgevoerd in Fryslân, of hebben een aanwijsbaar positief effect op (het artistieke klimaat in) Fryslân. ▪ De organisatie genereert eigen inkomsten: in de begroting is zichtbaar gemaakt welke andere inkomsten de organisatie heeft. ▪ De organisatie heeft geen winstoogmerk. ▪ Activiteiten kunnen zonder provinciale subsidie niet uitgevoerd worden ▪ De organisatie is financieel en bedrijfsmatig gezond. ▪ Code Cultural Governance wordt toegepast. ▪ Code Diversiteit 2019 (herziene versie met focus op inclusiviteit) wordt toegepast. ▪ Code Fair Practice wordt toegepast op basis van het ‘pas toe of leg uit’ principe. (NB: lees waar ‘Organisatie’ staat ‘Organisaties’ in het geval van gezamenlijke aanvragen.) De aanvragen worden aan de algemene voorwaarden getoetst door de provincie Fryslân. Meerjarenplan We vragen een meerjarenplan aan te leveren met in ieder geval een toelichting op: 1. Uw (artistiek-)inhoudelijke visie, inclusief toekomstperspectief. 2. Uw visie op de samenhang binnen de sector, inclusief onderling afgestemde uitvoering van de (deel)functie(s) en de rol die uw organisatie inneemt binnen het geheel, inclusief draagvlak. Met inachtneming van ieders functie en doelstellingen.

153 Provincie Fryslân, Nij Poadium 2021-2024, bijlage

55

Eindrapport – Provincie Fryslân

3. 4. 5. 6. 7. 8.

De activiteiten die u wilt ontplooien in 2021-2024. Het beoogde publieksbereik, de doelgroepen die u wilt bereiken en de wijze waarop u dit gaat realiseren (marketingplan). De wijze waarop u samenwerking vormgeeft binnen en buiten de sector. De invulling van de door u gekozen doelstellingen (uw inhoudelijke profilering). De financiën (een financiële paragraaf inclusief begroting, toelichting op Fair Practice en bedrijfsvoering). De wijze waarop u behaalde resultaten gaat monitoren.

Beoordeling De plannen worden beoordeeld op de criteria Kwaliteit, Professionaliteit & Ondernemerschap en Inhoudelijke profilering. De criteria Kwaliteit en Professionaliteit zijn voor iedere aanvrager gelijk en dienen door elke aanvrager toegelicht te worden. Het onderdeel ‘Inhoudelijke profilering’ bestaat uit een aantal keuzecriteria waarvan de aanvrager inschrijft op minimaal 1 en maximaal 2 criteria. Bij de beoordeling kijkt de commissie ook naar de samenstelling van de totale infrastructuur, waarbij diversiteit van het aanbod meegewogen wordt. Rangschikking Bij onvoldoende beoordeling op het criterium Kwaliteit wordt de aanvraag verder niet in behandeling genomen en komt u niet in aanmerking voor subsidie. De beoordeling wordt gerankt volgens onderstaande verdeling: A status: subsidie verstrekken B status: subsidie verstrekken mits voldoende budget C status: afwijzen De aanvrager krijgt een A status wanneer op ieder criterium een goed tot zeer goed wordt gescoord. De aanvrager krijgt een B status wanneer op ieder criterium een voldoende tot goed wordt gescoord. Een C status betekent dat er op één of meerdere criteria onvoldoende is gescoord. Criteria toetsingskader Kwaliteit (artistiek) Het criterium Kwaliteit richt zich op de artistieke kwaliteit en de bijdrage van de aanvrager aan het makersklimaat.

Bij de beoordeling van de plannen wordt de artistieke kwaliteit en de bijdrage aan het makersklimaat beoordeeld op grond van de indicatoren vakmanschap, zeggingskracht, oorspronkelijkheid en vernieuwing. Vakmanschap Vakmanschap gaat over de vaardigheid van de bij de instelling betrokken makers. De activiteiten die geproduceerd en gepresenteerd worden hebben een vanzelfsprekende professionele

56

Eindrapport – Provincie Fryslân

kwaliteit. Dit blijkt bijvoorbeeld uit de technische beheersing van het vak (onder meer instrumenten, ambacht, spel, regie). Bij ondersteunende instellingen heeft het betrekking op de wijze waarop zij zich ten dienste stellen van de relevante sectoren. Zeggingskracht Zeggingskracht heeft betrekking op de impact van de activiteiten op het publiek. Is de organisatie in staat de gewenste publieksgroepen te prikkelen, ontroeren, verrassen of aan het denken te zetten? Oorspronkelijkheid Oorspronkelijkheid heeft betrekking op de herkenbare artistiek-inhoudelijke signatuur van de activiteiten van de instelling. Levert de instelling hierdoor een bijzondere of zelfs unieke bijdrage aan de sector? Vernieuwing Vernieuwing heeft betrekking op het innoverende karakter van het werk of de activiteiten van de instelling. Hierbij kan het gaan om vernieuwing binnen de eigen discipline (artistiek-inhoudelijk) maar ook om innoverende activiteiten en/of samenwerkingsverbanden Professionaliteit en Ondernemerschap (zakelijk) Het criterium Professionaliteit en Ondernemerschap richt zich op de zakelijke kwaliteit en het ondernemerschap van de aanvragende organisatie. Dit wordt beoordeeld middels de indicatoren publieksbereik (met aandacht voor inclusiviteit en diversiteit), toegankelijkheid, publiekswerking (marketingplan) en samenwerkingsverbanden.

Publieksbereik en Publiekswerking Publieksbereik heeft betrekking op de doelgroepen die de organisatie beoogt te bereiken en de mate waarin de organisatie naar buiten toe treedt. Waaronder de wijze waarop de organisatie een divers publiek/deelnemers wil gaan bereiken en betrekken en de wijze waarop omgegaan wordt met inclusiviteit. Publiekswerking heeft betrekking op de vorm van publieksontwikkeling en marketing. De wijze waarop de organisatie mensen op andere manieren dan alleen via reguliere voorstellingen/activiteiten probeert te bereiken en directe binding en betrokkenheid te veroorzaken. Dit kan zowel in het creatieve proces als in de uiteindelijke uitvoering plaatsvinden. Het aanwakkeren van een cultureel bewustzijn staat centraal, het bereiken van nieuwe doelgroepen is het doel. Toegankelijkheid Toegankelijkheid heeft betrekking op de wijze waarop de organisatie de toegankelijkheid van de activiteiten verhoogt en/of stimuleert. Hierbij kan het zowel gaan over praktische als financiële drempels.

57

Eindrapport – Provincie Fryslân

Samenwerkingsverbanden Deze indicator heeft betrekking op de mate waarin de organisatie duurzame verbindingen aangaat en/of onderhoudt binnen de kunstsector. Dit kan zowel vanuit een artistiek inhoudelijke als maatschappelijk visie zijn. In de aanvraag wordt duidelijk wat de meerwaarde van de samenwerking is, inclusief gezamenlijk doel en resultaat. Inhoudelijke profilering (keuzedoelstellingen) Iedere organisatie kiest van onderstaande criteria minimaal 1 en maximaal 2 criteria die zij als kernactiviteit van hun organisatie zien. De toelichting op de bijbehorende indicatoren staat in bijlage A. Bij de inhoudelijke profilering neemt de commissie de visie op samenhang in de sector en de plek van de organisatie in de totale infrastructuur mee bij de beoordeling. Talentontwikkeling Het criterium talentontwikkeling richt zich op de kansen voor de ontwikkeling van talenten in de kunsten in Fryslân en de wijze waarop de organisatie daar aan bijdraagt. Onder talenten wordt verstaan een maker (van alle leeftijden) met een intrinsieke motivatie en vermogen om zijn of haar vaardigheden door te ontwikkelen. Dit wordt beoordeeld op de indicatoren Talentontwikkelingstrajecten, Presentatie en Maakruimte. Maatschappelijke impact Het criterium maatschappelijke impact richt zich op het effect van de kunsten in de maatschappij en de wijze waarop de organisatie dit wil bewerkstelligen.

Dit wordt beoordeeld met de indicatoren Binding met Fryslân, Geografische spreiding, Sociale duurzaamheid en Educatie. Zichtbaarheid Het criterium zichtbaarheid heeft betrekking op het bevorderen en/of versterken van de zichtbaarheid van de Fryske kunstsector op landelijk en internationaal niveau en de wijze waarop de organisatie daar aan bijdraagt. Dit wordt beoordeeld met de indicatoren Profilering, Cultuurtoeristische waarde en Frysk Eigene. (inter)nationale samenwerking Het criterium (inter)nationale samenwerking heeft betrekking op het bevorderen en/of versterken van de samenwerking binnen en buiten de kunstsector. Dit wordt beoordeeld met de indicatoren (inter)nationale uitwisseling, Kennisdeling en -ontwikkeling, Verbinding buiten de kunstsector. Bijlage A Toelichting indicatoren Inhoudelijke Profilering Talentontwikkeling Talentontwikkelingstrajecten De wijze waarop de organisatie de talentontwikkelingstrajecten vormgeeft en uitvoert in fase drie en vier van de keten van talentontwikkeling. Hierbij moet rekening gehouden worden met: 1) verbinding met de keten van talentontwikkeling (centra voor de kunsten, vervolgopleidingen etc.),

58

Eindrapport – Provincie Fryslân

2) doelgroep (inclusief werving en selectie), 3) activiteiten die ontplooid worden om talent te ontwikkelen, 4) resultaat van het talentontwikkelingstraject. Presentatieruimte De wijze waarop de talenten een podium/presentatieplek krijgen voor het tonen van eigen werk. Inclusief de wijze waarop daarvoor publiek gezocht wordt. Maakruimte De wijze waarop de talenten ruimte krijgen om zich autonoom met ontwikkeling van o.a. producties bezig te kunnen houden. Maatschappelijke impact Binding met Fryslân De projecten, producties en/of presentaties worden ontwikkeld en/of uitgevoerd in Fryslân. En/of hebben een aanwijsbaar positief effect op de inwoners van Fryslân. Geografische spreiding De mate waarin het cultuuraanbod door de provincie reist en/of de mate waarin het cultuuraanbod toegankelijk is voor de gehele provincie. Sociale duurzaamheid De mate waarin met de activiteiten een blijvende verandering in de (maatschappelijke) leefomgeving (ook sociaal) wordt bereikt. Betreft de waarde die wordt toegevoegd aan de maatschappij. Educatie De wijze waarop de organisatie educatieve activiteiten ontwikkelt en uitvoert, inclusief een visie en strategie. Er wordt gekeken naar de doelgroepen en de kwaliteit van de activiteiten. Daarnaast wordt gekeken naar de kwantiteit en intensiteit van de activiteiten.

Educatieve activiteiten kunnen ook randprogramma’s zijn waarbij er interactie met het publiek is. Zichtbaarheid Profilering De wijze waarop de organisatie de Friese kunsten/kunstenaars zichtbaar maakt binnen de landelijke en/of internationale kunstsector. Denk hierbij onder andere aan export Friese producties, evenementen, opiniestukken, actieve deelname aan mediadiscussies, lobby, debatten etc. Cultuurtoeristische waarde De mate waarin de organisatie en/of activiteiten bezoekers van buiten de eigen regio trekken en de mate waarin de organisatie zijn activiteiten in een breder cultuurtoeristisch perspectief plaatst (via arrangementen, samenwerking en marketing)

59

Eindrapport – Provincie Fryslân

Frysk Eigene De wijze waarop de organisatie aandacht heeft voor het Frysk Eigene. Het Frysk eigene is vanuit het cultuurbeleid gedefinieerd als datgene wat bepalend en onderscheidend is voor Fryslân. Frysk eigene kan daarmee variëren van Makkumer aardewerk tot initiatieven als Under de Toer, van een theatervoorstelling over Abe Lenstra tot landschapskunst. (Inter)nationale samenwerking De wijze waarop de organisatie de internationale uitwisselingstrajecten en/of coproducties vormgeeft of uitvoert. Hierbij moet rekening gehouden worden met: 1) het belang van de internationale uitwisseling en/of coproducties voor het Friese kunstveld, 2) de doelgroep, 3) wat levert de internationale uitwisseling concreet op voor het artistieke klimaat in Fryslân? Hierbij houdt commissie ook rekening met mate van Europese financiering (of strategie) en distributie. Kennisdeling en -ontwikkeling De inzet die gepleegd wordt op het verspreiden van kennis en het ontwikkelen van kennis op het gebied van de kunstpraktijk van de eigen discipline; bijvoorbeeld het organiseren van bijeenkomsten/congressen en/of aansluiten bij bestaande activiteiten, het organiseren van workshops, het motiveren van delen van kennis (creëren van incentive om kennis te delen). Ook landelijk/internationaal.

Verbindingen buiten de kunstsector De wijze waarop de organisatie duurzame verbindingen aangaat met andere sectoren, vanuit een artistieke visie (o.a. verbinding makers/amateurs en/of niet-kunstenaars) dan wel een maatschappelijke visie. In de aanvraag wordt een visie aangeleverd op de duurzame verbinding, inclusief gezamenlijk doel, het proces en het beoogde resultaat.

Toetsingskader Musea Algemene voorwaarden ▪ Het museum is gevestigd in de provincie Fryslân. ▪ Het museum genereert eigen inkomsten: in de begroting is zichtbaar gemaakt welke andere inkomsten de organisatie heeft. ▪ Het museum heeft geen winstoogmerk. ▪ Op het moment van aanvraag is het museum geregistreerd in het museumregister. ▪ Activiteiten kunnen zonder provinciale subsidie niet uitgevoerd worden. ▪ Het museum is financieel en bedrijfsmatig gezond. ▪ Beschrijving van hoe de Code Cultural Governance wordt toegepast. ▪ Beschrijving van hoe de Code Diversiteit 2019 (herziene versie met focus op inclusiviteit) wordt toegepast. ▪ Code Fair Practice wordt toegepast op basis van het ‘pas toe of leg uit’ principe. ▪ De aanvragen worden aan de algemene voorwaarden getoetst door de provincie Fryslân.

60

Eindrapport – Provincie Fryslân

De aanvragen worden aan de algemene voorwaarden getoetst door de provincie Fryslân. Meerjarenplan We vragen u een meerjarenplan aan te leveren met in ieder geval een toelichting op: 1. Uw rol binnen de erfgoedsector en de rol die uw organisatie inneemt binnen het geheel (Ferhaal fan Fryslân). 2. De activiteiten die u wilt ontplooien in 2021-2024. 3. Uw visie op collectiebeleid en -beheer, inclusief toekomstperspectief. 4. Het beoogde publieksbereik, de doelgroepen die u wilt bereiken en de wijze waarop u dit gaat realiseren (marketingplan). 5. De wijze waarop u samenwerking vormgeeft binnen en buiten de sector. 6. Uw invulling van de door u gekozen doelstellingen (uw inhoudelijke profilering). 7. De financiën (een financiële paragraaf inclusief begroting, toelichting op Fair Practice en bedrijfsvoering). 8. De wijze waarop u behaalde resultaten gaat monitoren Beoordelingskader De plannen worden beoordeeld op de criteria Inhoudelijke Kwaliteit, Professionaliteit & Ondernemerschap en Inhoudelijke profilering. Als het museum matig of slecht scoort op het eerste criterium Inhoudelijke kwaliteit, dan neemt de commissie de aanvraag niet verder in behandeling. De commissie hanteert de volgende scores: 1. zeer goed 2. goed 3. voldoende 4. matig 5.

slecht Aan de hand van de scores plaatst de commissie het museum in een van de onderstaande categorieën, waarbij musea in de A categorie kunnen rekenen op provinciale subsidie, in de B categorie subsidie kunnen krijgen afhankelijk van het beschikbare budget en musea in de C categorie niet in aanmerking komen voor subsidie. Categorie A: Excellent: op elk criterium een score van zeer goed Categorie B: Goed: op elk criterium een score van goed, enkele zeer goed Categorie C: Matig: op geen enkel criterium een score van zeer goed, enkele criteria goed/voldoende, enkele criteria matig tot slecht. Inhoudelijke kwaliteit Het criterium Inhoudelijke kwaliteit richt zich op de collectie en de tentoonstellingen. Naast collectiebeheer gaat het om het toegankelijk en beleefbaar maken van de collectie voor de

61

Eindrapport – Provincie Fryslân

beoogde doelgroepen. Dit wordt beoordeeld op grond van de volgende indicatoren: collectiebeheer, vakmanschap, zeggingskracht, oorspronkelijkheid en vernieuwing. Collectiebeheer Het museum heeft een overtuigende visie en een meerjarig collectieplan dat in ieder geval ingaat op verwerven, registreren, behouden, digitaliseren en afstoten. In geval van afstoten hanteert het museum de Leidraad Afstoten Museale Objecten (LAMO). Nieuwe inzichten met betrekking tot behoud, beheer en organisatie van de collectie, kan het museum doorvoeren. Als het gaat om digitalisering heeft het museum oog voor de wijze waarop de collectie het best ontsloten kan worden voor het publiek (zowel het grote publiek als onderzoekers), legt het museum verbindingen met andere musea en/of archiefinstellingen en heeft het museum oog voor erfgoed dat alleen digitaal bestaat (born digital.) De collectie is online goed toegankelijk. Daarnaast kan het museum aantonen wat de toegevoegde waarde is van de collectie voor het Ferhaal fan Fryslân en hoe het ‘Frysk eigene’ daarin geborgd wordt. Het Frysk eigene is vanuit het cultuurbeleid gedefinieerd als datgene wat bepalend en onderscheidend is voor Fryslân. Vakmanschap Vakmanschap of deskundigheid gaat over de vaardigheid van de curator of conservator om een tentoonstelling samen te stellen, in te richten en een catalogus te maken.

De catalogus dient niet alleen als verslaglegging van de tentoonstelling, maar laat ook zien hoe compleet de collectie van het museum is op het betreffende onderwerp en geeft daarmee een grond voor eventuele acquisitie dan wel ontzameling. Zeggingskracht Zeggingskracht heeft betrekking op de impact van de tentoonstelling op het publiek. Is de organisatie in staat de gewenste publieksgroepen te prikkelen, ontroeren, verrassen of aan het denken te zetten? Oorspronkelijkheid Oorspronkelijkheid gaat over herkenbaarheid en uniciteit. Kan het museum onderscheidend zijn? Vernieuwing Vernieuwing gaat over op vernieuwende manieren gebruik maken van de bestaande collectie, verbindingen aangaan met andere (inter)nationale musea of andere sectoren en vernieuwende manieren van tentoonstellen. NB: Bij de beoordeling kijkt de commissie naar de samenstelling van de totale museale infrastructuur waarbij diversiteit van het aanbod een rol speelt. Professionaliteit en Ondernemerschap (zakelijk) Het criterium Professionaliteit en Ondernemerschap richt zich op de zakelijke kwaliteit en het ondernemerschap van de aanvragende organisatie. Dit wordt beoordeeld middels de indicatoren

62

Eindrapport – Provincie Fryslân

publieksbereik (met aandacht voor inclusiviteit en diversiteit), toegankelijkheid, publiekswerking (marketingplan) en samenwerkingsverbanden. Publieksbereik en Publiekswerking Publieksbereik heeft betrekking op de doelgroepen die het museum wil bereiken en de mate waarin het museum naar buiten toe treedt. De wijze waarop het museum een divers publiek bereikt en betrekt en hoe omgegaan wordt met inclusiviteit, valt hieronder. Publiekswerking is een innovatieve vorm van publieksontwikkeling en marketing, bedoeld om mensen op andere manieren dan alleen via reguliere kanalen te bereiken en directe binding en betrokkenheid te veroorzaken. Het gaat erom dat het publiek zich kan laten verbazen, verwonderen en raken. Toegankelijkheid Toegankelijkheid betreft de wijze waarop het museum de toegankelijkheid van de activiteiten verhoogt en/of stimuleert. Hierbij kan het zowel gaan over het wegnemen van praktische als financiële drempels. Virtuele, online toegankelijkheid en het gebruik van multimedia valt hier ook onder. Samenwerkingsverbanden Deze indicator heeft betrekking op de mate waarin het museum duurzame verbindingen aangaat en/of onderhoudt binnen (en buiten) de museumsector. Dit kan zowel vanuit een inhoudelijke (vanuit de collectie) als maatschappelijk visie zijn. In de aanvraag wordt duidelijk wat de meerwaarde van de samenwerking is, inclusief gezamenlijk doel en resultaat.

Inhoudelijke profilering Bij de inhoudelijke profilering neemt de commissie de visie op samenhang en plek in museale infrastructuur nadrukkelijk mee bij de beoordeling. Daarnaast gaat het om de volgende indicatoren. Maatschappelijke impact Dit heeft met name betrekking op educatie. Educatie is een belangrijke manier om het cultureel erfgoed onder de aandacht te brengen van de nieuwe generaties. In hoeverre is het museum in staat aansprekende educatieve programma’s op te zetten, in samenwerking met andere musea, archiefinstellingen, het onderwijsveld, bibliotheken en maatschappelijke instellingen? Positionering Het museum weet zich (inter)nationaal te positioneren, is zichtbaar en kan samenwerkingsverbanden aangaan met bijvoorbeeld bedrijven in de toeristische sector (cultuurtoerisme). Kan het museum cross sectoraal werken? (Inter)nationale samenwerking Dit wordt beoordeeld met de indicatoren (inter)nationale uitwisseling, kennisdeling en ontwikkeling, verbinding en samenwerking binnen en buiten de museumsector.

63

Eindrapport – Provincie Fryslân

Bijlage 3: PDCA-cyclus subsidieverleningsproces 154

Om het subsidieverleningsproces in kaart te brengen maakten we gebruik van de PDCA-cyclus. PDCA staat voor Plan, Do, Check, Act. De cyclus veronderstelt dat de organisatie deze stappen steeds opnieuw doorloopt om op die manier continue verbetering in de hand te werken. Als alle stappen in de PDCA-cyclus een adequate uitwerking vinden in (bijvoorbeeld) het subsidiebeleid, kan worden aangenomen dat dit bijdraagt aan de doeltreffendheid van het proces. Reden van gebruik van de PDCA-cyclus is dat we de processen van de drie provincies gemakkelijk naast elkaar kunnen zetten en met elkaar kunnen vergelijken. Stap

Uitwerking

Plan: plannen van activiteiten en stellen van doelen

De provincie Fryslân heeft in haar cultuurnota Nij Poadium 2021-2024 de totaalambitie staan om de energie en het vermogen van tijdens LF2018 om Fryslân in beweging te brengen vast te houden in het culturele leven in 2028. Ze ambieert tevens een blijvend, vernieuwend podium voor een hoogwaardig en bruisend cultuur klimaat. Hierbij is veel aandacht voor het Ferhaal fan Fryslân. De provincie werkt met acht deelambities. Met betrekking tot musea, podiumkunsten en evenementen zijn de volgende relevant: ▪ Grut & Grutsk LF2028: Fryslân als aantrekkelijke cultuurregio, onderscheidend en aanjagend. ▪ Ynonovaasje & eksperimint; ruimte voor innovatie en experimenten ▪ Kultuer yn ‘e mienskip: aansluiting onderwijs en cultuur evenals het optimaliseren van het bibliothekennetwerk. Hierin benoemt de provincie ook samenwerking met andere Friese overheden. ▪ Ferhaal fan Fryslân: cultuur moet een weergave zijn van en bijdragen aan de Friese cultuur. ▪ Sterke kunstinfrastructuur als basis voor een bloeiend artistiek klimaat.

Heeft de provincie Fryslân doelstellingen? Hoe streeft zij die na en hoe meet de provincie het behalen ervan? Zijn het vormvereisten bij aanvragen?

[instrumenten hier nog neerzetten] Do: uitvoeren van de geplande activiteiten

De provincie Fryslân toetst een aanvraag aan de hand van enkele algemene criteria, de locatie en financiële

154 Provincie Fryslân. (2020). Adviezen Musea en Kunstinfrastructuur 2021-2024. Provincie Fryslân; een gesprek met medewerkers

van de provincie Fryslân op 15 juni 2023 en subsidiebeschikkingen van enkele culturele instellingen; Informatie over de PDCA-cyclus komt van Bosgra Onderzoek: https://www.bosgraonderzoek.nl/eigenschappen/plandocheckact-pdca-cyclus/ en Six Sigma: https://www.sixsigma.nl/artikelen/wat-is-de-pdca-cyclus, beide benaderd op 22 mei 2023.

64

Eindrapport – Provincie Fryslân

Op welke manier komen de doelstellingen terug in de aanvragen van subsidieaanvragers? Zijn het (vorm)vereisten? Is uiteengezet welke middelen worden ingezet om doelen te behalen en wie moeten dat dan doen? Wie betrekken zij daarbij?

gezondheid van de instelling evenals hoe de instelling de verschillende fair practice-codes toepast. De Adviescommissies Musea en Infrastructuur komen daarna in beeld. Zij beoordelen aanvragen, voorzien van een meerjarenplan, aan de hand van elk eigen beoordelingscriteria, de toetsingskaders Musea en Kunstinfrastructuur. Deze kaders behelzen de criteria (Inhoudelijke) Kwaliteit, Professionaliteit & Ondernemerschap en Inhoudelijke profilering. Op basis van de subsidieregeling geldt het volgende voor musea: ▪ Bij de aanvraag overlegt de aanvrager een bestedingsplan dat in elk geval een overzicht bevat van het jaarlijks benodigde bedrag aan subsidiemiddelen.155 ▪ De hoogte van de subsidie moet minimaal € 200.000 zijn.156 ▪ Gedeputeerde Staten plaatsen de aanvragen die in aanmerking komen voor subsidie in categorie A, B of C, na advies van de adviescommissie Musea. Hierbij wordt gescoord op drie criteria: inhoudelijke kwaliteit, professionaliteit en ondernemerschap en inhoudelijke profilering. Dit levert een aantal punten en dat aantal bepaalt in welke categorie de aanvraag wordt geplaatst. Op inhoudelijke kwaliteit moet minimaal goed of zeer goed worden gescoord om verder beoordeeld te worden.157 ▪ In de aanvraag moeten de activiteiten gekoppeld worden aan de indicatoren die bij de hierboven genoemde criteria horen en dit moet ook beschreven worden.

De Adviescommissie Musea hanteert een vijftrapschaal van 1 (zeer goed) tot 5 (slecht). Als de instelling matig of slecht (4 of 5) scoort op het eerste criterium Inhoudelijke kwaliteit, dan nemen de commissies de aanvraag niet verder in behandeling. Aan de hand van de scores plaatst de Adviescommissie Musea het museum in een van de onderstaande categorieën: ▪ Categorie A: Excellent: op elk criterium een score van zeer goed ▪ Categorie B: Goed: op elk criterium een score van goed, enkele zeer goed ▪ Categorie C: Matig: op geen enkel criterium een score van zeer goed, enkele criteria goed/voldoende, enkele criteria matig tot slecht.

155 Artikel 1.3 lid 6 Subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur Fryslân, geldend vanaf 18 februari 2020,

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR637317 156 Artikel 2.3 lid 2 Subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur Fryslân, geldend vanaf 18 februari 2020, https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR637317 157 Artikel 2.4 Subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur Fryslân, geldend vanaf 18 februari 2020, https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR637317

65

Eindrapport – Provincie Fryslân

Het advies per categorie: ▪ A status: subsidie verstrekken ▪ B status: subsidie verstrekken mits voldoende budget ▪ C status: afwijzen De beschikbare subsidie wordt eerst verdeeld over categorie A. Als de aanvragen het subsidieplafond te boven gaan, wordt het geld verdeeld conform het gemotiveerde advies van de adviescommissie. Gedeputeerde Staten kunnen alleen gemotiveerd afwijken van dit advies.158 Als er na deze verdeling nog budget beschikbaar is, wordt dat op eenzelfde manier verdeeld onder de aanvragen in categorie B. Met betrekking tot categorie C vermeldt de regeling geen verdeling. Hiervoor wordt alleen gesteld: matig, zijnde aanvragen die niet in categorie A of B worden geplaatst.159 Met betrekking tot kunstinfrastructuur wordt een grotendeels vergelijkbaar systeem van beoordeling en verdeling gehanteerd. Dezelfde criteria gelden en ook hier moet de aanvrager de activiteiten koppelen aan de indicatoren en moet er een beschrijving aanwezig zijn. Voor verdere beoordeling is een goed tot zeer goed nodig op het criterium inhoudelijke kwaliteit.

De hoogte van de subsidie bedraagt hier minimaal € 100.000.160 Check: realisatie van de doelen nagaan Hoe leggen aanvragers verantwoording af? Komen zij terug op de doelstellingen? Is er een beoordelingskader voor de verantwoording? In hoeverre heeft corona een rol gespeeld bij de aanvragen en de realisatie van de doelen? Act: analyse van afwijkingen en aanpassen van het proces Evalueert de provincie haar beleid? Evalueert de provincie de aanvragen/verantwoording van aanvragers? Wat gebeurt er met die resultaten?

Instellingen leveren jaarlijks een jaarverslag en een jaarrekening aan waarin zij ter verantwoording hun activiteiten opgeven.

De provincie heeft geen ingeregeld monitoringssysteem. Echter is het de bedoeling om een Friese Cultuurmonitor te ontwikkelen. Dit is niet hetzelfde als de cultuurparticipatiemonitor die wij verderop in deze tabel noemen. Mede naar aanleiding van de gewijzigde subsidiesystematiek liet de provincie Fryslân haar Subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur tussentijds evalueren. Hierin kwam naar voren dat de nieuwe regeling in potentie een effectieve bijdrage levert aan de doelen uit Nij Poadium en leidde tot een hoge kwaliteit van aanvragen. Als gevolg van de hoge hoeveelheid aanvragen en een

158 Artikel 2.4 lid 8 Subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur Fryslân, geldend vanaf 18 februari 2020,

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR637317 159 Artikel 2.4 lid 7 Subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur Fryslân, geldend vanaf 18 februari 2020, https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR637317 160 Artikel 3.3 en 3.4 Subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur Fryslân, geldend vanaf 18 februari 2020, https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR637317

66

Eindrapport – Provincie Fryslân

onveranderd budget moest de provincie hetzelfde geld over meerdere instellingen verdelen waardoor er veel instellingen minder of geen subsidie kregen. Het uitvoeringsproces is echter nog niet optimaal ingeregeld, de rolverdeling tussen provincie en adviescommissies blijkt een aandachtspunt en de vraag is of zij Gedeputeerde Staten moeten voorzien van zowel een inhoudelijk als financieel oordeel of zich moeten beperken tot alleen een inhoudelijk oordeel. Tot slot concludeert het evaluatierapport dat de provincie strategische keuzes moet maken wil zij de regeling effectiever maken. Wil de provincie het aanbod verbreden, moet zij de subsidieregeling zo zien vorm te geven dat die ook voor kleinere instellingen toegankelijk is. Dat vergt aanpassingen van de provinciale doelstellingen, subsidievoorwaarden en administratieve vereisten. Naast deze evaluatie liet de provincie een monitor cultuurparticipatie opstellen waarin zij keek naar de mate waarin haar inwoners culturele activiteiten beoefende of culturele plekken bezocht afgezet tegen geslacht, leeftijd, opleidingsniveau en woonomgeving.

67

Eindrapport – Provincie Fryslân

Bijlage 4: Doelen en resultaten culturele instellingen Doelen zijn gebaseerd op de aanvraag van meerjarige subsidie, de meerjarenplannen of activiteitenplannen van de instelling (indien beschikbaar) en de prestatie-eisen in de beschikking over 2021-2024. Dit zijn de door de provincie gesubsidieerde instellingen. De resultaten zijn afkomstig van het meest recente jaarverslag van de onderzochte instelling. De provincie stelt in de betreffende beschikkingen met betrekking tot de subsidies gebaseerd op de Subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur een aantal standaard eisen: 10% van het gesubsidieerde bedrag mag worden herverdeeld over de in de begroting opgenomen posten. Als de instelling meer dan 10% wil herverdelen, moet de instelling de provincie schriftelijk en gemotiveerd daarvan op de hoogte stellen. De instelling moet jaarlijks een voortgangsverslag indienen dat een overzicht bevat van de activiteiten waarvoor subsidie is verleend, met een vergelijking tussen de nagestreefde en de gerealiseerde doelstellingen en daarbij een toelichting over de kosten en opbrengsten. De provincie stelde als voorwaarde voor het voorschot voor het volgende jaar, dat het voortgangsverslag over het voorgaande jaar was ontvangen. In 2022 is dit daadwerkelijk gehanteerd. Daarbij toetste de provincie of het voortgangsverslag de vereiste elementen bevatte.

Een inhoudelijke toets werd niet gedaan. Voor instellingen werkte dit systeem niet goed, omdat ze het volgende voorschot dan erg laat ontvingen. Om die reden heeft de provincie de koppeling tussen voorschot en voortgangsverslag in de beschikkingen van 2023 en 2024 losgelaten.161 De instelling moet alle stukken die met de subsidie te maken hebben, minimaal vijf jaar bewaren. De provincie stelt het op prijs als bij de uitvoering van activiteiten aangegeven wordt dat de realisatie daarvan mede mogelijk is gemaakt door een financiële bijdrage van de provincie Fryslân. Er geldt een meldingsplicht voor activiteiten die niet, niet op tijd of niet helemaal uitgevoerd kunnen worden Doelen uit activiteitenplan

Subsidieverplichti ngen

Resultaten

Draagt bij aan provinciale ambitie

Vaststelling subsidie

Beschikking 15 juni 2021: De subsidie is bedoeld voor het realiseren van de

Jaarverslag 2022: het Fries Museum trok ongeveer 114.000 waarvan 41% afkomstig uit eigen provincie.

Ambitie 1: Grut en grutsk: Fryslân is (inter)nationaal bekend als

Subsidie is gebaseerd op de Subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructu

Fries Museum Het Fries Museum wil onder andere beeldbepalende tentoonstellingen neerzetten gericht op

161 Gebaseerd op een e-mail van een ambtenaar van de provincie Fryslân van 12 juli 2023

68

Eindrapport – Provincie Fryslân

Friezen en nationale bezoekers; het wil Friezen met hun wortels verbinden door het Friese erfgoed en kennis erover zichtbaar en bruikbaar te maken voor publiek en collega’s. Ze beoogt (mede door BIS-financiering en doelstellingen) ongeveer 35.000 bezoekers uit eigen provincie trekken. In totaal wil het museum 120.000 bezoekers trekken. Activiteit: de volledige werking van het Fries Museum in de periode 2021-2024, bestaande uit de bedrijfstaak, de collectietaak en de publiekstaak Bij de criteria geeft het museum percentages bij onderdelen van collectietaak, bedrijfstaak en publiekstaak met vermelding dat met de bijdrage van de regeling Musea het Fries Museum de prestaties bereikt in de kolom ‘basis’, onder voorbehoud van de opname in de nationale BIS regeling voor regionale musea. En de prestaties in de kolom ‘GRUTSK’ kan het Fries Museum enkel waarmaken als ook de Provinsje Fryslan en de gemeente Leeuwarden extra bijdragen. Bij publiekstaak wordt concreet gemaakt wat de plannen zijn ten aanzien van bezoekerstevredenheid (uitgedrukt in een te streven cijfer), bezoekersaantallen, Friezen, internationale en nationale bezoekers, onderwijsbezoek, websitebezoek. Bezoekersaantallen:

69

'basisactiviteiten’ zoals beschreven in uw meerjarenplan. Het gaat dan om beheer van de collectie, het organiseren van tentoonstellingen, zowel tijdelijk als permanent en het uitvoeren van de publiekstaak, waarvan educatie een belangrijk onderdeel is.

aantrekkelijke culturele regio en trekt meer cultuurtoeristen. Kunst en cultuur is Tentoonstelling aanjager voor Kosovaarse maatschappelijke kunstenaar die veranderingen raakt aan bredere Ambitie 3 Kultuer yn maatschappelijke ‘e mienskip: onderwerpen als Alle kinderen in vrijheid en Fryslân komen in identiteit, aanraking met kunst herwaardering van en cultuur verhalen en Cultuurparticipatie erkenning van stimuleren: LHBTQIA+ cultuurdeelname bij Tentoonstelling zo veel mogelijk m.b.t. een nieuwe groepen is vergroot blik op Friese Ambitie 5 Ferhaal van veenweide. Fryslân: Hele collectie is Het Ferhaal van inmiddels Fryslân delen met gedigitaliseerd inwoners en Uitleen vanuit de bezoekers. collectie van het Meer samenwerking Koninklijk Fries tussen museale, Genootschap erfgoed, academische makkelijker en de archiefwereld, gemaakt door archeologie, sterk monumenten en vereenvoudigde cultuurhistorie bruikleenovereenk Goed beheer, behoud omst en ontsluiting van Ontwikkeling collecties inclusief speciale digitalisering, onderwijsprogram acquisitie en waar ma’s nodig ontzameling.

Voor kinderen: gratis vakantieworkshop s, Coole Kidsnacht Verdieping door lezingen en rondleidingen Samen met Vluchtelingenwerk , Kwadrantgroep en MuseumPlusBus kon het museum het leven voor velen een beetje mooier maken 114.000 bezoekers uitgesplist in verschillende categorieën: losse verkoop, museumkaarthou ders, groepen en activiteiten,

Landelijke waardering voor grote voorstellingen ▪

Daarnaast vragen wij uw aandacht voor de opmerkingen die de adviescommissie Musea gemaakt heeft in haar reflectie Versterking van het museale netwerk in Fryslän: ‘Binnen het gevarieerde Friese museumveld is een centrale rol weggelegd voor het Fries Museum als “moedermuseum” , dat uitstekende tentoonstellingen organiseert van nationaal en internationaal niveau die een (zeer) breed publiek aanspreken; een museum met een grote toeristische en economische meerwaarde voor Leeuwarden en verre omgeving

▪

U mag de toegekende subsidie tot 10% van het gesubsidieerde bedrag herverdelen over de in de begroting opgenomen

▪

▪

▪

▪

▪

▪

▪

Eindrapport – Provincie Fryslân

ur Fryslân Vaststellingsaanv raag moet ingediend worden als de activiteiten zijn verricht, maar uiterlijk 1 april 2025. De jaarlijkse voorschotbedrag en worden uitgekeerd als de voortgangsversla gen over het daaraan voorafgaande jaar door de provincie zijn ontvangen.

80.000 basis en 170.000 grutsk Met betrekking tot de effectmeting staat in het aanvraagformulier dat de prestatieafspraken opgenomen worden in de jaarstukken en die worden gecontroleerd door de accountant van het museum Voor de basisdoelstellingen vraagt het museum 3 miljoen per jaar onder voorbehoud van de opname in de nationale BIS-regeling voor regionale musea en voor de doelstellingen onder Grutsk 650.000 + 200.000 garantstelling of subsidie om het scenario Grutsk te realiseren Codes toegepast

Het Fries Museum beheert de kern van de Kolleksje Fryslan, de grootste provinciale collectie van Nederland, en stelt die ruimhartig beschikbaar aan een veelheid van initiatieven binnen en buiten Fryslan. Het Fries Museum bewaart en beheert ruim 240.000 voorwerpen van 300 eigenaren (zoals de Ottema- Kingma Stichting), die de Friese samenleving weerspiegelen van de prehistorie tot vandaag. De internationaal toonaangevende collectie terpencultuur en middeleeuwen is van groot belang om de bewoningsgeschiedeni s van Fryslan inzichtelijk en voelbaar te kunnen maken.

70

posten. Bent u van plan meer dan 10% van het totaal gesubsidieerde bedrag te herverdelen, dan moet u de provincie vooraf van uw voornemen schriftelijk en gemotiveerd, op de hoogte stellen. U dient jaarlijks zo spoedig mogelijk na afsluiting van het jaar doch vóór 1 maart een tussentijds voortgangsverslag in over het afgelopen jaar. Het verslag bevat een overzicht van de activiteiten waarvoor subsidie is verleend, met een vergelijking tussen de nagestreefde en de gerealiseerde doelstellingen en daarbij een toelichting over de kosten en opbrengsten. U voert uw activiteiten uit zoals u in uw aanvraag en 4 jaren activiteitenplan hebt aangegeven. U moet alle stukken die met deze subsidie te maken hebben, minimaal vijf jaar bewaren. Meldingsplicht voor activiteiten die niet, niet op tijd of niet helemaal uitgevoerd kunnen worden

▪

▪

▪

▪

kinderen en jongeren, onderwijs, zakelijke bijeenkomsten en relaties museum. Daarnaast duidelijk wat de herkomst van de bezoekers is en of het hun eerste bezoek aan het museum is Projectleider duurzaamheid aangesteld die onderzoek deed en actieplan opstelde en werkgroep die doorlopend voorstellen doet voor circulaire en milieuvriendelijke initiatieven Aangesloten bij Musea bekennen kleur 413.000 sitebezoeken, 297.000 unieke sitebezoeken Social media: 31.250 facebook, 13.182 Twitter, 11.000 Instagram

Eindrapport – Provincie Fryslân

Doelen uit activiteitenplan

Subsidieverplichtin gen

Resultaten

Draagt bij aan provinciale ambitie

Vaststelling subsidie

Ambitie 1: Grut en grutsk: Fryslân is (inter)nationaal bekend als aantrekkelijke culturele regio en trekt meer cultuurtoeristen. Ambitie 2 Ynnovaasje & eksperimint Innovatie, vernieuwing en energie in de culturele sector. Ambitie 3 Kultuer yn ‘e mienskip: Alle kinderen in Fryslân komen in aanraking met kunst en cultuur Cultuurparticipatie stimuleren: cultuurdeelname bij zo veel mogelijk groepen is vergroot

De subsidie is gebaseerd op de Stimuleringsregel ing Cultuur: Ontwikkeling en Innovatie, Paragraaf 3 Uitvoering. 80% van de subsidie van € 25.000 wordt als voorschot uitgekeerd. De overige 20% keert de provincie uit na vaststelling, de vaststellingsaanvr aag moet uiterlijk 30 oktober 2023 zijn ingediend.

Het Houten Huis Voorstellingen vinden zowel in de provincie als daarbuiten plaats en van tijd tot tijd in het buitenland. De directie wordt gehonoreerd conform geldende cao. In hun aanvraag geeft Het Houten Huis het volgende aan: “Meer ‘fair practice’ is wenselijk bij het uitbetalen van uren en dagen en het soort contracten. We zullen meer vaste arbeidsovereenkomste n aanbieden.” In de begrotingen hebben ze meer fte opgenomen. 170 voorstellingen per jaar.

71

Beschikking van 7 juli 2022

Betaling medewerkers en zzp’ers conform cao Toneel en Dans In 2022 184 voorstellingen, voor in Onverminderd de totaal 16.133 bezoekers verplichtingen die (in 2021 11.688 voortvloeien uit bezoekers). Dit komt de Algemene volgens het jaarverslag subsidieverordeni nog niet in de buurt van ng provincie de ‘reguliere’ Fryslân 2013 speeljaren. In de worden bij deze provincie Groningen subsidieverlening verzorgde Het Houten de volgende Huis in totaal 83 verplichtingen aan voorstellingen voor u opgelegd: 5750 bezoekers, in U voert uw project Drenthe 20 uit zoals u in uw voorstellingen voor aanvraag hebt 1827 bezoekers en in aangegeven; Fryslân 54 - Als wij dat van u voorstellingen voor vragen, toont u 6069 bezoekers. aan dat de Hoeveel voorstellingen activiteiten waar u in het buitenland is subsidie voor onduidelijk. In 2023 heeft gekregen, vindt een tour in zijn uitgevoerd. U Schotland plaats. kunt dat doen - Door middel van een door: het intern document over overleggen van diversiteit en inclusie een heeft Het Houten Huis activiteitenverslag; in kaart gebracht op Het kan zijn dat u welke manier diversiteit de activiteit binnen het gezelschap waarvoor deze eruit ziet en waar het subsidie is nog stappen moet bedoeld, niet, niet zetten. Doel is om op tijd of niet diversiteit onderdeel te helemaal kunt laten worden van de uitvoeren. Ook organisatiestructuur.

kan het zijn dat u Het Houten Huis werkte niet meer aan de in 2022 in een productie verplichtingen met een cast waarin kunt voldoen. Dat één persoon een moet u altijd mentale beperking had direct en en drie anderen een schriftelijk aan ons fysieke. melden. Als u dat niet op tijd doet of dit in het geheel nalaat, kunnen wij het verleende subsidiebedrag met 3% verlagen; U moet alle stukken die met

Eindrapport – Provincie Fryslân

deze subsidie te maken hebben, minimaal vijfjaar na vaststelling van de subsidie bewaren; Uw project moet binnen 12 maanden na de verzenddatum van deze brief zijn voltooid. Doelen uit activiteitenplan

Subsidieverplichtin gen

Resultaten

Draagt bij aan provinciale ambitie

Vaststelling subsidie

Ambitie 5 Ferhaal van Fryslân: Het Ferhaal van Fryslân delen met inwoners en bezoekers. Meer samenwerking tussen museale, erfgoed, academische en de archiefwereld, archeologie, monumenten en cultuurhistorie Goed beheer, behoud en ontsluiting van collecties inclusief digitalisering, acquisitie en waar nodig ontzameling.

Voor de periode 2022-2024 jaarlijks een subsidie van € 203.333,33 te verlenen, waarvan € 103.333,33 onder de ontbindende voorwaarde dat Provinciale Staten bij de eerste bestuursrapporta ge in 2022 de wettelijke grondslag hiervoor regelen middels een aanvulling op de bij de begroting behorende subsidiestaat. Uiterlijk 1 juni 2025 moet het museum een verzoek tot vaststelling indienen.

Fries Landbouwmuseum 20.000 volwassen bezoekers per jaar. Aan de hand van een jaarlijks thema is het doel van het Landbouwmuseum een inkijk te geven in het Friese plattelandsleven. Dit gaat om zowel de geschiedenis als het heden en toekomst.

72

Beschikking 14 december 2021:

Het landbouwmuseum trok in 2022 ongeveer 10.000 bezoekers, waarvan ongeveer 20% Het kan zijn dat kinderen en andere uw jongeren. financieringsstruct Bezoekers: ca. 10.000 uur de komende (waarvan 40 groepen jaren materieel PO, 15 sponsorgroepen gaat wijzigen en en ca. 50 andere hiervan uit ook uw groepen) Bezoekers meerjarenbegroti website: 21.746. Volgers ng. Wijzigingen Facebook ca. 1000, van meer dan 10% Instagram 734 en ten opzichte van Twitter 379. Abonnees de (digitale) nieuwsbrief: meerjarenbegroti 4228. Fte: 3 (waarvan 1 ng moet u altijd ½ tijdelijk) en ongeveer direct nadat u dit 60 vrijwilligers en 1 kenbaar is aan ons reïntegratiekandidaat. melden, waarna Vrienden (donateurs): verdere 246. Collectie online: afstemming kan objecten ca. 10.000, plaatsvinden. U foto’s ca. 30.000, mag hier dus niet boeken en tijdschriften mee wachten tot ca. 6000 het moment dat u Manifestaties en om vaststelling tentoonstellingen: van uw subsidie veehandel en wol. verzoekt. Materiaal afkomstig uit U voert de Nationaal activiteiten uit Veeteeltmuseum (in zoals u in uw 2021 gefuseerd met aanvraag hebt Landbouwmuseum) aangegeven. gescand en beschreven. - Het kan zijn dat u Twee schilderijen de activiteiten verworven, 10 waarvoor deze schilderijen subsidie is gerestaureerd. Losse bedoeld, niet, niet activiteiten gehouden op tijd of niet conform uw aanvraag kunt uitvoeren.

Ook kan het zijn dat u niet meer aan de

Eindrapport – Provincie Fryslân

verplichtingen kunt voldoen. Dat moet u altijd direct nadat u dit kenbaar is schriftelijk aan ons melden. U mag hier dus niet mee wachten tot het moment dat u om vaststelling van uw subsidie verzoekt. U dient alle stukken die met deze subsidie te maken hebben, tot minimaal vijfjaar na de vaststelling van de subsidie bewaren. - Indien u tevens economische activiteiten verricht, bent u verplicht deze activiteiten binnen uw administratie gescheiden c.q. afzonderlijk te administreren van uw subsidiabele activiteiten. Dit om kosten en opbrengsten te onderscheiden en mede teneinde kruissubsidiëring en ongeoorloofde staatssteun te voorkomen. Indien bij de aanvraag voor de verdeling van de directe salariskosten en/of verdeling van indirecte kosten gebruik is gemaakt van de toerekenbare uren, dient er een sluitende urenregistratie aanwezig te zijn. De directe en indirecte kosten dienen aan de activiteiten te worden toegerekend conform de bij de