1.3.2 Noordelijke Rekenkamer - Provinciaal Cultuurbeleid Eindrapport Fryslân

73

Eindrapport – Provincie Fryslân

aanvraag gehanteerde methodiek voor het bepalen van de verdeelsleutel. - U voert een zodanig ingerichte administratie, dat daaruit te allen tijde de rechten en verplichtingen blijken, alsmede de betalingen en ontvangsten kunnen worden nagegaan. - Vóór 1 juni van het volgende boekjaar, dient u een activiteitenverslag en een jaarrekening in. In het activiteitenverslag geeft u aan welke activiteiten u in het voorafgaande boekjaar heeft uitgevoerd en wat de stand van de uitvoering is. Tevens geeft u aan welke resultaten er zijn behaald. Uit de jaarrekening blijkt wat het daadwerkelijke exploitatiesaldo (exclusief Provinciale subsidie) is geweest. Gesubsidieerde activiteit: exploiteren van Fries Landbouwmuseu m Doelen uit activiteitenplan

Subsidieverplichtin gen

Resultaten

Draagt bij aan provinciale ambitie

Vaststelling subsidie

Beschikking verplichtingen: Jaarlijks voortgangsverslag aanleveren 10% van de toegekende

In totaal speelde Illustere Figuren in 2022 in totaal 25 voorstellingen voor 827 mensen. Dit viel ietwat tegen, en kwam door onder andere corona.

Ambitie 6 Sterke kunstinfrastructuur als basis voor een bloeiend artistiek klimaat:

Subsidie is gebaseerd op de Subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructu ur Fryslân, onderdeel

Illustere figuren De voorstellingen van Illustere Figuren maakt het gezelschap in Fryslân en gaan daar in première. Het gezelschap beoogt om een lokaal

74

Eindrapport – Provincie Fryslân

makersklimaat te creëren waarin jonge makers in de regio blijven in plaats van te vertrekken naar de Randstad. Met een aantal projecten doet het gezelschap louter Friese dorpen en steden aan. Inzet op dorpshuizen (die Illustere figuren als ‘te vernieuwend voor ons dorp’ vinden in enkele gevallen).

subsidie mag worden herverdeeld over in de begroting opgenomen posten Activiteiten uitvoeren zoals in activiteitenplan bij aanvraag is aangegeven

Veel bezoekers kochten pas op de dag van een voorstelling een kaartje.

Aanvraag Doelen: Artistieke signatuur verder ontwikkelen in de vorm van 2 professionele theaterproducties per jaar, waarin we uitgaan van positivisme en hoop. Doel is om een positief perspectief te bieden aan publiek. Een verdieping van de thematiek door het doen van uitgebreid vooronderzoek (o a in de vorm van podcasts) en een nieuwe werken repetitiewijze te implementeren. Bijdragen aan een diverser, jonger en energieker Fries theaterlandschap en een gezonder vestigingsklimaat voor nieuwe makers in Frysiän. Het opzetten van een klankbordgroep om onze thematieken en voorstellingsvormen tijdens het werkproces en voorstellingen aan te toetsen. Een stabiele organisatie Grotere mate van eigen inkomsten d.m.v. langere speellijsten Maatschappelijke impact: We kiezen voor een bredere geografische spreiding in Frysiän en buiten de provincie in theaters en de dorpshuizen.

75

Eindrapport – Provincie Fryslân

Bloeiend en energiek artistiek klimaat in Fryslân.

Kunstinfrastructu ur. Vaststellingsaanv raag moet ingediend worden als de activiteiten zijn verricht, maar uiterlijk 1 april 2025. De jaarlijkse voorschotbedrag en worden uitgekeerd als de voortgangsversla gen over het daaraan voorafgaande jaar door de provincie zijn ontvangen.

Met onze voorstellingen willen we een duurzame impact maken bij ons publiek door te focussen op positiviteit en hoop. Al onze voorstellingen worden in Frysiän gemaakt en spelen soms in op Friese thematieken of verhalen. Met het openlijk delen van ons vooronderzoek d.m.v. podcasts en gesprekken met ons publiek en Illustere Aanhang zoeken we op educatieve wijze de interactie op met ons publiek.

Doelen uit activiteitenplan

Subsidieverplichtin gen

Resultaten

Draagt bij aan provinciale ambitie

Vaststelling subsidie

Beschikking: De commissie heeft van ons de opdracht gekregen om bij de verdeling over de daarvoor in aanmerking komende aanvragen rekening te houden met een aantal factoren: Is de begroting en het gevraagde bedrag realistisch en staan die in verhouding met de voorgenomen activiteiten; Indien de aanvrager reeds in voorgaande jaren subsidie heeft ontvangen: hoe is de verhouding tussen het aangevraagde bedrag, het eerdere toegekende bedrag aan subsidie in relatie

Museum Belvédère trok in 2021 32.000 bezoekers. Dit is ongeveer 70% van het gemiddelde bezoekersaantal van de jaren vòòr corona.

Ambitie 3 Kultuer yn ‘e mienskip: Alle kinderen in Fryslân komen in aanraking met kunst en cultuur Cultuurparticipatie stimuleren: cultuurdeelname bij zo veel mogelijk groepen is vergroot

Subsidie is gebaseerd op de Subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructu ur Fryslân, onderdeel Musea. Vaststellingsaanv raag moet ingediend worden als de activiteiten zijn verricht, maar uiterlijk 1 april 2025. De jaarlijkse voorschotbedrag en worden uitgekeerd als de voortgangsversla gen over het daaraan voorafgaande jaar door de provincie zijn ontvangen.

Museum Belvédère Het Museum Belvédère wil aandacht vestigen op het kunstaanbod in het noorden en een zo breed mogelijk publiek deelachtig maken van de bijzondere kwaliteiten daarvan. Hieronder ook kunstenaars uit Fryslân die daarmee een bijdrage leveren aan het Ferhaal van Fryslân. Aanvraag: Activiteitenbeschrijving : de realisatie van een ambitieus tentoonstellingsprogra mma, optimaliseren museumcollectie, instandhouding en uitbreiding van het museum, zijn gebouw, zijn collectie (het Ferhaal van Fryslân) en zijn personele ondersteuning. Toepassing codes: Cultural Governance 2019, Code Diversiteit en inclusie 2019, Fari

76

Jaarverslag 2021: Structurele subsidie van 200.000 per jaar van de provincie zorgde voor een aankoopbudget van €25.000, overzicht aangekochte werken wordt gegeven Aangegeven wordt dat aantal hoofdtentoonstellingen vanwege corona niet door kon gaan De gehouden tentoonstellingen worden omschreven Per tentoonstelling wordt een selectie van kranten en tijdschriften weergegeven waarin er aandacht voor was 16 schoolbezoeken Het aantal bezoekers wort per tentoonstellingsperiode

Eindrapport – Provincie Fryslân

Ambitie 5 Ferhaal van Fryslân: Het Ferhaal van Fryslân delen met inwoners en bezoekers. Goed beheer, behoud en ontsluiting van collecties inclusief digitalisering, acquisitie en waar nodig ontzameling.

Practice Het bestuur heeft op zijn vergadering van 18 januari 2018 de Governance Code Cultuur 2014 toegepast op de organisatie van het museum en nadien ook de actualisering (Governance Code Cultuur 2019) geïmplementeerd. De Code Diversiteit & Inclusie 2019 is door het bestuur op 9 januari 2020 vastgesteld en de Code Fair Practice op 30 januari 2020 (bijlagen 3 en 4). De werking van alle codes wordt tenminste twee keer per jaar getoetst: bij het opstellen van het jaarverslag en bij de zelfevaluatie van het bestuur. Meer concreet is er naar aanleiding van de Code Diversiteit &, Inclusie 2019 een nulmeting gehouden, aandacht besteed aan de positie van de vrouwelijke kunstenaar (§ 1.4 en § 1.8) en intern de inhoud van deze code gecommuniceerd Jaarlijks Friese en internationale accenten Effectmeting: aantal bezoekers, recensies in regionale en landelijke dagbladen, recties van bezoekers in het gastenboek en op sociale media Bijlagen bij de aanvraag: omvat beschrijvingen van de werken die aanwezig zijn in het museum waarbij een duidelijke link wordt gelegd met Fryslân en daar waar het geen Friese kunstenaars betreft wordt omschreven waarom het wel bij de cllectie past.

77

tot het bij de aanvraag ingediende activiteitenplan en voorgaande activiteitenplanne n en realisaties; Wordt door de toekenning van de middelen gewaarborgd dat sprake is van een evenwichtige spreiding van de verschillende disciplines en een pluriforme kunstinfrastructuu r dan wel museale infrastructuur in Fryslän. Wat zijn uw verplichtingen? Onverminderd de verplichtingen die voortvloeien uit de Algemene subsidieverordeni ng provincie Fryslän 2013 worden bij deze subsidieverlening de volgende verplichtingen aan u opgelegd: - U mag de toegekende subsidie tot 10% van het gesubsidieerde bedrag herverdelen over de in de begroting opgenomen posten. Bent u van plan meer dan 10% van het totaal gesubsidieerde bedrag te herverdelen, dan moet u de provincie vooraf van uw voornemen schriftelijk en gemotiveerd, op de hoogte stellen. U dient jaarlijks zo spoedig mogelijk na afsluiting van het jaar doch vóór 1 maart een tussentijds

genoemd, waarbij bepaalde tentoonstellingen qua periode overlappen Aantal bezoekers: 32000 (70% van het gemiddelde van de laatste jaren)

Eindrapport – Provincie Fryslân

Meerjarenplan bij de aanvraag: in eerste plaats aandacht vestigen op kunstaanbod in het Noorden, breed mogelijk publiek. Met internationale tentoonstellingen geeft museum context aan regionale meesters. Tentoostelling Morandi gaf in het verleden 26000 bezoekers, dit droeg belangrijk bij aan het hoge bezoekersaantal van 61000 in het jaar van LF2018. Museum positioneert zich als aanjager, stimulator en samenwerkingsprartne r door onder meer de jaarlijkse kunstbeurs Art Noord Er wordt expliciet ingegaan op de criteria Ferhaal van Fryslân, samenbrengen, verbinden, samenwerken, positie van het museum in het maatschappelijke krachtenveld. Ook wordt ingegaan op de toegepaste codes. In de bijlage: kleine selectie recensies en beschouwingen in landelijke dagbladen en overzicht herkomst bezoekers. Circa 72% van de bezoekers zijn museumkaarthouders, op basis van de gegevens van Stichting Museumkaart wordt herkomst bezoekers weergegeven: 33% uit het Westen, 32% uit Fryslân

voortgangsverslag in over het afgelopen jaar. Het verslag bevat een overzicht van de activiteiten waarvoor subsidie is verleend, met een vergelijking tussen de nagestreefde en de gerealiseerde doelstellingen en daarbij een toelichting over kosten en opbrengsten. U voert uw activiteiten uit zoals u in uw aanvraag en 4 jarenactiviteitenpl an hebt aangegeven. - U moet alle stukken die met deze subsidie te maken hebben, minimaal vijfjaar bewaren. Wij stellen het daarnaast op prijs als u bij de uitvoering van uw activiteit[en] aangeeft dat de realisatie hiervan (mede) mogelijk is gemaakt door een financiële bijdrage van de provincie

Doelen uit activiteitenplan

Subsidieverplichtin gen

Resultaten

Noord-Nederlands Orkest

78

Eindrapport – Provincie Fryslân

Draagt bij aan provinciale ambitie

Vaststelling subsidie

Hedendaagse componisten opvoeren; via verschillende actuele thema’s en samenwerking met andere partijen producties initiëren en uitvoeren; In het meerjarenplan over 2021-2024 geeft het NNO aan dat zij de medewerkers uitbetaalt via de cao orkesten en de cao remplaçanten. Het NNO geeft aan dat er een spanning bestaat tussen verdere toepassing van fair pay en een betaalbaar orkestmodel. Zonder indexatie en een grotere bijdrage vanuit de overheden is fair pay als onderdeel van de fair practice code niet uitvoerbaar. Een beoogd aantal bezoekers noemt het NNO niet in haar meerjarenplan. Hedendaagse componisten opvoeren; via verschillende actuele thema’s en samenwerking met andere partijen producties initiëren en uitvoeren; - In het meerjarenplan over 2021-2024 geeft het NNO aan dat zij de medewerkers uitbetaalt via de cao orkesten en de cao remplaçanten. Het NNO geeft aan dat er een spanning bestaat tussen verdere toepassing van fair pay en een betaalbaar orkestmodel. Zonder indexatie en een grotere bijdrage vanuit de overheden is fair pay als onderdeel van de fair practice code niet uitvoerbaar. - Met haar programma wil het NNO de verbinding met de

79

Beschikking 13 juli 2020: De subsidie is alleen bedoeld voor het realiseren van de activiteiten zoals u die in het meerjarenplan hebt omschreven.

Het NNO wil onder andere met het NNT/CGR deelnemen aan het project Middle East North Africa. In 2022 verkocht het NNO met 14 producties 9.897 kaarten. Het gemiddeld aantal bezoekers per concert was 726, een bezetting -Het Noord van 66%. Dit is 8% Nederlands Orkest minder dan voor als professioneel corona. Het percentage symfonieorkest jongeren (onder 30) met een was 18,9% (ten opzichte boegbeeldfunctie, van 11,7% in 2019). In landelijk erkend 2022 bereikte het NNO door opname in in totaal 42.582 de BIS luisteraars in de zaal, (Basisinfrastructuu 41.005 online r); luisteraars via de -het organiseren regionale omroepen en en uitvoeren van 150.000 via de radiode Pieter Roelf uitzendingen. Jeugdconcerten (Bezoekersaantallen (educatie); tussen 2017-2019 talentontwikkeling fluctueerden tussen van amateurs 100.000 en 129.000 per (projecten jaar.) HAFABRA musici Met haar programma en Scratchwil het NNO de concerten verbinding met de zangers; actualiteit zoeken en -samenwerking met andere Fries Jeugdorkest muziekstromingen, zoals de pop/rockmuziek en filmmuziek.

In samenwerking initiëren en produceren van de productie Move it!; het initiëren en produceren van 1000 stemmen samen met het Prins Claus Conservatorium, de RUG en verschillende scholen; samenwerken met een aantal andere orkesten en het gezamenlijk aanstellen van een salarisadministrateur met VRIJDAG; het participeren in het cultuurpijleroverleg, lobbyclub Noord, We the North en Station Noord 2.0.

Eindrapport – Provincie Fryslân

Ambitie 6 Sterke kunstinfrastructuur als basis voor een bloeiend artistiek klimaat: Bloeiend en energiek artistiek klimaat in Fryslân. Meer (inter)nationale samenwerking vanuit de Fryske kunstsector

Subsidie is gebaseerd op de Subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructu ur Fryslân, onderdeel Kunstinfrastructu ur. Vaststellingsaanv raag moet ingediend worden als de activiteiten zijn verricht, maar uiterlijk 1 april 2025. De jaarlijkse voorschotbedrag en worden uitgekeerd als de voortgangsversla gen over het daaraan voorafgaande jaar door de provincie zijn ontvangen.

actualiteit zoeken en met andere muziekstromingen, zoals de pop/rockmuziek en filmmuziek. - Het NNO zoekt manieren om de afstand tussen musici en het publiek te overbruggen. - Een beoogd aantal bezoekers noemt het NNO niet in haar meerjarenplan. - Cultuurpijlerschap: bieden expertise aan anderen en zijn gastvrij naar jonge makers, die op hun beurt inspiratie leveren en toegang tot nieuw publiek. Samenwerking uit zich bij het NNO in projecten met verschillende organisaties. Doelen uit activiteitenplan

Subsidieverplichtin gen

Resultaten

Draagt bij aan provinciale ambitie

Vaststelling subsidie

De Spitkeet trok in 2022 13.880 bezoekers. Minder dan in 2019 (19.301 bezoekers) maar tussen 2008 en 2019 verviervoudigde het aantal bezoekers. Door corona werd die stijging halt toegeroepen om in 2021 en 2022 weer te herstellen.

Deze subsidie baseerde de provincie op een andere regeling. Deze regeling heeft de leefbaarheid als doel en de subsidie is getoetst aan de criteria: draagvlak, continuïteit, samenwerking, empowerment(‘krach t’van eigen mensen), ecology en taal. Bij empowerment staan de volgende doelgroepen: mindervaliden, werkloze jongeren, arbeidsongeschikten, mensen met afstand tot de arbeidsmarkt, eenzame mensen en vluchtelingen.162

Subsidie gebaseerd op de Subsidieregeling Iepen Mienskipsfûns (IMF) 2020 Fryslân

Openluchtmuseum De Spitkeet Het vertellen van de verhalen over het bestaan van de voormalig veenarbeiders die als gevolg van werkeloosheid hun bestaan opbouwden op de heide in de spitketen. Het gaat om de ‘onderkant van het Ferhaal van Fryslân’. Bedoeling is dat het aantal bezoekers stijgt naar 25.000 in 2025.

Geen subsidie voor 4 jaar, wel bedrag ontvangen. Verplichtingen meerjarige subsidie gelden niet.

Inhoudelijke kwaliteit: er ontbreekt nog een kleine (digitale) bibliotheek Professionaliteit en ondernemerschap: kwaliteitsupgrading van de expositiemogelijkheden en een nieuwe overkapping terras. Digitale middelen voor informatievoorziening.

162 Toelichting bij Subsidieregeling IMF 2020 Fryslân.

80

Eindrapport – Provincie Fryslân

Meertalige informatievoorziening. Nieuwe educatieve activiteiten voor de wintermaanden. Exploitatiekosten zo laag mogelijk houden Inhoudelijke profilering: nieuw kenniscentrum om vaardigheden van oude ambachten te houden. Educatieve rol voor oude liederen en verhalen. Bij de bouwactiviteiten een rol bij scholing bijstandsgerechtigden. Vrijwilligersbestand goed op peil houden Doelen uit activiteitenplan

Subsidieverplichtin gen

Resultaten

Draagt bij aan provinciale ambitie

Vaststelling subsidie

Het festival trok circa 80.000 bezoekers.

Ambitie 3 ‘Kultuer yn ‘e Mienskip’: cultuurparticipatie wordt met dit evenement gestimuleerd. De cultuurdeelname is bij zo veel mogelijk groepen vergroot.

Subsidie gebaseerd op de Algemene Subsidieverorden ing. Vaststellingsaanv raag moet uiterlijk ingediend worden op 30 oktober 2022.

Stichting Befrijdingsfestival Fryslân Jaarlijks een gratis toegankelijk bevrijdingsfestival houden om onze vrijheid te vieren. Nadrukkelijk stilstaan bij het feit dat vrijheid kwetsbaar is en zeker niet vanzelfsprekend, solidair met mensen die elders lijden onder terreur en oorlog.

Het werken aan en het doorgeven van vrijheid, en idealen die daarbij horen, zoals democratie, verdraagzaamheid, identiteit en solidariteit, brengen we op toegankelijke wijze onder de aandacht van een zo groot mogelijk publiek. Stichting onderschrijft de uitgangspunten van de Code Cultural Governance. Bevordert inclusie en diversiteit door: een zo divers mogelijke vrijwilligersgroep, direct en indirect podium bieden aan inclusiviteit en diversiteit (door

81

Beschikking 12 juli 2022: Onverminderd de verplichtingen die voortvloeien uit de Algemene subsidieverordeni ng provincie Fryslân 2013 worden bij deze subsidieverlening de volgende verplichtingen aan u opgelegd: U voert uw activiteiten uit zoals u in uw aanvraag hebt aangegeven; - U realiseert uw activiteiten vóór 31 juli 2022; - Het kan zijn dat u de activiteiten waarvoor deze subsidie is bedoeld, niet, niet op tijd of niet helemaal kunt uitvoeren. Ook kan het zijn dat u niet meer aan de verplichtingen kunt voldoen. Dat moet u altijd direct en schriftelijk aan ons melden. Als u dat

Gepast aandacht voor Oekraïne. Sinds een aantal jaar werken we als festival samen het de entreeopleiding Zorg, Service & Welzijn van het Friesland College. De entreeopleiding is er voor iedereen die geen diploma heeft en niet toelaatbaar is tot een mbo-opleiding op minimaal niveau 2. Een groep met diverse achtergronden, leeftijden en interesses. Deze stadswandeling nam wandelaars mee door Leeuwarden en voerde ze langs bijzondere verhalen die verbonden zijn met het verhaal van oorlog, verzet en bevrijding in de stad. Het verhaal van toen, in de stad van nu. Voor de dertiende keer werden de Friese Veteranendag georganiseerd. Normaliter vond

Eindrapport – Provincie Fryslân

samenwerking stichting en zo asielzoekers met muziektalent een podium geven, jongeren na een talentontwikkelingstraj ect een podium bieden), door de hele organisatie heen ene zo goed mogelijke afspiegeling te zijn van de samenleving, goede toegankelijkheid voor mindervaliden.

Aan de Fair Practice Code wordt al hard gewerkt, dit doen we door correct uit te betalen, verzekeringen goed te regelen, vrijwilligerscontracten af te sluiten en heldere afspraken met partners en leveranciers te maken.

We zetten de komende beleidsperiode in op het (publiekelijk) uitdragen van de Fair Practice Code, door erover te communiceren met onze samenwerkingspartner s en het op te nemen in de jaarverslagen.

Om relevant en actueel te blijven, stellen bestuur en organisatie zich ten doel om elk jaar met een actueel en gevarieerd programma te komen dat ook inhoudelijk is gericht op het thema ‘vrijheid’. Het doel is ook om mensen na te laten denken over het onderwerp, de dialoog aan te gaan en om bewustwording te creëren

Landelijk het eerste CO2-neutrale festival.

82

niet op tijd doet of dit in het geheel nalaat, kunnen wij het verleende subsidiebedrag met 3% verlagen; - U moet alle stukken die met deze subsidie te maken hebben, minimaal vijfjaar na vaststelling van de subsidie bewaren.

Voor dit besluit maken wij gebruik van onze bevoegdheid tot afwijken, zoals geregeld in artikel 1.10, vijfde lid onder b van de Algemene subsidieverordeni ng provincie Fryslan 2013 (Asv), van de bepaling dat kosten waarvoor reeds verplichtingen zijn aangegaan voordat de aanvraag is ontvangen nietsubsidiabel zijn (art. 1.10 lid 1h Asv). De reden waarom wij dit doen ligt in het bijzondere belang van de gesubsidieerde activiteiten voor het bereiken van ambitie 3 ‘Kultuer yn ‘e Mienskip’, om kunst en cultuur toegankelijk te maken voor iedereen. Met dit evenement wordt cultuurparticipatie gestimuleerd; de cultuurdeelname is bij zoveel mogelijk groepen vergroot.

deze plaats in juni in het WTC te Leeuwarden. Maar omdat Stichting Veteranendag Friesland de binding met de samenleving miste is er gekozen voor een vorm tijdens de festiviteiten van Bevrijdingsfestival Fryslân. We gebruiken de meeste stroom vanuit de gemeentelijke vaste aansluitingen. De brandstof wat daarnaast nog nodig is voor de machinerie van de generatoren wordt enkel BTL gebruikt. Wat op dit moment een van de meest duurzame oplossingen is voor de stroomvoorziening. Hergebruik van plastic (hardcup) bekers met borg. Na gebruik worden ze niet weggegooid, maar gewassen in een speciaal hiervoor ontworpen wasstraat. Recycling van het afval. Van afval worden weer mooie nieuwe producten gemaakt. Bijvoorbeeld picknicktafels. De containers op het terrein zijn gemaakt van 100% gerecycled kunststof. De vuilniswagens rijden op groengas uit afval. Fossielvrij dus. Ingezamelde afval naar afvalsorteermachine waar 70% van het afval wordt gesorteerd voor recycling.

Eindrapport – Provincie Fryslân

Dat doen we door ons te houden aan de volgende speerpunten: gescheiden afval, waterverbruik, schonere energiebronnen, hergebruik en levensduur van materialen, vermindering van plastic, statiegeld op drinkbekers, compenseren van de CD2-uitstoot, grondstoffen zoveel mogelijk in de kringloop, bij voorkeur met een kleine footprint en een zo circulair mogelijk opzet van het festival

83

Eindrapport – Provincie Fryslân

Bijlage 5: Samenvatting Evaluatierapport Subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur provincie Fryslân Evaluatierapport Subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur provincie Fryslân De provincie Fryslân veranderde in 2021 de subsidieaanvraag- en toekenningssystematiek ten opzichte van de vorige beleidsperiode. Ze sloot met een meerjarige financiering aan op de systematiek van het Ministerie van OCW, die de toekenning van de BIS-gelden regelt. Verder zou een actieve en langdurige financiering bijdragen aan het realiseren van (beleids)doelen van de provincie. Ook wilde de provincie ruimte bieden voor nieuwe spelers. SIRA Consulting evalueerde tussentijds de subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur in opdracht van de provincie Fryslân. Het stond stil bij de doelmatigheid en doeltreffendheid van de (vernieuwde) subsidieregeling. Het bureau keek naar de beleidsdoelen 5 en 6 uit Nij Poadium in het bijzonder: Ferhaal fan Fryslân en Sterke kunstinfrastructuur als basis voor een bloeiend artistiek klimaat. De conclusies waren de volgende:163 1. De nieuwe subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur lijkt in potentie een effectieve bijdrage te leveren aan de doelen van Nij Poadium. De regeling leidde tot verbeterde financiële zekerheid voor de eindbegunstigden doordat de regeling meerjarig is.

Ook meer tijd om aan de eigen doelen te werken en een bijdrage te kunnen leveren aan de Friese doelen. Nieuwe spelers hadden meer kans. Als gevolg van de coronapandemie zijn de eindbegunstigden echter nog niet in staat geweest om al hun beoogde activiteiten volgens plan uit te voeren. 2.

De nieuwe systematiek heeft geleid tot een hoge kwaliteit van subsidieaanvragen. Dit is positief van invloed op het realiseren van een sterk, vernieuwend en betekenisvol aanbod van professionele musea en kunstinfrastructuur.

163

Gebaseerd op SIRA Consulting B.V. i.o.v. provincie Fryslân. (2022). Evaluatie subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur provincie Fryslân. SIRA Consulting B.V.

84

Eindrapport – Provincie Fryslân

Als gevolg van een scherpere beoordelingssystematiek en toetsingskaders waren de aanvragen van hoge kwaliteit. Omdat het budget ten opzichte van de vorige periode niet was gestegen en er meer aanvragen waren, kregen veel aanvragers minder of helemaal geen subsidie omdat zij in vergelijking met anderen niet of onvoldoende tegemoetkwamen aan de subsidievoorwaarden. 3.

Het uitvoeringsproces is nog niet optimaal ingeregeld, waardoor de doelmatigheid van de subsidieregeling achterblijft. De beoordeling van de aanvragen door de adviescommissies leidt volgens de aanvragers tot een eerlijke en objectieve beoordeling van aanvragen. Voorheen zagen zij de beoordeling als een black-box. Aanvragers vonden de samenstelling van de commissies echter niet ideaal: ongeveer de helft meende dat de leden van de commissies onvoldoende kennis hadden van het Friese culturele landschap. Volgens het rapport zijn de kaders die de adviescommissies gebruikten tot stand gekomen in samenspraak met het veld en vastgesteld door Provinciale Staten. In de praktijk is onduidelijk wat nu de rol van de provincie Fryslân is bij het beoordelen van de subsidieaanvragen. De adviescommissies geven zowel een inhoudelijk als een financieel advies. aanvragers ervaren het als vreemd dat Gedeputeerde Staten financieel advies overneemt van een onafhankelijke adviescommissie. De indruk bestaat dat de provincie volgend is en niet bepalend voor de bedeling van de gelden. Volgens hen zouden beide commissies zich moeten beperken tot een louter inhoudelijk oordeel. 4. Een nog effectievere subsidieregeling vereist strategische keuzes door de provincie. De keuze waar de provincie voor staat is of zij meer wil inzetten op meer professionele organisaties of meer aanbod van kleinere instellingen.

Voorwaarde voor een breder aanbod is een toegankelijkere subsidieregeling voor kleinere instellingen. Dat vergt volgens het rapport onder meer een aanpassing van de provinciale doelstellingen, de subsidievoorwaarden en administratieve vereisten. Het rapport kwam tot de volgende aanbevelingen: Politiek-bestuurlijk: ▪ Verleng de subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur met minimaal 4 jaar. ▪ Breid het budget voor de subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur uit. ▪ Maak een onderscheid tussen grote en kleine instellingen binnen of buiten de subsidieregeling. ▪ Benut naast de cultuurbudgetten ook andere budgetten (economie, natuur en recreatie). ▪ Voer een nulmeting uit om inzicht te krijgen in de situatie van begunstigden. ▪ Betrek het veld intensiever bij het opstellen van een visie en beleid op het gebied van kunst en cultuur. ▪ Maak de doelmatigheid van de subsidieregeling inzichtelijk. Beleidsmatig: ▪ Borg binnen de provinciale organisatie de kennis, kwaliteit en deskundigheid op het gebied van kunst en cultuur. ▪ Maak de rol van de provincie op cultuurgebied ten opzichte van andere overheden duidelijk.

85

Eindrapport – Provincie Fryslân

▪ ▪

Expliciteer de taak- en rolverdeling tussen de provincie en de adviescommissie. Bied aanvragers de gelegenheid om hun subsidieaanvraag na indiening desgewenst toe te lichten aan de adviescommissie.

Uitvoerend: ▪ Verruim het moment van openstelling tot sluiting van de subsidieregeling met 3 maanden. ▪ Communiceer voorafgaand aan de inwerkingtreding van de subsidieregeling herhaaldelijk over de voorwaarden en vereisten. ▪ Herijk het aanvraagformulier, zodanig dat de gebruiksvriendelijkheid en daarmee de kwaliteit van aanvragen wordt vergroot. ▪ Neem voorafgaand aan de publicatie van het besluit contact op met aanvragers voor het geven van een nadere toelichting op het besluit.

86

Eindrapport – Provincie Fryslân

Bijlage 6: Verdeling BIS-gelden Eens per vier jaar adviseert de Raad voor Cultuur de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) over de toekenning van rijkssubsidies aan bepaalde culturele instellingen. In 2019 introduceerde de toenmalige Minister van OCW een extra budget en een herziene subsidieregeling om een culturele basisinfrastructuur (BIS) “die meer recht doet aan de samenhang én de diversiteit van het bestel en het publiek” in de hand te werken: de BISsubsidie. 164 De instellingen die hiervoor in aanmerking kwamen zijn de zogenaamde BISinstellingen. Bij aanvang van deze regeling kwam ook meer nadruk te liggen op het gebied van governance, fair practice, diversiteit en inclusie.165 De verdeling van de BIS-gelden is met name geconcentreerd in de Randstad (zie figuur 2). In het Noorden zijn in totaal 11 BIS-instellingen, waarvan 7 in Groningen, 3 in Fryslân en 1 in Drenthe. Ter vergelijking, in de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht zijn in totaal 67 BISinstellingen gevestigd. De Raad voor Cultuur constateert dat de verdeling van de BIS-gelden aandacht behoeft en zij roept de stedelijke cultuurregio’s op om de komende jaren te investeren in hun culturele basisinfrastructuur en te durven kiezen voor focus.166

164 Raad voor Cultuur. (2020). Advies Culturele basisinfrastructuur 2021-2024. Raad voor Cultuur, p. 9. 165

Raad voor Cultuur. (2020). Advies Culturele basisinfrastructuur 2021-2024. Raad voor Cultuur.

166 Raad voor Cultuur. (2020). Advies Culturele basisinfrastructuur 2021-2024. Raad voor Cultuur.

87

Eindrapport – Provincie Fryslân

Figuur 2: culturele instellingen die vanuit het Ministerie van OCW subsidie krijgen vanuit de BIS (Bron: Raad voor Cultuur, 2020)

Het totaalbedrag dat het Ministerie van OCW beschikbaar stelt voor 2021-2024 is jaarlijks ongeveer € 196 miljoen. Voor musea, podiumkunsten en evenementen is dit jaarlijks in totaal € 153 miljoen.167 Onderstaande tabel toont de bedragen die het Ministerie jaarlijks vanuit de BIS beschikbaar stelt voor instellingen in Noord-Nederland.

167

Dit is zowel geadviseerd als gereserveerd. Zie Raad voor Cultuur. (2020). Advies Culturele basisinfrastructuur 2021-2024. Raad voor Cultuur, p. 122.

88

Eindrapport – Provincie Fryslân

Tabel 11: Verdeling BIS-gelden Noord-Nederland

Culturele instelling

Provincie

Adviesbedrag

Drents Museum

Drenthe

€ 250.000

Fries Museum

Fryslân

€ 250.000

Oerol

Fryslân

€ 455.476.066

Tryater

Fryslân

€ 1.692.500

Club Guy & Roni

Groningen

€ 1.746.000

Grand Futura

Groningen

€ 599.587

Groninger Museum

Groningen

€ 250.000

Het Houten Huis

Groningen

€ 815.000

Noorderzon

Groningen

€ 390.000

Noord-Nederlands Orkest

Groningen

€ 6.462.846

Noord-Nederlands Toneel

Groningen

€ 2.824.500

Totaal:

89

€ 15.756.499

Eindrapport – Provincie Fryslân

Bijlage 7: De 8 ambities uit Nij Poadium Onderstaande tabel toont alle ambities van de provincie Fryslân uit Nij Poadium.168 Verbinding en innovatie via integrale programmalijnen ▪

Ambitie 1: Grut & Grusks LF2028

▪

▪

▪

Ambitie 2: Ynonovaasje & eksperimint

▪ ▪ ▪ ▪

Ambitie 3: Kultuer yn ‘e mienskip

▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Ambitie 4: Taal & identiteit: Fryslân as taalproduksjehûs

▪ Ambitie 5: Ferhaal fan Fryslân ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Fryslân is (inter)nationaal bekend als aantrekkelijke culturele regio en trekt meer cultuurtoeristen Een aantrekkelijke en onderscheidende cultuurprogrammering door LF2028, samen met het culturele veld, de Iepen Mienskip, gemeenten en andere partijen Kunst en cultuur is aanjager voor maatschappelijke veranderingen, waarbij het door de provincie gesteunde programma van LF2028 zich richt op vijf thema’s: 1. het versterken van de economie en het cultuurtoerisme 2. het verstevigen van het artistieke klimaat 3. werken aan ecologie en circulaire economie 4. sociaal inclusief: ‘elkenien docht mei’ 5. meartaligens / Frysk Meer innovatieve culturele initiatieven als aanjager van maatschappelijke verandering Innovatie, vernieuwing en energie in de culturele sector Meer rijksmiddelen naar Fryslân halen Alle kinderen in Fryslân komen in aanraking met kunst en cultuur Cultuurparticipatie stimuleren: cultuurdeelname bij zoveel mogelijk groepen is vergroot Het bibliothekennetwerk in Fryslân is optimaal ondersteund De samenwerking tussen de Friese overheden en andere partners op het gebied van cultuureducatie en participatie is verbeterd Fryslân staat bekend als dé meertalige provincie van Nederland Meer creatieve, innovatieve producties en uitgaven in de Friese letteren Fryslân als ‘Taalproduksjehûs’: er zijn activiteiten en samenwerkingsverbanden op het snijvlak van kunst en taal en er

wordt volop geëxperimenteerd en geïnnoveerd binnen de Fryske letteren Het Fries en de streektalen zijn zichtbaar via verhalen: kunst en letteren Het Ferhaal fan Fryslân delen met inwoners en bezoekers Meer samenwerking tussen museale, erfgoed-, academische en de archiefwereld, archeologie, monumenten en cultuurhistorie Kansen voor andere spelers op deze gebieden Goed beheer, behoud en ontsluiting van collecties inclusief digitalisering, acquisitie en waar nodig ontzameling Transparante en onafhankelijke werkwijze rond de toetsing van aanvragen

Beleid als basis voor continuïteit

168 Provincie Fryslân. (2020). Nota Nij Poadium 2021-2024 Provincie Fryslân.

90

Eindrapport – Provincie Fryslân

Ambitie 6: Sterke kunstinfrastructuur als basis voor een bloeiend artistiek klimaat

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Ambitie 7A In fanselssprekkend plak van it Frysk yn ús ûnderwiis

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Ambitie 7B: In fanselssprekkend plak fan it Frysk yn ús iepenbiere libben

▪

▪ ▪

▪ Ambitie 7C: In fanselssprekkend plak fan it Frysk yn ús frije tiid

▪ ▪

▪ ▪ ▪ ▪

Ambitie 8A: Erfgoed ûntwikkele – cultuurhistorie

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Ambitie 8B: Erfgoed ûntwikkele – archeologie

▪ ▪ ▪ ▪

91

Bloeiend en energiek artistiek klimaat in Fryslân Meer kansen voor nieuw talent en makers in de kunsten Breed cultureel aanbod: spreiding, diversiteit in disciplines en de publieksgroepen Transparante en onafhankelijke werkwijze rond de toetsing van aanvragen Meer continuïteit voor culturele spelers (meerjarige ondersteuning in plaats van incidenteel) Meer (inter)nationale samenwerking vanuit de Fryske kunstsector De kwaliteit van het vak Fries op de basisschool en in het voortgezet onderwijs is op hetzelfde niveau als alle andere vakken Alle scholen in het Friese taalgebied bieden in 2030 de volledige kerndoelen voor het vak Fries aan In 2030 een doorgaande leerlijn realiseren voor het vak Fries op hoog niveau Het vak Fries heeft ook op alle schoolniveau’s waar het niet wettelijk verplicht is een plek gekregen, zoals in aanbodsmogelijkheden en lesmateriaal Het Fries wordt geborgd op de PABO, bij de lerarenopleidingen en op (maatschappelijk relevant en toepasbaar) wetenschappelijk niveau Er is aandacht voor taalverlies in het voorschools onderwijs, (onderbouw van) het basisonderwijs en de overgang daartussen Het Fries is vanzelfsprekend in het contact met overheidsorganisaties, de rechtspraak, politie, zorginstellingen en bedrijven in Fryslân. Men voelt geen drempel om het Fries te gebruiken.

De betreffende organisaties gaan actief met de Friese taal aan de slag Fryslân is een zichtbaar tweetalige provincie. Het Fries is overal te zien in het straatbeeld en het openbare leven, ook in formele zin Het Fries wordt door onze eigen inwoners niet alleen gezien als een officiële taal in de provincie Fryslân, maar als een van de belangrijke talen van de Europese regio’s Het Fries positioneren als een Europese taal In 2030 kunnen meer mensen Fries schrijven, praten en lezen conform doelstelling BFTK Omrop Fryslân verzorgt een volledige en veelzijdige Friestalige programmering op radio, televisie en internet en blijft op grond van de Mediawet 2008 en de BFTK de regionale publieke mediainstelling in Fryslân Meer Fries in de (regionale) media te zien, te horen en te lezen Het Fries is (nog) beter zichtbaar bij culturele activiteiten en instellingen als musea.

Meer Friese boeken of andere (nieuwe) media voor met name jongeren verspreiden en promoten Bij het uitvoeren van provinciaal beleid als het gaat om bijvoorbeeld openbare ontmoetingsplekken in dorpen, sport en toerisme, wordt er standaard gekeken hoe de Friese taal meer (zichtbaar) gebruikt kan worden Meer kennis en bekendheid van erfgoed en de rol van de provincie daarbij, bij een breder publiek Meer samenwerking binnen het erfgoedveld Meer internationale samenwerking en bekendheid voor het Friese erfgoed Behoud en ontwikkeling van cultuurhistorisch ruimtelijk erfgoed Cultuurhistorische waarden werken door in de Omgevingsvisie en ruimtelijke verordening Cultuurhistorische waarden werken door in andere opgaven en bieden inspiratie en meerwaarde Behoud van oude planten- en dierenrassen Behouden en zichtbaar maken van archeologische waarden Kwetsbare archeologische waarden zijn beschermd met het zoveel mogelijk voorkomen van onnodig onderzoek Kansen voor het betrekken van archeologische waarden in nieuwe ontwikkelingen zijn benut Draagvlak voor de bescherming van archeologische waarden is vergroot door publieksactiviteiten

Eindrapport – Provincie Fryslân

Ambitie 8C: Erfgoed ûntwikkele – monumenten

▪ ▪ ▪ ▪

▪ ▪ ▪ ▪

92

Behoud en ontwikkeling van monumentale waarden Meer kennis en bekendheid monumenten bij een breder publiek om de waarde en het unieke karakter met hen te delen Monumentale waarden worden gerespecteerd bij wijzigingen van rijksmonumenten De staat van monumenten is verbeterd waarbij 125 rijksmonumenten en 50 karakteristieke panden zijn gerestaureerd en 45 Rijksmonumentale molens meerjarig onderhoud hebben gekregen Vrijkomende monumenten zoals kerken en boerderijen zijn herbestemd Restauraties met een goede restauratiekwaliteit en inzet van leerlingen voor het restauratieambacht Erfgoedinstellingen en vrijwilligers zetten zich in voor behoud, ontwikkeling en draagvlak Eigenaren zijn ondersteund bij het verduurzamen van monumenten

Eindrapport – Provincie Fryslân

Bijlage 8: Onderzoeksfasen Deze tabel bevat de fases van de onderzoeksprojecten van de Noordelijke Rekenkamer. De meeste projecten maken deel uit van het onderzoeksprogramma van de rekenkamer (https://www.noordelijkerekenkamer.nl/onderzoek/onderzoeksprogrammas). Daarnaast verricht de rekenkamer onderzoek op verzoek van Statenleden (zie het Onderzoeksprotocol van de NRK, https://www.noordelijkerekenkamer.nl/over-ons, onder ‘Werkwijze’). Fase

Activiteit

Onderzoeksopzet

De rekenkamer zoekt informatie en verkent welke richtingen het project kan ingaan. Dat doet zij onder andere door zich in te lezen en door (informeel en oriënterend) in gesprek te gaan met medewerkers van de provincie(s) en andere inhoudelijk betrokkenen. Resultaat: onderzoeksplan, vastgesteld door het college van de NRK. De rekenkamer stuurt deze onderzoeksopzet naar de provinciesecretaris, met het verzoek een inhoudelijke contactpersoon aan te wijzen.

Uitvoering: Empirisch onderzoek /Nota van Bevindingen + Ambtelijk hoor en wederhoor

Uitvoering: Analyse en beoordeling

Afronding Bestuurlijke reactie

Nawoord Openbaarmaking

De rekenkamer voert vervolgens een startgesprek met de vaste provinciale contactpersoon en de aangewezen inhoudelijke contactpersoon. De provincie levert daarna binnen een maand de gevraagd documenten. De rekenkamer verzamelt gegevens, deels van de provincie, deels van andere instanties. Soms zet zij een enquête uit. De relevante gegevens en de antwoorden op de feitelijke onderzoeksvragen krijgen een plekje in de conceptnota van Bevindingen, vast te stellen door het college van de NRK. Aan de provincie vraagt de rekenkamer het concept van de Nota van Bevindingen te controleren op feitelijke correctheid (de provincie krijgt vijf weken om dit te doen). De rekenkamer stelt vervolgens een reactienota op en bespreekt die met de provincie (vaste contactpersoon en inhoudelijke contactpersoon). Feitelijke onjuistheden in de Nota van Bevindingen corrigeert de rekenkamer. Op basis van alle gegevens formuleert de rekenkamer conclusies en aanbevelingen. Die vormen, met de inhoud van de Nota van Bevindingen, het eindrapport. Het college van de NRK stelt het eindrapport vast. Vervolgens stuurt de rekenkamer het vastgestelde eindrapport aan het college van Gedeputeerde Staten, met het verzoek een bestuurlijke reactie te geven (binnen vijf weken). De rekenkamer biedt aan de desbetreffende gedeputeerde(n) een toelichting te geven op de conclusies en aanbevelingen. NB.

Het rapport verandert door dat gesprek niet meer. De bestuurlijke reactie wordt als bijlage bij het rapport opgenomen. Naar aanleiding van de bestuurlijke reactie van het college van Gedeputeerde Staten kan de rekenkamer besluiten een nawoord te schrijven; ook dat is een bijlage bij het rapport. Daarna presenteert de rekenkamer het eindrapport in een besloten bijeenkomst aan de leden van Provinciale Staten; daarna is het rapport openbaar. Daarna licht zij het rapport nog eens toe in een bijeenkomst (zoals een commissievergadering) van PS. NB. Dat betekent dus, dat alle voorgaande stappen vertrouwelijk zijn en dat de provincie geen van de stukken die zij van de rekenkamer ontvangt aan derden mag geven.

93

Eindrapport – Provincie Fryslân

Bijlage 9: Bestuurlijke reactie Gedeputeerde Staten van Fryslân Met veel waardering hebben we het rapport van de Noordelijke Rekenkamer over het provinciale cultuurbeleid gelezen. Het nodigt ons uit om nog scherper te kijken naar het opstellen, vormgeven en uitvoeren van ons toekomstige provinciale cultuurbeleid. Een aantal van uw constateringen herkennen wij uit het rapport van SIRA (mei 2022) en ambtelijke tussenevaluatie. Bovendien komen uw aanbevelingen voor ons op een goed moment. In 2024 begint het laatste jaar van Nij Poadium. Voor de onderdelen die u heeft onderzocht, wordt de lopende subsidierelatie van 4 jaar met één jaar verlengd. De nieuwe cultuurnota wordt momenteel voorbereid en zal voor de zomer 2024 aan PS worden voorgelegd. Wij maken dankbaar gebruik van uw bevindingen en aanbevelingen die input leveren voor deze nieuwe beleidsperiode. Het biedt eveneens aanknopingspunten voor de evaluatie van geheel Nij Poadium, die wij voornemens zijn uit te voeren aan het einde van de lopende beleidsperiode. De culturele ambities van de provincie zijn vastgelegd in de nota Nij Poadium 2021-2024. Deze nota volgt op het succesvolle Culturele Hoofdstadjaar 2018 waardoor er in Fryslân een bloeiend en energiek cultureel leven is ontstaan. Nij Poadium bouwt hier op voort met als doel die energie vast te houden. In 2020 begon een pandemie door de uitbraak van COVID-19.

De lockdowns en andere beperkende maatregelen tegen de verspreiding van het virus hadden een vergaande impact op de culturele sector: instellingen moesten sluiten en voorstellingen werden geannuleerd. De pandemie heeft haar stempel gedrukt op de start en de eerste helft van deze beleidsperiode. Algemene reactie op de conclusie In het rapport schrijft u: ‘Het Friese cultuurbeleid is abstract en algemeen geformuleerd en niet altijd goed afgebakend’. Hoewel wij dit op sommige punten herkennen, willen wij dit beeld ook nuanceren. In de nota staan in alle hoofdstukken concrete maatregelen opgenomen onder de terugkerende drieslag: “wat is er aan de hand, wat willen we bereiken en wat gaan we doen”. Dat zien wij als een sterk punt van Nij Poadium en deze drieslag zorgt juist voor minder abstractie. Daarnaast is bij het opstellen van het beleid en de regelingen gekozen voor een vernieuwende aanpak en positionering. Dit hield in dat er bewust is ingezet op vertrouwen in de instellingen en regie bij de sector, waardoor er minder is ingezet op het rapporteren en controleren. Daardoor is het geheel wellicht ook minder meetbaar geworden. Wij zien wel in dat de overkoepelende visie

94

Eindrapport – Provincie Fryslân

en sommige deelambities van het cultuurbeleid inderdaad te abstract geformuleerd zijn. Wij zijn het met u eens dat de afbakening strikter kan. In uw bestuurlijke toelichting heeft u aangegeven dat het niet zo is, dat als het beleid niet goed meetbaar is, het gevoerde beleid ook niet effectief is. Uw rapport maakt eerder duidelijk dat we door het ontbreken van een monitoringskader niet goed in staat zijn om te laten zien waar het effectief is (geweest). Hiermee worden de resultaten en de prestaties van onze instellingen tekort gedaan. Het is goed te lezen dat de verschillende manieren waarop de provincie instellingen te hulp is geschoten tijdens Corona effect hebben gehad. Hierdoor – lezen wij in uw rapport – hebben de desbetreffende instellingen de coronaschade van 2021 en 2022 volledig vergoed gekregen, konden zij blijven bestaan én hun werknemers behouden. Met circa 2 miljoen aanvullende middelen via No en Moarn I en II en het in acht nemen van coulance op de prestatie-eisen, heeft de provincie in deze moeilijke periode kunnen bijdragen. U signaleert dat de instellingen het ook na Corona lastig hebben. Het publiek heeft nog niet altijd de weg teruggevonden en de sector ondervindt de gevolgen van sterke prijsstijgingen en gestegen loonkosten. U geeft aan dat de provincie tot dusver geen maatregelen heeft getroffen om de stijgende kosten te compenseren.

Dit beeld willen wij nuanceren. De bedragen bij onze meerjarig gesubsidieerde instellingen worden door de provincie jaarlijks geïndexeerd volgens een bestendige provinciale gedragslijn in de berekening van het indexpercentage. De subsidies van de door u onderzochte instellingen binnen de Regeling Kunstinfra en Musea zijn vanaf het toegekende startbedrag in 2020 met deze percentages verhoogd: 2024 loon- en prijsstijging gesubsidieerde instellingen

4,10%

2023 extra Rijkscompensatie gesubsidieerde instellingen 1,85% 2023 loon- en prijsstijging gesubsidieerde instellingen

3,30%

2022 loon- en prijsstijging gesubsidieerde instellingen

1,45%

2021 loon- en prijsstijging gesubsidieerde instellingen

2,30%

2020 loon- en prijsstijging gesubsidieerde instellingen

2,25%

Daarnaast beoordeelt de provincie elk verzoek over noodzakelijke aanpassingen in de ambities en prestaties door bovenmatige prijsstijgingen. Deze worden met de instelling besproken en met coulance beoordeeld wanneer deze wijzigingen passen binnen de geldende tendersystematiek. Waar nodig wordt een beroep op de hardheidsclausule voorgelegd aan GS. In het beheer van de huidige regeling (voor de periode 2021-2024) accepteren we op dit vlak dus dat instellingen ‘minder’ uitvoeren op hun prestatie-eisen zolang dat mindere geen substantiële afbreuk doet aan het oorspronkelijke plan dat uitgevoerd zou worden. Dit oorspronkelijke plan paste bij de beleidsambities van de provincie (vertaald in de beoordelingscriteria van de subsidieregeling) waardoor aan die ambities ook geen substantiële afbreuk wordt gedaan.

95

Eindrapport – Provincie Fryslân

Naast deze maatregelen, zien wij het niet binnen onze provinciale taakopvatting passen om tekorten bij gesubsidieerde instellingen op te lossen. Ook is er financieel geen structurele ruimte om een hogere indexering toe te kennen aan provinciaal gesubsidieerde instellingen. U heeft eveneens voor de provincies Groningen en Drenthe een dergelijk rapport opgesteld. De aanbevelingen komen overeen. Wij werken in het Noord-Nederlands verband samen in We the North. Wij willen uw aanbevelingen en ook daar agenderen en verkennen hoe we kunnen werken aan een cultuurmonitor voor Noord-Nederland. Aanbevelingen Voortkomend uit deze conclusie doet u de provincie drie aanbevelingen. Wij herkennen deze en kunnen alle drie aanbevelingen onderschrijven. Bij de totstandkoming van het nieuwe cultuurbeleid en het uitvoeringsprogramma zullen wij deze ter harte nemen en meenemen. Reactie op Aanbeveling 1: Aanbeveling 1: Provinciale Staten, stel een visie vast met evalueerbare kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen. Gedeputeerde Staten, maak in de uitvoering het verband duidelijk tussen de subsidiëring van culturele instellingen en de provinciale visie en doelstellingen. Wij onderschrijven het belang van een scherpe visie die goed te evalueren is voor Provinciale Staten.

In de uitvoering zien wij de noodzaak van het creëren van een duidelijk verband tussen onze visie en doelen en de daaruit voortvloeiende subsidiering aan instellingen. Deze aanbeveling nodigt ons uit om nog scherper hierop te zien en sluit goed aan bij de aanbevelingen uit het SIRA rapport en de ambtelijke evaluatie. Reactie op Aanbeveling 2: Aanbeveling 2: Gedeputeerde Staten, richt een systeem in om structureel te monitoren op de mate van realisering van de doelstellingen. Vraag van instellingen de hiervoor relevante gegevens. Informeer Provinciale Staten hierover op een daarvoor geëigend moment en op bij de cultuursector passende wijze. Wij onderschrijven het belang van een systeem met goede monitoring op de gestelde doelstellingen en erkennen dat er in deze beleidsperiode verbeterpunten zijn op het gebied van deze monitoring. Voor het verbeteren van monitoring van beleid is breder aandacht in de organisatie. Tijdens deze beleidsperiode is het ontbreken van een cultuurmonitor ook door onszelf opgemerkt. Dit heeft geresulteerd in de ‘Nulmjitting Fryske Kultuermonitor’ (mei 2023) in aansluiting op landelijke en regionale monitors. Wij zijn bezig met de opvolging hiervan. We willen benadrukken dat ondanks dat u constateert dat de doeltreffendheid nu niet altijd meetbaar is, dat dat niet betekent dat het beleid en de uitvoering daarvan geheel niet effectief is.

Wij zijn erg trots op de culturele instellingen en de mate waarop zij bijdragen aan de provinciale

96

Eindrapport – Provincie Fryslân

doelen en ambities! Het is spijtig dat deze resultaten nu niet door een reeds aanwezige monitoringssystematiek blijken. Deze behoefte bestaat wel. Wij zijn voornemens dit in 2025 in een eindevaluatie alsnog voor het voetlicht te brengen. Daarom staat er in 2025 een eindevaluatie gepland van geheel Nij Poadium (dus ook Taal, Erfgoed en de andere onderdelen van Cultuur), waarin beoogd wordt om de maatschappelijke impact van het beleid en de inspanningen van onze partners in beeld te brengen. Reactie op Aanbeveling 3: Aanbeveling 3: Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten, maak een afgewogen keuze – gelet op de prijsstijgingen en het respecteren van de gedragscodes – over het toekennen van budget aan culturele instellingen: verstrek voldoende financiële middelen voor instellingen om het huidige aanbod aan te houden of accepteer dat er minder aanbod is en stel de ambities bij. Gedeputeerde Staten onderschrijven ook deze aanbeveling. Dit besef is bij ons terdege aanwezig. Hierboven hebben wij reeds opgemerkt dat de provincie jaarlijks indexeert en in 2023 ook nog een tussentijdse verhoging heeft doorgevoerd. Ook nemen wij gedurende de lopende periode op verzoek van instellingen noodzakelijke wijzigingen door deze prijsstijgingen in de programmering in behandeling en beoordelen deze met coulance en oog voor de situatie.

Wij onderschrijven uw oproep om oog te hebben voor de reële kosten die culturele instellingen dragen vanuit het belang van gezonde bedrijfsvoering en goed werkgeverschap. In het nieuwe beleid zullen de financiële kaders bestaande uit de beschikbare structurele en tijdelijke middelen 2024-2028 leidend zijn voor de ambitie, de te maken beleidskeuzes en de prestaties die de provincie daarvoor van de instellingen kan vragen in de uitvoering. Dit zal goed tot uitdrukking moeten komen in de beoordelingssystematiek, de beoordeling door de adviescommissies en de subsidievoorwaarden. De grenzen van de beschikbare middelen zullen onontkoombaar een effect hebben op de omvang van het aanbod. In welke mate dat afwijkt van het huidige aanbod is in deze fase van de beleidsvoorbereiding nog niet te voorzien, Tot slot willen wij u nogmaals danken voor uw rapport en de mogelijkheid om hierop bestuurlijk te reageren.

Gedeputeerde Staten van Fryslân,

drs. A.A.M. Brok, voorzitter

drs. ing. J.J. Algra, secretaris

97

Eindrapport – Provincie Fryslân

Dr Nassaulaan 5 | 9401 HJ Assen | 0592 304 790 | www.noordelijkerekenkamer.nl