1.3.1 Noordelijke Rekenkamer - Provinciaal Cultuurbeleid Eindrapport Drenthe

24

Eindraport – Provincie Drenthe

Provinciale Adviescommissie Cultuur Drenthe Een los van de provincie staande Adviescommissie Cultuur adviseert Gedeputeerde Staten over subsidieaanvragen die gebaseerd zijn op de Subsidieregeling Incidentele Culturele Projecten Drenthe. De provincie volgt de adviezen over subsidieaanvragen of gaat bij verschil van mening in gesprek met de commissie.49 Daarnaast adviseert de commissie over het cultuurbeleid van de provincie Drenthe in algemene zin. 50 In de regel volgt de provincie deze adviezen. 51 De Adviescommissie Cultuur komt in beeld bij de aanvraag van incidentele subsidies boven de € 20.000. Zij is niet betrokken bij de vaststelling van de meerjarige subsidiëring van culturele instellingen. Monitoring en evaluatie De provincie Drenthe heeft geen eigen monitorsysteem om de voortgang van het behalen van haar visie en invalshoeken te controleren. Ze liet bureau Berenschot tussen 2017-2020 jaarlijks een cultuurmonitor opstellen waarin aan de hand van de artistieke waarde, maatschappelijke, economisch en ruimtelijke waarde de staat van de Drentse cultuursector werd beschreven. Berenschot gaat in de cultuurmonitors in op de bedreigingen en kansen ten aanzien van deze waarden. Het laatste rapport over 2020 gaat ook in op de impact van de coronapandemie en kijkt terug op de beleidsperiode 2017-2020. Nadien zijn er geen monitors meer geweest.

De provincie geeft aan dat er in de nieuwe notaperiode wel weer aandacht voor komt. 52 In 2023 deed Berenschot een cultuurverkenning ter vervanging van de reguliere cultuurmonitor. Deze verkenning evalueert het beleid van de afgelopen jaren. Het rapport komt met politiekbestuurlijke aanbevelingen over onder meer het budget voor cultuur, gerichtere samenwerking met gemeenten, effectievere inrichting van het beleid en hoe om te gaan met fair pay.53 Van de accenten en (een deel van) de kunstvormen staan in de provinciale p&c-stukken per onderdeel een deel van de in de cultuurnota genoemde actiepunten, de beoogde resultaten en (in de jaarrekening) de status daarvan. De visie en invalshoeken staan er niet in.54

3.3

Invalshoeken

3.3.1 Cultuur en maatschappij De provincie wil dat zoveel mogelijk mensen met verschillende achtergronden en interesses kunnen delen in wat Drenthe aan kunst en cultuur te bieden heeft. Zij doelt hierbij op inclusie, diversiteit en toegankelijkheid; begrippen die zij niet nader uitwerkt in de nota. In de beschikkingen aan culturele instellingen komt aan bod op welke manier instellingen moeten

49 Gebaseerd op interview senior regisseur cultuur provincie Drenthe, gehouden op 7 juni 2023 50 Artikel 1 Reglement Provinciale Adviescommissie Cultuur Drenthe 2021-2024, vastgesteld door Gedeputeerde Staten van Drenthe

op 28 januari 2021. Provincie Drenthe. 51 Gebaseerd op een interview met de Adviescommissie Cultuur op 8 mei 2023. 52 Gebaseerd op een gesprek met een medewerker van de provincie Drenthe op 7 juni 2023. 53 Berenschot i.o.v. Provincie Drenthe. (2023). Verkenning cultuurbeleid provincie Drenthe richting 2025-2028. Berenschot. 54 Provincie Drenthe, Jaarstukken 2022, vanaf p. 166.

25

Eindraport – Provincie Drenthe

bijdragen aan inclusie en diversiteit. Kader III toont de duiding die de provincie aan toegankelijkheid en inclusie geeft in de beschikkingen. Diversiteit werkt ze ook daarin niet uit.55 Kader III: Toegankelijkheid & Inclusie “Ieder mens heeft dezelfde rechten. Daarom vindt de provincie Drenthe het van belang dat er aandacht is voor kwetsbare groepen in onze samenleving. Deze mensen staan ondanks de inzet van vele organisaties grotendeels nog steeds aan de zijlijn. Onder deze groep verstaan we onder andere mensen met beperkingen, LHBTI’ers en laaggeletterden. Iedereen moet toegang hebben tot voorzieningen, zoals gezondheidszorg, (openbaar) vervoer of een ontmoetingsplek in het dorp of de wijk. Wij vragen u als onze subsidierelatie dan ook het thema ‘Toegankelijkheid en inclusie’ ook in 2023 op de agenda te zetten en hieraan zoveel mogelijk invulling te geven bij al uw activiteiten.”56

Veel instellingen houden geen gegevens bij van het bereiken van verschillende doelgroepen bezoekers, zoals jongeren, ouderen, neurodivergenten, LHBTQI+’ers en mensen in armoede. Instellingen organiseren wel enkele projecten en programma’s waarmee zij beogen mensen te trekken die niet vaak met cultuur in aanraking komen. Door gebrek aan gegevens zijn geen resultaten over het bereiken van die doelgroepen te noemen (zie ook het accent Brede toegankelijkheid in paragraaf 3.4.1.)

3.3.2 Cultuur en erfgoed De verhalen van Drenthe moeten een inspiratiebron zijn voor professionals en amateurs in de sector. Concreet noemt de provincie het Verhaal van het Veen, het tonen van Drentse kunst en Drentse thema’s bij podiumkunsten. Welke andere Drentse thema’s de provincie wil benadrukken, werkt de provincie niet uit. Wegens gebrek aan gegevens en duiding is niet duidelijk wat de provincie op dit gebied heeft bereikt. Het Drentse narratief komt bij enkele instellingen overigens wel aan bod, in de vorm van thematische producties of (simpelweg) de focus van een instelling. Dit is niet bij alle instellingen het geval, vooral niet bij instellingen die in Noordelijk verband of landelijk opereren. De ontwikkeling van het Verhaal van het Veen krijgt op verschillende manieren invulling. Een van de musea in Drenthe (Veenpark) richt zich grotendeels op dit thema.57 De provincie geeft aan dat het budget voor de ontwikkeling van het Verhaal van het Veen bedoeld is voor de ontwikkeling van het Veenpark naar museum van provinciaal belang.58 Op de website van Stichting Marketing Drenthe is een pagina ingericht waar verhalen van het veen staan.59 Deze stichting krijgt subsidie van de provincie.

Het Drents Museum heeft een collectie Schilders van Drenthe als onderdeel van haar vaste collectie.60 Theatergezelschap Peergroup baseerde een productie op Drentse verhalen en laat de geschiedenis van Drenthe zien: de voorstelling ‘Bom’ ging over de nucleaire geschiedenis van Drenthe.

55 De tekst komt in de beschikking van verschillende instellingen naar voren. In enkele gevallen geeft de provincie aan dat instellingen

in hun jaarplan voldoende aandacht schenken aan dit onderwerp. 56 Tekst uit de beschikking van een instelling. Deze tekst komt voor in de meeste beschikkingen die wij hebben onderzocht. 57 Stichting Veenomenaal Veenpark. (2021). Masterplan 2021. Stichting Veenomenaal Veenpark. 58 Gebaseerd op een e-mailwisseling met een medewerker van de provincie Drenthe op 29 juni 2023. 59 Stichting Marketing Drenthe: https://www.drenthe.nl/ontdek-oerdrenthe/verhalen-van-drenthe-veen, benaderd op 28 juni 2023. 60 Website Drents Museum: https://drentsmuseum.nl/nl/collectie/schilders-van-drenthe, benaderd op 28 juni 2023.

26

Eindraport – Provincie Drenthe

De provincie beoogt evenementen en festivals te relateren aan bijzondere thema’s. Culturele gemeente Coevorden stond in 2022 stil bij het rampjaar 1672 in de vorm van een herdenking en een musical.61 In het Drents Museum zal van 11 september 2023 tot en met 7 januari 2024 een tentoonstelling van de Drentse periode van Vincent van Gogh te zien zijn.62

3.3.3 Cultuur, economie en ruimte De provincie Drenthe ziet cultuur als inspiratiebron om grote maatschappelijke opgaven mede vorm te geven. Als voorbeelden noemt ze energietransitie, klimaatadaptatie en krimp. De concrete uitwerking hiervan ontbreekt echter in de cultuurnota. Door gebrek aan duiding in de uitwerking van deze invalshoek en het ontbreken van gegevens op dit vlak, zijn resultaten op dit gebied niet na te gaan.

3.4

Accenten

3.4.1 Brede toegankelijkheid Het eerste accent ligt op brede betrokkenheid en toegankelijkheid voor zo veel mogelijk doelgroepen. Door het programma Podium Platteland financierde de provincie mede projecten met als doel mensen met afstand tot cultuur te bereiken. Dit resulteerde in 18 projecten die betrekking hebben op een maatschappelijk thema, zoals armoede. Projecten hadden betrekking op een maatschappelijk thema (zoals armoede) en stimuleerden actieve cultuurparticipatie bij mensen die normaliter niet veel met cultuur in aanraking kwamen. 63 Hoeveel en wat voor deelnemers de 18 projecten trokken is onbekend. Vernieuwing van cultureel aanbod en evenementen komt bij de onderzochte instellingen tot uiting in een steeds veranderend aanbod. Of dit daardoor bijdraagt aan de brede toegankelijkheid van cultuur is moeilijk na te gaan omdat de provincie vernieuwing niet nader definieert. Bezoekersaantallen Te zien in onderstaande tabel is dat de bezoekersaantallen van musea in 2020 en 2021 lager liggen dan voor de coronapandemie. Dit zijn cijfers van museumbezoekers van alle musea, inclusief de musea die geen financiering van de provincie kregen. In 2022 is een herstel te zien maar de bezoekersaantallen zijn nog steeds iets lager dan die voor corona.

61 Coevorden Culturele Gemeente: https://www.cultureelcoevorden.nl/nieuws/speciale-herdenkingspenning-voor-coevorden/ en

https://www.cultureelcoevorden.nl/nieuws/3-7-9-en-11-december-musical-het-ontzet-van-coevorden/, benaderd op 28 juni 2023. 62 Website Drents Museum: https://drentsmuseum.nl/nl/van-gogh, benaderd op 28 juni 2023. 63 Website Podium Platteland: https://podiumplatteland.nl/, benaderd op 2 augustus 2023; Provincie Drenthe, Jaarstukken 2022, p. 170.

27

Eindraport – Provincie Drenthe

Tabel 2: aantal museumbezoekers provincie Drenthe

Totaal Drenthe64

Provinciaal gefinancierde musea65

2017

706.000

602.594

2018

767.000

625.370

2019

811.262

582.672

2020

432.203

330.008

2021

475.066

338.492

2022

676.367

514.641

De meest recente cijfers over het aantal bezoeken aan voorstellingen zijn van 2021. Het aantal bezoeken aan voorstellingen ontwikkelde zich als volgt.66 Tabel 3: aantal bezoekers aan voorstellingen (aantal x 1.000)

2017

2018

2019

2020

2021

Theatervoorstellingen

27

20

21

11

6

Muziekvoorstellingen

56

60

61

19

10

Dans- en bewegingsvoorstellingen

5

3

4

3

-

Muziektheatervoorstellingen

27

38

36

15

-

Cabaret- en kleinkunstvoorstellingen

42

47

51

23

11

Bezoeken aan overige voorstellingen

40

43

38

25

3

Totaal

198

213

211

96

37

De bezoekersaantallen bij de onderzochte instellingen laten in 2022 wel een stijging zien, maar zijn nog niet op het niveau van voor corona. Zie Bijlage 4 voor het aantal bezoekers per onderzochte instelling. Totaalaantallen met betrekking tot evenementen (niet zijnde podiumkunsten) en festivals ontbreken.

3.4.2 Samenwerking Gemeenten Zoals paragraaf 2.3.4 al beschrijft, heeft de provincie enkele regelingen om samenwerking met de gemeente te bevorderen. Een daarvan is het Convenant Cultuurbeleid 2022-2024 waarin de provincie samen met de twaalf Drentse gemeenten uitvoering geven aan doelen, uitvoeringsdoelen en uitvoeringsafspraken uit het document “Samen Drenthe Cultuur 2022-

64 Erfgoedmonitor: https://s.abf.nl/ovUQCKOK, benaderd op 2 augustus 2023. De cijfers van 2019-2022 zijn afkomstig uit de

jaarverslagen van het Platform Drentse Musea: https://platformdrentsemusea.nl/wie-zijn-wij/jaarverslag/, benaderd op 2 augustus 2023. 65 Cijfers over 2018-2022 afkomstig uit afkomstig uit de jaarverslagen van het Platform Drentse Musea: https://platformdrentsemusea.nl/wie-zijn-wij/jaarverslag/, benaderd op 2 augustus 2023. Die van 2017 hebben we apart opgevraagd en gekregen van het platform. We hebben de bezoekersaantallen van de in de huidige nota gefinancierde musea bij elkaar opgeteld. 66 Cijfers van 2017 en 2018 komen van CBS StatLine, Professionele podiumkunsten; capaciteit, voorstellingen, bezoekers, regio: https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/70077NED/table?dl=911C1, benaderd op 2 augustus 2023. Deze cijfers zijn op provinciaal niveau, niet per instelling.

28

Eindraport – Provincie Drenthe

2024”. Enkele regelingen, zoals de culturele allianties en Culturele Impuls, zijn terug te vinden in dit convenant. Alle gemeenten nemen hieraan deel. 67 Hieronder volgt per regeling een korte uitwerking van de inzet van de provincie op de drie andere regelingen. ▪ Ondersteuning HEMA-gemeenten: Drenthe wil de ‘stedelijke’ gemeenten Hoogeveen, Emmen, Meppel en Assen op maat ondersteunen vanwege hun regiofunctie door hun culturele aanbod. De invulling geschiedt vooral via de investeringsagenda. ▪ Culturele gemeente: om de twee jaar benoemt de provincie een Drentse gemeente tot ‘de culturele gemeente van Drenthe’. 2021-2022 was dat gemeente Coevorden. In 2023-2024 is dat gemeente De Wolden. ▪ Maatwerk: de provincie gaat met elke gemeente afzonderlijk in gesprek over het mogelijk maken van bepaalde projecten in die gemeente.

Een van de voorbeelden die de provincie aandraagt is de vernieuwing van het Van Gogh Huis in Nieuw-Amsterdam.68 Investeringsagenda De HEMA-gemeenten konden in 2021 uit het Regiostedenfonds, dat onderdeel is van de investeringsagenda, een aanvraag voor onder meer de versterking van hun cultuurvoorzieningen doen.69 De focus van de investeringsagenda ligt meer op stedelijke ontwikkeling en de middelen zijn vrij te besteden.70 De gemeenten hebben in 2021 voor in totaal € 14,4 miljoen aangevraagd.71 De gemeenten besteden het vooral aan verbeteringen van hun binnenstad en voor ruimtelijke ingrepen. Ter illustratie, de gemeente Hoogeveen zette het geld in voor aanpassingen aan Het Podium, een poppodium dat jongeren wil laten kennismaken met popcultuur.72 We the North In We the North werkt de provincie Groningen met de provincies Drenthe en Fryslân en de gemeenten Assen, Emmen, Groningen en Leeuwarden samen om talentontwikkeling een impuls te geven. Onderstaande figuur (uit 2018) toont het netwerk van deelnemende culturele instellingen van We the North. Hierin is te zien dat onder meer het NNO, Het Houten Huis en Peergroup partner zijn van het netwerk Station Noord 2.0, een netwerksamenwerking op het gebied van de talentontwikkeling van podiumkunstenaars. We the North financiert dit voor € 200.000 per jaar.

Verder doet Stichting Kunst & Cultuur Drenthe via twee lijnen mee aan projecten binnen de popcultuursector.73 Into Nature is als Drentse organisatie trekker van het netwerk Cultuur & Natuur, voor de ontwikkeling van talent op het snijvlak van kunst en landschap. Het Internationaal Filmfestival Assen (IFA) neemt deel aan de ontwikkeling van een noordelijke Filmhub in samenwerking met het landelijke Filmfonds.

67 Drentse gemeenten en de provincie Drenthe, Convenant Cultuurbeleid 2022-2024; Provincie Drenthe, Jaarstukken 2022, p. 167. 68 Gebaseerd op een e-mailwisseling met een medewerker van de provincie Drenthe op 29 juni 2023. 69 Provincie Drenthe. (2020). Investeringsagenda, mooi voor elkaar! 2020-2023. Provincie Drenthe, p. 16. 70 Gebaseerd op een e-mailwisseling met een medewerker van de provincie Drenthe op 29 juni 2023. 71 Provincie Drenthe, Subsidieregister tweede en derde kwartaal 2021; Provincie Drenthe, Subsidieregister vierde kwartaal 2021: De

gemeenten Emmen en Assen elk € 4.550.000, de gemeenten Hoogeveen en Meppel elk € 2.650.000. 72 Gemeente Hoogeveen, Begroting 2022-2025, p. 17. 73 Website We the North, https://www.wethenorth.org/projecten/, benaderd op 26 juni 2023.

29

Eindraport – Provincie Drenthe

Figuur 1: netwerken en projecten We the North (bron: We the North, 2018)

We the North had in 2020 op het gebied van talentontwikkeling onder andere de volgende resultaten in heel Noord-Nederland:74 ▪ Podiumkunsten: 51 opleidingsplekken en begeleidingstrajecten voor beginnende theatermakers (Station Noord 2.0) bij professionele theater- en dansgezelschappen in NoordNederland om in het Noorden hun talenten te ontwikkelen en hun carrières op gang te brengen. ▪ Popcultuur: realisatie van een netwerk voor talentontwikkeling in de popcultuur met opleidingsplekken en begeleidingstrajecten. Up North, interdisciplinaire talentontwikkeling: 32. Hit the North, popmuziek: 27. ▪ Beeldende kunst en vormgeving: realisatie van een talentontwikkelingstraject met 55 opleidingsplekken en begeleidingstrajecten (netwerk de Noordenaars, proeftuin Artists in Space). Deze trajecten worden grotendeels voortgezet. Het Rijk en Duitsland De samenwerking met het Rijk krijgt volgens de provincie de vorm in verschillende matchingsregelingen. Een van die matchingsregelingen betreft Samen Cultuurmaken, op het gebied van cultuurparticipatie.75 Op het vlak van musea, podiumkunsten en evenementen zijn die niet bekend.

74 We the North. (2020). Toekomstdocument We the North 2021-2024. We the North, p. 7. 75

Gebaseerd op een gesprek met een medewerker van de provincie Drenthe op 7 juni 2023. Zie ook de website van de regeling: https://cultuurparticipatie.nl/subsidie-aanvragen/59/samen-cultuurmaken-2022-2024, benaderd op 28 juni 2023.

30

Eindraport – Provincie Drenthe

Zoals paragraaf 2.3.4. al beschreef, werkte de provincie met enkele Duitse partijen samen in het project Grenzkultur. De samenwerking resulteerde tot eind 2021 in tentoonstellingen, podiumactiviteiten, actiedagen, films, workshops en publicaties.76 Verder noemt de provincie in de nota een samenwerking tussen het Drents Museum en de Kunsthalle Emden in de tentoonstelling The American Dream. Dit was in 2017-2018 en dus voordat de huidige cultuurnota liep. 77 Geen van de andere onderzochte instellingen heeft in haar verslaglegging aangegeven op welke manier zij de verbinding met Duitsland zoeken. Andere concrete resultaten van samenwerking tussen Drenthe en Duitsland zijn niet bekend.

3.4.3 Verbinding met andere beleidsterreinen Door programma’s en producties beoogt de provincie de verbinding tussen de cultuursector en andere beleidsterreinen tot stand te brengen. Volgens de provincie zijn dit het sociale domein, vrijetijdseconomie, energie en klimaat en ruimte. De provincie financierde evenementen en festivals op het snijvlak van cultuur en vrije tijd. Dit deed zij in de vorm van de ‘Snijvlaksubsidie Cultuur & Vrijetijdseconomie’. In samenspraak met gemeenten stelt de provincie jaarlijks in totaal € 340.000 beschikbaar voor de Drentse gemeenten die op hun beurt in totaal 87 evenementen financierden.78 Het Houten Huis had een productie waarin mensen met een fysieke en mentale beperking onderdeel van de cast waren. Verder werd bij de gemeente Groningen en gemeente Noordenveld een programma op touw gezet waarin gemeentelijke beleidsmedewerkers en mensen die armoede leven elkaar ontmoeten naar aanleiding van de voorstelling ‘Hier valt niets te halen’ van Peergroup en het Noord-Nederlands Toneel. Beleidsmedewerkers en mensen in armoede bezochten de voorstelling en hadden een nabespreking. In Groningen deden zo’n 435 mensen mee, in Noordenveld 84. Hiermee ontstond een verbinding tussen cultuur en de sociale agenda. De provincie wilde bijdragen aan een functieverbreding van dorpshuizen vanuit het beleidsterrein energie en klimaat.

Hiervoor stelde ze een subsidie beschikbaar. 16 dorpshuizen deden mee aan een pilot, waarin ze experimenteerden met extra functies rond zorg, sport, cultuur en commerciële activiteiten. Eind 2022 zijn alle pilots afgerond. Bij enkele dorpshuizen zijn de extra functies blijvend. 79 Of hierdoor een blijvende verbinding tot stand is gekomen met andere beleidsterreinen is moeilijk na te gaan omdat een monitoringssysteem dat hier zicht op houdt ontbreekt.

76 Provincie Drenthe, Jaarstukken 2022 p. 167; Website Grenzkultur: https://www.grenscultuur.eu/, benaderd op 1 augustus 2023;

Website Stichting K&C: https://www.kunstencultuur.nl/over-ons/portfolio/grenzkultur, benaderd op 1 augustus 2023. 77 Provincie Drenthe. (2020) Cultuurnota 2021-2024, Cultuur om te delen. Provincie Drenthe, p. 19. 78 Provincie Drenthe, overzicht Snijvlaksubsidies Cultuur & Vrijetijdseconomie: https://www.provincie.drenthe.nl/publish/pages/120909/snijvlaksubsidies_cultuur_vrijetijdseconomie.pdf, benaderd op 2 augustus 2023; Provincie Drenthe. (2020) Cultuurnota 2021-2024, Cultuur om te delen. Provincie Drenthe, p. 37. 79 Provincie Drenthe, Jaarstukken 2022, p. 170; BOKD. (2023). Slotbijeenkomst Experiment: Functieverbreding dorpshuizen. BOKD. BOKD staat voor Brede Overleggroep Kleine Dorpen in Drenthe en is een organisatie die Drentse dorpshuizen ondersteunt en faciliteert.

31

Eindraport – Provincie Drenthe

3.5

Provinciale vergelijking

De drie provincies richten hun cultuurbeleid verschillend in. De provincie Groningen heeft achtjarig beleid en een vierjarige uitvoering, Drenthe en Fryslân hebben beide een vierjarig beleid en uitvoering. Groningen en Fryslân verlenen vierjarige subsidies. Drenthe doet dit bij enkele instellingen ook, maar de meeste instellingen krijgen een jaarlijkse subsidie. Groningen en Drenthe zetten in de huidige periode hun beleid uit de voorgaande periode grotendeels voort. In Fryslân is nieuw beleid ingevoerd en dat leidde tot een herverdeling van de financiële middelen voor cultuur. In de provincies Groningen en Fryslân adviseerde een externe adviescommissie Gedeputeerde Staten over de subsidieaanvragen. Gedeputeerde Staten van beide provincies verleenden vervolgens de subsidie. In Drenthe komt de externe adviescommissie uitsluitend in beeld bij incidentele subsidies. Drenthe stelt ook budgetten beschikbaar voor gemeenten om daar culturele activiteiten te organiseren. In Groningen en Fryslân komt dit minder nadrukkelijk naar voren. Een overeenkomst tussen de provincies is dat ze zichzelf als doel stellen om het ‘eigen verhaal’ uit te dragen en hun cultuurbeleid daarop toespitsen. De provincies maken het ‘eigen verhaal’ onderdeel van de beoordeling en instellingen reflecteren erop in hun verantwoording.

In Drenthe moeten instellingen zo mogelijk de vele verhalen van Drenthe vertellen. In Fryslân is het Ferhaal fan Fryslân een provinciale ambitie. De provincie Groningen wil met haar strategie Thuis in Groningen onder meer Groningse kunstenaars voor breed publiek brengen en het Nedersaksisch onderdeel laten zijn van het cultuurbeleid. Geen van de provincies heeft een eigen monitoringssysteem waarmee ze het doelbereik van haar doelstellingen bijhoudt. Wel laten zij evaluaties uitvoeren: ▪ De provincie Drenthe liet in de afgelopen notaperiode jaarlijks een cultuurmonitor opstellen om de stand van zaken met betrekking tot de culturele infrastructuur in kaart te brengen. De cultuurmonitors gaven een beeld van waar de Drentse culturele sector voor staat en hoe deze sector waarde creëert. Dit gebeurde aan de hand van vier thema’s (waarden) die in elk rapport consequent terugkomen, uitgesplitst in verschillende onderwerpen. De meest recente gaat over 2020. 80 In 2023 liet de provincie Drenthe een cultuurverkenning ter vervanging van de reguliere cultuurmonitor opstellen.81 ▪ De provincie Fryslân liet in 2022 de regelingen Musea en Kunstinfrastructuur tussentijds evalueren. Het rapport gaat in op de bijdrage van de regelingen aan de ambities in de cultuurnota Nij Poadium.

Conclusie was dat de regelingen in potentie een effectieve bijdrage aan de doelen van Nij Poadium leveren en dat veel nieuwe spelers onderdeel zijn van de culturele infrastructuur. Tegelijkertijd stelt de evaluatie dat het uitvoeringsproces nog niet op orde is en dat de provincie strategische keuzes moet maken: wil zij meer nieuwe spelers hebben of wil ze de basis versterken? In beide gevallen beveelt het rapport aan om hier in elk

80

Berenschot i.o.v. Provincie Drenthe. (2022). Cultuurmonitor Drenthe 2017-2020 Editie 4 (informatie over 2020). Berenschot.

81 Berenschot i.o.v. Provincie Drenthe. (2023). Verkenning cultuurbeleid provincie Drenthe richting 2025-2028. Berenschot.

32

Eindraport – Provincie Drenthe

geval voldoende budget voor beschikbaar te stellen en een onderscheid te maken tussen grote (provinciale) instellingen en kleinere (lokale) instellingen.82 De provincie Groningen laat de Kunstraad Groningen haar beleid elke vier jaar evalueren. In de laatste evaluatie, van 2020, concludeerde zij dat de provincie cultuur op waarde schat maar dat de strategieën van de provincie te algemeen zijn en overlap bestaat tussen twee strategieën.83

▪

De provincie Groningen geeft de toepassing van de culturele codes een plek in de beoordeling van meerjarige subsidies voor culturele instellingen. De toepassing van de Code Cultural Governance is een verplichting om voor subsidie in aanmerking te komen. Instellingen moeten de Fair Practice Code toepassen of uitleggen waarom zij die (nog) niet kunnen toepassen. Hetzelfde geldt voor de Code Diversiteit & Inclusie. In Fryslân zijn de codes Culturele Governance en Diversiteit & Inclusie onderdeel van de algemene voorwaarden om in aanmerking te komen voor subsidie. De instellingen die meerjarige subsidiëring van Drenthe ontvangen zijn dezelfde als die van de vorige periode. De beoordeling op basis van onder andere de gedragscodes vond niet plaats. De laatste beoordeling is van 2013-2016 en toen was de Code Cultural Governance een van de codes waaraan instellingen moesten voldoen. De provincie Drenthe besloot bij de totstandkoming van de huidige cultuurnota zich nog niet te committeren aan de Fair Practice Code omdat zij beperkte middelen tot haar beschikking heeft. Bij de andere twee codes stond de provincie Drenthe niet stil in de huidige Cultuurnota. Middelen Onderstaande tabel laat de jaarlijkse evenementen/festivals per provincie zien.84

subsidie

voor

musea,

podiumkunsten

en

Tabel 4: jaarlijkse subsidiebedragen voor meerjarig gesubsidieerde musea, podiumkunsten en evenementen/festivals 2021-2024

Drenthe

Fryslân

Groningen

Podiumkunsten

€ 630.000

€ 4.049.415

€ 855.675

Evenementen en festivals

€ 668.000

Musea

€ 5.647.105

€ 4.891.484

€ 2.139.470

82 SIRA Consulting B.V. i.o.v. provincie Fryslân. (2022). Evaluatie subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur provincie Fryslân.

SIRA Consulting B.V. 83 Kunstraad Groningen (2020). Op steviger Grond: advies over de aanvragen van de culturele instellingen in de gemeente en provincie Groningen in het kader van de gemeentelijke en provinciale cultuurnota’s 2021-2024. Kunstraad Groningen. 84 Alleen de provincie Drenthe onderscheidt in haar cultuurbeleid podiumkunsten en evenementen/festivals. Zij geeft in haar nota totalen aan van 2021-2024. Wij hebben het jaarlijks bedrag berekend door die totalen te delen door vier. De totstandkoming van het bedrag van Fryslân is som van de toegekende subsidiebedragen en incidentele subsidiebedragen. Omdat enkele instellingen soms elk jaar vanuit meerdere potjes incidentele bedragen hebben gekregen en die bedragen per jaar nogal verschillen, hebben we het gemiddelde genomen van die bedragen. Incidentele bedragen uit één jaar hebben we bij elkaar opgeteld. De totstandkoming van het bedrag met betrekking tot evenementen/festivals en podiumkunsten in Groningen is het optellen van het bedrag van de uitvoerende kunstinstellingen en cultuurpijlers met betrekking tot festivals en evenementen. Het bedrag van musea bestaat uit de aan musea toegekende bedragen plus het bedrag voor het Groninger Museum.

33

Eindraport – Provincie Drenthe

Te zien is dat de provincie Fryslân jaarlijks meer subsidie beschikbaar stelt voor podiumkunsten en evenementen/festivals dan de andere twee provincies. Het bedrag voor musea ligt in Groningen wat lager dan in Drenthe en Fryslân. Wat betreft de financiering door het Rijk, is opvallend dat de provincie Groningen relatief veel BISinstellingen kent ten opzichte van Fryslân en Drenthe. Groningen telt er zeven, Fryslân drie en Drenthe één. De Groningse instellingen krijgen jaarlijks circa € 13,1 miljoen aan BIS-financiering, Fryslân ongeveer € 2,4 miljoen en Drenthe € 1 miljoen. De verdeling van de subsidie over de instellingen in relatie tot de rest van Nederland staat in Bijlage 5 van dit rapport.

3.6 ▪

Samenvattende bevindingen

De provincie stelt voor de periode 2021-2024 in totaal ongeveer € 29,5 miljoen beschikbaar voor musea, podiumkunsten, culturele evenementen en festivals. Verder is voor deze periode circa € 6,8 miljoen beschikbaar voor kunsten. Voor musea stelt de provincie ongeveer € 23,3 miljoen beschikbaar. Eén Drentse instelling ontving vanuit de BIS financiering vanuit het Rijk. Het Drents Museum krijgt voor de periode 2021-2024 jaarlijks € 250.000.

▪

Onderstaande tabel toont de inspanningen van de provincie en de resultaten tot nog toe van het cultuurbeleid op het gebied van musea, podiumkunsten en evenementen. Tabel 5: Inspanningen en resultaten provinciaal cultuurbeleid

Visie: Drenthe vertelt de vele verhalen van Drenthe over het leven van gisteren, vandaag en morgen Invalshoek/Accent Cultuur en maatschappij

Kunstvorm

Daadwerkelijke uitvoering ▪

▪

▪

▪

Cultuur en erfgoed

34

▪

Resultaten

Programma’s en projecten ▪ die cultuurdeelname andere doelgroepen stimuleren, zoals Podium Platteland. (Zie ook accent Brede Toegankelijkheid). Opnemen van mensen met mentale of fysieke beperking in productie/cast. Fysieke toegankelijkheid krijgt (tekstueel) aandacht ▪ bij enkele instellingen. Drenthe subsidieerde ▪ indirect evenementen op snijvlak cultuur en vrije tijd. Specialisatie Verhaal van Veen bij Veenpark (zie ook onder musea) en Marketing Drenthe besteedt aandacht aan het Verhaal van het Veen op de website.

Eindraport – Provincie Drenthe

▪

▪

Aantal deelnemers van de 18 projecten uit Podium Platteland is onbekend. De meeste onderzochte instellingen houden geen gegevens bij van verschillende doelgroepen bezoekers, zoals jongeren, ouderen, mensen in armoede, neurodivergenten en LHBTQI+’ers. Enige diversiteit in cast en producties. Gegevens over fysieke toegankelijkheid ontbreken. Een concreet beeld van de resultaten op deze Drentse thema’s ontbreken.

▪

▪

Musea hebben tentoonstellingen met Drentse schilders. Drentse thema’s niet uitgewerkt; wel invulling door enkele instellingen (zoals bij Peergroup).

Cultuur, economie en ruimte

▪

Door enkele programma’s en producties op snijvlak cultuur. Zie ook Brede toegankelijkheid hieronder.

▪

Uitwerking ontbreekt grotendeels, geen resultaat na te gaan.

Brede toegankelijkheid

▪

Middels programma Podium Platteland projecten voor mensen met afstand tot cultuur. Talentprijzen uitgereikt aan nieuw talent.

▪

Gegevens over aantallen mensen op afstand van cultuur die de instellingen bereiken ontbreken. Of talentprijzen bijdragen aan talentontwikkeling is niet bekend.

Het Convenant Cultuurbeleid 2022-2024 beoogt samenwerking met Drentse gemeenten. Enkele regelingen, zoals de culturele allianties en Culturele Impuls, zijn terug te vinden in dit document. Alle gemeenten nemen deel aan dit convenant. In We the North werken culturele instellingen en overheden in NoordNederland samen aan netwerken en projecten voor onder andere talentontwikkeling. Project Grenzkultur al in 2021 afgerond, geen nieuwe projecten. Het Rijk stelt financiële middelen beschikbaar in de vorm van matchingsgelden.

▪

▪

Subsidieregeling functieverbreding dorpshuizen aan 16 dorpshuizen. Pilots omtrent extra functies rond zorg, sport, cultuur en commerciële activiteiten.

▪

Pilots afgerond, extra functies zijn bij enkele dorpshuizen blijvend. Of hierdoor een blijvende verbinding tot stand is gekomen met andere beleidsterreinen wordt niet geanalyseerd.

▪

In totaal stelt de provincie Drenthe € 23.288.422 beschikbaar voor musea, waaronder het Drents Museum en vijf musea van provinciaal belang. Het budget voor de ontwikkeling van het Verhaal van het Veen voor de ontwikkeling van het Veenpark naar museum van provinciaal belang.

▪

Instandhouding Drents Museum en musea van provinciaal belang. Aandacht voor Verhaal van het Veen, eerste stappen voor Veenpark als Museum van Provinciaal belang zijn gezet.

▪ ▪

Samenwerking

▪

▪

▪

Verbinding andere beleidsterreinen

Musea

▪

35

Eindraport – Provincie Drenthe

▪

▪ ▪

▪

▪

We the North leverde tussen 2017-2020 een aantal talentontwikkeling- en begeleidingstrajecten op: 51 opleidingsplekken voor beginnende theatermakers, binnen de popcultuur 59 opleidingsplekken en 55 in de beeldende kunst. Deze trajecten worden grotendeels voortgezet. Resultaten Convenant nog niet bekend. Geen nieuwe samenwerking tussen Drenthe en Duitsland. Resultaten op dit vlak niet bekend. Of door de matchtingsgelden de samenwerking tussen Drenthe en het Rijks is verbeterd is onbekend.

Podiumkunsten

▪

▪

▪

Evenementen en festivals

▪

▪

▪

36

De provincie stelt ▪ € 2.520.000 beschikbaar voor podiumkunsten, onder meer voor zes gezelschappen met als doel een breed publiek te bereiken. Gezelschappen ▪ treden in Drenthe, Fryslân en Groningen op. Drenthe stelt middelen voor grote en kleine evenementen beschikbaar. Het Ontwikkelbudget voor nieuwe theaterproducties valt hieronder. Locatietheater vindt plaats. Enkele instellingen voerden producties uit met Drentse thema’s.

Veel instellingen houden niet bij wat de achtergrond van hun bezoekers is. Daardoor is niet na te gaan in hoeverre podiumuitvoeringen een breed publiek hebben bereikt. Besteding ontwikkelbudget is onduidelijk: niet af te leiden uit jaarstukken of subsidieregisters. Resultaten niet goed na te gaan.

▪

10 festivals vinden doorgang. Aantal bezoekers (in Drenthe) van het door ons onderzochte festival is onbekend; landelijk trok het zo’n 150.000 bezoekers. Bedoeling was het ontwikkelen van festivals van provinciaal belang. Of dit ook gelukt is, is door ontbreken van duiding niet bekend.

De provincie stelt € 2.672.000 beschikbaar voor 10 Drentse evenementen en festivals. Enkele door Drenthe gefinancierde festivals krijgen subsidie via het Fonds Podiumkunsten. Tentoonstelling verblijf van Vincent van Gogh in Drents museum. Snijvlaksubsidie voor evenementen op het snijvlak van cultuur en vrije tijd. Gemeenten subsidieerde hiermee 87 evenementen.

Eindraport – Provincie Drenthe

▪

4. Provinciale Coronamaatregelen Begin 2020 ging Nederland op slot als gevolg van de uitbraak van COVID-19 (hierna; coronapandemie). Contact tussen mensen werd op verschillende manieren beperkt en de cultuursector viel stil. Dit had tot gevolg dat veel instellingen in zwaar weer kwamen. De manier waarop vraag en aanbod zich manifesteerden veranderde: er waren minder bezoekers (al dan niet gedwongen als gevolg van lockdowns),85 de manier waarop cultuur werd beleefd en zich uitte paste zich aan de omstandigheden aan (meer digitaal) en de arbeidsmarkt van de cultuursector zakte in. Verschillende overheden kwamen de cultuursector tegemoet met maatregelen om de grootste klappen op te vangen. Het Rijk kwam over de brug met financiering zoals de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW). In dit hoofdstuk staan we stil bij de maatregelen die de provincie nam om de impact van de coronapandemie te verminderen. De informatie in dit hoofdstuk geeft antwoord op deelvraag 4: 4. Welke maatregelen namen de provincies in de coronaperiode ten aanzien van de culturele sector en wat was het effect van deze maatregelen?

4.1

Maatregelen tijdens de coronapandemie

De provincie Drenthe probeerde de impact van de coronapandemie op een aantal manieren te verminderen. Gedeputeerde Staten vorderden subsidies voor activiteiten die door corona niet konden doorgaan van minder dan € 25.000 niet terug. Deze activiteiten moesten dan later wel doorgang vinden.86 Bij subsidies van meer dan € 25.000, bekeken Gedeputeerde Staten in redelijkheid en billijkheid of de kosten die de instelling al had gemaakt in aanmerking kwamen voor vergoeding.87 Verder gaven Gedeputeerde Staten coulance op de prestatie-eisen van culturele instellingen.88

85 Zie bijvoorbeeld de website van het Cenraal Bureau voor de Statistiek (CBS): https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2022/51/opnieuw-

minder-bezoekers-in-nederlandse-musea, benaderd op 21 februari 2023. 86 Provincie Drenthe, Brief van de Provincie Drenthe aan culturele instellingen, Onderwerp: Coronavirus in relatie tot gesubsidieerde instellingen, 26 maart 2020. 87 Het coronavirus en de gevolgen voor uw subsidie - Provincie Drenthe; In de regeling staat niet wat de provincie doet ingeval van een subsidie van precies € 25.000. 88 Brief van de Provincie Drenthe aan culturele instellingen, Onderwerp: Coronavirus in relatie tot gesubsidieerde instellingen, 26 maart 2020.

37

Eindraport – Provincie Drenthe

Het Drents Museum kreeg in aanvulling op de € 500.000 die het kreeg vanuit het Mondriaan Fonds van de provincie € 500.000 aan noodsteun in 2020. Dit bedrag kreeg het museum uit het Drentse Noodfonds Cultuur. 89 Op twee momenten stelden Gedeputeerde Staten financiële steun beschikbaar aan de zes musea van Provinciaal belang. Zij kregen vanuit het Drentse Noodfonds Cultuur elk € 25.000. 90 Voor kleine musea stelde de provincie in 2020 € 1.000 per museum beschikbaar. 91 Enkele theaters en podia maakten aanspraak op subsidie uit het Drentse Noodfonds Cultuur. Voor enkele projecten stelde de provincie ook nog apart budget beschikbaar, zoals compensatie voor een theaterproject dat tweemaal geen doorgang kon vinden (Veenbrand).92 Voor kunstenaars en culturele instellingen gevestigd in Drenthe stelde de provincie € 50.000 beschikbaar in de Subsidieregeling culturele projecten coronacrisis Drenthe. Deze regeling had betrekking op projecten op het gebied van professionele kunst, amateurkunst en community art.

De projecten moesten voortkomen uit of reageren op de coronacrisis, inhoudelijk of door de wijze van presenteren.93 In het subsidieregister van de provincie Drenthe is te zien dat de subsidie met name naar verschillende kunstprojecten met corona en isolatie als thema ging.94 Voor organisaties die sociaal culturele activiteiten organiseerden die afhankelijk waren van vrijwilligers stelde de provincie in 2021 via de gemeenten een bedrag van € 675.000 beschikbaar, onderverdeeld in maximale bedragen per gemeente.95 De provincie verlengde deze regeling voor 2022 en stelde hetzelfde bedrag beschikbaar.96 In 2021 kregen 6 Drentse gemeenten in totaal € 350.000 subsidie via deze regeling.97 In 2022 kregen alle Drentse gemeenten subsidie via deze regeling, voor een bedrag van € 674.466.98 Het Rijk en de provincie schoten tijdens de coronapandemie de instellingen snel te hulp. Instellingen waardeerden de bereikbaarheid, het begrip en coulance ten aanzien van de prestatieeisen door alle overheden. De grotere instellingen hebben weinig gebruik gemaakt van de coronamaatregelen van de provincie. Instellingen die van het Ministerie van OCW subsidie ontvingen (BIS-instellingen) kregen vanuit de Rijksoverheid extra subsidie. Ingeval van de provincie Drenthe was dit alleen het Drents Museum.

Al met al zijn alle instellingen die wij spraken tevreden over hoe de provincie inspeelde op de coronapandemie en vonden zij het voldoende om het hoofd boven water te houden. Veel instellingen complimenteren de gedeputeerde die persoonlijk

89 Provincie Drenthe, Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Onderwerp: Gevolgen coronacrisis. 25 augustus 2020. 90 Provincie Drenthe, Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Onderwerp: Gevolgen coronacrisis. 25 augustus 2020;

Provincie Drenthe, Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Onderwerp: Cultuur en corona, 16 november 2021. 91 Provincie Drenthe, Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Onderwerp: Gevolgen coronacrisis. 25 augustus 2020. 92 Provincie Drenthe, Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Onderwerp: Cultuur en corona, 16 november 2021. 93 Artikel 2 Subsidieregeling culturele projecten coronacrisis Drenthe, geldend van 27 mei 2020 t/m 30 december 2020, Vaststelling Subsidieregeling Snelloket culturele projecten coronacrisis Drenthe | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) 94 Provincie Drenthe, Subsidieregister tweede kwartaal 2020, onder meer pp. 6 en 7. 95 Subsidieregeling Frisse start na corona provincie Drenthe, geldend van 10 februari 2021 t/m 31 december 2021 Subsidieregeling Frisse start na corona provincie Drenthe | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) Provinciaal blad 2022, 2896 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen (officielebekendmakingen.nl); Provincie Drenthe, Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Onderwerp: Resultaten Subsidieregeling Frisse start na corona, 26 oktober 2021. 96 Subsidieregeling Frisse doorstart na corona provincie Drenthe 2022, geldend van 14 maart 2022 t/m 1 september 2022 97 Provincie Drenthe, Subsidieregister tweede en derde kwartaal 2021.

98 Provincie Drenthe, Subsidieregister eerste en tweede kwartaal 2022.

38

Eindraport – Provincie Drenthe

contact opnam met de instellingen toen de lockdown inging om hen op het hart te drukken dat zij er niet alleen voor stonden.99

4.2

Maatregelen na de coronapandemie

Corona had veel invloed op de culturele sector: werknemers vonden elders werk of schoolden zich om en bezoekersaantallen binnen de cultuursector bleven achter ten opzichte van de periode vóór corona. De provincie Drenthe besloot daarom eind 2022 extra steun te verlenen aan de culturele sector in de provincie.100 Hiervoor stelde de provincie het programma ‘Herstel en versterken Drentse cultuursector’ vast, in samenspraak met het culturele veld. Voor de jaren 2023 en 2024 stelt de provincie in totaal € 660.000 beschikbaar.101 De provincie hoopte met dit programma ondersteuning te bieden bij het maken en uitvoeren van nieuwe producties en de positie van zzp’ers te versterken. De eerste vijf projecten die de provincie in dit kader subsidieert zijn in juni 2023 bekend. 102 Er ligt geen regeling aan ten grondslag. Instellingen kunnen een aanvraag doen, Gedeputeerde Staten beslissen per aanvraag.103 Het grootste euvel zit volgens alle instellingen die wij spraken in de nasleep van de coronapandemie. Het aantal bezoekers is nog niet vergelijkbaar met de periode voor corona. Daarnaast spelen een aantal andere factoren een rol: instellingen hebben te maken met een hele reeks ontwikkelingen na de voor hen al ingrijpende coronapandemie, zoals inflatie, gestegen energie- en brandstofprijzen.

Maar ook personeelstekorten en de bekostiging van maatregelen in het kader van het landelijke verduurzamingsbeleid leiden bij instellingen tot hogere kosten, waardoor hun bedrijfsvoering op langere termijn in gevaar dreigt te komen. Volgens instellingen spelen alle overheden hier te weinig op in. De instellingen die we spraken gaven aan dat zij nog wel kunnen rondkomen maar dat de kosten niet verder moeten stijgen zonder afdoende indexatie of hulp op een andere manier. Volgens instellingen moeten overheden of hun prestatie-eisen bijstellen (dus minder activiteiten voor hetzelfde geld) of zorgen voor voldoende financiële middelen om de prestatie-eisen te halen. Hier komt bovenop dat instellingen in de toekomst te maken krijgen met de Fair Practice Code en moeten voldoen aan fair pay (zie kader I).104

99 Gebaseerd op interviews gehouden tussen 10 mei 2023 – 12 juni 2023 met zeven culturele instellingen. 100 Website Provincie Drenthe: https://www.provincie.drenthe.nl/actueel/nieuwsberichten/2022/december/provincie-drenthe-

steunt-drentse-cultuur/ 101 Provincie Drenthe, Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Onderwerp: Plan herstel en versterking Drentse cultuursector, 20 december 2022. 102 Website Provincie Drenthe: https://www.provincie.drenthe.nl/actueel/nieuwsberichten/2023/februari/nieuwe-dans-muziektheatervoorstellingen/ 103 Gebaseerd op een interview met een medewerker van de provincie Drenthe op 7 juni 2023 104 Gebaseerd op interviews gehouden tussen 10 mei 2023 – 12 juni 2023 met zeven culturele instellingen.

39

Eindraport – Provincie Drenthe

4.3 ▪

▪

▪

▪

40

Samenvattende bevindingen

De provincie verleende coulance op de prestatie-eisen van culturele instellingen. Subsidiebedragen onder € 25.000 vorderde ze niet terug en bij andere bedragen ging ze na in hoeverre vergoeding hier redelijk voor was. Verder stelde de provincie via gemeenten geld voor instellingen die afhankelijk zijn van vrijwilligers beschikbaar. De provincie tuigde de Subsidieregeling culturele projecten coronacrisis Drenthe op voor projecten die de coronapandemie als thema hadden. Daarnaast stelde de provincie een aantal keer voor musea en voor podiumkunsten subsidie beschikbaar vanuit het Drentse Noodfonds Cultuur. Ook stelde ze incidenteel subsidie beschikbaar. De instellingen die wij spraken zijn tevreden over de snelheid waarmee de provincie hen te hulp schoot. Met name het contact vanuit de gedeputeerde werd gewaardeerd. De maatregelen waren volgens de instellingen voldoende. Om in te spelen op ontwikkelingen na corona stelde de provincie een programma vast om ondersteuning te bieden bij het maken en uitvoeren van nieuwe producties en de positie van zzp’ers te versterken. De eerste projecten waren in juni 2023 bekend. Instellingen geven aan in de toekomst wellicht problemen te krijgen als gevolg van prijsstijgingen door externe ontwikkelingen die na corona de kop op staken.

Eindraport – Provincie Drenthe

Bronnenlijst Literatuur en beleidsstukken: ▪ Berenschot i.o.v. Provincie Drenthe. (2019). Cultuurmonitor Drenthe 2017-2020 Editie 1 (informatie over 2017) ▪ Berenschot i.o.v. Provincie Drenthe. (2020). Cultuurmonitor Drenthe 2017-2020 Editie 2 (informatie over 2018) ▪ Berenschot i.o.v. Provincie Drenthe. (2021). Cultuurmonitor Drenthe 2017-2020 Editie 3 (informatie over 2019) ▪ Berenschot i.o.v. Provincie Drenthe. (2022). Cultuurmonitor Drenthe 2017-2020 Editie 4 (informatie over 2020) ▪ BOKD. (2023). Slotbijeenkomst Experiment: Functieverbreding dorpshuizen. BOKD ▪ Drentse gemeenten en de provincie Drenthe, Convenant Cultuurbeleid 2022-2024 ▪ Gemeente Hoogeveen, Begroting 2022-2025 ▪ Kunstraad Groningen (2020). Op steviger Grond: advies over de aanvragen van de culturele instellingen in de gemeente en provincie Groningen in het kader van de gemeentelijke en provinciale cultuurnota’s 2021-2024. Kunstraad Groningen.

▪ Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Brief aan de Tweede Kamer, Onderwerp: Aanbieding onderzoek Fair Practice, 19 februari 2020 ▪ Provincie Drenthe Brief van de Provincie Drenthe aan culturele instellingen, Onderwerp: Coronavirus in relatie tot gesubsidieerde instellingen, 26 maart 2020 ▪ Provincie Drenthe, Algemene subsidieverordening provincie Drenthe 2017 ▪ Provincie Drenthe, Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Onderwerp: Plan herstel en versterking Drentse cultuursector, 20 december 2022 ▪ Provincie Drenthe, Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Onderwerp: Gevolgen coronacrisis.

25 augustus 2020 ▪ Provincie Drenthe, Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Onderwerp: Cultuur en corona, 16 november 2021 ▪ Provincie Drenthe, Brief van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten, Onderwerp: Resultaten Subsidieregeling Frisse start na corona, 26 oktober 2021 ▪ Provincie Drenthe, Coalitieakkoord ‘Drenthe, mooi voor elkaar!’ 2019-2023 ▪ Provincie Drenthe, Jaarstukken 2022 ▪ Provincie Drenthe, Reglement Provinciale Adviescommissie Cultuur Drenthe 2021-2024 ▪ Provincie Drenthe, Subsidieregeling culturele projecten coronacrisis Drenthe ▪ Provincie Drenthe, Subsidieregeling Cultuurmakersloket Drenthe ▪ Provincie Drenthe, Subsidieregeling Frisse start na corona provincie Drenthe ▪ Provincie Drenthe, Subsidieregeling Incidentele Culturele projecten Drenthe ▪ Provincie Drenthe, Subsidieregeling investeringen kleine en middelgrote Drentse Musea ▪ Provincie Drenthe, Subsidieregister eerste en tweede kwartaal 2022 ▪ Provincie Drenthe, Subsidieregister tweede en derde kwartaal 2021 ▪ Provincie Drenthe, Subsidieregister tweede kwartaal 2020 ▪ Provincie Drenthe, Uitvoeringsbesluit subsidie culturele gemeente van Drenthe ▪ Provincie Drenthe. (2020) Cultuurnota 2021-2024, Cultuur om te delen. Provincie Drenthe. ▪ Raad voor Cultuur. (2020). Advies Culturele basisinfrastructuur 2021-2024

41

Eindraport – Provincie Drenthe

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Raad voor Cultuur. (2020). Onderweg naar overmorgen: naar een wendbare en weerbare culturele en creatieve sector. Raad voor Cultuur Raad voor Cultuur. (2023). Advies aanvraag- en beoordelingsprocedure BIS-advies 2025-2028. Raad voor Cultuur SIRA Consulting B.V. i.o.v. provincie Fryslân. (2022). Evaluatie subsidieregeling Musea en Kunstinfrastructuur provincie Fryslân. SIRA Consulting B.V. Stichting Platform Drentse Musea, jaarverslag 2021 Stichting Veenomenaal Veenpark. (2021). Masterplan 2021. Stichting Veenomenaal Veenpark We the North, Subsidieregeling We the North 2022-2024 We the North. (2021). Toekomstdocument We the North 2021-2024

Subsidieaanvragen en jaarverslagen (tussen haakjes jaartal jaarverslag): ▪ Drents Museum ▪ Het Houten Huis (2022) ▪ Hunebedcentrum ▪ Noord-Nederlands Orkest (2022) ▪ Noord-Nederlands Toneel / Club Guy & Roni (2022) ▪ Peergroup ▪ Popronde Websites: ▪ Bosgra Onderzoek: https://www.bosgraonderzoek.nl/eigenschappen/plandocheckact-pdca-cyclus/ ▪ Cenraal Bureau voor de Statistiek (CBS): https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2022/51/opnieuw-minderbezoekers-in-nederlandse-musea ▪ CBS Statline: https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/70077NED/table?dl=911C1 ▪ Coevorden Culturele Gemeente: https://www.cultureelcoevorden.nl/nieuws/specialeherdenkingspenning-voor-coevorden/ ▪ Coevorden Culturele Gemeente: https://www.cultureelcoevorden.nl/nieuws/3-7-9-en-11-decembermusical-het-ontzet-van-coevorden/ ▪ Drents Museum: https://drentsmuseum.nl/nl/collectie/schilders-van-drenthe ▪ Drents Museum: https://drentsmuseum.nl/nl/van-gogh ▪ Erfgoedmonitor: https://s.abf.nl/ovUQCKOK ▪ Grenzkultur: https://www.grenscultuur.eu/ ▪ Platform Drentse Musea: https://platformdrentsemusea.nl/wie-zijn-wij/jaarverslag/ ▪ Podium Platteland: https://podiumplatteland.nl/ ▪ Provincie Drenthe, Subsidieregeling Frisse doorstart na corona provincie Drenthe 2022: Subsidieregeling Frisse start na corona provincie Drenthe | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) ▪ Provincie Drenthe: Het coronavirus en de gevolgen voor

uw subsidie - Provincie Drenthe ▪ Provincie Drenthe: Vaststelling Subsidieregeling Snelloket culturele projecten coronacrisis Drenthe | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) ▪ Provincie Drenthe: https://www.provincie.drenthe.nl/publish/pages/120909/snijvlaksubsidies_cultuur_vrijetijdseconomi e.pdf ▪ Raad voor Cultuur, Onderweg naar overmorgen. Naar een wendbare en weerbare culturele en creatieve sector: advies-onderweg-naar-overmorgen.pdf (overheid.nl) ▪ Samen Cultuurmaken: https://cultuurparticipatie.nl/subsidie-aanvragen/59/samen-cultuurmaken2022-2024 ▪ Six Sigma: https://www.sixsigma.nl/artikelen/wat-is-de-pdca-cyclus ▪ Stichting Marketing Drenthe: https://www.drenthe.nl/ontdek-oerdrenthe/verhalen-van-drenthe-veen

42

Eindraport – Provincie Drenthe

▪ ▪ ▪ ▪

43

Stichting Platform Drentse Musea: 2021_Jaarverslag_Platform_Drentse_Musea.pdf (platformdrentsemusea.nl) Stichting Platform Drentse Musea: Ondersteuning van Drentse musea | Platform Drentse Musea Subsidieregeling culturele projecten coronacrisis Drenthe: Vaststelling Subsidieregeling Snelloket culturele projecten coronacrisis Drenthe | Lokale wet- en regelgeving (overheid.nl) We the North, https://www.wethenorth.org/projecten/

Eindraport – Provincie Drenthe

Bijlage 1: Lijst met geïnterviewde personen Functie Senior Beleidsmedewerker Cultuur (We the North) provincie Drenthe Zakelijk leider Het Houten Huis Zakelijke leiding / bestuurder Stichting Popwaarts Zakelijk directeur Peergroup Algemeen directeur NNO Controller NNO Zakelijk directeur Drents Museum Senior Beleidsadviseur Cultuur provincie Drenthe Hoofd Publiek Drents Museum Artistiek leider Het Houten Huis Voorzitter Adviescommissie cultuur Drenthe Directeur Stichting Kunst & Cultuur Directeur Hunebedcentrum

44

Eindraport – Provincie Drenthe

Bijlage 2: Beoordelingscriteria cultuursubsidieregeling Hieronder staat de tekst uit het Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016 provincie Drenthe. Op basis van deze subsidieregeling zijn instellingen beoordeeld, onder meer voor meerjarige subsidie. De regeling is vervallen op 31 december 2016. Er is tevens een itvoeringsregeling subsidieverlening incidentele projecten Cultuurnota De Verbeelding van Drenthe 2017-2020. Die gaat echter alleen over incidentele cultuursubsidie. Deze regeling verviel op 31 december 2020. Artikel 1 Toepasselijkheid Algemene subsidieverordening Drenthe 2012 (ASV) Op het aanvragen, verstrekken en vaststellen van subsidies op grond van dit uitvoeringsbesluit is de Algemene subsidieverordening Drenthe 2012 van toepassing. Artikel 2 Doelstellingen en criteria 1. Regels die gelden voor alle aanvragen zijn verwoord in de artikelen 1 tot en met 9. Criteria voor de toetsing van aanvragen specifiek binnen de hieronder genoemde doelstellingen, zijn verwoord in de bijlage bij dit uitvoeringsbesluit. 2. Voor de periode 2013-2016 zijn de volgende doelstellingen in de cultuurnota geformuleerd waarvoor subsidie kan worden aangevraagd: 1. herkenbare en onderscheidende culturele identiteit door behoud en ontwikkeling van het materiële en immateriële erfgoed; 2.a.

onderscheidende kwaliteit kunst- en cultuuraanbod, toegesneden op verschillende doelgroepen door cultuur voor een breed publiek toegankelijk te maken en deelname te bevorderen; 2.b. platteland en de dorpen in het krimpgebied vitaal en aantrekkelijk houden door het culturele aanbod op een hoog niveau te houden of te brengen; 3. versterken vestigingsklimaat en vrijetijdseconomie door inzet van kunst en cultuur; 4. versterken ruimtelijke kwaliteit door cultuurhistorie, archeologie en artistieke visie mee te laten sturen in ruimtelijke planvorming en gebiedsontwikkeling. Artikel 3 Indiening van de aanvraag 1. Subsidies worden alleen verstrekt aan aanvragers die rechtspersoonlijkheid bezitten. Indien de subsidie € 200.000,-- of meer bedraagt, wordt van de aanvrager verwacht dat hij voldoet aan de eisen van 'cultural governance'.

45

Eindraport – Provincie Drenthe

2. Subsidie kan aangevraagd worden voor een incidentele activiteit of project. 3. Alle aanvragen moeten worden ingediend op een door Gedeputeerde Staten vastgesteld formulier en gaan vergezeld van: a. een activiteitenplan als bedoeld in de ASV Drenthe 2012, artikel 1, lid h; b. een begroting inclusief een dekkingsplan als bedoeld in de ASV Drenthe 2012, artikel 13, lid b; c. een marketing- en PR-plan. Artikel 4 Subsidieplafond 1. Gedeputeerde Staten kunnen voorafgaand aan een kalenderjaar bepalen welk deel van de voor uitvoering van de Cultuurnota 2013-2016 begrote middelen binnen het kalenderjaar beschikbaar is voor het verstrekken van incidentele subsidies. 2. Gedeputeerde Staten kunnen binnen het in het eerste lid bedoelde subsidieplafond (voorlopige) deelplafonds aanwijzen en kunnen lopende het kalenderjaar de hoogte van de deelplafonds wijzigen. 3. Gedeputeerde Staten kunnen per deelplafond specifieke regels vaststellen voor verstrekking van subsidies. Artikel 5 Algemene weigeringsgronden 1. Subsidie wordt in elk geval geweigerd indien: a. de voorgenomen activiteiten tot het/de reguliere werk/taken van de aanvrager of andere, al dan niet door de provincie gesubsidieerde instellingen behoren; b. de te verstrekken subsidie minder zou bedragen dan € 2.500,-- (dit in afwijking van de ASV); c.

de activiteiten in onvoldoende mate een inhoudelijk culturele of educatieve component hebben; d. projecten, activiteiten en programma's niet op bovengemeentelijke of (boven)provinciale schaal worden uitgevoerd en/of geen duidelijk bovengemeentelijke of (boven)provinciale uitstraling hebben. 2. Subsidie wordt alleen verstrekt voor zover dit voor de uitvoering van de activiteiten waarvoor subsidie wordt gevraagd, nodig is. Artikel 6 Toetsing subsidieaanvraag 1. Gedeputeerde Staten kunnen alvorens een besluit te nemen op de aanvraag, de aanvraag voor advies voorleggen aan de door hen ingestelde externe Adviescommissie Cultuur of andere door hen aan te wijzen deskundigen. 2. Aanvragen voor subsidies ten bedrage van € 20.000,-- en hoger worden in principe voorgelegd aan de adviescommissie als bedoeld in het eerste lid, tenzij op grond van dit uitvoeringsbesluit blijkt dat de subsidieaanvraag zonder extern deskundig inhoudelijk advies kan worden afgedaan. 3. Aanvragen voor nieuwe initiatieven en/of nieuwe activiteiten die minder dan € 20.000,-bedragen, kunnen worden voorgelegd, als een (artistiek) kwaliteitsoordeel van doorslaggevend belang is. 4. Dit uitvoeringsbesluit is voor de Adviescommissie Cultuur richtinggevend voor haar advisering over aanvragen om subsidie.

46

Eindraport – Provincie Drenthe

Artikel 7 Afwijkingsbevoegdheid In naar hun oordeel bijzondere gevallen kunnen Gedeputeerde Staten afwijken van het bepaalde in dit uitvoeringsbesluit. Artikel 8 Inwerkingtreding en citeertitel 1. Dit uitvoeringsbesluit treedt in werking op de dag waarop het in het Provinciaal Blad bekend is gemaakt en heeft alsdan terugwerkende kracht tot 27 mei 2015. Dit uitvoeringsbesluit vervalt van rechtswege op 31 december 2016. 2. Op de tot het tijdstip van inwerkingtreding van deze verordening verstrekte subsidies die nog niet voor die datum zijn vastgesteld, blijft het oude Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016, Provinciaal Blad 2012, nummer 27, van toepassing. 3. Dit uitvoeringsbesluit kan worden aangehaald als Uitvoeringsbesluit subsidieverlening Cultuurnota 2013-2016. Toelichting Thema en doelen subsidieprogramma Cultuurnota 2013-2016 Oude wereld, nieuwe mindset De provincie Drenthe staat voor een herkenbare en onderscheidende culturele identiteit en een daarbij passend cultureel aanbod van hoge kwaliteit. Het provinciaal cultuurbeleid 2013-2016 richt zich op een juiste mix en onderlinge versterking van de drie pijlers: de intrinsieke waarde, de ruimtelijke waarde en de sociaal-economische waarde van kunst en cultuur voor Drenthe. Uitgangspunt daarbij vormt Drenthe zelf: een oeroud gebied met bijzondere cultuurschatten.

In onze benadering gaan we uit van nieuwe gedachten en moderne methoden. Kortom: een oude wereld, met en nieuwe mindset. Om dit te bereiken speelt de provincie een faciliterende, verbindende en ontwikkelende rol. Deze rol is onderscheidend en aanvullend op die van de twee andere overheden, rijk en gemeenten. Hieruit vloeien voor ons de eerder genoemde doelstellingen voor de periode 2013 - 2016 voort: 1. herkenbare en onderscheidende culturele identiteit door behoud en ontwikkeling van het materiële en immateriële erfgoed; 2.a. onderscheidende kwaliteit kunst- en cultuuraanbod, toegesneden op verschillende doelgroepen door cultuur voor een breed publiek toegankelijk te maken en deelname te bevorderen; 2.b. platteland en de dorpen in het krimpgebieden vitaal en aantrekkelijk houden door het culturele aanbod op een hoog niveau te houden of te brengen; 3. versterken vestigingsklimaat en vrijetijdseconomie door inzet van kunst en cultuur; 4. versterken ruimtelijke kwaliteit door cultuurhistorie, archeologie en artistieke visie mee te laten sturen in ruimtelijke planvorming en gebiedsontwikkeling. Toelichting artikel 3, indiening aanvraag 1. Voor een nadere toelichting op het begrip 'cultural governance', zoals aangeduid in artikel 3, lid 1, verwijzen wij naar de Code Cultural Governance. Deze is te vinden via onderstaande link.

http://www.cultuur-ondernemen.nl/culturele-organisaties/cultural-governance.

47

Eindraport – Provincie Drenthe

2. De subsidieregeling kent geen fatale indieningsdata, echter voor de behandeling van subsidieaanvragen hanteren wij drie behandelrondes per jaar in verband mogelijke inzet van de Provinciale Adviescommissie: a. 1 februari b. 1 mei (in 2015: 21 juni). c. 1 oktober Bijlage Specifieke toetsingscriteria per doelstelling Specifieke toetsingscriteria per doelstelling B. Subsidies voor Podiumkunsten en Musea B.1 Professionele podiumkunsten De provincie verleent in eerste instantie subsidies aan de in de cultuurnota genoemde podiumkunstgezelschappen ten behoeve van de uitvoering van jaarplannen of meerjarenplannen. Indien er budget overblijft, kan dat worden ingezet voor projecten die ook op incidentele basis zorgen voor een kwalitatief hoogstaand en vernieuwend aanbod aan professionele podiumkunsten in Drenthe. Maximale subsidiebijdrage: De subsidie bedraagt maximaal 25 % van de door Gedeputeerde Staten aanvaardbaar geachte kosten. Toetsingscriteria Toelichting (Artistieke) kwaliteit De kwaliteit toetsen wij bijvoorbeeld aan de hand van: de (artistieke) visie (artistiek-inhoudelijke samenhang, authenticiteit, originaliteit, etc.), CV's van betrokken personen, ervaringen met eerdere projecten/ producten van betrokkenen, voorbeeldmateriaal; een regieconcept, manuscript, schetsontwerpen, etc.