1.3.1 Noordelijke Rekenkamer - Provinciaal Cultuurbeleid Eindrapport Drenthe
Tekst van het document
Bereik (geografisch en Het bereik toetsen wij bijvoorbeeld aan: sociaal) het geografisch gebied waarop de activiteit zich richt: de activiteiten moeten een bovenlokaal bereik hebben over meerdere gemeenten of regio's binnen de provincie Drenthe, het aantal te bereiken bezoekers of deelnemers. het aantal speelbeurten in Drenthe zorgt voor een evenwichtige spreiding van het aanbod en van diversiteit in het aanbod (theater, jeugdtheater, muziek, (jeugd)dans) Vernieuwing van het De aanvraag dient blijk te geven van: kunst- en onderscheidend naar inhoud, opzet en uitvoering ten opzichte van het huidige cultuuraanbod kunst- en cultuuraanbod, bijdrage aan een ontwikkelfunctie (talentontwikkeling, voorbeeldfunctie) Cultureel Het cultureel ondernemerschap toetsen wij bijvoorbeeld aan: ondernemerschap de verhouding tussen enerzijds artistieke ambities en anderzijds toegankelijkheid en publieksvoorkeuren, de mate waarin van de deelnemers dan wel afnemers een redelijke bijdrage dan wel vergoeding wordt gevraagd, de inzet om andere financiers dan de overheid te vinden: de exploitatie kent minimaal 30 % eigen inkomsten (= geen structurele overheidssubsidie).
48
Eindraport – Provincie Drenthe
PR & marketing
B.2
Toetsingscriteria (Artistieke) kwaliteit
Bereik (geografisch en sociaal)
Vernieuwing van het kunst- en cultuuraanbod
Cultureel ondernemerschap
49
Startende organisaties krijgen twee jaar de tijd om naar deze norm toe te groeien, het netwerk van de aanvrager en de mate waarin dit wordt uitgebreid, het draagvlak voor de activiteiten De aanvraag dient blijk te geven van: een doordachte en realistische publieksbenadering. Dit komt tot uiting in een concreet PR-plan, aansluiting van methode(s) bij de gekozen doelgroep(en), waar aan de orde met inzet van sociale media Musea van provinciale betekenis De provincie verleent in eerste instantie subsidies aan de in de cultuurnota genoemde musea ten behoeve van de uitvoering van jaarplannen of meerjarenplannen. Indien er budget overblijft, kan dat worden ingezet voor projectmatige activiteiten van deze in de cultuurnota genoemde musea van provinciale betekenis, bij hun ontwikkeling tot gebiedstrekkers met een groeiend publieksbereik en een regionale toeristische en economische spin-off Maximale subsidiebijdrage: De subsidie bedraagt maximaal 25 % van de totaalbegroting Toelichting De kwaliteit toetsen wij bijvoorbeeld aan de hand van: de (artistieke) visie (artistiek-inhoudelijke samenhang, authenticiteit, originaliteit, etc.), CV's van betrokken personen, ervaringen met eerdere projecten/ producten van betrokkenen, voorbeeldmateriaal; schetsontwerpen, het tentoonstellingsprogramma en educatieve programma, etc.
Het bereik toetsen wij bijvoorbeeld aan: het geografisch gebied waarop de activiteit zich richt: de activiteiten moeten een bovenprovinciaal bereik hebben over meerdere gemeenten of regio's binnen de provincie Drenthe, de mate waarin mensen van buiten Drenthe worden bereikt, verbreding van doelgroepen, de mate van aantrekkingskracht op doelgroepen, waaronder dag- en verblijfstoeristen Vernieuwing van het kunst- en cultuuraanbod toetsen wij bijvoorbeeld aan: de mate waarin een bijdrage wordt geleverd aan het versterken van de identiteit van Drenthe cq aan het Verhaal van Drenthe, de mate waarin een impuls wordt gegeven aan economische (oa. toerisme) bedrijvigheid, de mate waarin een bijdrage wordt geleverd aan de ruimtelijke kwaliteit van het gebied, de mate waarin een bijdrage wordt geleverd aan het versterken van de culturele infrastructuur op programmatisch vlak door (EU) samenwerking van culturele organisaties, het onderscheidend vermogen in inhoud, opzet en uitvoering van het kunst- en cultuuraanbod Het cultureel ondernemerschap toetsen wij bijvoorbeeld aan: de verhouding tussen enerzijds artistieke ambities en anderzijds toegankelijkheid en publieksvoorkeuren,
Eindraport – Provincie Drenthe
PR & marketing
50
de mate waarin van de deelnemers dan wel afnemers een redelijke bijdrage dan wel vergoeding wordt gevraagd, de inzet om andere financiers dan de overheid te vinden; het netwerk van de aanvrager en de mate waarin dit wordt uitgebreid, het draagvlak voor de activiteiten De aanvraag dient blijk te geven van: een doordachte en realistische publieksbenadering. Dit komt tot uiting in een concreet PR-plan aansluiting van gevolgde methode(s) bij de gekozen doelgroep(en). Waar aan de orde met inzet van sociale media
Eindraport – Provincie Drenthe
Bijlage 3: PDCA-cyclus subsidieverleningsproces 105
Stap
Uitwerking
Plan: plannen van activiteiten en stellen van doelen
De provincie Drenthe benoemt in haar Cultuurnota 20212024 de visie van de provincie: cultuur vertelt het verhaal van het verleden, het heden en de toekomst van Drenthe. Heeft de provincie Drenthe Cultuur is daarbij toegankelijk is voor iedereen. “Cultuur in doelstellingen? Hoe streeft zij die na en Drenthe is rijk, divers en onderscheidend.” De provincie hoe meet de provincie het behalen ervan? streeft naar een rijk, divers en onderscheidend Zijn het vormvereisten bij aanvragen? cultuuraanbod waarin iedereen kan delen. Met het cultuurbeleid richt de provincie zich op drie invalshoeken: ▪ Cultuur en maatschappij: zoveel mogelijk mensen, met verschillende achtergronden in interesses, laten delen in cultuur. ▪ Cultuur en erfgoed: de verhalen van Drenthe een inspiratiebron laten zijn voor professionals en amateurs in de sector. ▪ Cultuur, economie en ruimte: cultuur als inspiratiebron om grote maatschappelijke opgaven mede vorm te geven.
Do: uitvoeren van de geplande activiteiten Op welke manier komen de doelstellingen terug in de aanvragen van subsidieaanvragers? Zijn het (vorm)vereisten? Is uiteengezet welke middelen worden ingezet om doelen te behalen en wie moeten dat dan doen? Wie betrekken zij daarbij?
In haar nota stelt de provincie vast welke instellingen structureel subsidie krijgen. Die instellingen moeten jaarlijks voor 1 september een jaarplan en -begroting aanleveren. Per jaar krijgen instellingen een brief met prestatie-eisen waar zij in hun jaarverslag en -rekening op moeten terugkomen. Vaak betreft het ook een activiteitenverslag. Enkele instellingen krijgen aanvullende verzoeken. In sommige gevallen doet de provincie Drenthe steekproeven om te kijken of instellingen bepaalde activiteiten wel uitvoeren.106 Vanwege de coronapandemie, nam de provincie Drenthe alle instellingen die in de cultuurnota 2017-2020 subsidie ontvingen op in de huidige nota om hen zekerheid te
105 Informatie over het proces is gebaseerd op Provincie Drenthe. (2020) Cultuurnota 2021-2024, Cultuur om te delen. Provincie
Drenthe; een gesprek met een medewerker van de provincie Drenthe op 7 juni 2023 en subsidiebeschikkingen van enkele culturele instellingen. Informatie over de PDCA-cyclus komt van Bosgra Onderzoek: https://www.bosgraonderzoek.nl/eigenschappen/plandocheckact-pdca-cyclus/ en Six Sigma: https://www.sixsigma.nl/artikelen/watis-de-pdca-cyclus, beide benaderd op 22 mei 2023. 106 Ingeval van de door ons onderzochte instellingen waren dit over 2022 Popronde en het NNO.
51
Eindraport – Provincie Drenthe
kunnen bieden. Beoordelingscriteria kwamen hier verder niet aan te pas. De Adviescommissie Cultuur komt in beeld bij de aanvraag van incidentele subsidies boven de € 20.000. Check: realisatie van de doelen nagaan Hoe leggen aanvragers verantwoording af? Komen zij terug op de doelstellingen? Is er een beoordelingskader voor de verantwoording? In hoeverre heeft corona een rol gespeeld bij de aanvragen en de realisatie van de doelen? Act: analyse van afwijkingen en aanpassen van het proces Evalueert de provincie haar beleid? Evalueert de provincie de aanvragen/verantwoording van aanvragers? Wat gebeurt er met die resultaten?
52
Instellingen leveren afhankelijk van hun beschikking jaarlijks een activiteitenverslag/jaarverslag en een jaarrekening aan waarin zij ter verantwoording hun activiteiten opgeven. Hierbij gaan instellingen in op de prestatie-eisen en hun bijdrage aan het provinciaal beleid. Dit behelst overigens niet de invalshoeken of de accenten van het cultuurbeleid. De verantwoording over de bijdrage is niet altijd expliciet.
Sinds 2017 laat de provincie een Cultuurmonitor opstellen door Berenschot om jaarlijkse trends en ontwikkelingen in het culturele veld zichtbaar gemaakt op basis van input van provinciaal gesubsidieerde instellingen. Bedoeling is dat de monitor concreter, korter en meer toegespitst wordt op de verschillende ontwikkelingen die plaatsvinden in het culturele bestel van de provincie Drenthe. De provincie laat dit nu door een externe partij onderzoeken. Die vernieuwde cultuurmonitor moet de voortgang van de doelbereiking in de nieuwe cultuurnota monitoren.
Eindraport – Provincie Drenthe
Bijlage 4: Doelen en resultaten van culturele instellingen Deze tabel is tot stand gekomen op basis van jaarplannen en meerjarenplannen evenals gesprekken met de betreffende instelling. Doelen zijn gebaseerd op de aanvraag van meerjarige subsidie, de meerjarenplannen of activiteitenplannen van de instelling (indien beschikbaar) en de prestatie-eisen in de beschikking over 2021-2024. De resultaten zijn afkomstig van het meest recente jaarverslag van de onderzochte instelling. Hierbij is gekeken naar de relevante punten uit het Drentse beleid. Omdat de verantwoording over 2022 nog loopt, is nog niet alle informatie daarover beschikbaar. Beschikking provincie
Doelen jaarplan instellingen
Resultaten en bijdrage aan provinciale invalshoeken/accenten107
Collectiewaarde: - Optimaal beheer en behoud, evenals uitbreiding en ontwikkeling van de provinciale collectie. - Collectie beschikbaar stellen voor breed publiek en online vrij beschikbaar. Publiekswaarde: - Aantrekkelijk aanbod van zowel internationale als nationale kunst. Hieronder schaart het museum verschillende tentoonstellingen. - Programma’s over kunst, cultuur en maatschappij. - Het museum moet toegankelijk, inclusief, open en laagdrempelig museum zijn en een plek waar iedereen zich thuis voelt en zich gerepresenteerd ziet. - Focus komt op mensen met een diverse culturele, sociale of economische achtergrond te liggen en mensen met een beperking. - Passende informatie en gebruik van innovatieve manieren van publieksoverdracht.
Bijdrage aan Cultuur en maatschappij - Het Drents Museum had in 2022 183.509 bezoekers. Bij een van de grootste tentoonstellingen was 72,6% van de bezoekers vrouw, 10,6% kwam van buiten het Noorden en 61,2% was 60+, dus 38,8% van de bezoekers was onder de 60. Het museum gaf daarnaast 7 rondleidingen in gebaren met 30 deelnemers. 8 keer organiseerde het museum een prikkelarme openstelling, met 60 deelnemers. Twee maal gaf het museum een rondleiding voor visueel beperkte mensen, met wederom 30 deelnemers. - Tot januari 2022 was het museum dicht. Daarna zijn er 12 tentoonstellingen gepresenteerd; onder meer Viva la Frida! - de brede toegankelijkheid moet tot uiting komen op verschillende manieren. In 2022 werkte het museum aan manieren om de collectiepresentatie Labyrinthia een andere uiting te geven dan een traditionele tentoonstelling. Te denken valt aan boeken, vlogs, podcasts,
Drents Museum Bij het uitvoeren van de activiteiten bent u gebonden aan de volgende prestatieverplichtingen: - U dient het door u op 30 september 2021 bij ons ingediende jaarplan met bijbehorende begroting uit te voeren. Het jaarplan met de bijbehorende begroting vormt een integraal onderdeel van de subsidiebeschikking; - U verricht de prestaties in de periode van 1 januari 2022 tot en met 31 december 2022; - U bewaart de stukken die betrekking hebben op de besteding van de subsidie en de uitvoering van de activiteiten tot zeven jaren nadat de activiteiten zijn uitgevoerd. Toegankelijkheid en inclusie De provincie Drenthe hecht veel belang aan toegankelijkheid en inclusie. In uw jaarplan is veel aandacht voor dit onderwerp. Wij zijn erg blij met uw inzet en betrokkenheid op dit gebied. De uiterste inleverdatum voor het verzoek tot vaststelling is gesteld op 1 mei 2023. In het verzoek tot vaststelling toont u aan dat de activiteiten zijn verricht en dat aan de
107
De informatie in deze kolom is in beginsel afkomstig uit jaarverslagen (m.n. 2022, maar in enkele gevallen 2021: er staan jaartallen bij). Daar waar het informatie uit interviews betreft, geven wij dit expliciet aan.
53
Eindraport – Provincie Drenthe
opgelegde prestatieverplichtingen is voldaan. Het verzoek tot vaststelling bevat in ieder geval: - een activiteitenverslag - een financieel verslag of jaarrekening
Drentse waarde: - Het Drents Museum maakt zich hard voor een sterk museaal Drenthe. Dit uit zich in kennisdeling, bruikleen en een rol in relevante besturen. Specifiek 2022: - Portal van Drenthe vormgeven voor nieuwe collectiepresentatie. - Voorbereiding Van Gogh-jaar (2023).
workshops, tours en participatieve kunstprojecten. Fysieke toegankelijkheid wordt meegenomen in de gebouwaanpassingen die eind 2023 gereed moeten zijn. Bij grote tentoonstellingen zijn teksten in grootletter beschikbaar. Ook heeft het museum prikkelarme openstellingen en organiseerde het extra activiteiten voor mensen met in armoede. - Betrokkenheid van onder meer jongeren van de derde en vierde generatie Molukkers in Drenthe draagt bij aan de inclusiviteit van een van de tentoonstellingen in het museum. Eind 2022 startte de werkgroep ‘Diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid’. - De collectie is online deels te raadplegen. Bijdrage aan Cultuur en erfgoed Verhaal van Drenthe: Het Drents Museum heeft een collectie Schilders van Drenthe als onderdeel van haar vaste collectie. In het Drents Museum zal 11 september 2023 tot en met 7 januari 2024 een tentoonstelling van de Drentse periode van Vincent van Gogh te zien zijn. Bijdrage aan Cultuur, economie en ruimte Zie verbinding met andere beleidsterreinen. Samenwerking - Een regioconservator richt zich op samenwerking en advisering van Drentse musea. Deze conservator is ook verantwoordelijk voor het nastreven van een ruimhartig bruikleenbeleid. De conservator is betrokken bij onder meer het Platform Drentse Musea en haalt de banden aan met verschillende musea in de provincie.
Verbinding met andere beleidsterreinen - Het museum doet veel om andere groepen dan de reguliere museumbezoeker te faciliteren. In die zin draagt het museum bij aan het sociaal beleid.
Het Houten Huis Bij het uitvoeren van de activiteiten bent u gebonden aan de volgende prestatieverplichtingen: - Voor deze subsidie moet u de prestaties genoemd in de bijlage bij deze brief
54
- Voorstellingen vinden zowel in het Noorden als daarbuiten plaats en van tijd tot tijd in het buitenland.
Eindraport – Provincie Drenthe
Bijdrage aan Cultuur en maatschappij - In 2022 184 voorstellingen, voor in totaal 16.133 bezoekers (in 2021 11.688 bezoekers). Dit komt volgens het jaarverslag nog niet in de buurt van de ‘reguliere’ speeljaren.
uitvoeren overeenkomstig uw activiteitenplan. - De projectactiviteiten starten op 1 januari 2022 en worden uitgevoerd uiterlijk op 31 december 2022. Indien hierin wijzigingen plaatsvinden, dient u dit bij ons aan te geven. - U levert uiterlijk vóór 1 mei 2023 een verzoek tot vaststelling in. - U bewaart de stukken die betrekking hebben op de besteding van de subsidie en de uitvoering van de activiteiten tot zes maanden nadat de activiteiten zijn uitgevoerd. Ieder mens heeft dezelfde rechten. Daarom vindt de provincie Drenthe het van belang dat er aandacht is voor kwetsbare groepen in onze samenleving. Deze mensen staan ondanks de inzet van vele organisaties grotendeels nog steeds aan de zijlijn. Onder deze groep verstaan we onder andere mensen met beperkingen, LHBTI’ers en laaggeletterden. Iedereen moet toegang hebben tot voorzieningen, zoals gezondheidszorg, (openbaar) vervoer of een ontmoetingsplek in het dorp of de wijk. Wij vragen u als onze subsidierelatie dan ook het thema ‘Toegankelijkheid en inclusie’ ook in 2022 op de agenda te zetten en hieraan zoveel mogelijk invulling te geven bij al uw activiteiten. In het verzoek tot vaststelling toont u aan dat de activiteiten zijn verricht en dat aan de opgelegde prestatieverplichtingen is voldaan. Het verzoek tot vaststelling bevat in ieder geval: - een activiteitenverslag.
- Het Houten Huis streeft naar ongeveer 170 voorstellingen per jaar. - Samenwerking: kennis, materiaal en expertise op het gebied van jeugdcultuur en podiumkunsten delen met andere organisaties en theatermakers. - Vernieuwing door middel van proeftuinen, nieuwe muziek (huiscomponist), dans, een neurodivergente of fysiek beperkte cast en in het verband van We the North op gebied van talentontwikkeling. - Het Houten Huis wil inzetten om meer doelgroepen te bereiken zoals kinderen en volwassenen uit krimpgebieden, mensen met een beperking en mensen met een andere culturele- of taalachtergrond. Het gezelschap past zijn producties aan per specifieke doelgroep. - De medewerkers en directie worden gehonoreerd conform geldende cao. In hun aanvraag geeft Het Houten Huis het volgende aan: “Meer ‘fair practice’ is wenselijk bij het uitbetalen van uren en dagen en het soort contracten. We zullen meer vaste arbeidsovereenkomsten aanbieden.” In de begrotingen hebben ze meer fte opgenomen.
- In de provincie Groningen had Het Houten Huis in totaal 83 voorstellingen, in Drenthe 20 en in Fryslân 54. Hoeveel voorstellingen in het buitenland is onduidelijk. In 2023 vindt een tour in Schotland plaats. - Betaling medewerkers en zzp’ers conform cao Toneel en Dans - in 2013 kwam Het Houten Huis in de BIS. De toenmalige Governance Code Cultuur is toen geïmplementeerd. In 2022 implementeerde Het Houten Huis zijn nieuwe organisatiemodel. Directieleden zijn bestuurders geworden en bestuursleden zijn toegetreden tot de Raad van Toezicht. - Door middel van een intern document over diversiteit en inclusie heeft Het Houten Huis in kaart gebracht over op welke manier diversiteit binnen het gezelschap eruit ziet en waar het nog stappen moet zetten. Doel is om diversiteit onderdeel te laten worden van de organisatiestructuur. Het Houten Huis werkte in 2022 in een productie met een cast waarin één persoon een mentale beperking had en drie anderen een fysieke. Een van de producties had betrekking op een doelgroep op afstand van cultuur (mensen in armoede). Bijdrage aan Cultuur en erfgoed Het Drentse narratief is geen intrinsiek onderdeel van deze instelling (gezien die noordelijk opereert). Wel werkt de instelling samen met Peergroup aan een productie. Niet specifiek een Drents thema.
Bijdrage aan Cultuur, economie en ruimte Een van de producties had betrekking op een doelgroep op afstand van cultuur (mensen in armoede). Verbinding met andere beleidsterreinen - Door de voorstelling Hier valt niets te halen werd bij de gemeente Groningen en gemeente Noordenveld een programma op touw gezet waarin gemeentelijke beleidsmedewerkers en mensen die armoede leven elkaar ontmoeten. Ze bezochten de voorstelling en hadden een nabespreking. In Groningen deden zo’n 435 mensen mee, in Noordenveld 84. Hiermee is ook een cross-over ontstaan van cultuur naar de sociale agenda.
55
Eindraport – Provincie Drenthe
Hunebedcentrum Voor deze subsidie moet u de volgende prestaties uitvoeren overeenkomstig uw activiteitenplan: - In het fysieke museum zorgt u ervoor dat expositie up to date blijft; ontwikkelt u een communicatiestrategie voor museum en voor het grootste hunebed van Nederland en werkt u aan verdergaande digitalisering van de collectie. U organiseert verschillende publieksactiviteiten zoals een lezingenserie over zwerfstenen en ijstijden, Oerweekenden en de Oertijdmarkt. - Het virtuele museum (hunebednieuwscafé) is een groot succes gebleken in de coronatijd, het trekt jaarlijks zo’n 400.000 unieke bezoekers. In 2022 voegt u minimaal 300 nieuwe artikelen toe. - U breidt uw rol als canonmuseum verder uit. In 2022 gaat u verder met het ontwikkelen van online lesmogelijkheden voor basisscholen. Op het fysieke terrein wordt een archeologisch opgravingsterrein ingericht waar scholieren kunnen beleven hoe een archeologische opgraving in zijn werk gaat. - Samenwerking met de gemeente BorgerOdoorn ihkv Borger als Hunebedhoofdstad. U organiseert onder andere activiteiten voor de eigen bevolking van Borger-Odoorn waardoor zij betere ambassadeurs van de Hunebedhoofdstad kunnen worden. - Samenwerking met UNESCO Geopark de Hondsrug en de Hunebedhighway. U blijft betrokken bij de ontsluiting van de hunebedden langs de N34. Samen met het Geopark ontwikkelt u onderwijs en presentaties.
In 2022 werkt u tevens aan de ontvangst van de Europese vergadering van Geoparken. In de winter ‘21/’22 organiseert u een lezingenserie over geologie in samenwerking met het Geopark. - Drenthe-breed. Via interactieve kaarten kunnen bezoekers/bewoners van Drenthe in de hele provincie op zoek gaan naar bijzondere locaties en hierover leren. In 2022 werkt u deze mogelijkheid nog verder uit en voegt u filmpjes over diverse locaties toe. Daarnaast gaat u verder met het uitbouwen en moderniseren van de site www.hunebeddeninfo.nl die u in 2020 van de hunebeddenbeheergroep heeft overgenomen. - Internationaal. Het Hunebedcentrum is lid van meerdere internationale netwerken op het gebied van archeologie en megalithische monumenten. U trekt ook steeds meer internationale bezoekers. In 2022 gaat u extra inzetten op internationale marketing ( ‘Dutch Dolmen’) en het personeel coachen om beter internationale gasten te kunnen
56
Doelen in de beschikking komen overeen met de doelen uit het eigen activiteitenplan. Zie linker kolom.
Eindraport – Provincie Drenthe
Cultuur en maatschappij Het hunebedcentrum had in 2022 zo’n 76.000 bezoekers. Het museum houdt niet bij wat voor mensen dit zijn (beperking, minderheden, neurodivergenten e.d.). Het museum geeft aan buitenlandse bezoekers te ontvangen (minder dan voor corona); hoeveel is echter niet na te gaan uit het verslag over 2022. Het Hunebedcentrum organiseerde wel (pilot)projecten voor mensen die het normaliter weinig bereikt, zoals mensen met dementie (“Een doos met (jouw) herinneringen”) Cultuur en erfgoed Het Drentse narratief is intrinsiek onderdeel van het museum. Het museum organiseert veel informatieve activiteiten (zoals die uit de beschikking) op het gebied van de Drentse geschiedenis. De eerste stappen met betrekking tot de uitrol van de Code Diversiteit & Inclusie zijn in 2022 gezet door medewerkers te informeren over de gedragscode en de code is in de beleidsplannen voor de komende jaren verankerd. Het museum geeft aan nog wel lerende te zijn en stappen te moeten zetten. Cultuur, economie en ruimte Een relatie met grote maatschappelijke opgaven heeft het museum niet. Dit vloeit overigens ook niet logisch voort uit de focus van het museum. Verbinding met andere beleidsterreinen Door pilots te maken om mensen die minder snel in aanraking komen met cultuur te faciliteren zet het museum stappen naar een verbinding met het sociale domein.
ontvangen. U sluit aan bij de programmering van Megalithic Routes, waaronder de European Day of Megalithic Culture in april 2022. Voor deze laatste publieksactiviteit verwacht u zo’n 1000 bezoekers. - Vanaf 2021 is het Hunebedcentrum een informatiecentrum voor het Drents Landschap. In 2022 wordt dit partnerschap verder uitgewerkt. Een medewerker van Drents Landschap wordt in het centrum gestationeerd en het Hunebedcentrum wordt de toegangspoort waar vanuit het Hunzegebied ontdekt kan worden. - Het Archeologisch Kenniscentrum. Het Hunebedcentrum is sinds 2020 een archeologisch kenniscentrum. U werkt in dit kader samen met veel verschillende instanties om kennis over de archeologie in Noord-Nederland verder uit te breiden, te bewaren en toegankelijk te maken. U werkt aan een concrete onderzoeksagenda. In 2022 wordt u een volwaardige PANlocatie, hetgeen betekent dat amateurs bij u terecht kunnen met hun vondsten en dat zij geholpen worden door professionele archeologen met het determineren van de vondsten en zorgen dat deze in een landelijke database worden opgenomen. In 2021 bent u een Archeohotspot geworden en dit gaat u verder vormgeven, dit houdt in dat bezoekers bij u kunnen leren en ervaren hoe archeologisch onderzoek in zijn werk gaat. Ook gaat u een serie lezingen over dit onderwerp verzorgen.
In het verzoek tot vaststelling toont u aan dat de activiteiten zijn verricht en dat aan de opgelegde prestatieverplichtingen is voldaan. Het verzoek tot vaststelling bevat in ieder geval: - een activiteitenverslag; - een financieel verslag of jaarrekening. Noord-Nederlands Orkest Prestatieverplichtingen - Het uitvoeren van uw activiteiten voor het jaar 2022 overeenkomstig uw jaarplan en begroting. Overige verplichtingen Bij het uitvoeren van de activiteiten bent u gebonden aan de volgende prestatieverplichtingen: - de projectactiviteiten starten op 1 januari 2022 en worden uitgevoerd uiterlijk op 31 december 2022. Indien hierin wijzigingen plaatsvinden, dient u dit bij ons aan te geven; - u levert uiterlijk vóór 1 mei van het jaar na het kalenderjaar waarvoor de subsidie is verleend, een verzoek tot vaststelling in; - u bewaart de stukken die betrekking hebben op de besteding van de subsidie en
57
- Hedendaagse componisten opvoeren; via verschillende actuele thema’s en samenwerking met andere partijen producties initiëren en uitvoeren; - In het meerjarenplan over 20212024 geeft het NNO aan dat zij de medewerkers uitbetaalt via de cao orkesten en de cao remplaçanten. Het NNO geeft aan dat er een spanning bestaat tussen verdere toepassing van fair pay en een betaalbaar orkestmodel. Zonder indexatie en een grotere bijdrage vanuit de overheden is fair pay als onderdeel van de fair practice code niet uitvoerbaar. - Met haar programma wil het NNO de verbinding met de
Eindraport – Provincie Drenthe
Cultuur en maatschappij - Het NNO wil onder andere met het NNT/CGR deelnemen aan het project Middle East North Africa. - In 2022 verkochte het NNO met 14 producties 9.897 kaarten. Het gemiddeld aantal bezoekers per concert was 726, een bezetting van 66%. Dit is 8% minder dan voor corona. Het percentage jongeren (onder 30) was 18,9% (ten opzichte van 11,7% in 2019). In 2022 bereikte het NNO in totaal 42.582 luisteraars in de zaal, 41.005 online luisteraars via de regionale omroepen en 150.000 via de radio-uitzendingen. (Bezoekersaantallen tussen 2017-2019 fluctueerden tussen 100.000 en 129.000 per jaar.)
de uitvoering van de activiteiten tot zes maanden nadat de activiteiten zijn uitgevoerd. Ieder mens heeft dezelfde rechten. Daarom vindt de provincie Drenthe het van belang dat er aandacht is voor kwetsbare groepen in onze samenleving. Deze mensen staan ondanks de inzet van vele organisaties grotendeels nog steeds aan de zijlijn. Onder deze groep verstaan we onder andere mensen met beperkingen, LHBTIérs en laaggeletterden. Iedereen moet toegang hebben tot voorzieningen, zoals gezondheidszorg, (openbaar) vervoer of een ontmoetingsplek in het dorp of de wijk. Wij vragen u als onze subsidierelatie dan ook het thema ‘Toegankelijkheid en inclusie’ ook in2023 op de agenda te zetten en hieraan zoveel mogelijk invulling te geven bij al uw activiteiten.
actualiteit zoeken en met andere muziekstromingen, zoals de pop/rockmuziek en filmmuziek. - Het NNO zoekt manieren om de afstand tussen musici en het publiek te overbruggen. - Een beoogd aantal bezoekers noemt het NNO niet in haar meerjarenplan.
In het verzoek tot vaststelling toont u aan dat de activiteit zijn verricht en dat aan de opgelegde prestatieverplichtingen is voldaan. Het verzoek tot vaststelling bevat in ieder geval een activiteitenverslag. Wij verzoeken u tevens een financieel verslag of jaarrekening bij te voegen. Bij de beoordeling van het financieel verslag of jaarrekening wordt uitgegaan van het totaal verleende subsidiebedrag, dus inclusief het geïndexeerde deel. Dit betekent dat ook het geïndexeerde deel van de subsidie moet worden verantwoord.
- Cultural governance: het NNO heeft een RvT-model. - Het NNO organiseerde enkele projecten waarmee ze mensen in het UMCG en Martiniziekenhuis in Groningen en het COA in Assen bediende. Het NNO gaat in zijn jaarverslag niet in op het diversiteitsvraagstuk uit de beschikking van de provincie Drenthe. Cultuur en erfgoed Het NNO heeft geen specifiek Drentse thema’s als onderdeel van de programmering. Cultuur, economie en ruimte en verbinding met andere beleidsterreinen - Een cross-over met andere beleidsterreinen blijkt niet uit de jaarverslagen. Desgevraagd geeft het NNO aan dat dit met name ligt op het gebied van cultuureducatie en daarmee buiten de scope van ons onderzoek. Zoals gezegd organiseerde het NNO enkele concerten voor mensen die minder snel een concert zouden bezoeken zoals zieken en asielzoekers en statushouders.
Peergroup U voert de volgende activiteiten uit zoals De doelen uit het jaarplan zijn omschreven in uw jaarplan: vertaalt naar de beschikking. - U herneemt de stukken Hier valt niet te halen; Slachtvisite en Mestmoeders (de film). - U ontwikkelt een aantal nieuwe producties zoals Zwerf, KAAP en De Bietencampagne. - U blijft betrokken bij de begeleiding van jonge makers binnen Station Noord. - U gaat verder met uw samenwerking met het UMCG in het kader van een onderzoek naar de gezondheidseffecten van theater op patiënten in het ziekenhuis. - U verzorgt een semester lang lessen aan de University College Groningen. - U presenteert uw onderzoek naar de impact van locatietheater op een interactieve en verrassende manier aan het publiek. - U gaat verder met de voorbereidingen voor de grote projecten Amfidroom, het Van Gogh-jaar en Humus. De projectactiviteiten starten op 1 januari 2022 en worden uitgevoerd uiterlijk op 31 december 2022. Indien hierin wijzigingen
58
Eindraport – Provincie Drenthe
Cultuur en maatschappij - In 2021 had Peergroup 6 producties, deelname aan 2 festivals, 134 voorstellingen en in totaal 5003 bezoekers in heel Noord-Nederland. Peergroup gaat in het jaarverslag niet in op welk publiek het bereikt heeft. Peergroup geeft aan dat het probeert met haar voorstellingen zoveel mogelijk groepen te bereiken. Dit is fysiek niet altijd mogelijk maar het gezelschap probeert maatregelen te treffen op locatie voor mensen met fysieke beperkingen. Andere minderheden zoals neurodivergenten en LHBTQI+’ers staan niet in het jaarverslag. Cultuur en erfgoed - Ten minste één productie is gebaseerd op Drentse verhalen en laat de geschiedenis van Drenthe zien. De voorstelling ‘Bom’ gaat over de nucleaire geschiedenis van Drenthe.
plaatsvinden, dient u dit bij ons aan te geven. U levert uiterlijk vóór 1 mei 2023 een verzoek tot vaststelling in. U bewaart de stukken die betrekking hebben op de besteding van de subsidie en de uitvoering van de activiteiten tot zes maanden nadat de activiteiten zijn uitgevoerd. In het verzoek tot vaststelling toont u aan dat de activiteiten zijn verricht en dat aan de opgelegde prestatieverplichtingen is voldaan. Het verzoek tot vaststelling bevat in ieder geval: - een activiteitenverslag; - een financieel verslag of jaarrekening.
Cultuur, economie en ruimte - Een van de maatschappelijke thema’s die Peergroup onderbracht in productie was armoede. Met Het Houten Huis maakte Peergroup de muzikale voorstelling ‘Hier valt niks te halen’ hierover. Verbinding met andere beleidsterreinen - Door de voorstelling ‘Hier valt niets te halen’ werd bij de gemeente Groningen en gemeente Noordenveld een programma op touw gezet waarin gemeentelijke beleidsmedewerkers en mensen die armoede leven elkaar ontmoeten. Ze bezochten de voorstelling en hadden een nabespreking. In Groningen deden zo’n 435 mensen mee, in Noordenveld 84. Hiermee is ook een cross-over ontstaan van cultuur naar de sociale agenda.
Popronde Voor deze subsidie dient u de volgende activiteiten uit te voeren overeenkomstig uw activiteitenplan: - Het organiseren van Popronde Drenthe 2022; het poppodium voor jonge, talentvolle muzikanten in Assen, Meppel en Emmen. Overige verplichtingen Bij het uitvoeren van de activiteiten bent u gebonden aan de volgende verplichtingen: - de projectactiviteiten starten op 12 september 2022 en worden uitgevoerd uiterlijk op 16 november 2022. Indien hierin wijzigingen plaatsvinden, dient u dit bij ons aan te geven; u bewaart de stukken die betrekking hebben op de besteding van de subsidie en de uitvoering van de activiteiten tot zes maanden nadat de activiteiten zijn uitgevoerd. Daarnaast verzoeken wij u om in uw communicatie over de activiteiten tot uitdrukking te brengen dat deze mede mogelijk worden gemaakt door de provincie Drenthe. Dit met het oog op het informeren van de burgers over de besteding van belastinggelden. Zoals wij hierboven aangaven, hoeft u de besteding van de subsidie achteraf niet te verantwoorden. Onderdeel van ons subsidiebeleid, zoals vastgelegd in de Algemene subsidieverordening Drenthe 2017 en de Provinciale leidraad voor het tegengaan van misbruik en oneigenlijk gebruik van subsidies, is dat wij achteraf via steekproeven controleren of subsidies rechtmatig en doelmatig zijn besteed. Ten behoeve van eventueel onderzoek dat zal
59
Eindraport – Provincie Drenthe
Gezien de verbinding met de verschillende invalshoeken moeilijk te maken is, hieronder een samenvatting van alles. In Meppel kon Popronde geen doorgang vinden vanwege te weinig belangstelling. Popronde had in totaal (landelijk) 237 optredens op 85 podia tijdens een inhaalronde in het voorjaar 2022 en de reguliere Popronde zorgde voor 1.328 optredens bij 598 podia. Ze trok circa 150.000 bezoekers Popronde voerde intern de cao poppodia en festivals voor werknemers en zzp’ers door. Echter, ze is voorzichtig met het abrupt verhogen van beloningen voor deelnemende acts gezien een verhoging kan leiden tot massaal afhaken van deelnemers en daarmee schiet Popronde haar doel voorbij. In Emmen werd de kunsthal CBK betrokken bij Popronde.
worden verricht bent u verplicht de volgende gegevens over de besteding van de subsidie en de uitvoering van het project voor ons beschikbaar te houden tot 3 maanden na de voltooiing van de activiteiten waarvoor wij de subsidie verlenen: • bewijsmiddelen waaruit blijkt dat de gesubsidieerde activiteiten volledig zijn uitgevoerd; • bewijsmiddelen waaruit blijkt dat de met de uitvoering van de gesubsidieerde activiteiten beoogde resultaten zijn behaald; • bewijsmiddelen waaruit blijkt dat de subsidie is besteed aan de gesubsidieerde activiteiten. Indien u niet of niet geheel voldoet aan de verplichting om deze gegevens beschikbaar te houden, kan dat tot gevolg hebben dat wij de subsidievaststelling intrekken en dat u de subsidie geheel of gedeeltelijk moet terugbetalen. Het diversiteitsvraagstuk van de provincie Drenthe komt in de beschikking voor Popronde niet aan bod.
60
Eindraport – Provincie Drenthe
Bijlage 5: Verdeling BIS-gelden Eens per vier jaar adviseert de Raad voor Cultuur de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) over de toekenning van rijkssubsidies aan bepaalde culturele instellingen. In 2019 introduceerde de toenmalige Minister van OCW een extra budget en een herziene subsidieregeling om een culturele basisinfrastructuur (BIS) “die meer recht doet aan de samenhang én de diversiteit van het bestel en het publiek” in de hand te werken: de BISsubsidie. 108 De instellingen die hiervoor in aanmerking kwamen zijn de zogenaamde BISinstellingen. Bij aanvang van deze regeling kwam ook meer nadruk te liggen op het gebied van governance, fair practice, diversiteit en inclusie.109 De eindbegunstigden van de BIS-gelden zijn met name geconcentreerd in de Randstad (zie figuur 2). In het Noorden zijn in totaal 11 BIS-instellingen, waarvan 7 in Groningen, 3 in Fryslân en 1 in Drenthe. Ter vergelijking, in de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht zijn in totaal 67 BIS-instellingen gevestigd. De Raad voor Cultuur constateert dat de verdeling van de BIS-gelden aandacht behoeft en zij roept de stedelijke cultuurregio’s op om de komende jaren te investeren in hun culturele basisinfrastructuur en te durven kiezen voor focus.110
108 Raad voor Cultuur. (2020). Advies Culturele basisinfrastructuur 2021-2024. Raad voor Cultuur, p. 9. 109
Raad voor Cultuur. (2020). Advies Culturele basisinfrastructuur 2021-2024. Raad voor Cultuur.
110 Raad voor Cultuur. (2020). Advies Culturele basisinfrastructuur 2021-2024. Raad voor Cultuur.
61
Eindraport – Provincie Drenthe
Figuur 2: culturele instellingen die vanuit het Ministerie van OCW subsidie krijgen vanuit de BIS (Bron: Raad voor Cultuur, 2020)
Het totaalbedrag dat het Ministerie van OCW beschikbaar stelt voor 2021-2024 is jaarlijks ongeveer € 196 miljoen. Voor musea, podiumkunsten en evenementen is dit jaarlijks in totaal € 153 miljoen.111 Onderstaande tabel toont de bedragen die het Ministerie jaarlijks vanuit de BIS beschikbaar stelt voor instellingen in Noord-Nederland.
111 Dit is zowel geadviseerd als gereserveerd. Zie Raad voor Cultuur. (2020). Advies Culturele basisinfrastructuur 2021-2024. Raad
voor Cultuur, p. 122. Oerol kreeg een aangepast bedrag. Adviesbedrag was € 450.000 maar werd € 476.066 na een correctie. Raad voor cultuur. (2020). Advies Oerol 2021-2024. Raad voor Cultuur.
62
Eindraport – Provincie Drenthe
Tabel 6: Verdeling BIS-gelden Noord-Nederland
Culturele instelling
Provincie
Adviesbedrag per jaar
Drents Museum
Drenthe
€ 250.000
Fries Museum
Fryslân
€ 250.000
Oerol
Fryslân
€ 476.066
Tryater
Fryslân
€ 1.692.500
Club Guy & Roni
Groningen
€ 1.746.000
Grand Futura
Groningen
€ 599.587
Groninger Museum
Groningen
€ 250.000
Het Houten Huis
Groningen
€ 815.000
Noorderzon
Groningen
€ 390.000
Noord-Nederlands Orkest
Groningen
€ 6.462.846
Noord-Nederlands Toneel
Groningen
€ 2.824.500
Totaal:
63
€ 15.756.499
Eindraport – Provincie Drenthe
Bijlage 6: Onderzoeksfasen Deze tabel bevat de fases van de onderzoeksprojecten van de Noordelijke Rekenkamer. De meeste projecten maken deel uit van het onderzoeksprogramma van de rekenkamer (https://www.noordelijkerekenkamer.nl/onderzoek/onderzoeksprogrammas). Daarnaast verricht de rekenkamer onderzoek op verzoek van Statenleden (zie het Onderzoeksprotocol van de NRK, https://www.noordelijkerekenkamer.nl/over-ons, onder ‘Werkwijze’). Fase
Activiteit
Onderzoeksopzet
De rekenkamer zoekt informatie en verkent welke richtingen het project kan ingaan. Dat doet zij onder andere door zich in te lezen en door (informeel en oriënterend) in gesprek te gaan met medewerkers van de provincie(s) en andere inhoudelijk betrokkenen. Resultaat: onderzoeksplan, vastgesteld door het college van de NRK. De rekenkamer stuurt deze onderzoeksopzet naar de provinciesecretaris, met het verzoek een inhoudelijke contactpersoon aan te wijzen.
Uitvoering: Empirisch onderzoek /Nota van Bevindingen + Ambtelijk hoor en wederhoor
Uitvoering: Analyse en beoordeling
Afronding Bestuurlijke reactie
Nawoord Openbaarmaking
De rekenkamer voert vervolgens een startgesprek met de vaste provinciale contactpersoon en de aangewezen inhoudelijke contactpersoon. De provincie levert daarna binnen een maand de gevraagd documenten. De rekenkamer verzamelt gegevens, deels van de provincie, deels van andere instanties. Soms zet zij een enquête uit. De relevante gegevens en de antwoorden op de feitelijke onderzoeksvragen krijgen een plekje in de conceptnota van Bevindingen, vast te stellen door het college van de NRK. Aan de provincie vraagt de rekenkamer het concept van de Nota van Bevindingen te controleren op feitelijke correctheid (de provincie krijgt vijf weken om dit te doen). De rekenkamer stelt vervolgens een reactienota op en bespreekt die met de provincie (vaste contactpersoon en inhoudelijke contactpersoon). Feitelijke onjuistheden in de Nota van Bevindingen corrigeert de rekenkamer. Op basis van alle gegevens formuleert de rekenkamer conclusies en aanbevelingen. Die vormen, met de inhoud van de Nota van Bevindingen, het eindrapport. Het college van de NRK stelt het eindrapport vast. Vervolgens stuurt de rekenkamer het vastgestelde eindrapport aan het college van Gedeputeerde Staten, met het verzoek een bestuurlijke reactie te geven (binnen vijf weken). De rekenkamer biedt aan de desbetreffende gedeputeerde(n) een toelichting te geven op de conclusies en aanbevelingen. NB.
Het rapport verandert door dat gesprek niet meer. De bestuurlijke reactie wordt als bijlage bij het rapport opgenomen. Naar aanleiding van de bestuurlijke reactie van het college van Gedeputeerde Staten kan de rekenkamer besluiten een nawoord te schrijven; ook dat is een bijlage bij het rapport. Daarna presenteert de rekenkamer het eindrapport in een besloten bijeenkomst aan de leden van Provinciale Staten; daarna is het rapport openbaar. Daarna licht zij het rapport nog eens toe in een bijeenkomst (zoals een commissievergadering) van PS. NB. Dat betekent dus, dat alle voorgaande stappen vertrouwelijk zijn en dat de provincie geen van de stukken die zij van de rekenkamer ontvangt aan derden mag geven.
64
Eindraport – Provincie Drenthe
Bijlage 7: Bestuurlijke reactie Gedeputeerde Staten van Drenthe Op 27 oktober 2023 ontvingen wij uw aanbiedingsbrief en het eindrapport ‘Het cultuurbeleid van de provincie Drenthe’ met het verzoek om bestuurlijk inhoudelijk te reflecteren op de conclusies en aanbevelingen en aan te geven of de aanbevelingen worden overgenomen. Wij danken u voor uw inzet voor dit eindrapport van het onderzoek naar het cultuurbeleid van de provincie Drenthe. U heeft onderzoek gedaan naar de doeltreffendheid van het cultuurbeleid van de provincie in het algemeen en de effecten van de specifieke maatregelen in de periode van corona. Wij hebben uw rapport met interesse gelezen. Wij zijn verheugd om te lezen dat het veld tevreden is geweest met onze inzet en communicatie in de coronaperiode. Uw onderzoeksresultaten worden op een goed moment gepresenteerd, omdat we net zijn begonnen met het proces voor een nieuwe cultuurnota voor de periode 2025-2028. We hebben onze reactie gebaseerd op basis van de aanbevelingen uit uw eindrapport. U geeft ons de volgende drie aanbevelingen mee: Aanbeveling 1: Provinciale Staten, stel een visie vast met evalueerbare kwalitatieve en kwantitatieve doelstellingen. Gedeputeerde Staten, maak in de uitvoering het verband duidelijk tussen de subsidiëren van culturele instellingen en de provinciale visie en doelstellingen. Wij nemen uw aanbeveling over.
Momenteel zijn wij de nieuwe cultuurnota voor de periode 20252028 aan het voorbereiden. Deze zal voor de zomer 2024 worden vastgesteld. Daarin willen we nadrukkelijker de verbinding leggen tussen onze provinciale visie en onze doelstellingen en de opdracht die wij verlenen aan de culturele instellingen. Wij zullen de culturele instellingen in hun aanvraag voor de periode 2025-2028 vragen om hierop te reflecteren. Wat wij missen in het rapport is dat wij momenteel bij de grotere instellingen al gebruik maken van een programma van eisen, waar de instelling haar jaarplan op baseert en waarvan de prestatie-eisen vervolgens weer terugkomen in de beschikking. Dat is voor ons een belangrijk sturingsinstrument. Aanbeveling 2: Gedeputeerde Staten, richt een systeem in om structureel te monitoren op de mate van realisering van de doelstellingen. Vraag van instellingen de hiervoor relevante gegevens. Informeer Provinciale Staten hierover op een daarvoor geëigend moment en op bij de cultuursector passende wijze.
65
Eindraport – Provincie Drenthe
Voor de huidige cultuurnota voerde Berenschot jaarlijks een cultuurmonitor uit, waarin aan de hand van de artistieke, maatschappelijke, economische en ruimtelijke waarden de staat van de Drentse cultuursector werd beschreven. In 2023 is nog een verkenning van Berenschot verschenen ter evaluatie van het beleid van de afgelopen jaren. Deze informatie zullen wij gebruiken bij de totstandkoming van de nieuwe cultuurnota. Voor de nieuwe cultuurnota zullen we ook kijken naar een nieuw systeem van monitoren om ontwikkelingen in de sector beter in kaart te brengen. Net als bij de cultuurmonitors van Berenschot zullen we de Staten en de sector hierbij betrekken en over informeren. We realiseren ons dat niet alle doelstellingen voor cultuur altijd in cijfers gevat kunnen worden, zoals de waarde die cultuur oplevert voor de Drentse samenleving, maar hier kunnen we nog stappen in zetten richting de nieuwe cultuurnota. Daarnaast willen we nog meegeven dat we ook jaarlijks reflecteren op de behaalde doelstellingen in onze provinciale bestuursrapportages en jaarrekeningen. Dit is een belangrijk informatieinstrument voor Provinciale Staten. Aanbeveling 3: Provinciale Staten en Gedeputeerde Staten, maak een afgewogen keuze – gelet op de prijsstijgingen en het respecteren van de gedragscodes – over het toekennen van budget aan culturele instellingen.
Verstrek voldoende financiële middelen voor instellingen om het huidige aanbod aan te houden of accepteer dat er minder aanbod is en stel de ambities bij. Wij zijn ons bewust van de keuzes die gemaakt moeten worden ten aanzien van het budget voor cultuur en de provinciale ambities. We kunnen ons daarmee vinden in de bovenstaande aanbeveling. In de Startnotitie Cultuurnota 2025-2028, die op 1 november 2023 in de Statencommissie behandeld is, wordt ook uitgebreid stilgestaan bij de gestegen kosten van de afgelopen jaren en de financiële gevolgen van de implementatie van de Fair Practice Code. In de Startnotitie wordt genoemd dat de huidige inzet niet meer mogelijk zal zijn op basis van het huidige budget. De Staten zullen het cultuurbudget voor de komende jaren bepalen en op basis daarvan zullen we keuzes maken. Tot slot willen we u nog wijzen op onjuistheden wat betreft de BIS-financiering in Drenthe. Op pagina 32 geeft u aan dat Drenthe jaarlijks € 1 miljoen ontvangt aan BIS-financiering. Dit klopt niet, want het gaat maar om € 250.000 per jaar. Dit is een belangrijk onderwerp voor ons omdat wij willen toewerken naar meer landelijke middelen voor Drenthe. Daarnaast willen wij u de suggestie meegeven om een ondertitel bij het rapport te voegen, omdat het onderzoek primair gaat over de inzet op musea, podiumkunsten en evenementen.
Door dit te benoemen in de ondertitel wordt de scope van het onderzoek in een keer duidelijk. Als provincie ondersteunen wij nog veel meer, zoals onder andere erfgoed, bibliotheken, cultuureducatie, archieven en beeldende kunst. Die onderdelen zijn nu niet meegenomen in het onderzoek. Hoogachtend, Gedeputeerde Staten van Drenthe
66
Eindraport – Provincie Drenthe
Dr Nassaulaan 5 | 9401 HJ Assen | 0592 304 790 | www.noordelijkerekenkamer.nl