Document · PDF

Nota kunst en cultuur 2024-2030 Kunst en Cultuur kleuren Meierijstad juni 2023

Raadsvergadering 29 juni 2023, gemeente MeierijstadBij agendapunt: Vaststelling nota 'Kunst en Cultuur kleuren Meierijstad, 2024 - 203023.537 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Susanne Dumoulin (marktplaatscoördinator) citeert een meisje uit groep 7/8 van bs Maria ter Heide. ‘Ik kijk nu anders naar het kanaal, omdat ik nu iets heb meegemaakt hier. En wat ik zeker ga onthouden, is dat mannen en vrouwen bij de aanleg van het kanaal niet evenveel betaald kregen. Dat vond ik wel apart, dat zou toch gelijk moeten zijn! Ik was er ook écht verbaasd over dat dat nu nog steeds zo is!’

Kunststichting Meierijstad Kunststichting Meierijstad adviseert het college gevraagd en ongevraagd over het aankopen, handhaven, herplaatsen en realiseren van kunstwerken in de openbare ruimte. De stichting laat zich op haar beurt adviseren door gerenommeerde kunstenaars, architecten en anderen. De gerealiseerde kunstwerken worden overgedragen aan de gemeente Meierijstad en opgenomen in het reguliere meerjaren onderhoudsplan. Vanaf de start is de Kunststichting initiatiefrijk en autonoom en geeft ze steeds blijk van cultureel ondernemerschap. Ze legt steeds de verbinding tussen samenleving, kunst en ondernemers. De kunststichting betrekt vanuit een onafhankelijke positie alle partijen bij het ontwikkelen van beeldende kunst in de openbare ruimte. De ambitie is om bewoners, ondernemers, experts en kunstenaars mee te nemen in een visie die inspireert. Kunst in de openbare ruimte verhoogt de kwaliteit van de gebouwde omgeving en draagt bij aan de identiteit van de plek waar het kunstwerk wordt geplaatst. Het draagt bij tot een nieuwe, verassende kijk op maatschappelijke uitdagingen zoals energietransitie en woningnood. Kunst in de openbare ruimte zorgt voor een laagdrempelige toegang tot professionele kunst van grote groepen mensen. Kunst in de openbare ruimte versterkt het merk Meierijstad, het laat zien wie en wat je als stad wil zijn.

31 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

Echter zonder budget kom je niet tot resultaat. De investering van de gemeente maakt het mogelijk voor de kunststichting bij externe fondsen subsidies aan te vragen, zodat een groter budget ontstaat. De relatie met KunstLoc, Brabant C, Mondriaanfonds, Prins Bernard Cultuurfonds enz. is om deze reden voortdurend bij de stichting onder de aandacht.

Margriet Braüner, voorzitter

‘Kunststichting Meierijstad inspireert, enthousiasmeert en verbindt de inwoners en bezoekers van

Meierijstad met professionele kunst in de openbare ruimte. Wij willen de zintuigen op alle vlakken prikkelen en de blik en horizon van mensen verbreden. Met veelzijdige kunst en kunstprojecten willen wij aansluiten bij omgeving, gebouw en plaats maar vooral ook bij de belevingswereld van mensen’.

De grotere schaal van Meierijstad stelt de gemeente en de kunststichting voor een uitdaging. Niet alleen verschillen de dertien kernen sterk van elkaar, ook is de spreiding een flinke uitdaging. Moet de kunst in de openbare ruimte gelijkelijk over de kernen worden verdeeld? Is er een andere schaal van de werken nodig? Wat zijn de kansen op de langere termijn? Wat is een goed begin? De antwoorden op deze vragen hebben geleid tot het ‘Raamwerk Visie op kunst in de openbare ruimte van Meierijstad 2022 – 2030’ van de kunststichting. De stichting kijkt naar actuele vraagstukken, naar de ontwikkelingen in de kunst in de ruimtelijke ordening en zorgt voor verbinding van de verschillende kunstprojecten die een rol kunnen spelen bij de ontwikkeling van Meierijstad. De artistieke kwaliteit staat hierbij voorop. Van groot belang is het uitwerken van een participatieparagraaf per project, waarbij al bij aanvang helderheid bestaat over verantwoordelijkheden, wie de partners zijn en wanneer deze worden betrokken. Op deze wijze ontstaat draagvlak voor het realiseren van een nieuw kunstproject. Ondanks de wens om tot een optimaal draagvlak te komen, mag de realisatie van kunst in de openbare ruimte zeker wel schuren. Zonder uitputtend te zijn, zijn mogelijke voorbeelden van toekomstige kunstprojecten het Duits Lijntje, de ontwikkeling van de Vlagheide en het Omni-park Erp.

32 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

4.3. Specifieke culturele voorzieningen De gemeente ondersteunt een aantal specifieke culturele voorzieningen die misschien niet direct tot de kernvoorzieningen behoren, maar wel degelijk zeer belangrijk zijn voor de gemeente. Deze (vrijwilligers) organisaties geven de bijzondere kleur aan Meierijstad. Een aantal hiervan is alleen actief in één van de kernen van de gemeente. Een enkeling vervult vanwege wetgeving een specifieke functie (lokale omroep). De specifieke culturele voorzieningen in willekeurige volgorde zijn: ·· Omroep Meierij ·· Cultureel Centrum ’t Spectrum ·· Cultureel Educatief Centrum Mariëndael ·· CHV Noordkade ·· Kunstgroep De Compagnie ·· Roois Kultuur Kontakt ·· Kulturele Evenementen Groepen (KEG) Schijndel ·· Diverse festivals ·· Diverse musea

Lokale omroep De staatssecretaris van Cultuur en Media heeft de ambitie uitgesproken de lokale omroepen te professionaliseren en hun onafhankelijkheid te versterken. Vanaf 2025 moet er sprake zijn van een vernieuwde financierings- en aanwijzingssystematiek van de lokale omroepen. Dit betekent concreet dat de kans aanwezig is dat zogenaamde streekomroepen ontstaan en dat de bekostiging rechtstreeks via het ministerie verloopt in plaats van de gemeente. Om tot een gedragen eindbeeld te komen heeft het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) een speciale werkgroep opgericht met de ministeries voor OCW en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de Vereniging Nederlandse Gemeenten, het Commissariaat voor de Media en de Nederlandse Lokale Publieke Omroepen. Gezamenlijk buigen zij zich de komende tijd o.a. over de criteria voor een lokaal toereikend media-aanbod, de aanwijzingsprocedure voor lokale omroepen en de wijze van financieren. Dit moet resulteren in een herziening van de Mediawet in 2025. Dit betekent dat tot 2025 de huidige Mediawet van toepassing blijft en dat de gemeente haar huidige rol blijft vervullen. Omroep Meierij is de lokale omroep in Meierijstad.

De omroep heeft samen met Stichting Omroep Maasland, Stichting Lokale Omroep Maashorst, Stichting Lokale Omroep Gemert-Bakel en Stichting Laarbeekse Omroep Kontakt een subsidie ontvangen voor het verder professionaliseren van de omroep(en). Een kwartiermaker is aangesteld met het doel te onderzoeken op welke wijze deze omroepen in Brabant Noord Oost tot een samenwerking kunnen komen.

Culturele Centra: Cultureel Centrum ’t Spectrum en Cultuur Educatief Centrum Mariëndael Cultureel Centrum ’t Spectrum en Cultureel Educatief Centrum Mariëndael onderscheiden zich van reguliere gemeenschaps- of dorpshuizen. Het zijn voorzieningen met een specifieke culturele opdracht, uitgevoerd door een professionele organisatie en staf. Deze opdracht bestaat uit het realiseren van een (sociaal) culturele programmering

33 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

met andere (professionele) partners en het verhuren van specifieke ingerichte ruimtes, die voldoen aan bepaalde eisen (bijvoorbeeld dansvloeren, afzuiginstallaties voor ateliers, etc.) Deze centra zijn de plekken waar amateurverenigingen hun voorstellingen spelen en deze hiermee naar een hoger plan brengen.

De culturele centra hebben een duidelijke functie voor de kernen Schijndel en Sint-Oedenrode. Een gemeenschaps- of dorpshuis heeft geen specifieke opdracht voor een cultureel programma. Deze wordt niet altijd aangestuurd door een professionele organisatie, maar wordt voornamelijk gerund door vrijwilligers. Deze accommodaties hebben natuurlijk wel een belangrijke maatschappelijke en sociale functie voor een dorp of een buurt. In de komende periode is het raadzaam een verdergaande samenwerking tussen de twee culturele centra ‘t Spectrum en Mariëndael op het gebied van organisatie, bestuur en exploitatie te onderzoeken. De redenen daarvoor is dat het hier om relatief kwetsbare en kleine organisaties gaat en die vergelijkbaar zijn met elkaar. Zeker nu het gebouw van ’t Spectrum eigendom is van de gemeente Meierijstad.

Kunst- en cultuurpresentatie: Kunstgroep De Compagnie, KEG Schijndel, Roois Kultuur Kontakt Tentoonstellingen, exposities en lezingen dienen meerdere doelen. Makers krijgen de kans hun werk te laten zien. Inwoners van Meierijstad kunnen zich laten inspireren en worden in de gelegenheid gesteld kunst in de eigen gemeente te aanschouwen. In Meierijstad kennen we, naast commerciële galerieën, drie organisaties die zonder winstoogmerk deze vorm van kunstpresentaties organiseren. Hiervoor worden subsidies verleend met als doel deze tentoonstellingen, exposities en lezingen zoveel mogelijk vrij toegankelijk te maken. De activiteiten worden met behulp van vele vrijwilligers georganiseerd. De drie organisaties verschillen van elkaar als het gaat om de programmering (amateurs en/of professioneel kunstenaars), de locatie en de accommodatie. Kunstgroep de Compagnie maakt gebruik van verschillende ruimtes die door de gemeente wordt gehuurd op de Noordkade. Deze stichting faciliteert professioneel kunstenaars en heeft geen programma met amateurs. KEG Schijndel huurt een eigen ruimte in ’t Spectrum en programmeert professionele kunstenaars. Roois Kultuur Kontakt maakt gebruik van Mariëndael en andere accommodaties. Zij programmeert zowel 34 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

amateur als professionele kunst. De gemeente Meierijstad vindt de huidige vorm van kunstpresentaties van belang voor het tonen van kunst in de eigen gemeente. We waarderen de variëteit aan focus en werkwijzen van deze presentatie-organisaties. Er is een beperkte samenwerking tussen KEG, RKK en Kunstgroep de Compagnie. We stimuleren meer samenwerking tussen deze organisaties, waarbij fuseren geen doel is, maar een mogelijke stip op de horizon.

Festivals De informatie over de festivals is beschreven in hoofdstuk 6.4.

Diverse musea Binnen onze gemeente zijn verschillende musea actief. Deze musea hebben wel een collectie, maar zijn niet ingeschreven in of toegelaten tot het landelijk Museumregister. Elk van deze musea of het nu hobbymatig van oorsprong is of een gecertificeerd museum, heeft een collectie die een breed palet aan waarden oplevert: variërend van schoonheid tot kennis. Welke musea kennen we in Meierijstad (bron Bezoekmeierijstad.nl)? ·· Autosalon Doornhoek ·· Riekies blikkenmuseum ·· Stichting Industrieel Erfgoed Meierij ·· Stichting Antoniusmolen & Geronimomuseum ·· Museum Hoeve Strobol ·· Museum Jekschotshof ·· Museum van Brabantse Mutsen en Poffers ·· Smederij Museum H.J. van de Kamp ·· Jukeboxen museum ·· Museum kasteel Henkenshage De gemeente Meierijstad is nog bestuurlijk betrokken bij Stichting Smederij Museum H.J. van de Kamp in Sint-Oedenrode. Zoals bij Stichting Sint-Paulus Gasthuis en Stichting Museum Kasteel Henkenshage, wordt deze bestuurlijke betrokkenheid beëindigd, zodat er geen sprake meer is van enige belangenverstrengeling. Museum van Brabantse Mutsen en Poffers (Stichting Sint-Paulus Gasthuis) wordt structureel gesubsidieerd en ontvangt jaarlijks een vast subsidiebedrag. Museum SieMei heeft in 2021 en 2022 éénmalig een subsidie gekregen om te voorkomen dat sluiting zou moeten plaatsvinden als gevolg van de Coronapandemie.

We behouden de subsidierelatie met Stichting Sint-Paulus Gasthuis. Dit vloeit voort uit het in eigendom hebben van het gebouw. De overige musea hebben geen subsidierelatie met de gemeente Meierijstad.

35 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

Museum Jan Heestershuis en de kunstcollectie in het RAADhuis Schijndel vormen samen de gemeentelijke kunstcollectie en zijn als zodanig onderdeel van de gemeentelijke organisatie en worden professioneel geleid en financieel structureel ondersteund. Museum Jan Heestershuis is een gecertificeerd museum en functioneert volgens de richtlijnen van ICOM (international Council of Museums). Mede om die reden wordt in hoofdstuk 7 apart ingegaan op Museum Jan Heestershuis en de kunstcollectie in het RAADhuis Schijndel. De komende jaren staan met name in het teken van optimaliseren van de ontsluiting van de collectie, vernieuwing en versterking van programmering en educatie.

4.4. Amateurkunst Meierijstad heeft een dynamisch amateurkunstcircuit. In alle 13 kernen is wel een vorm van amateurkunst te vinden. De gemeente kent gesubsidieerde organisaties zoals muziekverenigingen, toneelverenigingen, circus, organisaties voor herdenkingen en volksfeesten, maar ook niet gesubsidieerde organisaties zoals orkesten, koren en popbandjes. De amateurkunst maakt onderdeel uit van de culturele basisinfrastructuur. Ook in 2030. Amateurkunst is van belang voor de ontwikkeling van personen en ook van belang voor de leefbaarheid in de kernen. Dit belang werken we verder uit in speerpunt 3, Balans tussen groot en klein (hoofdstuk 6).

4.5. Professionele makers Tot de culturele basisinfrastructuur behoren ook de professionele makers: de zelfstandige beeldend kunstenaars, de particuliere muziekdocenten, creatieve ondernemers, ontwerpers, maar ook bijvoorbeeld technici licht en geluid. We ondersteunen de professionele maker met Meierijstad als hun thuisbasis. Dit sluit aan bij het vergezicht om kunstenaars en culturele organisaties artistiek, fysiek en financieel de ruimte te geven zich cultureel verder te ontwikkelen. In hoofdstuk 7 wordt hier verder op ingegaan.

36 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

4.6. Vrijwilligers Ook binnen de kunst- en cultuursector zijn vrijwilligers van groot belang. Niet alleen in de amateurkunst, want ook binnen de professionele organisaties zijn vrijwilligers een onmisbare schakel. Het is een landelijke tendens dat met name voor bestuursfuncties, maar ook zeker voor de uitvoering van activiteiten, het steeds lastiger wordt voldoende vrijwilligers te vinden. Dit brengt ook risico’s met zich mee voor de continuïteit van organisaties en verenigingen en voor de betaalbaarheid van een programma of product. In gesprekken met organisaties en verenigingen blijven we de betrokkenheid van vrijwilligers monitoren. Indien nodig worden kennis- en ontmoetingsbijeenkomsten georganiseerd met het doel organisaties met vrijwilligers te ondersteunen, te informeren en te voorzien van handvatten voor een succesvol vrijwilligersbeleid.

4.7. Actiepunten Het behoud en versterken van de culturele basisinfrastructuur willen we bereiken met de volgende actiepunten. Deze actiepunten zijn verdeeld in activiteiten die we blijven doen en activiteiten die nieuw zijn.

Wat blijven we doen? Activiteit

Planning

Culturele kernvoorzieningen Het handhaven van de overlegstructuur tussen de gemeente en de culturele kernvoorzieningen.

2024 - 2030

Het structureel subsidiëren van de culturele kernvoorzieningen.

2024 - 2030

Het evalueren van de inzet van de culturele kernvoorzieningen in relatie tot de gemeentelijke doelstellingen.

2028

Specifieke culturele voorzieningen Het structureel subsidiëren van de specifieke culturele voorzieningen. Het evalueren van de inzet van de specifieke culturele voorzieningen in relatie tot de gemeentelijke doelstellingen.

2024 - 2030 2028

Amateurkunst Het structureel subsidiëren van de amateurkunst. Vrijwilligers Professionele makers -

37 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

2024 - 2030

Wat gaan we nieuw doen? Activiteit

Planning

Culturele kernvoorzieningen Bibliotheek Meierijstad: - Uitvoering geven aan de wettelijke zorgplicht van de gemeente en aan aanvullende

2024 - 2030

(rijks)regelingen. Phoenix Cultuur: - -

Theater De Blauwe Kei: - Groei van de programmering van professionele podiumkunsten Theater De Blauwe Kei/ Cultureel Centrum ’t Spectrum mogelijk maken.

2024 – 2030

- Het opstellen van een onderhoudsplan voor de theatertechniek en inventaris.

2024

- Het stimuleren van activiteiten met een bovenregionale/landelijke uitstraling, bijvoorbeeld een

2026

jeugdtheaterfestival. Cultuurkade Meierijstad: - Het continueren van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit.

2025 – 2030

- Het continueren van de combinatiefuncties Cultuurcoördinator Voortgezet Onderwijs.

2024 - 2030

Kunststichting Meierijstad: - Het versterken van de organisatie van Kunststichting Meierijstad.

2024

Culturele kernvoorzieningen - De Governance Code Cultuur en Fair Practice Code opnemen als subsidievoorwaarden.

2024 -2030

Specifieke culturele voorzieningen Het professionaliseren van de lokale omroep. Renovatie van pleinzaal Cultureel Centrum ’t Spectrum (exclusief ruimten gebiedsteam sociaal domein). Het bevorderen van de samenwerking tussen Cultureel Centrum ’t Spectrum en Cultureel Educatief Centrum Mariëndael. Het bevorderen van de samenwerking tussen Kunstgroep De Compagnie, KEG Schijndel en Roois Kultuur Kontakt. Het organiseren van initiatieven met als doel de musea in Meierijstad met elkaar te verbinden.

2024 – 2030 2025 2024 – 2030 2024 – 2030 2024 - 2030

Amateurkunst Zie speerpunt 3, Balans in groot en klein

2024 - 2030

Vrijwilligers Zie speerpunt 3, Balans in groot en klein Professionele makers Het invoeren van een Makersregeling voor professionele makers in de kunst en cultuursector. Het organiseren van ontmoetingsbijeenkomsten voor professionele culturele ondernemers/makers.

2024 - 2030 2025

Algemeen Het organiseren van netwerkbijeenkomsten voor het gehele culturele veld voor kennisuitwisseling en samenwerking (zie speerpunt 3, Balans in groot en klein).

38 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

2024 - 2030

Financiën De financiën voor het bestaande beleid (Wat blijven we doen?) binnen dit speerpunt zijn structureel opgenomen in de gemeentebegroting. Deze zijn als volgt:

Bestaand beleid (voor specificatie zie bijlage 3)

2024

2025

2026

6.661.233

2027

2028

2029

2030

6.661.233 6.661.233

6.661.233

De financiën voor het nieuwe beleid (Wat gaan we nieuw doen?) binnen dit speerpunt zijn als volgt: Eenmalig

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

25.000

800.000

Het professionaliseren van de organisatie van Kunststichting Meierijstad.

10.000

Renovatie van pleinzaal Cultureel Centrum 't Spectrum

75.000

Het bevorderen van samenwerking Kunstgroep De Compagnie, KEG Schijndel en Roois Kultuur Kontakt

105.000

Het uitvoeren van een Makersregeling voor professionele makers in de kunst- en cultuursector

200.000

Organisatie ontmoetingsbijeenkomsten culturele ondernemers/makers

30.000

1.135.000

110.000

Uitbreiding programmering professionele podiumkunsten Theater De Blauwe Kei/Cultureel Centrum ’t Spectrum Het opstellen van een onderhoudsplan voor de theatertechniek en inventaris Theater De Blauwe Kei

Totaal Bedragen zijn exclusief indexering.

39 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

5. IEDEREEN KAN MEEDOEN 5.1. Inleiding Eén van de maatschappelijke doelen van de gemeente Meierijstad is dat iedereen, ongeacht etnische afkomst, religie, beperking, gender, seksuele oriëntatie, sociaal-economische situatie, leeftijd of opleiding moet kunnen deelnemen aan (culturele) activiteiten in de samenleving. In dit hoofdstuk worden onze ambities besproken voor een inclusieve samenleving, kunst en cultuur als hulpmiddel voor het sociaal domein, de ontwikkeling van het creatief vermogen, de bereikbaarheid en toegankelijkheid van voorzieningen, talentontwikkeling en het zichtbaar maken van kunst- en cultuuractiviteiten.

5.2. Inclusieve samenleving Meierijstad kent een grote diversiteit aan inwoners en wil een inclusieve, toegankelijke gemeente zijn. Met zo’n grote diversiteit is het de uitdaging niet uit elkaar te groeien. Kunst en cultuur kunnen hierbij een rol spelen. De culturele sector draagt met publiek, deelnemers, programma’s, makers en personeel bij aan de diversiteit die onze gemeente kenmerkt. Als gemeente maken wij ons sterk voor een volwaardige participatie voor al die verschillende mensen. Kunst en cultuur zijn bij uitstek in staat alle inwoners van de gemeente aan te spreken. De sector kan deuren openen voor iedereen. Door op nieuwe manieren na te denken over programmering en publiek, door drempels te verlagen en toegankelijkheid te vergroten. Iedereen moet de mogelijkheid hebben zijn of haar weg te vinden zowel binnen het aanbod als in de actieve deelname aan cultuur. In een inclusieve culturele sector is iedereen welkom en wordt iedereen gezien, gewaardeerd, gerespecteerd en gehoord. Binnen de sector is de samenstelling van personeel, besturen en raden van toezicht van culturele organisaties een belangrijk thema. De professionele organisaties binnen de sector erkennen dat hierin verbetering mogelijk is. De Code Diversiteit & Inclusie is een belangrijk instrument om inclusie in culturele organisaties te bereiken.

Alle culturele organisaties krijgen als subsidievoorwaarde de opdracht zich aan deze code te verbinden. Deze maatregel sluit aan bij de ambitie van het kabinet. De staatssecretaris van Cultuur en Media, vindt het belangrijk dat iedereen mee kan doen aan cultuur. Met het programma ‘Onbeperkt Meedoen’ wil zij ervoor zorgen dat ook meer mensen met een beperking mee kunnen doen met cultuur. Daarom worden aan instellingen en organisaties die subsidie ontvangen van de overheid gevraagd te werken volgens de Code Diversiteit & Inclusie.

40 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

5.3. Ontwikkelen van creatief vermogen De samenleving van de toekomst vraagt om andere competenties en vaardigheden. Het ontwikkelen van creatieve en kunstzinnige vermogens bij kinderen, jongeren en volwassenen wordt steeds belangrijker. Cultuureducatie op school brengt kinderen en jongeren in aanraking met kunst en cultuur en levert zo een essentiële bijdrage aan het vroegtijdig ontwikkelen van de zogenaamde 21e-eeuwse vaardigheden. Meierijstad vindt de ontwikkeling van het creatief vermogen van jonge inwoners dan ook een belangrijk actiepunt. Met Cultuurkade Meierijstad en de CHV Academy is er binnen het primair en voortgezet onderwijs in Meierijstad veel aandacht voor cultuureducatie. Daarom wordt dit behouden en waar mogelijk versterkt. Iedereen krijgt de kans zich artistiek te ontplooien dankzij een stevige keten van cultuureducatie, via amateurkunst (educatie) naar talentontwikkeling. Alle inwoners van Meierijstad maken kennis met culturele activiteiten. Voor de jongste inwoners is hiervoor in 2017 de CHV Academy, Circle of Talent opgericht. Met structurele lessen van een kunstprofessional voor de groepen 4 tot en met 6 (en op een groot deel van de scholen groep 7) in het primair onderwijs (1 les per week, gedurende 30 weken) kunnen kinderen hun creatieve talenten en interesses ontdekken.

De CHV Academy is zichtbaar op alle 34 scholen voor primair onderwijs (inclusief speciaal onderwijs) in Meierijstad. Wij streven naar een blijvende investering (in samenwerking met het bedrijfsleven en onderwijs) en daarmee een verduurzaming en uitbreiding van de kunstlessen naar groepen 3 en 7 van de CHV Academy in het basisonderwijs. Voor jongeren in het voortgezet onderwijs worden door de CHV Academy speciale Kick Arts! lessen georganiseerd. Willen jongeren zich nog verder ontwikkelen, dan kunnen zij terecht in de verschillende talentenklassen in de vrije tijd voor muziek, dans, theater en design.

Cultuurkade Meierijstad brengt cultuuronderwijs naar de klas, van de kleuters tot de eindexamenkandidaten, met verrassende en leerzame programma’s om leerlingen te inspireren. Eén nadrukkelijke opdracht vanuit het primair onderwijs blijft het voorzien in een lokaal kunstmenu; een gezamenlijke basis voor kunst en cultuur die voor alle leerlingen in het primair onderwijs in Meierijstad gelijk is. Leerlingen komen in aanraking met diverse kunstvormen en kunstenaars. Met het Kunstmenu wordt voor alle kinderen van groep 1 tot en met 8 in Meierijstad dezelfde basis gelegd op het gebied van kunst- en cultuuronderwijs. Hiermee leggen we een stevig fundament op het gebied van cultuureducatie voor iedere basisschoolleerling in Meierijstad en dragen we bij aan de ontwikkeling van het creatief vermogen van de jonge inwoners van Meierijstad.

5.4. Bevorderen van bereikbaarheid en toegankelijkheid Het culturele aanbod moet voor iedere inwoner van Meierijstad bereikbaar en toegankelijk zijn. We streven er naar dichtbij de inwoners culturele activiteiten te organiseren. Hiervoor zijn de centrale locaties in de grotere kernen van de gemeente beschikbaar, zoals Cultureel Centrum ’t Spectrum in Schijndel, Cultureel Educatief Centrum Mariëndael in Sint-Oedenrode en de Noordkade in Veghel. Deze accommodaties zijn geschikt voor alle inwoners van onze gemeente.

41 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

Helaas bestaat er voor een aantal inwoners ook een financiële drempel om deel te nemen aan culturele activiteiten. Inwoners met minder inkomen kunnen een beroep doen op de Regeling Maatschappelijke Participatie van de gemeente. De gemeente is daarnaast aangesloten bij het Jeugdfonds Sport en Cultuur Brabant. Het fonds maakt het samen met de gemeente mogelijk dat kinderen tot en met 17 jaar uit gezinnen met minder inkomen actief mee kunnen doen aan culturele activiteiten. In 2021 heeft het fonds het mogelijk gemaakt dat 38 kinderen uit Meierijstad deel konden nemen aan culturele activiteiten. Hiervoor werden bijvoorbeeld muziek- of danslessen mogelijk gemaakt of lesmateriaal aangeschaft.

De activiteiten die door de gemeente worden gesubsidieerd zijn in beginsel bedoeld voor de deelname van jeugd. Het is ook belangrijk dat volwassenen deelnemen aan kunst en cultuuractiviteiten. Voor wie dat niet kan, is er het gemeentelijk minimabeleid (voor eigen inwoners). Analoog aan het jeugdcultuurfonds willen we aanvullend komen tot een volwassenenfonds. Hierbij kan worden aangesloten bij het landelijk Volwassenenfonds Cultuur. Het doel hiervan is om meer volwassenen kennis te laten maken met of deel te laten nemen aan kunst en cultuur.

Stichting Toegankelijk Meierijstad Ook inwoners met een beperking of chronische aandoening moeten kunnen genieten van wat de kunst- en cultuursector te bieden heeft. Deze doelgroep, die door de dubbele vergrijzing toeneemt, moet zeker niet worden afgeremd, omdat een gebouw of een festival niet te bereiken of toegankelijk is. Stichting Toegankelijk Meierijstad komt op voor de belangen van deze inwoners. Zij testen bijvoorbeeld de (fysieke) toegankelijkheid van openbare cultuurgebouwen en festivals, zodat iedereen mee kan doen. De stichting geeft aan dat de gebouwen over het algemeen voldoen aan de gestelde eisen en voorwaarden. Voorafgaand aan een renovatie of realisatie wordt de stichting betrokken. Soms komt het voor dat een pand niet aangepast kan worden, omdat de bouwkundige en technische ingrepen niet mogelijk zijn of niet in verhouding staan tot de benodigde investeringen. De stichting heeft hier begrip voor. Op het gebied van festivals kan verbetering plaatsvinden. De stichting heeft een checklist gemaakt voor evenementen, waartoe de festivals ook behoren. Deze checklist kan bij de vergunningverlening verstrekt worden met het doel zichtbaar te maken welke voorzieningen getroffen moeten worden om inwoners met een beperking ook deel te laten nemen aan het festival.

Op dit moment is de toegankelijkheid niet opgenomen als een beoordelingscriterium voor een vergunning, maar vindt een verwijzing plaats naar de stichting. Nog beter is dat de festivalorganisatie voorafgaand aan de plannen met de stichting in gesprek gaan. Verbetering van toegankelijkheid van festivals zijn er in allerlei gradaties en de vraag is gerechtvaardigd hoe ver de organisaties moeten gaan. Je kunt uitgaan van een bepaalde basis waarin je als gemeente eisen stelt aan fysieke bereikbaarheid voor rolstoelgebruikers, bereik van een of meerdere podia voor de deelnemers en bezoekers met een beperking en aan het bereik en de positionering van publieksvoorzieningen zoals een kassa en toilet voor mensen met een beperking.

42 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

5.5. Kunst- en cultuuraanbod beter zichtbaar maken De verscheidenheid aan kunst- en cultuuractiviteiten is groot in Meierijstad. Maar niet alles is even bekend bij inwoners en organisaties. Dit bleek uit de werksessies. We vinden het belangrijk dat iedereen weet welke kunst –en cultuuractiviteiten en organisaties er in de gemeente zijn. We gaan meer aandacht besteden aan het kunst- en cultuuraanbod in de gemeente. Dit aanbod wordt meer gepromoot via diverse kanalen, zoals social media, de bezoekerswebsite www.bezoekmeierijstad.nl, een nieuwe uitgave van de kunst- en cultuurkrant en activiteiten zoals de uitreiking van de kunst- en cultuurprijs. Ook hierbij wordt gelet op (digitale) toegankelijkheid. We nemen tenslotte de komende jaren deel aan het kennismakingsproject Sjors Creatief.

5.6 Kunst en cultuur als (hulp)middel voor sociaal domein Gemeenten hebben een groeiend aantal (zorg)taken in het sociaal domein. Denk aan thuiszorg, jeugdzorg, participatie, gezondheidsbevordering en -preventie en actuele thema’s als eenzaamheid en armoede. Talloze onderzoeken tonen aan dat kunst en cultuur bijdraagt aan een goede gezondheid en de sociale cohesie in wijken en dorpen. Deelname aan culturele activiteiten kan de negatieve effecten van sociaal isolement tegengaan, voor verlichting zorgen en bijdragen aan fysiek welzijn. Het kan ook bijdragen aan het bespreekbaar maken van thema’s. De afgelopen jaren organiseerde Meierijstad bijvoorbeeld (interactieve) voorstellingen rondom thema’s als complexe scheidingen, laaggeletterdheid, mantelzorg en dementie. We maken ons sterk voor een grotere inzet van kunst en cultuur bij vraagstukken in het sociaal domein. Mooie voorbeelden van samenwerkingen in de afgelopen jaren zijn Meierijstad Vitaal (dans- en bewegingslessen op Omroep Meierij), Gouden Dans (dansvoorstelling met ouderen) en het Kunstproject Het Kloosterkwartier (kennismaking). Andere initiatieven die we tot en met 2030 gaan ondersteunen zijn Trots54 en Circus Caps. Trots54 is een kunst- en cultuur community voor en door jongeren in de regio Noordoost-Brabant in samenwerking met de theaters uit Meierijstad, Uden en Cuijk.

Trots54 gelooft in de positieve kracht van kunstuitingen met kwaliteit. Jongeren worden zelf op het podium geplaatst of hun kunstuitingen worden geëxposeerd. Ze ontwikkelen en tonen hiermee hun talent en maken persoonlijke, maar ook maatschappelijke onderwerpen zichtbaar en bespreekbaar. Trots54 biedt jongeren uit alle lagen van de samenleving de mogelijkheid om deel te nemen. Scholen en leerlingen van het voortgezet onderwijs in Meierijstad nemen deel aan deze activiteiten. Circus Caps verzorgt circuslessen voor kinderen met een beperking of handicap en hun broertjes en zusjes. Tijdens de lessen ligt de focus op de positieve mogelijkheden van kinderen. Door hier de nadruk op te leggen kunnen kinderen hun talenten verder ontwikkelen en naar buiten toe tonen. Dit geeft een positieve impuls aan hun persoonlijke ontwikkeling.

43 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft in januari 2023 het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) ondertekend. Met dit akkoord wordt door verschillende partijen gebouwd aan een fundament voor een gerichte lokale en regionale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. Deze partijen zijn het ministerie van VWS, GGD’en, zorgverzekeraars en gemeenten. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040, met weerbare, gezonde mensen die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving, en waarin sprake is van een sterke sociale basis. In het akkoord wordt aangegeven dat een bezoek aan een museum of het theater van betekenis kan zijn. Het verbindt mensen met elkaar, vergroot hun veerkracht en draagt bij aan persoonlijke ontwikkeling. De gezondheidseffecten van cultuurdeelname komen steeds meer in de belangstelling te staan sinds de World Health Organisation deze in kaart bracht. Via het Programma Cultuurparticipatie van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) wordt cultuurdeelname gestimuleerd voor mensen voor wie dit niet vanzelfsprekend is, waaronder ouderen en mensen met een zorgbehoefte. De activiteiten in deze nota dragen zeker bij aan de brede doelstelling zoals genoemd in het GALA en krijgen in de periode tot en met 2030 de nodige aandacht.

5.7. Actiepunten Iedereen kan meedoen. Dit doel willen we bereiken met de volgende actiepunten. Deze actiepunten zijn verdeeld in activiteiten die we blijven doen en activiteiten die nieuw zijn.

Wat blijven we doen? Activiteit

Planning

Inclusieve samenleving Het ondersteunen van culturele projecten in het kader van de inclusieve samenleving.

2024 - 2030

Het continueren van de regeling Maatschappelijke Participatie.

2024 - 2030

Ontwikkelen van creatief vermogen Het continueren van de subsidiëring van de CHV Academy (groepen 4 tot en met 6 primair onderwijs).

2024 - 2030

Bevorderen van bereikbaarheid en toegankelijkheid Deelname Jeugdfonds Sport en Cultuur Brabant

2024 - 2030

Kunst en cultuuraanbod beter zichtbaar maken Uitreiking Kunst- en Cultuurprijs Meierijstad (inclusief evaluatie)

2024, 2026, 2028, 2030

Kunst en cultuur als (hulp)middel voor sociaal domein Het ondersteunen van culturele projecten als hulpmiddel in het sociaal domein.

44 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

2024 - 2030

Wat gaan we nieuw doen? Activiteit

Planning

Inclusieve samenleving De Code Diversiteit & Inclusie opnemen als subsidievoorwaarden voor alle organisaties.

2024 - 2030

Ontwikkelen van creatief vermogen Uitbreiding CHV Academy met groepen 3 en 7 primair onderwijs, versterken en verduurzamen van de organisatie en vergroten van de zichtbaarheid. Het continueren van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit (via Cultuurkade Meierijstad).

2024 - 2030 vanaf 2025

Bevorderen van bereikbaarheid en toegankelijkheid Stichting Toegankelijk Meierijstad betrekken bij de organisatie van festivals en

2024 - 2030

andere evenementen. Onderzoek doen naar de mogelijkheid van het oprichten van een Volwassenenfonds Cultuur.

2025 - 2030

Kunst en cultuuraanbod beter zichtbaar maken 2025, 2027,

Uitgifte kunst- en cultuurkrant.

2029

Het verbeteren van de zichtbaarheid van culturele organisaties, activiteiten en evenementen via

2024 – 2030

bezoekerswebsite Bezoekmeierijstad.nl en social media. Kunst en cultuur als (hulp)middel voor sociaal domein Het versterken van de inzet van kunst en cultuur bij vraagstukken in het sociaal domein

2024 – 2030

(binnen de gemeentelijke organisatie). Financiën

De financiën voor het bestaande beleid (Wat blijven we doen?) binnen dit speerpunt zijn structureel opgenomen in de gemeentebegroting. Deze zijn als volgt:

Bestaand beleid (voor specificatie zie bijlage 3)

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

5.000

2029

2030

De financiën voor het nieuwe beleid (Wat gaan we nieuw doen?) binnen dit speerpunt zijn als volgt: Eenmalig

2024

2025

2026

2027

2028

Uitbreiding CHV Academy met groepen 3 en 7 primair onderwijs, versterken organisatie, vergroten zichtbaarheid

- 50.000 50.000

Het continueren van de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit (via Cultuurkade Meierijstad, bijdrage Rijk vervalt per 2025)

44.448

Het instellen van een Volwassenenfonds Cultuur

60.000

Het versterken van de inzet van kunst en cultuur bij vraagstukken in het sociaal domein binnen de gemeentelijke organisatie

280.000

Totaal

340.000 50.000

94.448

Bedragen zijn exclusief indexering.

45 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

50.000 50.000

50.000 50.000 50.000

6. BALANS TUSSEN GROOT EN KLEIN 6.1. Inleiding Tijdens de verschillende werksessies is door deelnemers aangegeven dat Meierijstad zeker een ambitie mag uitspreken en groot mag denken. De realisatie van een stedelijk museum of het plaatsen van kunstwerken van internationale kunstenaars zijn genoemde voorbeelden van dit groot denken. Aan de andere kant mogen de kleine parels niet worden onderschat en vergeten. Ook deze pareltjes dragen bij aan het culturele aanbod in Meierijstad. In dit hoofdstuk wordt nader ingegaan op de amateurkunst, het immaterieel erfgoed, het belang van behoud van de identiteit van de kernen en het festivalklimaat in Meierijstad. Doel van deze beschrijving is aandacht te schenken aan de onderdelen van het kunst- en cultuurbeleid die juist de balans tussen groot en klein bevorderen.

6.2. Amateurkunst Meierijstad heeft in 2030 een dynamisch en fijnmazig amateurkunstcircuit. In alle 13 kernen is een aanbod aan amateurkunst aanwezig. De gemeente kent popbandjes, muziekverenigingen, orkesten, koren, toneelspelers, circusartiesten, dansers en verenigingen in allerlei soorten, maten en kwaliteiten. De amateurkunst, beleeft hoogtijdagen, maakt onderdeel uit van de culturele basisinfrastructuur van Meierijstad en levert een positieve bijdrage aan de leefbaarheid van de kernen. Landelijke ontwikkelingen Op landelijk niveau is er momenteel extra aandacht voor de amateurkunst. Geconstateerd is dat de georganiseerde amateurkunst kampt met een gebrek aan organisatiekracht, een gebrek aan betaalbare voorzieningen en een weinig gevarieerde en krimpende deelnemersgroep. Het gevolg: organisaties hebben het zwaar of vallen om en dat komt niet ten goede aan het plezier en de beleving van amateurkunst. De sector zit na twee jaar corona in een overlevingsstand.

46 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

Om de potenties van de amateurkunst te benutten zal de sector volgens Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA) en Bureau Management Consultancy (BMC) gerevitaliseerd moeten worden. Revitalisering van de amateurkunst vraagt om een integrale aanpak en versterking van de ondersteuningsstructuur. Op dit moment wordt op rijksniveau invulling gegeven aan een zelfstandig Akkoord Amateurkunst voor 2025-2028. In het rapport ‘Revitalisering van de amateurkunst’ van BMC worden aanbevelingen gedaan voor een betere ondersteuningsstructuur voor de lange en de korte termijn. De belangrijkste zijn: ·· Voldoende toegankelijkheid voor iedereen. ·· Passende en betaalbare ruimten voor amateurkunstverenigingen. ·· Maak het voor inwoners, die minder te besteden hebben, mogelijk toegang te krijgen tot amateurkunstverenigingen. ·· Verbinding leggen tussen de amateurkunst en zorg- en welzijnsorganisaties. ·· Verbinding leggen met de professionele kunsten. ·· Bekostiging of uitbreiding van budgetten van een regeling/fonds voor de ondersteuning van lokale projecten die bijdragen aan de zichtbaarheid, toegankelijkheid en diversiteit van amateurkunst en/of projecten die de verbinding van amateurkunst met de professionele kunsten, met het sociaal domein en met de zorg bevorderen.

We onderschrijven het belang van de amateurkunst voor de ontwikkeling van de inwoners, voor het culturele klimaat en het voor een plezierig woon- en leefklimaat. De komende periode wordt ingezet op het behoud en het versterken van bereikbaarheid en toegankelijkheid van de diverse amateurverenigingen en -activiteiten in de kernen. Zeker omdat we zien dat de kosten toenemen zoals de vergoedingen voor zzp-ers als dirigenten, regisseurs en technici.

Passende ruimten Een belangrijke rol binnen de amateurkunstbeoefening is daarmee weggelegd voor de culturele centra, de gemeenschapshuizen en wijkgebouwen in de gemeente. Zij zijn belangrijk om het aanbod in de directe woon- en leefomgeving te kunnen faciliteren. Ze zijn de schakel tussen de cultuur in de grote kernen en de omliggende kleinere kernen, tussen de amateur en de professional, tussen oud en nieuw publiek en tussen jonge en oude kunstbeoefenaars. De diverse gebouwen verschillen, net als de 13 kernen zelf, maar staan allemaal voor flexibiliteit, verbinding, participatie, ontmoeting en talentontwikkeling.

47 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

Verbinding met festivals De festivals en zeker de gratis festivals zijn laagdrempelig en kunnen door iedereen worden bezocht. De festivals bieden aan amateurs een podium en zijn van belang voor het vormgeven van de creatieve keten, zoals beschreven in paragraaf 2.4. Hier komen de onderdelen leren en presenteren bij elkaar. Concreet kan dit betekenen dat een leerling op school via de CHV Academy geïnteresseerd raakt voor een muziekinstrument, een opleiding krijgt via Phoenix Cultuur, verenigingen of particuliere muziekscholen, en vervolgens zich kan laten zien op het podium van een festival. Verbinding leggen met de professionele kunsten De sector amateurkunst heeft in al zijn verscheidenheid en met een veelheid aan beoefenaars veel te bieden. Niet alleen aan persoonlijke ontwikkeling en kunstbeleving, maar ook aan gemeenschapszin, zinvolle vrijetijdsbesteding en aan preventieve en curatieve zorg. Het is ook voor de leefbaarheid in de kernen van groot belang dat de amateurkunst in de breedte gestimuleerd en gefaciliteerd wordt. Van belang hierbij is de verbinding tussen het amateurkunstcircuit en professionele instellingen. Dit gebeurt onder meer door de noodzakelijke muziekopleidingen van de muziekverenigingen te blijven verbinden met Phoenix Cultuur en andersom.

Ruimte voor ondersteuning Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft in totaal 1,5 miljoen beschikbaar gesteld voor herstelsteun aan amateurkunstgroepen (verenigingen en andere verbanden). Het ministerie wil zorgen dat er voor amateurkunstorganisaties en andere verbanden weer ruimte komt voor herstel, vernieuwing en groei, zodat ze uit de overlevingsstand kunnen komen en weer kunnen bewegen richting een vitale toekomst. Kunstloc Brabant heeft een budget van € 160.000,00 bij het Rijk aangevraagd. Zij zet in op bevordering van de zichtbaarheid van het aanbod, ondersteuning van het netwerk en het oppoetsen van het imago van de amateurkunst. In samenwerking met KunstLoc Brabant en de amateursector worden de mogelijkheden van het aanstellen van een verenigingsondersteuner, organiseren van en deelnemen aan werkprogramma’s en workshops in Meierijstad verkend. De gemeente stuurt met haar subsidieregels op het activeren van jeugdleden, op producties, op zichtbaarheid in de kernen en op opleidingen. Bij het herijken van nieuwe subsidieregels is het van belang zo mogelijk rekening te houden met de terugloop van jeugdleden, de verbinding met het sociaal domein, de samenwerking tussen de diverse verenigingen en het stimuleren van evenementen.

6.3. Behoud en versterken leefbaarheid in de kernen Tijdens de werksessies is aandacht gevraagd voor de eigen identiteit van de diverse kernen van Meierijstad. Naast eigen identiteit werden in één adem termen gebruikt als leefbaarheid en vitaliteit. Voor de term leefbaarheid heeft het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een definitie gepubliceerd. De leefbaarheid van een kern betekent volgens het ministerie de aantrekkelijkheid of geschiktheid om in deze kern te leven. Daarbij gaat het om vijf dimensies: bereikbaarheid van voorzieningen, bevolkingssamenstelling, woningkwaliteit, omgevingskwaliteit en sociale veiligheid. De combinatie van deze factoren leidden uiteindelijk tot een bepaalde identiteit van de betreffende kern. Het is van belang de balans te vinden tussen Meierijstad als één gemeente met ruim 80.000 inwoners en de kleinere, zelfstandige kernen die veel waarde hechten aan de eigen identiteit. De vraag die voorligt is hoe deze eigen identiteit, waarbij aandacht is voor het behoud en zelfs versterken van de leefbaarheid en vitaliteit, kan worden behouden.

48 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

We zorgen ervoor dat de amateurkunst en activiteiten, zoals volksfeesten (immaterieel erfgoed) zoveel als mogelijk in alle kernen plaats blijven vinden. De hoeveelheid en diversiteit aan amateurkunst worden bepaald door de behoeften en de creativiteit van de inwoners in een betreffende kern. Dat leidt dan weer tot een bepaalde identiteit van een kern of dorp. De leefbaarheid in een kern wordt positief beïnvloed en tegelijkertijd versterkt als er voorzieningen en verenigingen aanwezig zijn. De dorps- en gemeenschapshuizen en de culturele centra vervullen hierin een faciliterende rol met het aanbieden van ruimten en podia (o.a. oefenruimtes voor bandjes). De komende periode wordt ingezet op behoud van deze voorzieningen zo lang deze in een bepaalde behoefte voorzien.

6.4. Versterken festivalklimaat In Meierijstad maken momenteel 11 festivals prominent onderdeel uit van de culturele infrastructuur. Deze festivals geven een bijzondere kleur aan de gemeente en zijn van belang voor de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de gemeente. Uit de enquête onder de jeugd kwam het belang van de aanwezigheid van festivals nog eens naar voren. Onderscheid wordt gemaakt in de soorten festivals: ·· Festivals die bedoeld zijn om de verschillende disciplines uit de kunst- en cultuursector te belichten en die gratis toegankelijk zijn. (Fabriek Magnifique, 1 Ander festival, Pop&Colour, Rooi Vol Koren, Het VerHaal en Pleinpop) ·· Festivals die vanuit een bestaande cultuurorganisatie worden georganiseerd met het doel deze te promoten en die gratis toegankelijk zijn. (Nacht van de Noordkade, Noordkadefestival) ·· Festivals die bedoeld zijn om een specifieke discipline te belichten. (Documentairefilmfestival Beholders en MomFest) ·· Commerciële festivals. (Paaspop en 7th Sundays)

49 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

Landelijke trends en ontwikkelingen rondom festivals zijn o.a.: ·· De festivals zijn goed ingebed in de culturele infrastructuur en werken steeds meer samen met andere culturele instellingen. ·· Zij maken het cultuuraanbod toegankelijker. Ze zijn als geen ander in staat in te spelen op veranderende publieksvoorkeuren. ·· Ze zijn vernieuwend in zowel presentatievormen, interdisciplinaire samenwerkingen en artistieke innovatie, bijvoorbeeld als het gaat om talentonwikkeling. ·· Sponsorinkomsten verminderen. Festivals zijn meer afhankelijk van de inkomsten uit entreekaarten en/of subsidies van bijvoorbeeld de gemeente. ·· Educatie tijdens festivals is inmiddels een vanzelfsprekend onderdeel. ·· Er is sprake van een ontmoeting tussen maker en publiek. We streven naar het behoud van het uitstekende festivalklimaat. Het aantal festivals wordt mogelijk zelfs uitgebreid. Documentairefilmfestival Beholders draagt bij aan het verbreden van het aanbod. Het festival is net voor de Coronaperiode gestart. Tijdens de Coronaperiode heeft zij nauwelijks een kans gehad zich te profileren. We zien de potentie van het festival, zeker in Brabant. Ze krijgt daarom de kans om de komende jaren een betere positie te verwerven in de filmfestivalsector. Belangrijk is het festival lokaal te blijven verankeren met o.a. een educatieprogramma voor de jeugd.

Hiermee bereik je jongeren en faciliteer je als gemeente de mogelijkheid over uiteenlopende onderwerpen uit de samenleving in gesprek te gaan.

50 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

We ondersteunen ook het tweejaarlijkse literaire festival Het VerhAal. Dit is een samenwerking tussen de bibliotheek, het onderwijs en organisaties uit de kunst- en cultuursector. Aan de hand van een wandeltocht, fietstocht of vaartocht langs de oevers van rivier Aa maken bezoekers kennis met kunstzinnige en literaire activiteiten. Ook de samenwerking tussen de gemeente en Festival Het VerhAal voor de stadsdichter wordt gecontinueerd. Iedere twee jaar nomineert het festival een kandidaat als stadsdichter voor de gemeente. Deze persoon wordt vervolgens door het college van burgemeester en wethouders officieel benoemd. De stadsdichter promoot de dichtkunst en het moderne ‘spoken word’ en inspireert (jonge) mensen om te gaan dichten. We juichen het toe dat dit festival om de twee jaar plaatsvindt en dat de functie van stadsdichter blijft voortbestaan.

We bevorderen de onderlinge samenwerking tussen de festivals, waarbij zij elkaar ondersteunen op bijvoorbeeld facilitair gebied, programmering, inzet van vrijwilligers, pr, etc.. De gemeente heeft hierin een ondersteunende rol met het verlenen van meer financiële armslag, het faciliteren bij de vergunningverlening en het versterken van verbindingen met andere domeinen (om de kwaliteit te vergroten en als mogelijke financier).

6.5. Aandacht voor (het behoud van het) immaterieel erfgoed In hoofdstuk 2 is aangegeven dat de Raad voor Cultuur adviseert aandacht te schenken aan het materieel en het immaterieel erfgoed. Het gemeentelijk beleid over het materiaal erfgoed (cultuur-historische landschappen, monumenten etc.) is beschreven in de Erfgoedvisie Meierijstad, waarbij de volgende driedeling wordt gehanteerd: 1. Onroerend erfgoed (niet verplaatsbaar) Monumentale gebouwen, historische landschapselementen, archeologische vindplaatsen. 2. Roerend erfgoed (verplaatsbaar) Kunstcollecties, archieven, mobiel erfgoed. 3. Immaterieel erfgoed (niet tastbaar) Verhalen, dans, muziek, evenementen, ambachten, tradities.

51 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

In deze nota kunst en cultuur wordt ingegaan op het immaterieel erfgoed. Er is geen eenduidige definitie te geven van immaterieel erfgoed. Het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN) stelt: ‘Anders dan materieel erfgoed (gebouwen, objecten, documenten en monumenten) is immaterieel erfgoed een levende en dynamische vorm van erfgoed, die zich aanpast aan en mee verandert met de tijd. Het verbindt de gemeenschap die het beoefent en zich er mee identificeert.’ Hoewel UNESCO en KIEN zich op (inter)nationaal niveau hard maken voor de bescherming van immaterieel erfgoed, ligt de borging van het immaterieel erfgoed bij de beoefenaars zelf. Er is dus geen sturing van bovenaf vanuit een organisatie of een overheid. Doordat Nederland in 2012 het UNESCO-verdrag heeft getekend, is de overheid wel verplicht bij te dragen aan een gunstig klimaat waarin immaterieel erfgoed kan gedijen. Gemeenten en provincies hebben op verschillende manieren van doen met immaterieel erfgoed. Denk aan erfgoednota’s en toerisme, maar ook controversieel immaterieel erfgoed zoals het afsteken van vuurwerk of Sinterklaasvieringen. Immaterieel erfgoed gaat over het heden, maar is geworteld in het verleden. Historische verhalen, plekken, gebruiken, voorwerpen en eetgewoonten kunnen een belangrijke rol spelen bij de beoefening van het erfgoed.

Immaterieel erfgoed is daarom ook niet los te zien van materieel erfgoed. Tot de officiële lijst van immaterieel erfgoed in Nederland (KIEN) behoren tradities als de ‘Noord-Brabantse schuttersgilden’, de ‘Brabantse orgelcultuur’ en het ‘Machinaal klompenmaken’ die ook in Meierijstad beoefend worden. Op de officieuze lijst van immaterieel erfgoed (KIEN) worden specifiek voor Meierijstad de ‘Veghelse krol’ en de Rooise ‘Hoepelmakerij’ genoemd. Daarnaast zijn er tal van activiteiten, evenementen en verenigingen in de kernen van Meierijstad te vinden, die niet op de erfgoedlijst staan, maar wél behoren tot immaterieel erfgoed. Voorbeelden zijn het lokaal gesproken dialect, kermis, carnaval, suikerfeest en tonpraoten. Brabants Heem noemt specifiek voor Meierijstad het ‘Papgat-carnaval’ in Sint-Oedenrode, de ‘Sinterklaasintocht’ van Veghel en de hopteelt van Schijndel als belangrijke vormen van lokaal immaterieel erfgoed. Carnaval is al vele tientallen jaren een begrip in Meierijstad. Veghel was er vlak na de Tweede Wereldoorlog als eerste van de drie voormalige gemeenten bij: het carnavalsfeest ontstond daar in 1951. Schijndel organiseerde haar eerste carnaval in 1955, Sint-Oedenrode deed dat in 1958. Carnaval in Meierijstad behoort tot het immaterieel erfgoed (volksfeesten) en wordt door veel inwoners gevierd.

Op de 'de elfde van de elfde' wordt het startschot gegeven van het volksfeest in bijna alle kernen van Meierijstad. Dit volksfeest uit zich met het bouwen van praalwagens, optochten, tonpraten, feesten, muziek en verkleedpartijen. Carnaval wordt georganiseerd door vele vrijwilligers. Carnaval is onmiskenbaar van groot belang voor de kernen, haar inwoners en een stimulans voor de saamhorigheid en de sociale cohesie.

52 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

Carnaval en Sinterklaas worden de komende periode opnieuw door de gemeente ondersteund met het doel de optochten en de intochten in de verschillende kernen te organiseren. Daarbij blijven de huidige subsidiekaders van toepassing. Voor de carnaval is en blijft het vinden van adequate locaties/ruimten om praalwagens te bouwen belangrijk. De gemeente is bereid mee te denken over de mogelijkheden van aangedragen locaties. Onderwijs en educatie spelen een rol in het begrijpen en levend houden van immaterieel erfgoed. In Meierijstad zijn Cultuurkade Meierijstad en erfgoedinstellingen met educatieve programma’s, zoals de vier lokale heemkundekringen en musea als Museum Jan Heestershuis, Siemei en het Museum van Brabantse mutsen en poffers, belangrijke partners in de uitvoering van het educatieve programma. In samenwerking met Erfgoed Brabant en lokale erfgoedinstellingen ontwikkelt Cultuurkade Meierijstad vanuit actuele inzichten nieuwe programmering erfgoededucatie voor het basis- en voortgezet onderwijs in de gemeente.

6.6. Actiepunten Balans tussen groot en klein. Dit doel willen we bereiken met de volgende actiepunten. Deze actiepunten zijn verdeeld in activiteiten die we blijven doen en activiteiten die nieuw zijn.

Wat blijven we doen? Activiteit

Planning

Amateurkunst Het structureel subsidiëren van de amateurkunst.

2024 - 2030

Samenwerking met stadsdichter Meierijstad

2024 - 2030

Behoud en versterken leefbaarheid in de kernen Zie amateurkunst.

2024 - 2030

Versterken festivalklimaat Handhaving van de gratis festivals (1 Ander Festival, Pop en Colourfestival, Fabriek Magnifique, Pleinpop Schijndel, Rooi Vol Koren) door middel van structurele subsidie.

2024 - 2030

Aandacht voor (het behoud van het) Immaterieel erfgoed Het subsidiëren van de lokale verenigingen actief op het terrein van erfgoed. Het subsidiëren van lokale overkoepelende organisaties voor carnaval, sinterklaas, vieringen en herdenkingen.

2024 – 2030 2024 - 2030

Wat gaan we nieuw doen? Activiteit

Planning

Amateurkunst Het herijken van de structurele subsidies voor verenigingen en stichtingen amateurkunst en volksfeesten.

2024

Het versterken van de sector amateurkunst.

2024 - 2030

Onderzoek naar beschikbaarheid laagdrempelige oefenruimtes bandjes.

2025

Het financieel ondersteunen van kleinere incidentele evenementen.

2024 - 2030

Behoud en versterken leefbaarheid in de kernen Zie amateurkunst.

2024 - 2030

Versterken festivalklimaat Het subsidiëren van Documentairefilmfestival Beholders, tot en met 2030.

2024 – 2030

Verbetering proces vergunningverlening festivals.

2024

Het versterken van de samenwerking tussen festivals.

2024 - 2030

Huidige festivals toekomstbestendig maken.

2024 - 2030

Het stimuleren van nieuwe festival-initiatieven.

2024 – 2030

Aandacht voor (het behoud van het) Immaterieel erfgoed Het bevorderen van erfgoededucatie in het onderwijs (via Cultuurkade Meierijstad). 53 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

2024 - 2030

Financiën De financiën voor het bestaande beleid (Wat blijven we doen?) binnen dit speerpunt zijn structureel opgenomen in de gemeentebegroting. Deze zijn als volgt:

Bestaand beleid (voor specificatie zie bijlage 3)

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

222.637

De financiën voor het nieuwe beleid (Wat gaan we nieuw doen?) binnen dit speerpunt zijn als volgt: Eenmalig

2024

2025

2026

2027

2028

2029

2030

75.000 75.000 75.000 75.000

75.000

Het versterken van de amateurkunst: - Verhogen structurele subsidies verenigingen en stichtingen amateurkunst en volksfeesten

- 75.000

- Verenigingsondersteuning (inclusief uitgifte tweejaarlijkse kunst- en cultuurkrant)

175.000

- Deelname Sjors Creatief tot en met 2030

35.000

- Ondersteuning kleine incidentele evenementen

140.000

Facilitering en ondersteuning beschikbaarheid laagdrempelige oefenruimtes voor bandjes

175.000

Subsidie Documentairefestival Beholders tot en met 2030

140.000

24.000

Het stimuleren en versterken van festivalinitiatieven

525.000

Totaal

1.190.000

99.000

Het structureel ondersteunen van festivals (administratieve correctie huidige subsidiekaders)

Bedragen zijn exclusief indexering.

54 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

7. RUIMTE VOOR VERNIEUWING EN ONTWIKKELING 7.1. Inleiding Binnen het brede aanbod in onze gemeente koesteren we het werk van toonaangevende culturele organisaties en makers, en steunen we hen die voorop durven lopen. In Meierijstad geven we ruimte aan diverse en innovatieve kunst- en cultuurvormen. Instellingen en makers moedigen wij aan lef te tonen om buiten de lijntjes te kleuren, nieuwe vergezichten en grootse toekomstdromen te schetsen en het publiek daarin uit te dagen en mee te nemen. Kunst en cultuur raken steeds vaker andere maatschappelijke sectoren en thema’s zoals duurzaamheid, energietransitie, gebiedsontwikkeling, ruimtelijke opgaven of het onderwijs. We geven ruimte aan culturele instellingen en makers in de gemeente, om juist deze kruispunten te onderzoeken en met ideeën te komen. Het is van belang om professionele creatieve makers en culturele organisaties te ondersteunen in hun artistieke ontwikkeling. Beginnende makers hebben ruimte nodig om ervaring op te doen. Gevorderde kunstenaars hebben baat bij onderzoek, uitwisseling en inspiratie.

7.2. Talentontwikkeling In Meierijstad is ruimte voor de ontwikkeling van cultureel talent. Met de oprichting van de CHV Academy, Circle of Talent is hiermee een mooie stap gezet. Talent kan zich ontwikkelen van breedtekunst (in het onderwijs), via de talentenklassen (in de vrije tijd) naar topkunst, van basisschool naar kunstvakopleiding. Binnen de kunstdisciplines worden in de vrije tijd, in samenwerking met partners, verschillende talentenklassen opgezet. De ontwikkeltrajecten zijn verschillend en worden op maat ingericht; individueel, groepsgewijs, workshops, masterclasses of extra lessen. En dit stopt niet na school. Ook individuele (portfolio)begeleiding of het voorbereiden van audities horen daarbij, alsmede optreden en exposeren. Zo bouwen creatieve talenten aan hun vaardigheden, zelfvertrouwen en presentatieskills. Talent dat doorstroomt naar de vakopleidingen wordt gevolgd. Zij zijn de toekomstige helden, docenten en masters die op hun beurt de nieuwe generatie inspireren in Meierijstad en daarmee is de cirkel rond.

55 - Nota kunst en cultuur 2024-2030

Voor het creëren van een zo breed mogelijk cultureel aanbod wordt ook aandacht gegeven aan de minder populaire culturele activiteiten. Een voorbeeld hiervan is klassieke muziek. De komende jaren wordt het Prinses Christina Concours financieel ondersteund. Naast het landelijke concours organiseert de stichting in samenwerking met CHV Academy ook lessen over en concertjes van klassieke muziek op basisscholen in de gemeente met hun rijdende concertzaal de Classic Express.

7.3. Museum Meierijstad (gemeentelijke kunstcollectie) Tijdens de werksessies is meermalen het idee van de realisatie van een gemeentelijk of stedelijk museum genoemd. Dit is een zeer ambitieus idee, dat noodzakelijkerwijs gepaard gaat met grote gemeentelijke investeringen en een bijpassende exploitatiesubsidie. In plaats van het fysiek bouwen van een nieuw museum investeren we in nieuwe en vernieuwende activiteiten met het doel diverse en vooral nieuwe doelgroepen aan te trekken in het reeds bestaande gemeentelijke Museum Jan Heestershuis en het RAADhuis. Dat zijn de hoofdlocaties van de gemeentelijke kunstcollectie Meierijstad. Beide zijn en blijven onderdeel van de gemeentelijke organisatie van Meierijstad.

Wij zijn van mening dat hier voldoende kansen en mogelijkheden zijn om de gemeentelijke kunstcollectie te ontsluiten en met de tijdelijke wisselexposities adequaat in te spelen op nieuwe ontwikkelingen, op professioneel niveau. Voor Museum Jan Heestershuis is, als geregistreerd museum, de museumdefinitie van de International Council of Museums, die ook de Museumvereniging hanteert, altijd het uitgangspunt geweest. Waar in deze definitie museum staat, kan ook gemeentelijke kunstcollectie worden gelezen. Ook voor de Erfgoedwet (2015) zijn deze gelijk. Daarom hanteren wij in de toekomst voor beide collecties de nieuwe naam Museum Meierijstad. Met één naam is de samenhang tussen de onderdelen van de gemeentelijke kunstcollectie duidelijker en kunnen we ons beter profileren, op verschillende locaties. Museum Meierijstad wil mensen kennis laten maken met ‘nieuwe’ inzichten (studie), informeren, prikkelen, meenemen buiten de geijkte paden. We willen de collectie een verhaal laten vertellen dat aansluit bij de belevingswereld van de bezoekers (genoegen). Hen daarmee en daarna ook uitdagen een inspanning te leveren om iets nieuws te proberen en hen zo stimuleren zich te ontwikkelen (educatie). De kwaliteit staat daarbij voorop. Museum Meierijstad wil ontsluiten en ontsluieren, zichtbaar maken en zichtbaar zijn, voor en met de samenleving, voor een zo breed en divers mogelijk publiek.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Meierijstad&id=3cb3f774-e2b8-4cd6-ad46-db6286762e19