Centrumvisie Gemeente Meierijstad.pdf
Tekst van het document
C E N T R U M V I S I E M E I E R I J S TA D
Droogh Trommelen en Partners (DTNP) Adviseurs voor Ruimte en Strategie Graafseweg 109 6512 BS Nijmegen T 024 - 379 20 83 E info@dtnp.nl W www.dtnp.nl
Opdrachtgever: Contactpersoon:
Gemeente Meierijstad Mevrouw S. Maltha
Projectteam DTNP: Projectnummer: Datum:
De heer K. Trommelen De heer W. Frielink De heer P. Rosmulder 1927.0218 30 oktober 2018
Centrumvisie Gemeente Meierijstad
Inhoudsopgave
1
Inleiding
1
4
Centrumvisie Sint-Oedenrode
33
1.1
Context en doel
2
4.1
Inleiding
34
1.2
Proces
3
4.2
Functioneel-ruimtelijke analyse
34
1.3
Leeswijzer
3
4.3
Haalbaar centrumprogramma
39
4.4
Functioneel-ruimtelijke visie
41
4.5
Acties en Maatregelen
43
2
De centra van Meierijstad
5
2.1
Feiten en cijfers
6
2.2
Bestaand beleid
10
5
Centrumvisie Veghel
45
2.3
Bezoekersonderzoek
11
5.1
Inleiding
46
2.4
Trends en ontwikkelingen
13
5.2
Haalbaar centrumprogramma
48
2.5
Toekomstige voorzieningenstructuur
17
5.3
Functioneel-ruimtelijke analyse
53
5.4
De basis voor een nieuwe centrumstructuur
59
5.5
Vervolgactie
61
3
Centrumvisie Schijndel
19
3.1
Inleiding
20
3.2
Functioneel-ruimtelijke analyse
20
6
Centrumvisie Noordkade
65
3.3
Haalbaar centrumprogramma
24
6.1
Functioneel-ruimtelijke analyse
66
3.4
Functioneel-ruimtelijke visie
26
6.2
Functioneel-ruimtelijke visie
68
3.5
Acties en maatregelen
28
6.3
Vervolgtraject en acties
69
Bijlagen
71
Bijlage A - Begrippenlijst
72
Bijlage B - Whize-leefstijlen van huishoudens
76
1 Inleiding
1.1
Context en doel
met de nieuwe centrumvisie. Aan DTNP is
aantrekkelijke centra voor de inwoners en
opdracht gegeven deze centrumvisie op te
ondernemers van de gemeente. In de visie
Aanleiding
stellen. Dit document dient als stip op de
wordt per centrum op hoofdlijnen onder andere
Meierijstad is een gemêleerde gemeente met
horizon, op basis waarvan concreet beleid zal
ingegaan op:
een sterke economische basis. Voortkomend uit
worden afgeleid.
de recente samenvoeging van drie zelfstandige
•
de ruimtelijke afbakening van de centra;
•
indicatie (kwantitatief en kwalitatief) van de
gemeenten beschikt Meierijstad over drie
Veranderende detailhandelsmarkt
grotere centra in de kernen Veghel, Schijndel
Het afgelopen decennium heeft een belangrijke
haalbare omvang van het winkel- en
en Sint-Oedenrode. Daarnaast heeft de
verandering laten zien in het bezoekgedrag en
horeca-aanbod en bijbehorende keuzes;
gemeente tien kleinere kernen, die als
-motief van bezoekers van centra van steden en
verzorgingsgebied leunen op deze grotere
dorpen. Het doen van aankopen staat niet altijd
deelgebieden in gebiedsprofielen en
centra.
meer centraal. Mede hierdoor is in het centrum
potentiële publiekstrekkers;
van Veghel en, in mindere mate, in de centra De verschillende centrumvisies van de
van Schijndel en Sint-Oedenrode de (winkel)
voormalige gemeenten zijn niet actueel. In het
leegstand de afgelopen tien jaar sterk toege
collegewerkprogramma ‘de Mijlpalen van
nomen. De positie van deze centra verandert:
Meierijstad’ (MvM) is het belang van de drie
van ‘place to buy’ naar ‘place to be’. De
grootste centra onderschreven. Om dit belang
uitdaging is om, met in achtneming van hun
te benadrukken is een van de acties in MvM het
kernkwaliteiten, de drie centrumgebieden
opstellen van een gedragen visie, waarin de
aantrekkelijker te maken, zodat ze relevant
drie grootste centra en de relatie tot elkaar naar
blijven voor inwoners en overige bezoekers. Dit
voren komen. Deze centrumvisie is vervolgens
kan door de focus te verbreden en de centra in
de kapstok waaraan diverse beleidsstukken
de volle breedte van hun maatschappelijke
opgehangen kunnen worden. Zo is er bijvoor
ontmoetingsfunctie te benaderen, bijvoorbeeld
beeld behoefte aan een integraal geharmo
met meer horeca, dienstverlening, ambachten,
niseerd horecabeleid en aan een detailhandels
leisure en wonen.
•
•
eventuele nadere positionering van
belangrijkste functioneel-ruimtelijke randvoorwaarden en maatregelen;
•
(her)ontwikkelopgaven en -mogelijkheden op hoofdlijnen;
•
hieruit voortvloeiende acties (uitvoeringsparagraaf).
visie. Beide houden logischerwijs sterk verband met de overkoepelende visie voor de centrum
Doel
gebieden. In een later stadium kan ook de
De centrumvisie zal moeten leiden tot
ruimtelijke visie geactualiseerd worden in lijn
compacte, vitale en kwalitatief complete en
2 van 85
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
1.2
Proces
1.3
Leeswijzer
Om te komen tot een reële, actuele en breed
In deze centrumvisie wordt er allereerst
gedragen centrumvisie voor Meierijstad heeft
gekeken naar de centrumstructuur in de gehele
er allereerst een uitgebreide ‘ophaalfase’
gemeente. In het volgende hoofdstuk wordt aan
plaatsgevonden. Hierbij zijn de diverse stake
de hand van enkele feiten en cijfers (vraag- en
holders op passende wijze betrokken bij de
aanbodzijde), de resultaten uit het bezoekers
totstandkoming van de nieuwe centrumvisie. Zo
onderzoek, het bestaande beleid en de
heeft er een schouw plaatsgevonden in de drie
relevante trends en ontwikkelingen een visie
centra, waarbij met (vertegenwoordigers van)
gevormd over de toekomstige centrumstructuur
de lokale ondernemers is stilgestaan bij
in Meierijstad. Hierbij wordt op hoofdlijnen
bestaande kwaliteiten en verbeterpunten per
gekeken naar de profilering, het schaalniveau
centrum. Aan bewoners en consumenten is
en de doelgroep van ieder centrumgebied in de
input gevraagd door middel van een online
gemeente.
enquête en door het uitvoeren van interviews op straat.
Schouw met ondernemers in Veghel
Voor ieder van de gedefinieerde centrum gebieden wordt vervolgens in een eigen
De eerste analyses uit de ‘ophaalfase’ zijn
hoofdstuk de gebiedsvisie verder uitgewerkt.
tijdens een publieke inloopavond gedeeld met
Door de grote variëteit tussen de verschillende
bewoners, bestuurders, ondernemers, vast
centrumgebieden biedt deze indeling de ruimte
goedeigenaren en andere belanghebbenden.
om per centrum het juiste detailniveau te
Binnen de gemeentelijke organisatie is er
hanteren. Daarbij worden de bestaande kansen
tijdens een integraal ambtelijk overleg gespro
en knelpunten geïdentificeerd in een functio
ken over raakvlakken met aanverwante beleids
neel-ruimtelijke analyse (huidige situatie), om
terreinen zoals wonen, duurzaamheid, verkeer
vervolgens te komen tot een gewenst toekomst
en sociale zaken. Tevens heeft er afstemming
beeld voor het centrum (visie). Iedere centrum
plaatsgevonden met het college en is de
visie sluit af met een aantal concrete acties en
gemeenteraad tijdens een beeldvormende
maatregelen, waarmee uitvoering kan worden
avond op de hoogte gesteld van het proces en
gegeven aan het geschetste streefbeeld.
hebben zij input kunnen geven. 1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
Ideeënformulieren tijdens publieke inloopavond
3 van 85
4 van 85
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
2 De centra van Meierijstad
2.1
Feiten en cijfers
Ligging en inwoners per kern (CBS, 2017)
Ligging De gemeente Meierijstad is in 2017 ontstaan uit een samenvoeging van de voormalige gemeentes
Zuid
Schijndel, Sint-Oedenrode en Veghel en vormt
-Wi ll
sindsdien in oppervlak de grootste gemeente van
ems
vaa rt
Noord-Brabant. De gemeente omvat nu zowel het
N2 79
beekdal van de Dommel (Sint-Oedenrode) als het
Aa
beekdal van de Aa (Erp, Veghel). Belangrijke verkeersverbindingen in de gemeente zijn de
Schijndel 19.640
snelweg A50 tussen Eindhoven en Oss/Nijmegen
Wijbosch 1.390
en haaks daarop de provinciale weg N279 langs de Zuid-Willemsvaart tussen ’s-Hertogenbosch en
De gemeente Meierijstad heeft circa 80.000 inwoners, verdeeld over 13 kernen. Veghel is met circa 26.290 inwoners de grootste kern van de gemeente, gevolgd door Schijndel (ca. 19.640) en
Olland 580
Buitengebied Veghel 2.250
Eerde 1.070 Zijtaart 950
Erp 4.040 Keldonk 745
0
Inwoners
Buitengebied Schijndel 2.670
Veghel 26.290
A5
Helmond.
Mariaheide 1.055
Dom
me Sint-Oedenrode l 11.000
Buitengebied Erp 1.505 Boerdonk 515
Sint-Oedenrode (ca. 11.000). De overige 20% van de inwoners wonen in de kleinere kernen, waar van Erp met 4.040 inwoners het grootst is, of verspreid in het buitengebied. De bevolking zal naar verwachting tot 2040 met circa 5% toene
Boskant 860 Buitengebied Sint-Oedenrode 4.140
Nijnsel 1.380
men, in lijn met het Nederlandse en Brabantse gemiddelde. Ook qua vergrijzing sluit Meierijstad aan bij de algemene trend: het aandeel 65-plus
0
2 km
Ondergrond: © OpenStreetMap
sers zal stijgen van 20% in 2017 tot 30% in 2040.
6 van 85
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
Huishoudensstijlen Meierijstad is (ondanks de naam) een rurale gemeente: de huishoudens stijlen ‘Goed Stadsleven’ en ‘Jonge Digitalen’ vormen slechts 5% van het
14%
totaal in Meierijstad, terwijl deze stedelijke huishoudens nationaal een aandeel van 18% halen. De huishoudens in de categorie ‘Landelijk Leven’ 6,5%
vormen de grootste groep in de gemeente, gevolgd door de aanverwante (plattelands)stijlen ‘Vrijheid en Ruimte’ en ‘Welverdiend genieten’. De grootste drie kernen verschillen enigszins van karakter. Zo zijn er in Veghel meer modale huishoudens (zowel starters, koopgezinnen en rijpe
Meierijstad
NL
L - Landelijk leven (in Sint-Oedenrode en buitengebied)
middenklasse), terwijl er in Sint-Oedenrode opvallend veel welgestelde senioren wonen. Schijndel ligt daar tussenin: hier variëren de huishou densstijlen van ‘vergrijsde eenvoud’ (oud en arm) tot ‘Kind & Carrière’ (jong en welvarend). In de bijlage vindt u een bijschrijving van de
11%
huishoudensstijlen in Meierijstad.
8%
Leefstijlen van huishoudens in Meierijstad Meierijstad
NL
M - Welverdiend genieten (in Schijndel en Veghel)
7,5%
1,5% Meierijstad
NL
D - Goed stadsleven (ontbreekt grotendeels) 1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
7 van 85
Bestaand aanbod
Winkelaanbod Meierijstad (geschaald naar m² winkelvloeroppervlak)
In deze centrumvisie wordt gefocust op de centra van de drie grootste kernen in de gemeente:
Centrum Uden
Veghel (winkelgebied en cultuurcluster Noord kade), Schijndel en Sint-Oedenrode. Buiten deze hoofdcentra bevinden zich in ieder van de drie kernen (diverse) ondersteunende buurtcentra en is er een aantal grootschalige detailhandels locaties in het buitengebied (o.a. Poort van
Mariaheide
’t Noord
Veghel en De Wit in Schijndel). In de nabijheid
Centrum Schijndel
van Meierijstad zijn enkele grotere centrum
’t Zuid
Centrum Veghel Noordkade
Wijbosch Van Cranenbroek Rooiseheide
gebieden (Uden, ’s-Hertogenbosch en Eindho ven) die van invloed zijn op de centra van Veghel, Schijndel en Sint-Oedenrode. Doordat
De Wit
deze centra een groter en meer divers aanbod
De Bunders
Intratuin De Boekt Eerde Poort van Veghel
kunnen bieden, zijn zij aantrekkelijker voor de
Centrum Erp
Zijtaart
hedendaagse consument.
Keldonk Olland
Het centrum van Schijndel bestaat uit circa 17.140 m² winkelvloeroppervlak (wvo) en circa
Centrum Sint-Oedenrode
125 publieksgerichte ondernemingen. Het centrum heeft een overzichtelijke structuur met
Boerdonk
supermarkten aan beide uiteinden van het voetgangersgebied. Opvallend is het ontbreken van een winkel in huishoudelijke artikelen.
Boskant
Nijnsel
Sint-Oedenrode heeft met circa 16.200 m² wvo
Winkelgebied
en circa 115 publieksgerichte ondernemingen het
(Concentratie) grootschalige winkel(s)
kleinste centrum van de drie kernen. EMTÉ* is met circa 1.100 m² wvo momenteel de grootste *
EMTÉ is recent overgenomen door Jumbo en Coop. EMTÉ’s worden naar deze formules omgebouwd.
8 van 85
0
2 km
Ondergrond: © OpenStreetMap
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
supermarkt van het centrum. Er zijn echter
Aanbod per centrumgebied (in m² winkelvloeroppervlak)*
vergevorderde plannen voor een verplaatsing en vergroting van de huidige AH aan de Markt (nu ca. 840 m² wvo). Opvallend in het centrum van SintOedenrode is het grote aantal en de hoge kwaliteit van de horecaondernemingen. Het centrum van Veghel wordt in het masterplan beschreven als een centrum met twee polen. Met circa 29.060 m² wvo en circa 184 publieksgerichte ondernemingen is het (winkel)centrum van Veghel (incl. Heilig Hartplein, excl. Noordkade) het groot ste winkelgebied van de gemeente. Rondom het centrum zijn vier supermarkten gevestigd, waarvan EMTÉ (ca. 2.000 m² wvo) en AH (ca. 1.500 m² wvo) de grootste zijn. De leegstand is met 20% problematisch hoog.
*
van Cultuur en ontspanning en Dienstverlening (zie hieronder) is geen vloeroppervlak beschikbaar
Aanbod per centrumgebied (in aantal verkooppunten)
Het kunst- en cultuurcluster aan de Noordkade vormt als tweede centrumpool een bijzonder (centrum)gebied binnen de gemeente. Het industriële erfgoed van de CHV-veevoederfabriek is getransformeerd aan de hand van de thema’s Cultuur en Food. De Noordkade herbergt momenteel een aantal evenementenlocaties, diverse culturele functies (waaronder theater, jongerencentrum en bioscoop) en de ‘Proef fabriek’: een verzameling grote en kleine foodondernemingen rondom een foodcourt, waaronder een Jumbo Foodmarkt van circa 2.900 m² wvo. 1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
9 van 85
2.2 Bestaand beleid
ruimtelijk) beleid. Er is dus in de bestaande visies van de drie voormalige gemeentes geen
(Boven)lokaal dorpscentrum
sprake van grote tegenstrijdigheden in het
De beleidsstukken die direct betrekking hebben
beleid voor de huidige gemeente Meierijstad.
op de centra van de drie voormalige gemeentes zijn alle opgesteld in de periode 2009-2010 en
Veghel: een centrum met 2 polen?
zijn met name ingegeven vanuit de detailhandel:
Sinds 2009 is er in Veghel ingezet op een
•
Detailhandelsvisie Schijndel (2010)
centrum dat bestaat uit twee complementaire
•
Detailhandelsvisie en centrumvisie Sint-
polen: het winkelgebied aan de oostzijde van de
Oedenrode (2010)
Aa en het cultuurcluster Noordkade in het
•
Veghel, detailhandelsvisie (2009)
westen. Nu het voormalige CHV-terrein aan de
•
Masterplan Veghel Centrum 2030 (2010)
Noordkade verder ontwikkeld is, blijkt dat dit
•
Masterplan CHV-terrein (2010)
gebied in potentie een regionale aantrekkings kracht heeft door de unieke (hoogwaardige)
In alle drie de detailhandelsvisies wordt het
uitstraling en door de clustering van culturele en
(historische) centrum van de kern neergezet als
overige leisurefuncties.
het hoofdwinkelgebied met een verzorgings functie voor de eigen gemeente. Schijndel,
De vraag rijst of er nog wel sprake is van één
Sint-Oedenrode en Veghel worden in geen van
centrum met twee complementaire polen of dat
de visies als concurrenten van elkaar gezien.
er inmiddels twee zelfstandige centrum
Wel wordt in alle gevallen gekeken naar de
gebieden zijn ontstaan, die ieder op een ander
invloed van de grotere centra in de directe
schaalniveau en met een ander bezoekmotief
omgeving, zoals ’s-Hertogenbosch, Eindhoven
opereren?
en Uden. Om deze vraag te kunnen beantwoorden is er De enige uitzondering hierop is de ambitie van
in het kader van deze centrumvisie aanvullend
de voormalige gemeente Sint-Oedenrode om
veldwerk uitgevoerd. In de volgende paragraaf
de regionale aantrekkingskracht van het eigen
worden de resultaten van dit onderzoek nader
centrum te vergroten. In de centrumvisie is deze
toegelicht.
“Het centrum van Schijndel vervult in de toekomstige detailhandelsstructuur een functie als compleet dorpscentrum voor inwoners van Schijndel en uit de omliggende kleinere kernen.” DTNP (2010) ‘Detailhandelsvisie Schijndel’
“Om het centrum [van Sint-Oedenrode] in de toekomst te versterken is het ten eerste noodzakelijk de primaire verzorgingsfunctie als (boven)lokaal dorpscentrum te optimaliseren” DTNP (2010) ‘Detailhandelsvisie en centrumvisie SintOedenrode’
“Veghel centrum dient te worden versterkt als hét hoofdwinkelcentrum binnen de gemeente Veghel, met name voor de inwoners van de eigen gemeente (lokale c.q. bovenlokale verzorging).” BRO (2009) ‘Veghel, detailhandelsvisie’
ambitie echter niet omgezet in (functioneel-
10 van 85
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
2.3
Bezoekersonderzoek
dit percentage in de andere centra rondom de
Bezoekersonderzoek Noordkade
17% lag. Uit de reacties op de online enquête Om de centrumstructuur van de samen
blijkt dat de helft van de respondenten (die de
gestelde gemeente beter te kunnen duiden, is
Noordkade wel eens bezoeken), hier niet vaker
er een online enquête gehouden en heeft er
dan één keer per maand komt. Dit deel van de
passantenonderzoek plaatsgevonden in de
bezoekers bezoekt dus slechts af en toe een
drie hoofdcentra en op de Noordkade in
van de (leisure-)functies in het gebied.
Veghel. Hiermee is onderzocht of er in de gemeente Meierijstad sprake is van enige
Opvallend is dat de andere helft van de
uitwisseling of overlap van bezoekers tussen
bezoekers juist wel regelmatig naar de
de verschillende centra in het algemeen, en
Noordkade komt, om boodschappen te doen.
tussen de Noordkade en het winkelcentrum
Onder respondenten uit Veghel is dit zelfs
van Veghel in het bijzonder.
driekwart. De Jumbo Foodmarkt heeft hier dus (onder andere) een functie als lokale ‘buurt
De Noordkade
super’. De gemiddelde verblijfsduur die tijdens
Tijdens passanteninterviews is aan bezoekers
het passantenonderzoek is gemeten ligt
van de Noordkade gevraagd of zij het bezoek
hierdoor, met circa 30 minuten, vrij laag.
combineerden met een bezoek aan het winkel centrum van Veghel. Dit was bij 16% van de
In de online enquête is vervolgens ook
bezoekers het geval. Andersom combineerde
gevraagd naar de belangrijkste bezoek
9% van de geïnterviewde passanten het
reden(en): waarom wordt een bepaalde locatie
bezoek aan het centrum met een bezoek aan
regelmatig bezocht? Uit de resultaten kan
de Noordkade. Er is dus een beperkte directe
worden opgemaakt dat de Noordkade niet
relatie tussen beide locaties.
zozeer de dichtstbijzijnde (centrum/boodschap pen)locatie is, maar dat juist de sfeer (uit
De Noordkade trekt procentueel meer bezoe
straling, gezelligheid, etc.) een belangrijke
kers van buiten Meierijstad dan de andere
bezoekreden vormt. Deze ‘hippe’ uitstraling kan
centra in de gemeente. Zo’n 32% van de
de gemiddeld lagere leeftijd van de Noordkade-
passanten die op de Noordkade is onder
bezoekers verklaren.
vraagd kwam van buiten de gemeente, terwijl 1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
11 van 85
De dorpscentra
In Veghel en Sint-Oedenrode vormt het doen
De drie dorpscentra worden met name door de
van een doelgerichte aankoop of een dagelijkse
eigen inwoners bezocht. Bijna alle responden
boodschap het belangrijkste bezoekmotief (zo’n
ten van de online enquête (gem. 97%) komen
tweederde van de respondenten in de online
minimaal één keer per maand in het eigen
enquête). In Schijndel wordt ook ‘recreatief’
centrum. Deze cijfers worden ondersteund door
geshopt, dus zonder duidelijk aankoopdoel
het passantenonderzoek in de centra. In Schijn
vooraf. De horeca wordt met name in Sint-
del en Sint-Oedenrode komt circa 80% van de
Oedenrode als bezoekmotief genoemd.
Bezoekersonderzoek dorpscentra
ondervraagde bezoekers uit de eigen kern. In Veghel is dit 70%, doordat hier een grotere
Het centrum van Sint-Oedenrode scoort hoog
toestroom is vanuit de omliggende dorpen in de
op aantrekkelijkheid, zo blijkt uit de reacties.
gemeente (bijv. Erp) en daarbuiten (o.a. Hees
“De historische kern”, “mooie ligging” en
wijk-Dinther). Voor alle drie de centra geldt dat
“gezellige terrasjes” worden bijvoorbeeld
het merendeel van de respondenten het cen
genoemd als sterke punten van dit centrum.
trum bezoekt omdat dit het dichtstbijzijnde
Het centrum van Schijndel wordt met name
(winkel)centrum is.
geprezen om de “overzichtelijkheid” en de “dorpse sfeer”. Beide centra (Schijndel en
Er is wel enige uitwisseling tussen de dorpen.
Sint-Oedenrode) kunnen dan ook een mooi
Zo geeft bijvoorbeeld 15% van de online
rapportcijfer presenteren: gemiddeld krijgen zij
respondenten uit Schijndel aan dat zij
een 7,3.
maandelijks of vaker het centrum van SintOedenrode bezoeken. Andersom ligt het
Het centrum van Veghel krijgt echter een
percentage iets hoger: 29%. Deze Rooise
onvoldoende: gemiddeld een 5,2. Van de
bezoekers komen vooral naar Schijndel voor
respondenten die dit centrum regelmatig
een doelgerichte aankoop. Gemiddeld komt
bezoeken geeft maar de helft een voldoende.
circa 40% van de bezoekers met de auto naar
Uit de reacties blijkt dat men het centrum van
het centrum, de overige bezoekers komen per
Veghel niet aantrekkelijk vindt. De huidige
fiets of te voet. De gemiddelde verblijfsduur ligt
leegstand in het centrum wordt hierbij het meest
in Schijndel en Sint-Oedenrode op ongeveer
aangehaald als het zwakke punt.
één uur, in Veghel op 50 minuten.
12 van 85
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
2.4 Trends en ontwikkelingen
Verandering centrumfunctie Door toename van internetwinkelen
Veranderende wereld
en de daaropvolgende faillissementsgolf
De toekomstige positie van de centra van Meierijstad hangt ook af
onder winkelketens in de niet-dagelijkse
van landelijke marktontwikkelingen en verschuivingen in consumen
sector (het kleurloze middensegment), is
tengedrag. Zowel de winkel- als horecasector zijn de afgelopen
het belang van winkels in centra afgeno
jaren behoorlijk gewijzigd en zullen ook de komende jaren nog
men. Veel centra transformeren nu van
blijven veranderen. Op de volgende pagina’s zijn aan de hand van
‘place to buy’ naar ‘place to be’. Bij deze
twee centrumtypes (het ‘oude’ lokale dorpscentrum en het ‘nieuwe’
transitie spelen naast horeca en winkels
stedelijke culturele cluster) enkele belangrijke landelijke ontwikke
in de dagelijkse sector (food) ook andere
lingen die voor Meierijstad relevant zijn, samengevat.
sociaal-maatschappelijke en culturele centrumfuncties een belangrijke rol.
Verandering aankoopgedrag
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
13 van 85
Het oude centrum: dorps en eigen De centra van Schijndel, Sint-Oedenrode en Veghel zijn drie (boven)lokale dorpscentra. Deze (historische) centra liggen voor veel consumenten dicht bij huis en vormen een vanzelfsprekend onderdeel van de eigen vertrouwde leefomgeving. Hierdoor ontstaat een ‘dorpse’ sfeer waarin bekenden elkaar ontmoeten.
Het dagelijkse boodschappencentrum Landelijk gezien hebben dorpscentra en grotere wijkcentra in de huidige marktomstandigheden een goede positie vanwege de nabijheid, het bezoekgemak en de nadruk op levensmiddelen (supermarkt) en frequente niet-dagelijkse producten. Het kwetsbare niet-dagelijkse winkelaanbod heeft echter, net als in alle andere centra, te maken met teruglopende bestedingen.
Onderscheidend vermogen
Nieuwe kansen voor dorpscentra liggen in een
Service, sfeer en beleving zijn hierbij belangrijke
verbreding van hun maatschappelijke functie.
begrippen waarmee het lokale dorpscentrum zich
De centra zijn altijd al de plek geweest waar
kan onderscheiden van online verkooppunten.
consumenten vaak naar toe gaan. Dit kan
Wanneer het centrumgebied meerwaarde weet te
verder worden uitgebouwd met een verbreding
bieden ten opzichte van internet, bijvoorbeeld door
van het functieaanbod, zoals bijvoorbeeld met
een hoge service of een sterke lokale klantenbinding,
meer horeca, cultuur, zorg, leisure, werken én
is er sprake van een toekomstbestendig centrum dat
wonen. Het centrum wordt dan de plek waar
relevant is voor de hedendaagse consument.
14 van 85
inwoners voor nagenoeg alles terecht kunnen.
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
Voorwaarden combinatiebezoek
Combinatiebezoek
Profiel gemiddelde bezoeker in Nederland
overige winkels
supermarkt ± 10.000 bezoekers per week
60% 50% 40% 30% 20% 10%
korte loopafstand
supermarkt
0-40m
40-80m
80-120m
Afstand tot eerste 5 winkels
3x per week
56% met de fiets of te voet 75% uit eigen dorp of wijk 80m
44% bezoekt ook andere winkels in het centrum
overige winkels bakkerij
bloemist
bioslager
warenhuis
kapsalon
supermarkt
Combinatiebezoek
40 m
€ 22,- per bezoek
60% 50% 40% 30% 20% 10%
goede zichtrelatie
geen
1-9
> 10
Aantal winkels in het zicht
Bron: DTNP (2016), Passantenonderzoek trekkersol supermarkten
De rol van supermarkten in centra Voor kleine en middelgrote centrumgebieden Supermarkten worden gemiddeld steeds groter. Kleinschalige
zijn supermarkten van groot belang. Met
aanbieders verdwijnen uit de structuur (doelgroepconcepten
± 80% marktaandeel in de dagelijkse sector
zoals Ekoplaza en kleine stadssupers daargelaten). Vooral het
zijn supermarkten de basis bij het bood
aantal supermarkten van 1.200 tot 2.000 m² wvo groeit. Deze
schappen doen en bepalen zij de keuze van
maat sluit goed aan op consumentenbehoeften (ruime opzet
een consument voor een winkelgebied. Een
en assortiment), maar vraagt ook om een nog groter verzor
eigentijdse supermarkt van 1.200 m² wvo tot
gingsgebied (> 6.000 inwoners). Supermarkten verbreden hun
1.500 m² wvo trekt ten minste 10.000 bezoe
services (bijv. stomerij) en assortimenten (bijv. vers), waardoor
kers per week. Overige winkels kunnen van
bestaande zelfstandige ondernemers beconcurreerd worden.
deze publiekstrekkers profiteren. Hierbij zijn
Het aantal bakkers en slagers neemt bijvoorbeeld al jaren af.
onderlinge afstand en zichtrelatie van belang.
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
15 van 85
Het nieuwe centrum: vermaak en beleving De opkomst van een sterke beeldcultuur (Facebook, Naast drie (boven)lokale dorpscentra beschikt
Instagram, YouTube) maakt dat men bereid is moeite te
Meierijstad met de Noordkade ook over een
doen voor een onderscheidende beleving. Gebieden of
bijzonder ‘nieuw’ centrumgebied, waar beleving
gebouwen met bijzondere uitstraling, historie of locatie
van de thema’s Food en Cultuur centraal staat.
(plekken met een verhaal) zijn dan ook geliefd. Indus
Dit concept past goed binnen de wensen van de
trieel erfgoed heeft hierbij een sterke aantrekkings
hedendaagse (digitale) centrumbezoekers.
kracht op avontuurlijke ondernemers en consumenten.
Altijd en overal in contact Culturele, leisure- en horecafuncties vormen als ontmoe tings- en belevingslocatie steeds vaker het visitekaartje van een centrum. De winkels zijn minder dominant in het straatbeeld. Door de invloed van sociale media en smart phones verdwijnt met name onder jongeren de behoefte aan een vaste ontmoetingsplek en -tijd. Vooral food- en/of muziekfestivals en spontane feestjes zijn populair.
Sociale media stimuleren het delen van (unieke) ervaringen en geven de ruimte om te laten zien welke levensstijl men nastreeft. Het ‘consumeren van de eigen identiteit’ wordt door de toename aan vrije tijd én de komst van de sociale media verder uitvergroot. Zeer specifieke en authentieke concepten worden mogelijk, doordat vraag en aanbod bij elkaar worden gebracht op beoordelings- en vergelijkingssites (voor en door de kritische consument).
16 van 85
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
2.5
Toekomstige voorzieningenstructuur
Het beste van twee werelden Meierijstad presenteert zich (o.a. in MvM) als een ‘dorpenstad’ met het beste van twee werelden.
“Enerzijds het dorpse karakter, waar mensen dicht bij elkaar zijn, elkaar kennen en voor elkaar zorgen.” “Anderzijds een sterke economische motor, goede recreatieve mogelijkheden en ‘stadse’ voorzieningen.” Deze ambitie heeft gevolgen voor de centrum structuur in de gemeente. De drie grootste kernen hebben ieder slechts draagvlak voor een lokaal dorpscentrum. De stedelijke component moet komen van de Noordkade, waar het industriële erfgoed ingezet wordt om een meer stedelijk milieu van (creatieve) bedrijvigheid te creëren. Deze locatie heeft dan ook de potentie om het lokale verzorgingsgebied te ontstijgen en uit te groeien tot een gemeentelijk of zelfs regionaal centrumgebied. In Veghel wordt het oude tweepolenbeleid dus doorbroken: het gebied ten oosten van de Aa fungeert als lokaal dorpscentrum voor dagelijkse behoeften, terwijl de Noordkade kan uitgroeien tot een (cultureel/leisure)centrum voor Meierijstad. 1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
Toekomstige centrumstructuur van Meierijstad: drie dorpscentra, één stedelijk cultuurcluster
17 van 85
Een stad van drie dorpen
lijkse (boodschappen)voorzieningen verder
jongeren en andere ‘stadse’ huishoudensstijlen
Op basis van de getoonde feiten en cijfers,
toeneemt. Supermarkten worden waar mogelijk
om in de landelijke gemeente te blijven of zelfs
bestaand beleid, bezoekersonderzoek en
ingezet als publiekstrekkers voor overige
hier naar toe te trekken. Meierijstad heeft reeds
actuele trends en ontwikkelingen mag
centrumfuncties. Dit combinatiebezoek heeft
een sterke economische positie met bedrijven
geconcludeerd worden dat de drie grootste
meerwaarde voor (met name niet-dagelijkse)
die een wereldwijde reputatie genieten. Nu is
kernen van Meierijstad ieder beschikken over
winkels (gezien de verwachte toename van het
het zaak om de juiste (ruimtelijke) balans te
een duidelijk hoofdcentrum voor het eigen
internetwinkelen). Centrumondernemers kunnen
vinden tussen wonen, werken en leven.
verzorgingsgebied. Er is op dit moment geen
hun positie verder versterken door een hoge
enkele aanleiding om enige hiërarchie aan te
service en een sterke lokale binding: voorzienin
Juist op de Noordkade wordt de bedrijvigheid
brengen tussen de dorpscentra van Schijndel,
gen in het centrum van het dorp moeten voor de
voelbaar en zichtbaar. De prioriteit ligt hier dan
Sint-Oedenrode en Veghel: ieder van de centra
eigen inwoner herkenbaar en vertrouwd
ook in het ‘afmaken’ van het gebied met (klein
functioneert solitair ten opzichte van de andere
aanvoelen.
schalige) bedrijvigheid en woonfuncties, zodat
twee. Met het dorpscentrum van Veghel wordt
het terrein daadwerkelijk een stedelijke mix van
in dit geval nadrukkelijk alleen het centrum
Dit geldt niet alleen voor de detailhandel: juist
functies krijgt. Qua programmering blijft het
gebied ten oosten van de Aa (tussen Markt en
het totaalplaatje van passend aanbod in winkels,
huidige beleid in stand: in principe geen detail
Meijerijplein) bedoeld.
horeca, cultuur, ambacht, zorg en dienstverle
handel, wel leisurefuncties die aansluiten bij de
ning maakt het centrum tot een echt dorpshart.
lokale bedrijvigheid in de sectoren food en
Qua profilering van de drie centra zal vooral
cultuur (zie verder hoofdstuk 6).
aansluiting moeten worden gezocht bij het
Het stedelijke cultuurcluster
eigen verzorgingsgebied (leefstijlen) en het
Naast de vertrouwde en herkenbare dorpscentra
Een duurzame centrumstructuur
eigen dorpse karakter (historie, ruimtelijke
wil Meierijstad haar inwoners ook ‘stadse’
Door voort te bouwen op de bestaande cen
kwaliteit). Doordat deze combinatie van factoren
voorzieningen bieden. De Noordkade, voorheen
trumgebieden wordt op duurzame wijze invul
voor ieder dorp uniek is, zullen de dorpen
de ‘tweede centrumpool’ van Veghel, is inmid
ling gegeven aan de gemeentelijke voorzie
elkaar automatisch aanvullen. Wanneer ieder
dels uitgegroeid tot een (stedelijke) ontmoetings-
ningenstructuur. Zo leidt de versterking van de
van de dorpscentra zich primair richt op het
en vermaaklocatie die de eigen kern overstijgt.
lokale (compacte) dorpscentra tot een vermin
eigen verzorgingsgebied zal er nauwelijks
Op deze locatie zijn functies mogelijk, zoals een
dering van het aantal verkeersbewegingen en
(onnodige) onderlinge concurrentie ontstaan.
theater (650 stoelen), evenementenlocatie of
wordt een centrumbezoek per fiets bijvoorbeeld
bioscoop, die in een van de losse kernen niet
aantrekkelijker. Ook de herbestemming van het
De primaire focus op het eigen verzorgings
zouden kunnen bestaan. Deze stedelijke voor
industriële erfgoed van de Noordkade is een
gebied betekent dat het belang van de dage
zieningen vormen een belangrijke plus voor
voorbeeld van duurzaam ruimtegebruik.
18 van 85
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
3 Centrumvisie Schijndel
3.1
Inleiding
3.2 Functioneel-ruimtelijke analyse
Het aanzicht van het Schijndelse centrum is in de afgelopen 10 jaar flink veranderd. Met het
Positie in de kern
autovrij maken van het centrale deel van de
Schijndel telt circa 19.640 inwoners in de eigen
Hoofdstraat, de bouw van de Glazen Boerderij
kern. Inclusief de inwoners van Wijbosch
en de herinrichting van de openbare ruimte is er
(ca. 1.390) en het buitengebied bedraagt het
een compact, overzichtelijk en aantrekkelijk
totale verzorgingsgebied (grofweg de voormalige
dorpscentrum gerealiseerd. Er heerst een
gemeente Schijndel) circa 23.650 inwoners.
levendige sfeer waarin bezoekers af en aan
Evenals voor de gemeente Meierijstad wordt
fietsen, gezellig op het terras een kop koffie
voor Schijndel een lichte bevolkingsgroei (+4%
drinken en even een praatje maken met beken
in 2030) en toenemende vergrijzing verwacht.
den. Schijndel bestaat uit een langgerekt dorpslint Het bestaande beleid, waarin een bundeling
(Hoofdstraat-Boschweg) met woonwijken aan
van publieke functies wordt nagestreefd, heeft
weerszijden. Centraal in dit lint ligt het dorps
positief effect uitgewerkt voor het centrum van
centrum, waarbij het inwonertal bijna gelijk
Schijndel. De grootste uitdaging voor het Schijn
verdeeld is over de noord- en zuidzijde van het
delse centrum is nu om vast te blijven houden
dorp. Aan beide zijden van het dorp bevindt zich
aan de koers die is ingezet. In dit hoofdstuk
bovendien een aanvullend buurt-/wijkcentrum.
wordt dan ook, na een korte functioneel/ruimte
Ten zuiden van het dorp is sprake van groot
lijke analyse van de huidige situatie en een
schalige detailhandel, met onder andere De Wit
indicatieve marktruimteberekening, de
en Van Cranenbroek en de grootste supermarkt
bestaande centrumvisie geactualiseerd. Waar
van het dorp (Jumbo Rooiseheide).
De Glazen Boerderij: blikvanger in de Hoofdstraat
Schijndel-Centrum: ligging in de kern
nodig wordt ingezoomd op specifieke aan dachtsgebieden, zoals bijvoorbeeld de hoek
Bestaande centrumfuncties
Hoofdstraat-Kloosterstraat. De laatste paragraaf
In totaal is er momenteel 17.140 m² wvo*
bevat acties en maatregelen waarmee het
aanwezig in het centrum van Schijndel. Met
Schijndelse centrum op niveau kan blijven.
circa 1.330 m² wvo kent het centrum relatief *
20 van 85
Locatus (augustus 2018), bewerking DTNP 1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
weinig leegstand. Zowel aan de noord- als aan
Huidig aanbod in het centrum van Schijndel (peildatum aug. 2018)
de zuidzijde van het autovrije winkelgebied bevinden zich supermarkten met goede parkeer voorzieningen: Jumbo (ca. 1.000 m² wvo) in het
t
ui ss
a tra
ingediend. Met deze publiekstrekkers aan beide
Kl
supermarkt is een principeverzoek tot vergroting
tra
ds of Ho
1.600 m² wvo) in het zuiden. Voor de Aldi-
at
noorden, Aldi (ca. 600 m² wvo) en PLUS (ca.
Vic
uiteinden en enkele landelijke ketens centraal in
ari
het winkelgebied (Kruidvat, Etos en HEMA) kent Schijndel een heldere centrumstructuur. Door de aanwezige horeca en enkele dienstverleners heeft de Hoofdstraat bovendien een levendig en afwisselend karakter. Opvallend is het ontbreken
g
ewe
en Gro
sv an
Alp
hen
str aat
Mark
t
van een winkel in huishoudelijke artikelen.
at
Aanloopgebieden
tra
Cat
har
Po m ps
Op verschillende locaties rondom het centrum zijn/worden leeggekomen commerciële ruimtes
ina
ple
in
het percentage leegstand teruggebracht tot een gezond niveau van 5 à 7%. Buiten het centrale winkelgebied (Hoofdstraat, vanaf Jumbo tot en met PLUS) bevinden zich nog enkele onder nemingen in de detailhandel, horeca en dienst verlening. Deze delen van de Hoofdstraat (noord en zuid) en de Markt (hoek Vicaris van Alphen straat) zijn in het huidige beleid getypeerd als aanloopgebied en kennen geen aaneengesloten publiek front. 1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
Supermarkten Overige dagelijkse winkels Modewinkels Overige niet-dagelijkse winkels Horeca Cultuur, ontspanning Dienstverlening Ambachten Leegstand 0
Klo ost ers tra at
omgevormd tot woonruimte. Mede hierdoor is
Ho
ofd st
raa t
50 m
Ondergrond: © OpenStreetMap, Bron: Locatus, Bewerking: DTNP
21 van 85
Parkeervoorzieningen
online enquête wordt de warenmarkt meer
De belangrijkste parkeervoorzieningen bevin
maals genoemd als sterk punt van het Schijn
den zich aan de zuidwestzijde van het cen
delse dorpscentrum. Slechts een enkeling
trum. De parkeerterreinen van supermarkten
heeft kritiek (“saaie zaterdagmarkt”).
Duidelijke parkeerroute zuidzijde
Jumbo en PLUS en de openbare parkeer garage achter de HEMA zijn goed bereikbaar
Ruimtelijke structuur
en goed aangesloten op de centrumstructuur.
Het centrum van Schijndel is vrij ‘stenig’ van
Aan de noordzijde van het centrum is op ‘de
aard en heeft, in tegenstelling tot Veghel (Aa)
Steeg’ voldoende ruimte voor langparkeerders.
en Sint-Oedenrode (Dommel), geen duidelijke
Het enige verbeterpunt ligt rond het Catharina
relatie met het omliggende landschap. Rondom
plein, waar de parkeerplaatsen enigszins
het centrum zijn wel enkele groene bomen
versnipperd langs de parkeerroute liggen. Het
lanen (delen van de Hoofdstraat, Kloosterstraat
openstellen van enkele plaatsen aan de Markt
en Groeneweg) te vinden. De kloostertuin ligt
voor kort parkeren heeft een positief effect voor
op enige afstand en is niet vanuit de centrum
de naastgelegen ondernemingen, die nu snel
zijde toegankelijk.
Doorgaand verkeer Parkeerroute Eenrichtingsverkeer Parkeerterrein Parkeergarage Bushalte 0
50 m
Ondergrond: © OpenStreetMap
en effectief bezocht kunnen worden (Stop&go) met de auto.
Het centrale deel van de Hoofdstraat, tussen
Bezoekdoel centrumbezoekers op zaterdag
Kloosterstraat en Kluisstraat, en de Markt zijn
De zaterdagmarkt
in 2015 heringericht en autoluw gemaakt,
De zaterdagse warenmarkt trekt veel bezoe
waardoor de openbare ruimte nu een
kers (ook van buiten het dorp) naar Schijndel.
hoogwaardige uitstraling kent. Doordat de
In het kader van deze centrumvisie is bezoe
centrale rijloper een vrij breed profiel heeft,
kers van het Schijndelse centrum gevraagd
hebben fietsers hier ruim baan. Daarnaast is er
naar hun bezoekdoel. Voor meer dan driekwart
door middel van een strook met natuurstenen
van de respondenten op zaterdag was de
platen de loop van de vroegere tramrails
markt (mede) een reden om het centrum van
geaccentueerd. Zeker op plaatsen waar veel
Schijndel te bezoeken. De meeste bezoekers
fietsen geparkeerd staan, leidt dit tot een
(ca. 54%) combineerden die zaterdag het
relatief smalle voetgangersstrook voor de
bezoek aan de markt met een bezoek aan een
winkels. Aan de zuidzijde van het centrum is er
winkel in het centrum. In de reacties op de
een abrupte overgang tussen het heringerichte
22 van 85
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
voetgangersgebied en de hoek HoofdstraatKloosterstraat; de openbare ruimte heeft hier duidelijk een mindere uitstraling en het door gaand verkeer is dominant aanwezig. De Glazen Boerderij is een markant gebouw dat opvalt in het dorpslint. Door de groene ‘erfafscheiding’ en de terrasruimte op de kop Het lokale dorpshart: ruimte voor ontmoeting
van het gebouw voelt de straat hier iets ruimer
doordat de meeste ondernemingen hun ingang aan de zijde van de Hoofdstraat hebben. Wel bestaan er plannen om de bibliotheek (nu tijdelijk gehuisvest aan de Hoofdstraat) onder te brengen in het voormalige gemeentehuis aan de Markt.
Conclusie Het gaat goed met het Schijndelse centrum:
Schijndel-Centrum
het gebouw wel enigszins in de luwte, mede
Ruimtelijke kansen en knelpunten
van opzet. De Markt ligt sinds de komst van
Abrupte overgang op hoek Kloosterstraat
De Markt ligt in de luwte: weinig levendigheid
bezoekers zijn overwegend positief (7,3 in de online enquête, 7,6 in het bezoekersonderzoek) en de leegstand is minimaal. Een voortzetting van het huidige beleid ligt dan ook voor de hand mits de huidige omvang in toekomst nog passend is. Vervolgens kan verder worden ingezoomd op enkele aandachtspunten, zoals de ruimtelijke overgang op de hoek Hoofd straat-Kloosterstraat en een kwaliteitsslag in fietsenstalling en parkeervoorzieningen. 1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
Smalle stoep door fietsen en andere obstakels
Brede straat door vrijhouden ‘trambaan’
23 van 85
3.3
Haalbaar centrumprogramma
landelijke gemiddelde. Dit is gecorrigeerd in
de omvang van het centrum en afstand tot
de kengetallen voor winkelomzet per hoofd.
een groter centrum) wordt voor de huidige situatie met 40% binding en 20% toevloeiing
Indicatieve berekening haalbare marktruimte Uit de voorgaande analyse blijkt dat het
Dagelijkse sector:
gerekend. In de toekomst is een lichte
centrum van Schijndel in de huidige vorm goed
•
Winkelomzet per hoofd: het meest recente
toename van de koopkrachtbinding mogelijk
functioneert. Om in te kunnen schatten of de
kengetal (2017) is voor de toekomstige
(naar 45%).
huidige omvang van het centrum ook in de
marktruimte gecorrigeerd voor het groeiend
toekomst overeind blijft, wordt hier een indica
aandeel internetaankopen (naar circa 5%)
per m² wvo): er is een gewogen gemiddelde
Koopkrachtbinding: in de kern Schijndel is
genomen voor de niet-dagelijkse sector,
marktruimte voor de dagelijkse en niet-dage
dit naar verwachting zo’n 90%. Op basis
exclusief de branches ‘Doe-het-zelf’, ‘Wonen’
lijkse winkelsector in het centrum van Schijndel.
van het oppervlakteaandeel wordt de
en ‘Tuin’, op basis van het aanwezige aanbod
Het bepalen van een realistisch centrum
binding aan het centrum voor de dagelijkse
in Schijndel centrum.
programma gaat, in deze tijden van verande
sector op 50% geschat. Uitgaande van een
rend consumentengedrag (toename internet
uitbreiding van de Aldi-supermarkt in de
Conclusies (zie tabellen p. 31):
aankopen), gepaard met grote onzekerheden.
toekomst is een binding van 55% haalbaar.
1. Het huidige aanbod in de dagelijkse sector
tieve berekening gemaakt van de haalbare
De hier gepresenteerde som vormt dan ook
•
•
•
Vloerproductiviteit (gemiddelde winkelomzet
Toevloeiing: gezien de afstand tot omliggen
voldoet aan de berekende indicatieve markt
slechts een globale check of de huidige koers
de kernen is er weinig toevloeiing te ver
ruimte, waarbij enige groei (principeverzoek
kan worden voortgezet.
wachten (maximaal 10%).
Aldi) in de toekomst mogelijk is (geprognosti
Aanwezig winkelaanbod: aanname vergro
ceerde bevolkingstoename en verwachte
ting Aldi in de toekomst (ca. 400 m² wvo).
stijging van de koopkrachtbinding).
• Uitgangspunten: •
•
•
Inwoners verzorgingsgebied: kern Schijndel
2. Het niet-dagelijkse winkelaanbod is nu te
plus het eigen buitengebied (o.a. Wijbosch).
Niet-dagelijkse sector:
groot voor het lokale verzorgingsgebied.
In totaal circa 23.650 inwoners.
•
Winkelomzet per hoofd: recent kengetal
Afbouw van aanbod in de aanloopgebieden
Bevolkingsprognose: de prognose van de
voor de niet-dagelijkse sector (exclusief de
blijft dan ook het streven. Een groei van de
provincie Noord-Brabant voor Meierijstad
branches ‘Doe-het-zelf’, ‘Wonen’ en ‘Tuin’).
bevolking en een toename van de koop
gaat uit van een groei van 4% in Schijndel.
Voor de toekomstige marktruimte is dit getal
krachtbinding (mits het centrum compact en
Dit is in lijn met de prognose van het CBS
gecorrigeerd voor het groeiend aandeel
aantrekkelijk blijft) compenseren in de
uit 2015 voor de voormalige gemeente.
internetaankopen (naar 35%).
toekomst deels de afname van de winkel
Koopkrachtbinding en toevloeiing: op basis
omzet als gevolg van de (aannemelijke)
van recente ervaringscijfers (uitgaande van
toename van aankopen via internet.
Inkomenscorrectie: het gemiddelde inkomen per inwoner ligt in Schijndel 5% onder het
24 van 85
•
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
Indicatieve berekening van marktruimte voor dagelijks winkelaanbod in Schijndel-Centrum 2017
2027
Winkelomzet per hoofd (excl. btw en internet)
€ 2.496
€ 2.410
Aantal inwoners van verzorgingsgebied Schijndel
ca. 23.650
ca. 24.600
50%
55%
€ 29,5 mln
€ 32,6 mln
10%
10%
€ 32,8 mln
€ 36,2 mln
ca. 4.560 m² wvo
ca. 5.000 m² wvo*
Huidige winkelomzet (excl. btw) per m² wvo
€ 7.192
€ 7.246
Gemiddelde winkelomzet NL (excl. btw) per m² wvo
€ 7.634
€ 7.634
Afwijking van gemiddelde winkelomzet per m² wvo
- 6%
- 5%
Koopkrachtbinding Winkelomzet uit verzorgingsgebied Aandeel vreemde koopkracht/koopkrachttoevloeiing Totale winkelomzet (excl. btw) Aanwezig winkelaanbod (in m² wvo)*
* Bron: Locatus, bewerking DTNP (aug. 2018). Voor de toekomstige situatie in de dagelijkse sector is rekening gehouden met een uitbreiding van Aldi (+440 m² wvo)
Indicatieve berekening van marktruimte voor niet-dagelijks winkelaanbod in Schijndel-Centrum (excl. volumineuze branches) 2017
2027
Winkelomzet per hoofd (excl. volumineuze branches, btw en internet)
€ 1.466
€ 1.215
Aantal inwoners van verzorgingsgebied Schijndel
ca. 23.650
ca. 24.600
40%
45%
€ 13,9 mln
€ 13,5 mln
20%
20%
Totale winkelomzet (excl. btw)
€ 17,3 mln
€ 16,8 mln
Gemiddelde winkelomzet NL (excl. volumineuze branches en btw) per m² wvo
€ 2.521
€ 2.521
Potentieel winkelaanbod voor Schijndel centrum
ca. 6.880 m² wvo
ca. 6.670 m² wvo
Aanwezig winkelaanbod (in m² wvo)**
ca. 8.420 m² wvo
ca. 8.420 m² wvo
- 1.540
- 1.750
Koopkrachtbinding Winkelomzet uit verzorgingsgebied Aandeel vreemde koopkracht/koopkrachttoevloeiing
Indicatie van mogelijke uitbreidingsruimte (in m² wvo)
Voor een uitgebreide toelichting op de wijze waarop deze berekeningen werken, zie: INretail/Panteia/DTNP e.a. (2018), ‘Omzetkengetallen 2017’ ** Bron: Locatus, bewerking DTNP (aug. 2018).
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
25 van 85
3.4 Functioneel-ruimtelijke visie
Gewenste functioneel-ruimtelijke structuur Schijndel-Centrum
Een compact en overzichtelijk dorpscentrum Het centrum van Schijndel heeft nu en in de toekomst primair een lokale verzorgingsfunctie voor het eigen dorp. Hiervoor is het belangrijk om vast te houden aan de ingezette beleidslijn, waarbij gestreefd wordt naar een compact en overzichtelijk dorpscentrum. De Hoofdstraat, van Jumbo enerzijds tot PLUS en Aldi ander
STOP&g
SCHAPP OD
EN
BO
o
zijds, blijft de basis van het centrumgebied. Tussen de supermarkten vormt de Hoofdstraat
niet-dagelijkse winkels worden afgewisseld met
bovendien meer flexibiliteit geboden worden aan de diverse centrumondernemers. Wonen op de begane grond is hier niet passend.
1.
WIN K
AMBA
T CH
een herziening van het bestemmingsplan kan er
JVEN BLI
ELS
horeca, dienstverleners en ambachten. Door
EN ST
gevarieerde centrumfuncties. Dagelijkse en
DIEN
VER
een ononderbroken lint van aantrekkelijke en
4. HORECA
2.
Ontmoeten en beleven De Markt is de belangrijkste verblijfsplek in het midden van het dorpslint. Hier kan je even een kop koffie drinken op het terras en bekenden
AA NL OO
PG EBI ED
ontmoeten: tijdens de weekmarkt, bij de kerk of (in de toekomst) bij de bibliotheek. Door het voormalige gemeentehuis een openbare (cultureel/maatschappelijke) invulling te geven
26 van 85
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
3.
blijft het gebouw relevant als identiteitsdrager
optimaal. Dit overgangsgebied is dan ook een
van het dorp en zorgt het (met name overdag)
van de aandachtspunten (2.) in de verdere
voor extra publiek op de Markt. Waar mogelijk
uitwerking. Parallel aan deze opgave kan ook de
wordt de inrichting van het plein verbeterd (bijv.
relatie met de parkeervoorzieningen aan het
door vergroening) om zo het verblijfsklimaat én
Catharinaplein verbeterd worden. Waar de
de levendigheid verder te versterken.
overige parkeerterreinen goed zijn ingericht en op heldere wijze zijn verbonden met het cen
Hierbij (actiepunt 1.) wordt uiteraard rekening
trumgebied liggen de parkeerplaatsen aan het
gehouden met de positie van de warenmarkt.
Catharinaplein wat meer verspreid en achteraf.
De zaterdagmarkt vormt immers voor veel inwoners van Schijndel en de omliggende
Het samenvoegen van de parkeercapaciteit en
dorpen een belangrijk bezoekdoel. Een tweede
het verbeteren van de relatie met de Hoofdstraat
hotspot voor ontmoeting ligt bij de horecagele
(4.) kan gecombineerd worden met een moge
genheden aan het zuidelijke uiteinde van het
lijke uitbreiding van de Aldi-supermarkt. De
autovrije gebied: hier ligt de rooilijn van de
indicatieve marktruimteberekening laat zien dat
bebouwing wat verder terug en geven enkele
er enige ruimte is voor groei van het supermarkt
grote bomen een extra kwaliteit aan de
aanbod. De vergroting en een betere inpassing
terrassen.
van Aldi zal leiden tot een hogere oriëntatie op
Het streven: een compact en overzichtelijk centrum
het centrum als boodschappenbestemming,
Ruimtelijke relaties verbeteren
waardoor de kans op combinatiebezoek tussen
Hoewel hier (hoek Hoofdstraat-Kloosterstraat) in
supermarkt en overige centrumfuncties ook
de ruimtelijke uitstraling het centrum lijkt te
toeneemt. De ontwikkeling is daardoor gewenst.
stoppen, is de relatie met de naastgelegen supermarkten functioneel gezien belangrijk.
Variatie in vestigingsmilieu
Supermarkten zijn publiekstrekkers voor overige
Aan de noordzijde van de Markt bieden enkele
centrumfuncties (zie ook hfst. 2); het centrum
parkeerplaatsen de mogelijkheid om even snel
gebied loopt dan ook door tot aan de ingang van
een boodschap te doen. Hier zitten ondernemin
de PLUS. Door de intensieve verkeersfunctie
gen die doelgericht bezocht worden en waarvoor
van dit deel van de Hoofdstraat is de aansluiting
het een meerwaarde is dat de auto voor de deur
met de rest van het centrum nu echter niet
geparkeerd kan worden (Stop&go).
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
Stop&go: voor een kort en doelgericht bezoek
27 van 85
3.5
Acties en maatregelen
Voorbij Aldi en PLUS gaat het centrumgebied
Door zelf (pro)actief te handelen en elkaar waar
over in een aanloopgebied. Publieke functies
nodig aan te spreken op ongewenst gedrag,
zoals detailhandel, (avond-)horeca en dienst
kunnen centrumondernemers een belangrijke
Samen koers houden
verlening kunnen hier een plaats hebben, maar
bijdrage leveren aan een aantrekkelijk en vitaal
Aangezien de ruimtelijk-economische structuur
vormen geen doorlopend publieksgericht front
dorpscentrum.
van Schijndel grotendeels ongewijzigd blijft,
meer. Aangezien dit gebied voor bezoekers
ontstaat er ruimte om door te pakken op een
vanuit de zuidwestzijde wel het visitekaartje van
Ten slotte: transformatie randgebieden
aantal aanvullende verbeterpunten. Het is nu
het centrum vormt, is het goed om ook hier
Het centrum van Schijndel is op dit moment
zaak om het huidige kwaliteitsniveau vol te
(bijv. start van de blauwe zone) in de uitstraling
compact en overzichtelijk. Gezien de beperkte
houden en waar mogelijk te verbeteren. In
van de panden en de inrichting van de open
marktruimte in het niet-dagelijkse winkelseg
overlegmomenten tussen gemeente en onder
bare ruimte een verbeterslag (3.) te maken.
ment is het zaak om dit ook in de toekomst zo
nemers kunnen vervolgacties bepaald en taken
te houden. Het is dus van belang dat de
verdeeld worden. In deze centrumvisie zijn
Behoud kwaliteit door samenwerking
gemeente zich onverminderd blijft inzetten om
enkele suggesties gedaan voor mogelijke
Het succes van het Schijndelse centrum wordt
buiten het centrumgebied, wanneer de kans
vervolgprojecten. In deze paragraaf is een
mede bepaald door de goede toegankelijkheid
zich voordoet, locaties met een publieksgerichte
overzicht gegeven van deze projecten, waarbij
voor fietsers. (Lokale) bezoekers kunnen de
functie te transformeren naar een woonfunctie,
een indicatie wordt gegeven van het doel, de
fiets eenvoudig voor de deur van de winkel
zodat het (winkel)aanbod wordt afgebouwd en
projectleider, stakeholders, uitgangspunten en
plaatsen, wat het bezoekgemak verhoogt. De
het centrum nog verder versterkt wordt.
acties van de vervolgprojecten.
keerzijde hiervan is echter dat de geparkeerde fietsen soms het straatbeeld domineren en een
Eén uitgangspunt geldt voor alle projecten: er is
obstakel vormen voor winkelende voetgangers.
geen tijd om achterover te leunen nu het cen
De optie van een centrale fietsenstalling (5.) zou
trum op orde is. De indicatieve marktruimtebe
in overleg met de lokale ondernemers door de
rekening laat zien dat er ook in de toekomst
gemeente onderzocht kunnen worden.
actief gewerkt moet worden aan een compact en aantrekkelijk centrum. Eenieder heeft de
Op andere dossiers (bijv. handhaven van het
taak om te blijven investeren en zo de huidige
onderhoudsniveau en onderlinge afstemming
bezoekerstevredenheid (en daarmee de koop
marketing/evenementen) zijn het juist de onder
krachtbinding) te behouden of te verbeteren.
nemers die aan zet zijn. Wanneer krachten gebundeld worden kan er meer bereikt worden.
28 van 85
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
Levendigheid Markt vergroten
Uitstraling verbeteren
1.
publieke functie gemeentehuis en plein
3. aanloopgebied vanaf Meierijstraat
•
Doel: aantrekkelijkheid Markt verbeteren
•
•
Projectleider: gemeente Meierijstad
•
In overleg met: o.a. centrummanagement,
•
Projectleider: gemeente Meierijstad
bibliotheek, marktcommissie, omwonenden,
•
In overleg met: o.a. ondernemers, omwonen
aanloopgebied: visitekaartje van het centrum
ondernemers en vastgoedeigenaren •
Uitgangspunt: publiekstoegankelijke en
den, vastgoedeigenaren, centrummanagement •
centrumversterkende functie gemeentehuis •
Actie: herontwikkeling voormalig gemeente
Doel: samenhang aanbrengen in uitstraling
Uitgangspunt: onderscheid tussen aanloopen centrumgebied (ruimtelijke afbakening)
•
Actie: eenheid aanbrengen in bestrating en
huis, onderzoek haalbaarheid duurzame (en
meubilair, kwaliteitsverbetering uitstraling
flexibele) inrichting openbare ruimte, etc.
panden stimuleren (uitstallingen/luifels), etc.
Betere ruimtelijke overgang 2. hoek Hoofdstraat-Kloosterstraat •
Doel: samenhang, uitstraling en verblijfs kwaliteit verbeteren door herinrichting
•
Projectleider: gemeente Meierijstad
•
In overleg met: o.a. PLUS, Aldi, centrummana gement, ondernemers, omwonenden, vast goedeigenaren, st. Toegankelijk Meierijstad
•
Uitgangspunt: behoud doorgaand verkeer
•
Actie: herontwerp veilige en (verkeersrem mende) inrichting openbare ruimte, eenheid aanbrengen in bestrating en meubilair, etc.
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
29 van 85
Bronpunt Aldi optimaliseren
Bestemmingsplan herzien
4. Catharinaplein en relatie met Hoofdstraat
6. meer flexibiliteit publieke centrumfuncties
•
•
Doel: combinatiebezoek (supermarkt en centrum) stimuleren, bezoekgemak vergroten
Doel: een aaneengesloten en publieksgericht centrumgebied
•
Projectleider: gemeente Meierijstad
•
Projectleider: gemeente Meierijstad
•
In overleg met: o.a. Aldi, eigenaren, onder
•
In overleg met: o.a. centrummanagement, ondernemers en inwoners
nemers, omwonenden, centrummanagement • •
Uitgangspunt: uitbreidingswens Aldi, moge
Uitgangspunt: menging van centrumfuncties
lijkheid tot verwerving kavel Hoofdstraat 152
(o.a. blurring) eenvoudiger faciliteren in het
Actie: integraal ontwerpoverleg om vergro
centrumgebied
ting supermarkt te koppelen aan verbetering
•
Actie: evaluatie en actualisatie huidig
van de relatie met de Hoofdstraat en optima
bestemmingsplan, onderzoek afbakening
lisatie van parkeerterrein, inrichting, etc.
eenduidige centrumbestemming, etc.
Fietsvoorzieningen evalueren
Behoud centrummanagement
5. draagvlak/locatie centrale fietsenstalling •
•
7.
ontwikkeling organisatie stimuleren
•
Doel: gesprekspartner namens het centrum
Doel: bezoekgemak en toegankelijkheid centrum vergroten voor alle bezoekers
•
Projectleider: gemeente Meierijstad
•
In overleg met: o.a. centrummanagement,
•
Projectleider: gemeente Meierijstad
inwoners, fietsersbond, stichting Toegankelijk
•
In overleg met: ondernemers
Meierijstad, centrumbezoekers
•
Uitgangspunt: financiële ondersteuning
•
Uitgangspunt: vergroting aantal stallingen
•
Actie: evaluatie van huidige fietsvoorzienin
voor de gemeente en overige stakeholders
gemeente in lijn met opgaven per centrum •
Actie: centrummanagement blijven ontwik
gen en analyse toegankelijkheid centrum,
kelen/professionaliseren, draagvlak samen
onderzoek draagvlak/potentiële locaties
werking tussen centra van Meierijstad
centrale fietsenstalling, etc.
onderzoeken, etc.
30 van 85
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
Afspraken onderhoudsniveau
Marketing en evenementen
8. handhaven van een net en schoon centrum
10. afstemmen van promotie en activiteiten
•
•
Doel: een hoogwaardige uitstraling van het gehele centrumgebied (schoon, heel en veilig)
Doel: bekendheid en aantrekkelijkheid Schijndel-Centrum vergroten
•
Projectleider: centrummanagement
•
Projectleider: centrummanagement
•
In overleg met: o.a. gemeente, bezoekers,
•
In overleg met: o.a. ondernemers, gemeente
omwonenden (en evt. sociale instellingen)
•
Uitgangspunt: n.t.b.
•
Uitgangspunt: proactief en sociaal
•
Actie: afstemmen van promotie door
•
Actie: evaluatie huidig onderhoudsniveau,
gezamenlijke organisatie en marketing,
afspraken over eigen initiatief (oog voor
(nieuwe) jaarlijkse activiteiten en evene
detail), verkenning mogelijkheid beheerder
menten, etc.
openbare ruimte (bijv. re-integratie), etc.
Warenmarkt doorontwikkelen 9. aantrekkelijk voor jong en oud •
Doel: een aantrekkelijke en vitale warenmarkt die relevant is voor de lokale bezoeker
•
Projectleider: marktcommissie
•
In overleg met: o.a. gemeente, centrum management, ondernemers
•
Uitgangspunt: kruisbestuiving tussen markt en lokale ondernemers vergroten
•
Actie: onderzoek naar verzorgingsgebied (en leefstijlen) Schijndelse warenmarkt, aanbod afstemmen op verzorgingsgebied en regulier centrumaanbod, innovatie stimuleren, etc.
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
31 van 85
32 van 85
1927.0218 Centrumvisie Gemeente Meierijstad - 30 oktober 2018
4 Centrumvisie Sint-Oedenrode
4.1
Inleiding
4.2 Functioneel-ruimtelijke analyse
Met de monumentale panden aan de Markt
locatie niet mogelijk is. De gemeenteraad van de voormalige gemeente Sint-Oedenrode heeft, onder voorwaarden, ingestemd met een ver
heeft Sint-Oedenrode een herkenbaar en
Positie in de kern
plaatsing naar het terrein van de voormalige
sfeervol historisch dorpshart. Door de ligging in
Het centrum van Sint-Oedenrode is gelegen in
drankhandel De Leijer. Een van die voorwaar-
het beekdal van de Dommel en de aanwezig
een bocht van de Dommel, de bebouwing ligt
den is dat de toegang van supermarkt en
heid van enkele toprestaurants heeft de kern
ten noorden en ten zuiden van het beekdal. De
parkeerterrein aan de Borchmolendijk komen te
een aantrekkelijk toeristisch/recreatief karakter
kern Sint-Oedenrode telt in totaal circa 11.000
liggen. Aldi (ca. 720 m² wvo) ligt net buiten het
als hoogwaardige buitenplaats. De welgestelde
inwoners, waarvan tweederde ten noorden van
centrumgebied aan het Sluisplein.
huishoudensstijlen ‘Gouden Rand’ en ‘Elitaire
de Dommel woont. In het buitengebied rondom
topklasse’ zijn hier dan ook meer gevestigd dan
Sint-Oedenrode wonen circa 7.000 inwoners,
Het overige dagelijkse aanbod ligt verspreid
in de rest van Meierijstad. Ondanks dit sterke
die ook tot het verzorgingsgebied van het
over het centrum: een bakker en twee drogis
profiel en een hoge waardering van bezoekers
centrum behoren. Nijnsel is hiervan de grootste
terijen (aan de Markt), twee slagers (Heuvel en
(60% van de bezoekers beschrijft het centrum
kern met circa 1.380 inwoners.
Kerkstraat) en een groentewinkel (Borchgrave).
als “sfeervol”) liggen er wel enkele urgente
Winkels voor niet-dagelijkse artikelen en mode
opgaven voor het centrum. Zo kan de inrichting
Ten noorden van het centrum bevindt zich een
van de Markt verbeterd worden, is er in Borch
ondersteunend buurtcentrum met supermarkt
grave sprake van langdurige leegstand en zal
(ca. 925 m² wvo). Aan de zuidzijde van het dorp
de geplande verplaatsing van de AH-super
wordt momenteel gebouwd aan een nieuwe
markt mogelijk een gat slaan in het winkelaan
(Lidl-)supermarkt van circa 1.500 m² wvo.
bod aan de Markt.
Bestaande centrumfuncties In de bestaande centrumvisie uit 2010 zijn de
Het centrum van Sint-Oedenrode bestaat uit
knelpunten (vergroting supermarkt en splitsing
circa 16.200 m² winkelvloeroppervlak (wvo) en
looproutes) ook beschreven, maar dit heeft niet
circa 115 publieksgerichte ondernemingen. Aan
geleid tot een concrete verbetering. Daarom is
de zuidzijde van het centrum is de grootste
het nu tijd om op basis van een functioneel-
supermarkt gevestigd: EMTÉ met circa 1.100
ruimtelijke analyse en haalbaar programma een
m² wvo. De AH-supermarkt aan de Markt (circa
structurele keuze te maken voor een duurzame
840 m²) zal naar alle waarschijnlijkheid ver
centrumstructuur voor het dorpshart.
plaatst worden, omdat uitbreiding op de huidige
34 van 85
Centrum Sint-Oedenrode: ligging in de kern
Olland 580
Sint-Oedenrode 11.000