Bijlagen vast te stellen bestemmingsplan Dorshout 1 Veghel

Veghel, Dorshout 1 Algemene gegevens Oorspronkelijke functie Huidige functie Bouwjaar

: boerderij : woonhuis : 1898

Monumentenbeschrijving Deze deels onderkelderde langgevelboerderij met dwarsdeel is gedateerd met een stichtingssteen ´M. H. v.d. Ven 15 april 98´, rechts van de rond 1970 vernieuwde voordeur. De boerderij staat met de lange voorgevel achter de rooilijn, het erf is aan de voorzijde beplant met een meidoornhaag en vier jonge leilinden. De eenlaagse boerderij onder zadeldak met de nokas parallel aan de weg bevindt zich aan het begin van het zeer langgerekte oude agrarische gehucht Dorshout, heden maakt het deel uit van de bebouwde kom van Veghel, die hier ruim van opzet is. De boerderij is opgetrokken uit handvorm baksteen in kruisverband en voorzien van een lichtgrijze kalkvoeg. De boerderij heeft in de loop van de tijd wijzigingen ondergaan, met name door het vernieuwen van de dakbedekking door middel van gesmoorde opnieuw verbeterde Hollandse dakpannen, de vrij grof geprofileerde windveer (in plaats van de oorspronkelijke rijk gesneden exemplaren) en de vernieuwde voordeur. Aan de zijde van de achtergevel is een bescheiden luifel aangebouwd onder lessenaarsdak. In 1964 is het pand intern verbouwd. De gevels hebben een gepleisterde plint en zij bezitten rechte staafankers en een muizetand- en tandlijst onder de dakgoot.

De voorgevel bezit links het stalgedeelte, waarbij twee oorspronkelijke getoogde staldeuren zijn dichtgezet en vervangen door een reeks van acht getoogde stalramen met roedenverdeling en een getoogde staldeur. Vervolgens twee zesruits schuifvensters met luiken, hardsteen rechte dorpels en een hanenkam, een vernieuwde voordeur met een gedeeld bovenlicht en nog een zesruitsvenster. Het kozijnwerk is oorspronkelijk en heeft een afgerond profiel, bij de deur voorzien van hardsteen neuten. De gevelsteen is eveneens uitgevoerd in hardsteen. Voor het woongedeelte bevindt zich een stoepje bestaande uit kleine vierkante tegels met een crème- en antraciet patroon in reliëf. De rechterzijgevel bezit op de begane grond twee zesruits schuifvensters met luiken, een kelderraam met diefijzers en daarboven de opkamer met een kleiner zesruits schuifvenster met luiken. Op de etage twee zesruitsramen en in de top nog een gietijzeren oculus met fijn bewerkte tracering. De achtergevel bevat aan de zijde van het woonhuis een kelderraam met diefijzers, een rond 1970 vernieuwde paneeldeur met een Art Deco glas-in-lood bovenlicht, een jukvenster met glasin-lood bovenlicht, een paneeldeur met raam en links een kleiner raam. In de uitbouw, die deels oorspronkelijk is, staldeuren en getoogde stalramen. De linkerzijgevel bevat drie dichte staldeuren, rechte staafankers en in de nok een spinnekopraampje.

Bijgebouw Achter de boerderij bevindt zich een bakstenen stal onder zadeldak met de nok haaks op de hoofdmassa, voorzien van gesmoorde oud-Hollandse pannen en opgetrokken uit handvorm en

machinale baksteen. Langs de dakrand een windveer met gesneden decoratie. Twee rechte dichte staldeuren en twee zesruits betonnen stalramen, in de nok een getoogd gietijzeren stalraampje. Rechts hiervan een uitbouw met plat dak met tandlijst, een zesruits schuifraam en een garagedeur. Deze stal met uitbouw dateert uit de bouwtijd en verbouwtijd van de boerderij en behoort tot het te beschermen complex. Waardering Het complex, bestaande uit de boerderij met de achterliggende stal, heeft cultuurhistorische waarde in het algemeen en is representatief voor een bepaalde fase in de ontwikkeling van de agrarische ontwikkeling in Veghel. Het vormt een onderdeel van een vrij gaaf gebleven historische stedenbouwkundige structuur. Het complex heeft architectuurhistorische waarde vanwege de traditionele opbouw en detaillering. De hoofdmassa is gaaf en de detaillering is ook vrij gaaf gebleven.

Bouwhistorisch onderzoek met waardestelling Dorshout 1 te Veghel Gemeente Meierijstad

1

Inhoud Obj e ct g eg ev e ns ............................................................................. 3 A lg em en e g eg ev e n s .................................................................. 3 V oorwo ord ..................................................................................... 3 In le id in g ......................................................................................... 4 B e s chr ij vi ng ................................................................................... 5 Re de ng e ve nd e o m s c hr ijv in g ..................................................... 5 Hi sto ri s ch s t ed en bo u w ku nd ig e co nt e xt .................................. 6 P er c e el s -, b ewo n er s - e n bo uw g es c hi ed e ni s ........................... 7 Ex t eri e ur .................................................................................. 10 In t eri e ur ................................................................................... 22 Erf /B ij ge bo u w en ...................................................................... 35 W a ard e ri ng ................................................................................. 37 Cu l tu urh i sto ri s ch e w aa rd es t el li ng ........................................ 37 W a ard e ri ng st e k en in g .............................................................

39 A an b ev el in g en ............................................................................ 43 B ron ne n li js t ................................................................................ 44

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

2

Objectgegevens

Voorwoord

A dr es P ost co d e P la a ts Ge m e e nt e Ka d as tr a al

In m a ar t 20 2 1 he e ft h e t M o num e nt e nh ui s B r a ba nt in opdr a ch t v a n m evro uw va n H e er t um e en bou wh is tor i sc h ond erz o e k m e t wa ar d e st e ll in g u it g evo er d v a n d e la ng ge v el bo erd e ri j a a n d e Dor s hou t 1 in V e gh el . Door m i dd el v an e e n b ouw hi s tor is c h on d erz o e k m et wa ar d es t el li ng wo rdt i nz i ch t v e rk r eg en i n d e bou w - e n cu lt uu rh is tor i s ch e wa a rd en va n h e t b e tr e ff en de ob je c t. E en bou wh is tor i sc h o nd erz oe k wa ar bi j d e co n str u ct i e s, m a te ri a le n en s tr uc t ur en wor d en be s t ud e e rd v orm t e en goe d e b a si s om pl an ne n tot h er b es t em m in g, v e rbo uw in g en r e st au ra t ie t e to et s en of t e o nd er st e un en . Op 2 2 m a ar t 20 2 1 is d oor G ij s V e rk ui jl e n e en bez o ek ge br a ch t aa n d e lo c at i e, w a arb ij d e bo uw hi s t ori s ch e ge g ev en s, voor z ov er z ic ht b aa r, non d es tr u c ti ef z i jn ond erz o c ht , g e do cum e nt e er d en g efo tog ra f e er d. D e ge g ev en s z ij n u it g ew e rk t en a an g evu ld m et ka d as tr a al - en ar ch i efo nd e rz o ek . Doo r h et g em e en t e ar ch i ef , B HI C , z i jn hi sto ri s ch e bou wd os si er s b e s ch i kb aa r g e s te l d.

D e pl at t egr ond e n d i e g e b rui k t z i jn voor d e wa ar d eri ng s t ek e ni ng e n v an h et obj e c t z i j n a fkom s ti g v an ar ch it e c t en bur e au S t e ve n W o ud st ra . M e t d e ve ld w er kg e g ev en s , k a da s tr al e e n ar c hi ef g eg ev e ns e n de t e k en in ge n is d e nu voor li gg en d e r ap por t ag e o pg e st e ld . Ui t d e v erz am el de g eg ev e ns i s e en co n cl us i e ove r d e m onum e nt a l e en bou w hi sto ri s ch e w aa rd e n v a n h e t p an d ge tro k k en . D ez e r app o rt ag e is opg e s te ld c on form de Ri c htl i jn en b ou w hi st or i sc h on der z o ek a pri l 2 0 09 en d e W a ard e ri ng s cri t er ia vo or bo uw ku n st va n d e R ij ks di e n st voor he t C ul tur e e l E rf go ed ( 20 10 ).

: D o r sho ut 1 : 546 2 G L : V egh e l : M ei er ij s ta d : V egh e l , s e c ti e K, nr . 877

Algemene gegevens Oors pro nk e li j k e f un c ti e Hu idi g e f un c ti e B ouw j aa r A rc hi t e ct St at u s

: B o erd e ri j : B o erd e ri j /W on in g : 18 9 8 : : g em e en t el ij k m on um en t

A ut e ur B ez o e kd a tum R e da c ti e Rap por ta g ed at um

: I ng. G ij s V er k ui jl en M A : 22 m a ar t 20 21 : M o n iq u e v an d e Looi : 14 ap ri l 20 21

M onum e nt e nh ui s B r a b an t B . V . M ar k t 9 4931 B R G e er tr ui d enb er g ww w.m o num e nt e nh ui s bra ba n t.n l T . 016 2 - 5118 33 E. inf o @m o n um en t en h ui sbr ab a nt .n l

Monumentenhuis Brabant B.V. aanvaardt geen aansprakelijkheid voor eventuele schade voortvloeiend uit het gebruik van de resultaten van dit onderzoek of de toepassing van de adviezen.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

A pri l 20 21, G e er tr uid e nb erg

3

Inleiding Om di t r ap po r t vo o r d e l ez e r t o eg an k el ij k t e m a k en i s h e t goe d om t e w et e n d a t de b es c hr ijv in g u i tg aa t v an d e h ui di g e si tu a ti e. H e t g eb o u w i s h e t r e su l ta a t v an di v er s e ver bou w ing e n en a a np as s in ge n, di e h un sp o r en h eb b en na g el at e n. A a n d e h an d v an d ez e s por e n wo r dt e en b e el d ge s ch e t st va n d e o o r s pro n k el i jk e s ta a t v an h et p an d. He t b ou ww er k wo r dt i n d it ra ppo rt be s c hr ev en v an af d e Dor sh ou t b ez i en. D e b e s chr ij vi ng wo r dt be go n n en m e t de r ed e ng ev en d e om s ch ri jvi n g e n d e h is to r is c h s t ed e nbo uw k u ndi g e con t ex t, wa ar n a e en ui tg eb r ei d e o m s ch ri jv ing v an h et e xt er i eu r en in t eri e ur v o l gt . A f sl ui t en d vo lg t e en bo uw hi s tor is c h e wa ar d eri ng . T ev e ns wo rd en d e bo uw hi s tor is c he w a ard e n m e t kl e ur en w e er g eg ev e n i n ee n wa ar d er in gs pl at te gro nd .

-

P osi ti e v e bo uw hi s tor is ch e w aa rd e Ind if f er en t e b ou wh is to ri sc h e w a ar d e

D e bo uw hi s to r is c h e w aa rd er in g is g eb as e e rd op d e Ri c htl i jn en B o uw hi s tor i sc h O n d er z oe k u it 200 9. H e t b e tr ef t d e hoof dc a t ego ri e ën : - Al g e m en e hi st or i s c h e wa ar d en - Ens e mbl e - (s am e n h a n g) en st e d enb o u wk un di g e w aar d en - Ar c hi t e ct u ur hi st or i s c h e w aar d en - B o uw hi st or i s c h e w aar de n - Wa ar d en v an ui t d e g ebr ui k shi s t or i e ( g er el at e er d aa n h et ob j ec t van on d er z o ek ) El k v an d ez e d e e lw a ar de n wo rd t ge to e ts t a a n d e ha nd va n de cr it er i a g a af h ei d ( au th en t ic it e it ) en z el dz a am he id . D e ca t ego ri e ë n i n d e wa ar d eri ng s t ek e ni ng z ij n g eb a s e erd op de Ri c htl i jn en B ou w hi s tor i s c h O n d er z oe k u it 2009. D it z i jn : Hog e b o u wh is to r i s ch e wa ar d e

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

4

Beschrijving Redengevende omschrijving D e l a ngg e v elb o e rd er ij is a an g ew ez e n a l s g em e en t el ij k e m onum e nt ( nr. G00 36) . D e r ed en g ev en d e om s chr ij vi ng lu id t al s v olg t: A lg em en e o m sc h r ij v i n g D ez e d e el s o n d er k el d er de l an gg e v el b o er d er i j m et dw ar sd e el i s ge da t eer d m et e en sti c hti n gsst e en ‘ M .H. v .d . V en 1 5 a pr i l 98’ , r ec h ts van d e r on d 1 97 0 v er n i e uw d e v o or d e ur . D e bo er d er i j sta at m et d e l a n g e v o o r ge v el ac ht er d e r o oi l i j n, h et er f i s aa n de v o or z i j d e b epl a n t m et e en m ei d o or n ha ag e n vi er jo ng e l ei dl i n d en. D e e en l aa g se b o er d er i j o nd er z ad el d ak m et d e n ok al s p ar al l el aan d e w eg b evi n dt z i c h aan h et b egi n v an e en z e er l a ng ger ek t e o ud e agr ar i si sc h e g eh u c ht g e h uc ht D or s h o ut , h ed en m aa kt h et d e el ui t v an d e b e bo u wd e k o m van V e g hel , di e hi er r ui m van opz e t i s. D e b o er d er i j i s op ge tr okk en ui t han d v or m b akst e en i n kr ui s v er b an d en v o or z i en v an e en l i ch tgr i jz e kal k v o eg .

D e b o er der i j h eef t i n d e l o op v an d e ti jd wi jz i gi ng en on d er ga an , m et n a m e do or h et v er ni e uw e n v an d e dak b ed ekki n g d o or mi d del v an g es m o or d e o pn i e uw v er b e ter d e Hol l and se d akp an n en , de vr i j gr of g epr of i l e er d e wi n dv e er (i n pl aa ts va n d e o or spr on kel i jk e r i jk g esn ed e n e xe m pl ar en ) en d e v er ni eu wd e v o or d e ur . Aa n d e z i jd e v an d e a c ht er g e v el i s e en be sc h ei d en l ui f el aa n g eb o u wd on d er l ess en aa r sdak . In 1 964 i s h et pan d i n t er n v er b o u wd. D e g e v el s h eb b en e en ge pl ei st er d e pl i nt en z i j b ez i tt e n r ec ht e sta af ank er s en e en m ui z et an d - en ta ndl i js t on der d e dak g o ot . D e v oor g e vel b ez i t l i n k s h et st al g e de el te , wa a r bi j t we e o or s pr o nk el i jk e g et o og de st al d e ur en z i j n di c h tg ez et en

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

v er v an ge n d o or e en r e eks v an ac ht g et o o gd e stal r a m e n m e t r o ed en v er d el eni n g en e en g et o og d e s tal d e ur . V er v ol ge ns t w e e z esr ui ts s ch ui f v enst er s m et l ui k en , har dst e en r e ch t e d or p el s en e en ha n enka m , e en v er ni e uw d e v oor d e ur m et e en g ed e el d bo v enl i c ht en no g e en z esr ui ts v ens t er . H et k o z i jnw er k i s o or s pr o nk el i jk en h e ef t e en af g er on d pr of i el , bi j de d e ur v o or z i e n van h ar ds t e en ne ut e n. D e ge v el s te e n i s ev en e en s ui t ge v o er d i n har dst e e n. Vo or h e t w o on g ed e e l te b evi ndt z i c h e en s t o epj e b es ta and e ui t kl ei n e vi er k ant e te g el s m et e e n cr è m e - en antr a ci e t p a tr o on i n r el i ëf . D e r ec ht er z i j g e v el b ez i t o p d e b e gan e gr on d t we e z e sr ui ts sc h ui f v ens t er s m et l ui k en , e en k el der r aa m m e t di ef i jz er s en i n de t op n og e en gi eti jz e r en o c ul u s m et f i j n b e wer k t e tr a c er i n g.

D e a c ht er g e v el be v at a an d e z i jd e v an h et w o on h ui s e en kel der r aa m m et di ef i jz er s , e en r on d 19 70 v er ni e uw d e pan e el d e ur m et e e n Ar t D e c o gl as -i n -l o o d bo v enl i c ht , e en juk v ens t er m et gl as -i n - l o od b o v enl i c ht , e en pa ne el d e ur m et r aa m en l i nk s e en kl ei ner r aa m. In d e ui t b o u w, di e d e el s o or s pr o nk el i jk i s , s tal d e ur en en g et o og d e s ta l r am en . D e l i nk er z i j ge v el b ev at dr i e di c ht e s tal d e ur en , r e c ht e sta af ank er s en i n d e n ok e en spi n n ek opr aa m pj e. Bij g eb ou w A ch t er d e b o er d er i j b e v i ndt z i ch e en b aks t en e n stal ond er z ad el d ak m et d e n ok h aaks op d e h o of d ma ssa , v o or z i en v an ge sm o or d e o ud -H ol l a n ds e p ann en e n op g etr o kken ui t han d v or m en ma c hi nal e bak st e en. L an gs d e d akr an d e en wi nd v e er me t g e sn ed en d ec or ati e. Tw e e r e ch te di c ht e stal d e ur en e n tw e e z e s r ui ts b et onn en st al r a m en , i n d e n ok e en ge t o og d gi eti jz er e n st a l r aa mp je . R ec ht s hi er v an e en ui t bo u w m et pl at d ak m et tan dl i js t , e en z esr ui ts s ch ui f r a a m en e en gar ag e de ur . D ez e s tal m et ui t b ou w

5

dat e er t ui t d e b o uwti jd en v er b ou wti j d va n d e b o er d er i j en be h o or t t ot h et t e b es c h er m en c o m pl e x. Wa ar d e rin g He t c o m pl ex, b est aa n d e ui t d e b oer d er i j m et ac ht e r l i g g end e stal , h e ef t c ul t u ur hi st o r i sc he w aar d e i n h et al ge m e en e n i s r epr es en ta ti ef v o or e en b ep aal de f as e i n d e o ntwi kk el i ng v an de a gr ar i s c he on twi kk e l i n g i n V eg h el . H et v or mt e en ond er de el van ee n vr i j ga af g e bl e v en hi st or i s c h e st e d enb o uwk un di g e str u ct u ur . H et c o mpl ex h e ef t ar c hi t e ct u ur hi st or i s ch e wa ar d e van w eg e d e tr adi ti on el e o pb o uw e n d et ai l l er i ng. D e h o of d ma ssa i s ga af en de d et ai l l er i n g i s oo k v r i j ga af ge bl ev e n.

van t ij d z i jn a gr ar is c h e k ar ak t er , m et v e el bo er d eri j en l an gs de l an g e w e g en g el e g en i n h e t b e e kd al l an ds ch ap v an d e A a . He t v a n oor sp ron g agr ar is c h e bu ur t sc h ap Do rs hou t i s door be bou wi ng in m id d el s ond er d e el v a n V eg h el . Inm id d el s l ig t te n z ui dw e st e n v an D o rs hou t e en r el at i ef gro o t ind u st ri e te rr ei n, t e n n oordoo s t en h et sp ort - en re cr e a ti eg e bi e d en t e n oos t en d e b eb ou wi ng ri ch ti ng h et hi sto ri s ch e c e nt rum va n V eg he l. D e l a ngg e v elb oe rd er ij aa n Dor s hou t 1 i s g e l e ge n aa n de noor doo stz ij d e v an h e t i nd us tr i et er r ei n, t eg e n d e r a nd va n he t in du st ri e t err e in , d i ch t t eg en d e b e bou wi ng v a n d e dorp s k ern v an V e gh e l aa n.

Historisch stedenbouwkundige context D e o nt st a an sg e s ch i ed en i s v an V e gh e l i s t er u g t e h erl e id e n op de s ti c ht in g v an k l ei n e n ed erz e tt in g en o p d e oev e rs va n d e be e k d e A a . D ez e b e e k , di e d e o o rs pro ng vi n dt in Li m bu rg, st room t v ia V e gh e l r i c ht ing ’ s - H er tog e nbo s c h. In d e lo op d e r ti jd is d ez e b e e k m e er en m e er g e k an a li s e erd . M et d e aa nl e g van d e Z uid -W il l em sv a ar t en d e h av e n v an V eg h el on tw ik k e lt V eg h el z i ch i n d e 1 9 d e e eu w v a n a gr ar is c h bo er e ndo rp ( ‘v l ek ’) tot e e n i nd u str i e el h an de l sc e nt rum va n h et M ei e ri jg eb i ed . La ng s d i t a a ng e le gd e ka n aa l v o rm en z i ch v a na f d ez e ti jd grot e b ed ri jv en e n kr ij gt h et e e n i nd us tr i e el ka r ak t er . T en noor dw e st e n v an h e t c en tr um v a n V eg h el, ri c ht ing h e t do rp He e s wi jk - Di nt h er li gt he t ge bi e d Dor sho ut . M e t d e m e an d er en d e b e e k d e A a al s na tu ur li j ke w at e rad e r k enm e rk e n d e gro t e p er c el e n m e t bo e rd er ij e n h e t agr ar i sc h e ka r ak t er va n d it g eb i e d. D e h i sto ri s ch e w eg van V eg he l na ar Di nt h er, vi a h et bu ur ts ch ap Do rs ho ut , b e hou dt door d e l oop

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

Luchtfoto van Veghel. De rode pijl geeft de locatie van de boerderij aan. Bron: Google Maps.

6

Uitsnede van de luchtfoto, de rode pijl geeft de locatie van de boerderij aan. Bron Google Maps.

Perceels-, bewoners- en bouwgeschiedenis Op d e K ad as tr a le M i nu ut 1 811 – 183 2 i s h et pe rc e e l aa ng e du id m e t p e rc e e l num m er s 1125 e n 1 12 6. Op d ez e ka ar t is h et g eb i ed r e e ds a a ng ed ui d al s ‘ H et Do rs hou t’ , en z ij n d e pe rc e l en in h an d en va n d e ‘D e g em e en t e v a n V eg he l’ .

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

Uitsnede van de Kadastrale Minuutplan 1811 -1832. De rode cirkel markeert het perceel waar nu de boerderij staat. Bron Beeldbank RCE.

In 1 849 wor d en d e p er c el e n v er ko c ht a an L a m be rt us T he odor u s en J oh an n e s v an d e V e n, la nd bou we rs u it V e gh e l, de p er c el e n w ord e n aa ng ed ui d al s ‘ w ei l an d’. In 1 857 vol gt e r e en ‘ St ic h ti ng’ (b ou w) van ee n Hu is , sc hu ur e n Er f .

7

Uitsnede van de kadastrale hulpkaart uit 1857 met daarop de boerderij en schuur. Bron: Archiefviewer Kadaster.

Uitsnede van de kadastrale hulpkaart uit 1897 met daarop de boerderij en bakhuis. Bron: Archiefviewer Kadaster.

Om s tr e ek s 1862 wo rd t er e e n b a kh ui s o p h e t pe r ce e l bij g ebo uw d. D e p e rc e l en m et bo u wl a nd, t ui n , h ui s, s ch uu r, st a l en ba k hu is , i nm id de l s i n h a nd en v an H e ndr ik u s en T he odor a M a ri a v an d e V e n, wo r dt in 188 6 g e sc h ei d en (g e spl it s t ) . H i er na wo r dt de s c hu ur ge s loop t.

Uitsnede van de kadastrale hulpkaart uit 18 99 met daarop de herbouwde boerderij met stal en bakhuis. Bron: Archiefviewer Kadaster.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

8

In 1 898 -18 99 vo lg t e e n v er e nig in g (s am e nvo eg in g) va n pe rc e l en e n v in dt e e n ‘h erb o u w’ m e t ‘ bi jbo u w’ p l aa t s . D e hu idi g e bo e rd er ij wo r dt da n o p d e p l e k v an de oors pro nk e li j k e bo er d er ij g ebo uw d en h et bi jg ebo uw i s ver m o ed e li jk d e h ui di ge s c hu ur. , H e t ge h el e p e rc e e l word t he r n um m er d n a ar 3 20 3. In 1 942 wo r d t h e t p er c e el v er ko ch t aa n (o a.) A nto ni u s Jos ep hu s v a n d er S t e e n en wo r dt w ed e rom k ad a str a al ver nu m m erd , 39 08.

Eig e n aa r d hr. A v an d e r S t ee n kr ij gt in 195 7 en 196 1 ver gu nn in g vo or he t b ouw e n v an r es p ec t ie v e li jk e e n ki pp en ho k en e e n hooi be rg. V erm o ed e li j k w o rdt in d e ja r en ‘60 v a n d e tw in ti g st e e eu w h et ba k hu is g e slo opt. E ig en a ar He nr i cu s A nto ni us v an de r St e en , la nd bou w e r , v er koo pt i n 1976, 197 7, 1 985 e n 1 9 99 m e er d er e d e l en va n h e t p er c e e l.

Uitsnede van de kadastrale hulpkaart uit 1 971 met daarop de boerderij en schuur (inmiddels met aanbouw), het bakhuis is verdwenen. Bron: Archiefviewer Kadaster. Uitsnede van de kadastrale hulpkaart uit 1 942 met daarop de boerderij, schuur en bakhuis. Bron: Archiefviewer Kadaster.

In 1 952 wo r dt p er c e el 3908 (h ui s, s ch uu r, ba kh ui s e n bou wl an d) ‘o p g em et e n ’ e n o nd er d e el va n e en ‘ru il in g ’ t en be ho ev e v a n d e bo u w van d e ui tbr e id in gs wi j k t e n oo s t en va n he t p e r ce e l.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

D e h e rbo uw va n d e bo er d eri j a an d e D or sho ut v on d z e er wa ar s ch ij nl ij k pl a at s in 1898 -18 99 . D e bo erd e rij i s opg et ro kk e n v an ui t e e n v an o or spro ng r e ch t ho ek ig e pl at t egr ond en is on d e r z a d eld a k ge d e kt m e t de no k ev e nw ij di g a a n d e Do r sho ut . D e bo e rd er ij i s van h e t t yp e la ng ge v el m e t r e c ht s h et wo ong e d e el t e en li nk s , n a d e bra ndm uu r, h et b edr ij f sg ed e e lt e . D e g ev e ls z ij n gr ot e nd e el s opg et ro kk e n u i t m et s e lw er k v a n ro d e h a ndvo rm b ak s t en e n i n

9

kr ui sv er ba nd e n g ro t e nd e el s k al kg e bon d en s ni jvo eg e n ge h e el ron do m v o o rz i en v an e e n g e c em en t e er d e p li nt . D e z in k en m a st go o t m e t r e ch tho e k ig e ui ts l ag is m e t RV S goot b eug e l s b ev e st ig d . H e t z a d el da k i s g e de kt m et k er am i s ch e g es m o o r d e O pn i eu w V erb e t er de Hol la nd s e da kp an n en . I n h et wo o ng ed e e lt e , t e ge n de br an dm u ur a an , st e e kt doo r d e no k e e n g em e ts e ld e s cho or st e en m et pl at t e af de k s te n en . E r z i jn i n de lo o p d er t ij d d iv er s e a anp a s si ng en ge da a n. V e rm o ed e li jk he e ft e r i n d e j ar e n ’2 0 of ’30 va n d e 20 s t e e e uw e e n g ro o ts c ha li g e ( in t er ne ) v e rbo uw ing pl aa t sg e vo nd e n. En k el e in t eri e ur e le m en t en z oal s d e s c hou w in d e k l ei n e ka m e r l in k svo o r , de t e ge lv lo er in de h al e n en k e l e d e ur en in d e ha l l ij k en d aa rop t e d ui d en . V er a nd er in g en in d e b ed ri jf svo er in g he e ft e r wa a rs c hi jn li jk voor g ez org d d a t er , v erm o e d el ij k ha lv er w eg e d e t wi nt ig st e e eu w , w ijz ig ing e n in h et b ed ri jf sg e de e lt e h e bb en pl aa t sg evo nd e n .

V e rm o ed e li j k z i jn to e n t e v e ns e n ke l e in t eri e ur af w er ki ng e n i n h e t w o o n g ed e el t e ver ni e uw d /g e wi jz i gd . D e l a at s t e v er an d er in g is d e ver ni e uw in g v a n d e k a p, w a ar bi j er e en g eï so le e rd e da kp l aa t op d e gord in g en e n ni eu w e d a kp a nn en z i jn a an g ebr a ch t en de s pa nt co n str u ct i e o p m ee rd er e pl a at s en i s ve rz w a ard e n aa ng e pa s t . Hi er bi j z ij n t ev en s d e g ed e co r ee r de ho ut e n wi ndv er e n v e rv ang e n do o r e e nvo u di g e w in d ver e n . D e s choo rs t e en di e g eh e e l r e ch t s do o r d e no k st ak (z i e ond er s ta a nd e f o to ), i s to en ve rw ij d erd .

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

Foto van de boerderij (1989), vóór de vernieuwing van de kap. Bron: BHIC

Exterieur In de t e k st wor d en a ll e g e v el s m e t d e kl ok m e e b e s ch r ev en , be gi nn e nd b i j d e v oor ge ve l. D e a fz on d erl ij k e ge v el s word e n van l in k s n a ar re c ht s b e sc hr ev e n. M e t d e voo rg ev el va n de boe rd er ij wo rd t d e la n ge g ev e l ev en wi jd ig a a n d e Dor s hou t be do el d. D it is d e z ui d we s t el ij k e g e v el. Voo r ge vel (z ui d w e s t) In h et b edr ij fs g ed e e lt e va n d e l ang g ev el bo er de ri j b ev in d en z ic h g e h e el li n ks on d e r e e nvo ud ig e r ol la a g i n to t aa l a ch t ge too gd e b e to nv en s te rs, v erm o e d el ij k ha lv er we g e d e 20 s t e e eu w en n a d e T w e ed e W e re ld oor log , a a ng eb ra ch t t er ver va ng in g v an d e oo r spro n k el ij k e st a lv en s te rs . G e le t o p d e afm e ti ng e n v an h et a a ns lu it e nd e m e t se l we rk z ij n d ez e ve ns t er s b r ed er d an d e oo rs pro nk e li j k e v en s te rs . D e v i er li nk s e b e to nv en st e rs z i jn ui tg ev oe rd m e t z e sr ui ts

10

roe d ev er d el ing , t erw ij l de o v er ig e vi e r b eto n ve ns t er s z ij n ui tg evo e rd al s va s t o n de rr aa m m et dr i eru i ts roe d ev er d el ing en e e n ki e p end bo v e nr aa m m et dr i eru i ts ro e de ve rd e li ng. Ond er d ez e b e to n v en s te rs i s o v e r d e g eh e l e br ee dt e e e n ha rd st e n en o nd e rdo r p el m et v en ti la ti e op en i ng a ang e br a ch t . T us s en h et vi jf d e en z e sd e b e to nv en s te r i s , ond er e e n rol la ag , e en g et o o g de ho u t en o pg e kl am pt e l oop d eu r aa n ijz er e n g e h en ge n a an wez ig . H e t m e ts e lw e rk in h et be dri jf s ge d e el t e v er to o nt v ee l o nr eg e lm at ig he d en , w a arb i j o o k, v erm o e d el ij k do o r g ew ijz ig d e b ed ri jf svo er in g , d e gr ot e ge ve lo pe ni ng e n m e t d wa rs d e el d e ur e n z i jn di ch tg em e t se ld . In h et woo ng ed e e lt e z ij n dr i e id en ti e k e hou t en v en s te rs aa n wez ig . O nd er li c ht ge to o gd e ge m e t s el d e ha n en k am i s e e n e en vou di g g ep ro f il e er d ho ut e n ko z i jn , v er m oed e li j k u it d e bou wt ij d, m e t ( va s tg ez et ) v e rn i eu wd e s ch ui fr aa m m et vi err ui t s ro e de v erd e li n g e n ki e p end bov e nr a a m m e t tw e er ui t s roe d ev er d el ing g el e g e n.

D ez e v e ns t er s z i jn v oorz i e n v an en k e l e b eg l az i ng. A a n we e rz i jd e z ij n op g e kl a m pt e lu ik e n m e t ge h en g en e n d uim e n o p h e t ko z i jn a an g ebr a ch t. O nd er d e ve ns t er s z ij n h ar ds t en en o n d erdo rp e ls a an w ez i g. T u ss e n d ez e ve ns t er s is d e vo o rd e u r m et bo v en li c ht g el e g en . O nd er gem e t s eld e h an e nk am is e e n h o u t en koz ij n m et on d er h et tu ss e n ka lf e e n v er ni e u wd e vo o rd e ur m e t en k el e g ef ig ur e er de be gl az i ng i n dr i ed e li n g e n b o v en e e n v a st ra am m e t t w e er ui ts roe d env e rd e li ng e n vo o rz i en v an e nk e l e b e gl az i ng . R e ch ts van d e v oo rd e ur i s e en ha rd st e n en s ti ch t ing s te e n a an w e z ig m e t d e in s cr ip ti e: ‘M .H . v. d. V e n 15 a pri l 9 8’ . Op d iv er s e p la a ts e n z ij n i n d e g ev el sm e e di jz er e n m u ur an k er s aa n wez ig di e d e a ch t e rli gg e nd e co ns tr uc t ie ver bi nd e n m et he t m uu rw er k . T er ho o gt e v a n d e da kv oe t is e en g em et s e ld e si er li j st m e t g et an d en m ui z e nt a nd a ang e br a ch t.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

Overzicht bedrijfsgedeelte.

Later aangebracht betonnen stalvensters.

11

Getande sierlijst in dakvoet metselwerk . Staldeur met stalvenster, onregelmatigheden in metselwerk.

Overzicht woongedeelte.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

Drie vensters met schuiframen en voordeur met bovenlicht.

12

Stichtingssteen met inscriptie (niet goed leesbaar).

Vensters in het woongedeelte.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

13

Li n ke rzi j ge vel ( n oor d we s t) In de l in k erz ij g ev el b e vin d en z i ch li n ks , m i dd en e n ge h e el re c ht s h ou t en s ta ld e ur en . O nd er e e nvo ud ig e gem e t s eld e rol la ag i s e en ho ut e n opg e kl am p t e d e ur m e t ijz er e n ge h en g en e n d uim e n i n h e t m et s e lw er k a an g eb ra c ht . G e l et op h e t m et s e lw er k e n voe gw e rk ron dom d e ge ve lo pe ni ng e n z ij n d ez e de ur e n l a t er aa ng e br ac h t. In d e t op ge ve l is e e n sm e ed ijz er e n, g eto ogd ve n st er m et sp in n ek o p on de r e en rol la ag a a nw ez ig. D e t opg ev e l wo rd t afg e s lo te n m e t e en l at er aa ng e br ac h te k un s ts to f w in dv e er . D ez e i s t ij de n s h e t ver ni e uw e n v a n h e t d a k aa ng e br ac ht t er v erv an gi ng v a n, ver m o ed e li jk oor spr on k el ij k e, ho ut e n g e de co re er d e wi ndv er e n. Oo k i n d ez e g e v el z ij n m uur a nk e r s z i c ht ba ar di e de a c ht er li gg e nd e co n st ru ct i e m e t h e t m uur we r k v er bi nd en .

Voordeur met bovenlicht en stichtingssteen (rechts).

Overzicht linkerzijgevel.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

14

Later aangebrachte houten staldeuren.

Stalen stalraam met spinnenkop

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

Ac h ter g ev el ( no or do o s t) In h et woo ng ed e e lt e v an d e ac h te rg ev e l b ev i ndt z i c h l in k s e en oor spr on k el ij k k el de rv en s te r m e t ho ut e n ra am m e t vi err ui t s ro e de v erd e li n g e n di ev e ni jz er s. R e c ht s d a arv a n i s e en a c ht er d eur m et bo ve nl i ch t aa nw ez ig . G e l et op d e aa n sl ui ti ng va n he t m e ts e lw er k op he t koz ij n en h e t ont br e ke n v a n e en rol l aa g is di t koz ij n l a te r aa ng e br ac h t. D aa rn a as t i s e e n sam e ng e st e ld v e ns t er m e t i n d e bov en li c ht e n g la s -i n- l ood en g eg laz uu rd e ra am do rp el s t en e n aa n wez ig . G e l et op d e af wi j ke nd e du bb el e rol la ag (h an e nk am ) bo v en e n de e ls n a as t he t koz ij n is di t v e ns t er in de vi er d e kw ar t v a n d e tw in ti g st e e eu w t er v e rva ng in g v an tw e e oo rs pro n ke li j k e v en s t er s aa ng eb ra c ht . Na a st d it ve n st er ond er i s e en lu if e l l a t e r e e n sm al toi l et v en st e r m et v a s t r aa m voorz i e n v an en k el gl a s en g eg laz uu rd e ra am dorp e ls t en e n aa ng e br ac h t . Hi er n a v olg t e en br e ed ho ut e n koz ij n m et on d er e en ho ut e n op g ek l am pt e d e ur e n bo v en e e n va st r aam m et tw e er ui t s ro e de v erd e li ng vo orz i e n v a n en k el gl as .

Op h e t koz i jn i s e en ho ut e n h ord eu r aa ng eb ra c ht . G el e t o p h e t aa n sl ui t en d e i nbo e tw e rk e n d e a an w ez i g e h a ne n ka m k a n word e n g e co n cl ud e er d da t d ez e t w ee k oz i jn e n l at e r z i jn aa nb ra c ht t er v erv an gi ng v a n h e t sm a ll e r oor spro n k el ij k e ve ns t er . I n d e ho e k v a n d e a ch t erg e v el m e t de a an bou w , ond er d e l ui f el , b ev in d t z i c h e en o or spro n k el ij k h ou t en koz ij n m e t bo ve nl i ch t en n at uur s te n en on d erdo rp e l . O nd er e e n e en vou di g e g em e ts e ld e r ol la ag i s o nd er d e g ep rof il e er d e tu ss e n ka lf e e n d i ch t e opg e kl am p t e h ou t en l oop d eu r aa n wez ig m et va s t bov en li c ht m et tw e e ru it s r oed e v erd e li ng voorz i e n v an en k el gl a s. C en tr a al in d e a ch t erg ev e l i s e en l at e r aa ng e bra c ht e gem e t s eld e a a nbo uw . A an d e l i nk er z i jd e v a n de a an bou w is e en opg e k lam pt e ho ut en s t al de ur m e t ijz er e n g eh e ng e n en

15

dui m e n in h et m e t s el w er k a an w ez i g. In d e ac ht er g ev el va n de aa nbo u w z i jn t we e s t al ve ns t er s m e t v ie rr ui ts roe d ev er d el ing aa n wez ig vo o rz i en v an e nk e l g l as . A an d e r e c ht erz ij d e v an d e aa nbo u w i s o nd er e e n dub be l e ho u t en l at e i d ubb e l e opg e kl am p t e h o u t en d e el d eur e n m e t i jz er e n ge h en g en e n dui m e n in h et m e t s el w er k a an w ez i g. M o g el ij k z ij n d ez e de ur e n oor sp ro n k e li jk af ko m st ig u it d e voo rg ev e l. In de a c ht e rg ev e l v an he t b e dr ij fs g ed e el t e b ev in d en z i ch ond er e e nvo ud ig e r o l l aa g in to ta a l dr i e g e to ogd e b e to nn en st a lv en st e rs m et e nk e l gl a s en g em e t s el d e r a am do rp el s , z e er wa ar s ch ij nl ij k in d e ja r en ’5 0/ ’60 va n d e t wi n ti gs t e e eu w aa ng e br ac h t. G el e t o p he t af wi j k end e a a ns lu i te nd e m e ts e lw e rk e n vo e gw e rk ro n do m d e v en st e rs z ij n d ez e ve ns t er s aa ng e br a ch t t er v erv an gi ng va n g rot er e ve n st er s o f de u r e n. G eh e el r e ch ts in d e g ev e l z ij n on d er ijz er e n la t ei tw e e gro t e o p ge k l am p te ho ut e n sc hu if d eu re n h an g en d aa n m e ta l en sp a a kw i el e n o p s c hu ifr a il s aa nw ez ig .

Op d e v e rd ie pi ng , n e t o nd er d e g oot , z i jn i n de a c ht er g ev el tw e e ge v elo p en ing e n m e t ho u te n hooi lu i k en a an ge br a ch t. Ge l et op d e a a ns lu i ti n g v an h et o m l ig ge nd e m e ts e lw e rk z ij n dez e l at er a a ng eb ra c h t. Op d iv er s e p la a ts e n z ij n i n d e g ev el sm e e di jz er e n m u ur an k er s aa n wez ig di e d e a ch t e rli gg e nd e co ns tr uc t ie m e t h e t m uur w er k v e rbi nd e n . T er ho o gt e va n d e d ak v oe t i s e e n si er li j st , m et g e ta nd e n m u iz en t and i n h e t m et s e lw er k aa ng e br ac h t.

Latere luifel met aanbouw in achtergevel, links het woongedeelte.

Kelderraam met diefijzers.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

16

Samengesteld keukenraam met afwijkende rollagen.

Later aangebrachte achterdeur.

Houten luifel met ramen en deuren in de gevels.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

17

Houten dubbele deeldeuren in zijgevel aanbouw.

Houten kozijn met loopdeur, vermoedelijk uit de bouwtijd.

Betonnen stalvenster.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

18

Houten hooiluik.

Rec h te rzi j ge vel ( z ui d oo s t) Op d e b e g an e gron d b ev in d en z i ch li nk s e n c en tr a al in d e ge ve l tw e e hou t en v en st er s . On d er li c ht g eto ogd e gem e t s eld e h an e nk am is e e n e env ou dig g ep r ofi l ee rd hou t en koz i jn , v e rm o ed e li jk u i t d e bou wt ij d, m e t (v a st g ez et ) s ch uif r aam m et vi er ru i ts ro ed ev e rd el in g en v as t (l in k er ve ns t er ) en k i ep en d ( c en tr a al v en st e r) bov en ra am m e t tw e er ui t s ro e de v erd e li ng g e l eg e n. D e r am e n z ij n l a te r ver ni e uw d. A a n w e e rz i jd e z ij n op g ek l am p te hou t en lu i k en m e t g e h eng e n en du i m e n op h et koz ij n a an ge br a ch t. O nd er de v en st e rs z i jn ha r d st en e n r a am do rp e ls a an wez ig . R e ch t s da arv a n i s e e n k l ei n er hou t en ve n st er , v e rm o ed e li j k u it d e bou wt ij d , ge l eg e n. O n de r l i ch t g e too gd e g e m e ts e ld e ha n en k am i s e e n e env oud ig ge pro fi l e erd ho ut en k oz i jn m e t s ch uif r aam m et vi er ru i ts ro ed ev e rd el in g en v as t b ov e n ra am m e t t w e er ui ts ro ed ev e rd el in g, v oorz ie n v a n en k e l g la s ge l eg e n. A an w e erz ij d e z ij n op g ek l am p t e ho ut en l ui k en m et ge h en g en e n d uim e n op h e t koz i jn a an g ebr a ch t.

O nd er h e t ve ns t er i s e en ha rd st e ne n r a am d orp e l aa nw e z ig. Ero nd e r bev i ndt z i c h e en o or sp ron k e l ij k k el d erv e ns t er m e t h ou t en ra am m e t v i err ui ts ro e de ve rd e li ng e n sm ee di jz e r en di e fi jz er s. Op d e v e rd ie pi ng z ij n tw e e oo rs pro n ke li j k e v en s t er s aa n wez ig . O nd er e e nv oud ig ge m et s el d e ro ll aa g is e e n h ou t en koz i jn m et dr a air a am m e t z es ru it s r o ed ev er de li ng voor z i en van en k el gl a s g e l eg e n . On d er d e v en st e rs i s e en h ard s t en e n ra am do rp e l a a ng eb ra c ht. I n d e top g ev el , v la k o nd er d e n ok , is e e n g i et ijz e re n r on d li ch t (o cu lu s) a an w ez i g . D it v en s te r i s ge h e el ron dom v oorz i en v an e e n g em e ts e ld e ci rk e lbo og e n i s voorz i e n v an f ij n e g i et ijz er e n t ra c e ri ng e n en k el e b egl az in g.

Houten deuren in schuifsysteem.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

19

Overzicht rechterzijgevel.

Houten venster met luiken.

Kelderraam met diefijzers.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

20

Houten venster op verdieping.

Kleiner venster met luiken.

Gietijzeren rondlicht in topgevel.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

21

Interieur

Plattegrond van de begane grond (huidige situatie) .

Plattegrond van de verdieping (huidige situatie ).

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

Be ga ne gr on d (w oo n ge d eel te) A ch t er d e voo rd e ur b e vin dt z i ch e e n l a ng e g an g t ot a an d e a ch t erg ev e l, w el k e wor dt o pg ed e e ld door e e n w an d m e t bin n en d eur . D e v lo er v an d e g a ng is a fg e we r kt m et oc ta gon a l e n a tu ur st e n en t eg e l s. D e wa nd e n z ij n voo rz i e n v an e en s i erl a t al s lam br is er in g en s am en m et pl afo nd vl a k ge s tu uk t. D ez e af w er ki ng en z i jn v a n l a t er e d a tum . I n d e w an d di e d e g an g op d ee l t i s in e e n g ep rof il e e rd h out e n koz i jn e e n bin n en d eur a a ng ebr a c ht m e t g e fi gur e e rd gl a s i n tr ac e ri ng . A ch t er d ez e t u ss e nd e u r v ervo lg t d e g an g , sm al l er da n voor aa n, n aa r d e a ch t e rd eur . D e v lo er v a n d e z e ga ng i s af ge w er k t m et n at uu rs te e n t eg el w er k. D e w a nd en e n p l afo nd z ij n vl a k ge s tu uk t . D ez e af w er ki ng e n z i jn va n la t er e da t um . A an w e erz ij d e v an d e ga ng z ij n d e l e efr u im t en g el e g en . A an de r e ch t erz i jd e va n d e ga ng i s , a an d e voo rz i jd e, d e woon k am er g el e ge n.

V erm oe d el ij k is d ez e r ui m t e e en sa m e nvo e gi ng va n tw e e af z o nd e rl ij k e a ch te r el k a ar ge l eg e n ruim t e s, wa a rbi j oo k e en t us s en li gg e nd e o or spro n k el ij k e s cho uw e n s choo rs t e e n m a nt e l z ij n v er dw e n e n . D e af w er ki ng e n i n d ez e ru im t e i s v an l at er e d at u m . I n h e t pl afo nd is , t er h oog t e van d e s ch e id ing t us s e n d e tw e e oors pro nk e li j k e k am e r s, e e n ro nd e e ik e n b a l k z i c ht ba ar , ver m o ed e li jk i s d ez e l at e r a a ng eb ra c ht . Op dez e ba l k sl ui t en ge pro fi le e rd e si e rb al k j e s aa n m e t p la fon dd e l en e rt u ss e n, di t da t e ert u it d e l a at s t e kw ar t v a n d e tw in ti g st e e eu w . A c h te r d e woon k am er z ij n k el d er e n op k am er g el eg e n. D ez e z i jn be re i kb a ar v i a d e ga n g . D e ke ld e r i s t e b er e i k en vi a e en be t eg e ld e tr ap . D e k e l de r h e e ft e e n ei nd tw i nt ig st e /b e gi n e en e nt wi nt ig s t e e eu w af w er ki ng . B ov e n d e k el d er is d e opk am er g el e g en. D e opk am er i s t e b er e ik e n vi a e e n k l ei ne hou t en tr ap e n h e e ft e en a fw e rk in g v an l at e r e d a tum .

22

Li nk s v a n d e ga ng i s a an d e vo o rz i jd e e e n e e tk am er g el e g en m e t d a ar a ch t er d e k e u k en . I n d e e e t kam e r b e vin dt z i ch t eg e n de m u ur m e t d e k e uk e n ee n ha rd st e n en s ch o uw m e t te g el tj e s. D ez e i s v erm o ed e li j k aa ng e br ac ht t ijd e n s e en ver bou w ing i n d e j ar e n ’3 0 v an d e 20 s t e e e u w. H et pl afo nd i s af ge w er k t m et e e n z a c htb o a rd be pl a ti ng m e t la t te n da t e er t ver m o ed e li jk ui t d ez e l fd e p er io de . V erm o ed e li jk i s t ij d en s de ver bou w ing i n d e j ar e n ’3 0 d e br an dm u ur v e rpl a at st w a arn a er e e n r uim t e o v e r d e vo ll e di g e d i ep te v an d e b oe rd er ij i s ont s ta an t us s e n h e t w o o n - en be dr ij fs d e el . I n d e li nk e rw an d van d e e e tk am er e n k e uk e n z i jn d eu r en ui t d i e p e rio d e aa n wez ig . A an d ez e l in k er wa nd i s i n d e e e t ka m er e e n kl e in e ka m er en e e n k as t en w an d aa ng eb ra c ht . I n d e k am er is he tz el fd e z a ch tbo a rdp la fo n d m e t l a tt en a l s i n d e e e tk am er aa ng e br ac h t. Li nk s v a n d e ga ng a a n de a c ht erz ij d e i s d e ke uk e n ge s it u ee rd . D e k e u ke n h ee ft ee n r e c e nt e af w er k ing .

T eg e n d e m uur m et d e e et k am er is i n d e k eu k e n e en s c hou w g e l eg en , dez e s too kp la a ts s t am t u it d e bo u wp er iod e. Li nk s v a n d e k eu k en z i jn e e n h al , to il e t, b a dk am er e n e en tr ap na ar d e ver di e pi ng g el eg e n. D ez e r uim t en z i jn ve rm o ed e li j k aa ng e br ac h t t ij d en s e e n v erb o u wi ng in h et e er st e k w ar t v an de 20 s t e e eu w, m a ar h e bb en e e n r e c en t er e af we r ki ng . D ez e ruim t en ‘ st e k en d o o r d e o o rs pro nk e li j k e br a n dm u ur’ ri c ht in g he t b e dr ij fs g ed e el t e. Gang richting voordeur.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

23

Vernieuwd plafond in vergrote woonkamer.

Tussendeur in de gang met glas-in-lood.

Schouw uit de jaren ’30 in eetkamer.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

24

Zachtboard plafond in eetkamer en kleine kamer

Zicht op woonkamer richting gang.

Kelder onder opkamer.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

25

Trap vermoedelijk uit de jaren ’30 richting verdieping.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

Trap richting opkamer.

26

Ve r di ep i n g ( wo on g e d eel te) D e v erm o ed el ij k in d e ja re n ’30 v a n d e t wi nt i gs t e e eu w aa ng e br ac h te ho ut e n t rap g e ef t to eg an g t ot de v erd i ep in g bov en h et woo ng e d ee l te . D e v er di e pi ng is n i et i ng ed e e ld . Hi er b evi nd t z ic h b ov e n d e s cho uw i n d e k eu k en d e s choo rs t e en m a nt e l . O p d e v er di e pi ng z ij n t we e ho ut e n A sp an t en va n d e k ap co ns tr uc ti e z i ch tb a ar . Op ve rn i eu wd e gord in g en li gt e e n g e ï sol e e rd e d a kp la a t . D e oors pro nk e li j k e ka p con s tru c ti e i s voo r he t a anb r en ge n v a n d e d a k iso l at i e op ve e l p la a ts e n v er s t er kt of v er ni e uw d m e t m ac hi na a l g ez aa gd hou t. A a n d e voorz ij d e z ij n t w e e hou t en da kv en s t er s aa n wez ig .

Oorspronkelijke schouw in keuken.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

27

Vernieuwde spantconstructie.

Vernieuwde (geïsoleerde) dakplaat.

Brandmuur en schoorsteen op verdieping.

Oorspronkelijk spantbeen met latere versteviging.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

28

Be d ri j fs ge d eel te A an d e l i nk er z i jd e v a n de br an dm u ur b evi nd t z i ch h et be dri jf s ge d e el t e m et t us s en h et b ed ri jf s - e n woon d e el e e n la ng e sm al l e g a ng m e t la t er e a an re c ht . W e ll i ch t z ij n d e l en van d e ge bi nt e n en s p an t en va n d e e e rd er e boe rd er ij he rg eb ru ik t bi j d e h er bo u w v an d e bo e rd er ij . H e t be dri jf s de e l wa s o o r sp ro n k el ij k o pg ebo uw d m e t z es z w ar e m uur dr ag e nd e ba l ke n. D e o o rs pro nk e li j k e s t aa nd e rs l at e r ge wi jz i gd e n v er n ie uw d m et m a c hi na a l g ez a ag d ho ut e n st a an d er s. H et b edr ij fs de e l i s e e n g rot e o p en rui m t e m e t te g en d e l i nk er z i j - e n a ch t erg ev e l e en a pa rt e rui m t e , d e m e lk ru im t e , en r ec h ts da arv a n t w e e l a t er a an ge br a ch t ho k k en m e t ho u te n af s ch e id in g . D e m el kr ui m t e e n h ok k en z ij n i n de aa nbo u w a a n d e a ch t e rz ij d e g e l eg en . Ge l et o p d e v e l e ver ni e uw d e m a ch in a al gez a ag d e ho ut e n o nd e rd el e n i s er we in ig ov er va n d e o o rsp ro n k el i jk e ho ut e n s pa nt co ns tr u ct i e. T eg e n d e li n k erz i jg e ve l z i jn d e n o g oo rs pro n k el ij k e st a an d er s op ee n ge m et s el d e po er g ep la a ts t.

D e ve rd i e pin gs vlo e r be s ta a t u it o o r spr o n k e li jk e ro n dho u te n b a lk l aa g a ang e vu ld m e t m ac hi n aa l gez a ag de b al k en w aa rop hou t e n vl o erd e l en z ij n aa ng e br ac h t . D e v er di ep in gs vlo e r i s v e rm o e de li j k aa ng e br ac h t t ij d en s d e wi jz i gi ng v a n b e dri jf svo er in g ha lv er w eg e d e vo r ig e e eu w, w aa rb ij d es ti jd s ook d e ho g e dw ar sd e el d eu r en z ij n ver w ijd e rd , d e be to nv en s t er s z i jn ge pl a at st en d e s t al vlo er i s v er ni e uw d. V e rm o ed e li j k i s to en he t b e dr ij fs d e el v e rbo uwd to t e en gro t e o p e n ru im t e m et gru ps t al e n i s to en o o k d e a fz o n d erl ij k e m e l kr uim t e g em a a kt . C en tr a al in h e t b ed ri jf sg ed e e lt e i s e en lu i k m e t e en hou t en tr ap ge s it u e erd , w a ar m e e de ho o iz o ld er to e ga nk e li j k i s . Op de hoo iz o ld er i s d e k a pco n str u ct i e v an h e t b ed ri jf sd e e l z ic ht b aa r. Hi er z i jn m e er d er e o o rs pro nk e li j ke A - sp an t en z ic ht b aa r w a aro p v er ni eu wd e go r di ng e n en g eï so l e erd e

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

da kp la a t z i j n a a ng eb ra ch t. D e sp a nt co ns tr u ct ie i s n e t al s in he t woo nd e el v er st ev i gd m e t m ac hi n aa l gez aa gd e ond er d el e n.

Kozijn met staldeur in gang, met rechts deur naar bijkeuken.

29

Gootsteen in ganggedeelte.

Lange gang tussen bedrijfsgedeelte en woongedeelte.

Stalvloer en (nieuwe) staanders.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

30

Zijdeel van stalvloer.

Deur naar later aanbouw aan de achterzijde.

Later aangebrachte hokken rechts van de melkruimte.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

31

Onderzijde verdiepingsvloer met rondhouten verdiepingsvloer.

Oorspronkelijke staanders op poer.

Afgezaagde staanders door verdiepingsvloer.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

32

Brandmuur vanuit hooizolder.

Deels oude en vernieuwde onderdelen spantconstructie.

Later aangebracht luiken op de hooizolder.

Nieuwe koppelingen in spantconstructie.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

33

Bovenzijde verdiepingsvloer met luik.

Latere aanbouw aan achterzijde.

Geledingen in brandmuur ten behoeve van opleggen constructie.

Latere aanbouw aan achterzijde.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

34

Erf/Bijgebouwen Op h e t p er c e e l s t aa t o p e n k el e m e t er s v an d e a ch t erg e ve l e en (v ar k en s )s t al . D ez e is no g gr o t e nd e el s o orsp ron k e li jk en da t e ert u it d e bo uw ti j d v an d e bo er d er ij . Er is a an d e re c ht erz ij d e e en a an bo uw v a n l a t er e d a tum . E r i s i n d e j ar en ’60 v a n d e tw in ti g st e e eu w o p h e t p er c e e l n o g e e n ki pp en ho k , e e n ho o i be rg en e e n sc hu ur bi jg e bou wd.

Linkerzijde stal uit bouwperiode boerderij

Stal uit bouwperiode boerderij, met latere aanbouw.

Achterzijde stal uit bouwperiode boerderij, met aanbouwen.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

35

Hooibergschuur, gebouwd in 1961.

Schuur op perceel.

Kippenschuur, gebouwd in 1957.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

36

Waardering Cultuurhistorische waardestelling Al g e m en e hi s tor i sc h e waar d en D e bo e rd er ij (m et s t al ) z ij n v an h is tor i sc h b e l an g al s ui tdr u kk in g v an d e so c ia a le co no m is c h e en a g rar i sc h e ont wi k k el in g v an h et g eb i ed Do r s hou t a an d e noor dw e st e li j k e ka n t v an V e gh e l. T ev e ns i s d e bo erd e ri j m et st a l v an hi sto ri s ch b el an g v a nw eg e d e l a nd s ch app e li j k e en geo gr af i sc h e o nt wi k k e li ng v a n h e t g e bi ed . D e b oe rd er ij i s van c ul t uur hi s to r is c h e wa ar d e al s ty polo gi s ch e ver s c hi jn ing sv o rm v a n e en l an gg ev e lbo er d er i j . Ens e m bl e - en st e de n b o uwk un di g e wa ar d en D e bo e rd er ij m e t st a l ( en i n m i nd e re m a t e de bi jg ebo uw e n ) op h e t p er c e e l m ak e n o nd er d e el ui t v an ee n oud ag ra ri s ch ge bi ed en h e ef t d a arm e e h i sto ri s ch e s t ed en b ouw ku nd ig e be t ek e ni s . D e bo er d eri j i s v a n b e el db ep a l end e b e t e ke n is m e t e en op en p er c e el g el e ge n aa n de r an d v an V eg h el w aa r d e gr en s v an d ic ht e b ebo uw ing o v er ga a t i n h et agr ar i s ch e bui t en g eb ie d.

Ar chi te ct u ur hi st or i s c h e wa ar d en D e bo e rd er ij b ez i t en i ge a rc hi t e ct uu rh is tor i s ch e w aa rd e al s voorb e e ld v a n e en l an gg ev el bo er de ri j i n tr a di tio na li s ti s ch e st ij l m e t m u ur dr ag en d e co ns tr uc t ie . D e oo rs pron k el i jk e m at e ri al i s eri ng va n de bo erd e r i j i s am b a ch t e li jk e n tr ad it ion e e l. D ez e wa a rd en z ij n en ig sz in s aa n ge t as t d oor d e la t er g ed an e wi jz i gi ng en i n h e t b e dri jf sd e e l. D e h oof dvorm van d e b o erd er i j u it d e b o u wp er io d e i s no g in ta c t.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

B o uw hi st or i s c h e w aar d en D e bo e rd er ij b ez i t en i ge bou w hi sto ri s ch e w a ard e v an we g e d e tr ad it ion e e l - am b a c ht e l ij k e m at e ri al i se ri ng m e t m e ts e lw e rk g ev el s, m u urd ra g end e c on st ru c ti e en d e bra ndm uu r. In d e vo or - en z ij g ev el v an h et w oong e de e lt e z i jn oors pro nk e li j k e en a ut he nt i e k e g ev e l el em e nt en u it d e bou wp er iod e b ew a ard ge bl ev e n. D e wi jz i gi ng en i n h e t be dri jf s ge d e el t e ( v erw ijd e rd e hog e dw ar sd e e ld eu r en in voorg ev e l , s ta lr am e n g ew i jz ig d in be to nv en s t er s en l at e r aa ng e br ac h te op e ni ng en i n kop - en a ch t er g e ve lv an h et be dri jf s ge d e el t e) g ev e n d e o nt wi k k el in g en v an e e n boe r enb e dr ij f w e er . D e oo rs pro nk e li j k e m u u rdr ag e nd e con s tr uc ti e i s d e e ls b e wa ar d g e bl ev e n , d e s t aa nd e rs e n d e gord in g en , g e ïso l e erd e d a kp l aa t , w ind v er en en d ak p an ne n z ij n v an r ec e nt e d at um . I n h e t w oon d e el is d e oors pro n ke l ij k e opz e t nog a fl e e sb aa r m e t ac ht e r d e voor d eu r e e n l a ng e ga ng m e t aa n w e e rsz ij d e ka m er s. Oo k d e k e ld er e n op k am er is no g aa n wez ig op z ij n oo rs pron k el i jk e pl e k.

Wa ar d en v an ui t g ebr ui kshi s t or i e D e oor s pron k e li jk e fu n ct i e v an d e b o erd er i j e n d e tw e e de li ng tu ss e n h e t woo n - e n b ed ri jf sg e de e lt e z i jn no g du id e li j k af l e es ba ar . D e bo er d er ij v e rto on t d e o n tw ik k el in g en va n e en boe r enb e dr ij f. V er m o e de li j k z i jn n a d e T w e e de w er e ldoo rlo g de dw a rs d ee l d e ur e n i n de voo rg ev e l v er dw e n en e n v e rv an ge n door e e n r ij be to nv en s te rs v an n a d e T w e ed e W e re ld oor log , wa ar bi j i n d e z i jg ev e l kl e in er e s t ald e ur e n z i j n g ep l aa t st . T o en is t ev e ns d e st al g ew ij z igd n aa r e en gr up st a l i s er e e n afz o nd er l ij k e m el kr ui m te g em a ak t. D it g e ef t de w ijz ig ing v an he t b o er en b edr ij f w e e r e n z i jn va nu i t g eb ru ik sh is tor i e wa ar d evo l. D e a ch t erg ev e l v er too nt v ee l spo re n v an wi jz i gi ng en w a arb ij a u th en t ie k e in d el in g en v er lor e n z i jn

37

ge ga a n. H et in t er i eur van h e t w o o n g ed e el t e he e ft e n k el e wi jz i gi ng en o n d erg a an . D e k e ld er e n op k am e r z i jn nog aa n wez ig , d e wo o n ka m er i s sam e n g e st e ld e n d e k eu k en bev i ndt z i c h o p d e o o r spro n k el ij k e p l aa t s.

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

38

Waarderingstekening D e v er k e nn ing h e ef t g el e id to t d e ond e rs t aa nd e bou wh is tor i sc h e w a ar d en s t el li ng. H i ervoo r z i j n d e ond er s ta a nd e c at eg o ri e ën g eh a nt e er d, co nfo rm d e Ri ch tl ij n en v o o r B o u w hi st o ri s ch O n de rz o e k ( 2009 ): C at e gor ie 1 D e b l a u w g e kl e urd e l ij ne n z ij n d e g ev el s, w a nd en e n an d er e de l en di e va n ho g e m o num e nt wa ar d e z i jn . In pri nc ip e di e n en dez e z ov e el m o g el i jk o ng e wi jz i gd b e ho ud en e n h er k e nb aa r t e bli jv e n. C at e gor ie 2 D e gr oe n g e k le ur d e l ij ne n z ij n v an po si ti ev e m onum e nt w aa rd e n. Hi er z ij n b e p er kt wi jz igi ng en ui tvo e rb a ar, m it s d e w an d en e n g e ve ls go ed h er k e nb aa r bli jv e n. C at e gor ie 3 D e ge el g e kl e ur de l ij n en z i jn va n i nd if f er en t e m onum e nt w aa rd e. W i j z igi ng e n ku nn e n h i er pl aa t svi nd e n. (g e el ) ind if f er en t e wa ard e (gro e n) po si ti ev e w a ar de (bl a uw ) ho g e w a ar d e (k ru is ) w a ar d evo ll e co ns tr uc ti e of ba l kl a ag (bo l ) wa ar d evo l i nt e ri e uron d er de e l

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

Ex te ri e ur a. V oorg ev e l: c at . 1 e n 2 D e voo rg ev e l en koz ij n en v an h et woo nh ui sd e e l z i jn oors pro nk e li j k en z ij n de rh al v e ho g e m o num en t wa ar d e. D e ge ve l ind e li ng va n h et be dri jf s ge d e el t e h e e ft ha lv er w eg e d e 20 s t e e e uw e e n v er bou wi ng o nd er g aa n, d ez e he bb en ee n pos it i ev e m o num e nt w aa rd e o m d at h et d e wi jz ig in g v a n h e t boe r enb e dr ij f v er t eg e nwoo rd ig t. b. Li nk e rz i jg ev e l: c at . 1 e n 2 D e l in k erz ij g ev el i n d e el s o ng e wi jz i gd e n h e e ft de rh a lv e h og e m onum e nt w aa rd e. D e st a ld eu r en z ij n v er m o e de li j k v an d e ver bou w ing h al v erw e g e d e 20 s t e e eu w, d ez e he bb en ee n pos it i ev e m o num e nt w aa rd e o m d at h et d e wi jz ig in g v a n h e t boe r enb e dr ij f v er t eg e nwoo rd ig t. H et bov en l ic ht i s oors pro nk e li j k en h e ef t d er h alv e ho ge m on u m e nt wa ar d e. c. A ch t er g ev el : ca t. 1, 2 en 3 D e ac ht e rg ev e l v er too nt v e e l bo u ws por en w aa rb ij d e ver bou w ing h al v erw e g e d e 20 s t e e eu w e en po si ti ev e m onum e nt w aa rd e h eb be n om da t he t d e w ijz igi ng v an h et boe r enb e dr ij f v er t eg e nwoo rd ig t.

D e aa nbo u w en lu if e l z i jn van r e c en t e d at um e n doe n af br eu k a an h et ge h e el e n he bb en d er h alv e in di ff er e nt e m on um en tw a ar de n et a l s d e la t er a an g ebr a ch t e /g e wi jz i gd e g e v elo pe ni ng en i n h e t woon d e el . D e oor sp ro nk e li jk e m et s el w er kg e ve l h e e ft e e n hog e m o nu m e n tw a ard e ne t al s d e st al d eur o nd er d e l a t er e lu if el , d ez e i s oor sp ro nk e li jk en h e ef t e en h oge m onum e nt w aa rd e. H e t k el d err a am is oor spr o nk e li jk en h e ef t e en ho ge m on um en t w aa rd e .

39

d. Re ch t erz ij g ev el : ca t. 1 D e r e ch t erz ij g ev el i s v rij w el g eh e e l oor s pron k el ij k e n h e ef t de rh al v e e en ho g e m o num e nt wa ar d e. e. D ak : ca t. 3 D e g e ïs ol e er d e d a kpl a at , d a kp an n en e n e en v oud ig e wi ndv er e n z ij n v an r ec en t e d a tum e n h ebb e n e en i nd iff e r en t e m onum e nt w aa rd e. In t eri eu r a. B eg a n e gr o n d: W oong e d e el t e : c at . 1 , 2 e n 3 D e oor s pro n k e li jk e i nd el in g m e t afz o nd er li j k e r ui m t e n a a n we e rz i jd e v a n d e g ang , d e o pk am er e n de k e l de r z i jn va n be la ng voo r d e st ru c tu ur v an d e hoof di nd e li n g v an d e boe rd er ij e n h ebb e n e en ho g e m o num e nt wa ard e , n e t al s d e oors pro nk e li j k e s c ho u w i n d e k e uk e n . D e in d el in g d i e is to eg evo e gd (v erm o e d el ij k in d e ja r en ’30 va n d e 2 0 s t e e e uw ) he e ft va n we g e d e o u d er do m e en po si ti e ve m onum e nt w aa rd e ne t al s d e d a arb ij b eh o re nd e in t er i eur a fw er k ing z o al s sc ho uw in d e e et k am er en z a c htb o a rdp l afo nd m e t la tt e n .

H et sa m e nvo e g en va n d e a fz o n de rl ij k e r ui m t e n t ot e en woon k am er e n h e t si e r ba lk e np la fo n d en i nt er ie ur af w er ki ng e n di e he bb en p la a ts g evo nd en in d e tw e e de h e l ft v a n d e 20 s t e e eu w he bb e n e en in di f fe r en t e m o n um e nt wa a rd e. B ed ri jf sg e d ee l te : c at . 1, 2 e n 3 En k el e au t he n ti e k e o n de rd el e n v a n d e m uu r dra g en d e con s tr uc ti e z i jn no g o o rsp ro n k e li jk , z o al s d e ba l ke n en ee n en k e l e s t aa nd e r ( in d e ko p g ev el no g op d e p oer e n) e n d e rond ho ut e n v er di ep in gsv lo er h eb be n e en ho ge

B ouw hi s tor is c h o n d erz o e k Do r sh o u t 1 t e V eg he l

m onum e nt w aa rd e. D e di ch tg e l egd e v erd i ep i ng svl oe r te n pl aa t s e v an d e v er wi j d er d e d wa rs d e el d eur e n, de l at e r aa ng e br ac h te m el kr ui m t e en d e sc h ei di ng s w an d t u ss e n d e ga ng e n h e t b e dri jf sd e el z i jn ve rm o ed e li j k t o eg ev o egd i n d e tw e ed e h el ft v an 2 0 s t e e eu w en v er t eg en woo r dig d d e wi jz i gi ng v a n b ed ri jf sv oer in g en h eb b en da ar m e e e en pos it i ev e m o num e nt w aa rd e . D e l at e r to e g ev oeg d e ind e li ng s wa nd e n en h ok k en in h et b ed ri jf sg ed e e lt e vo eg en ni e ts to e a an h et m on um en t en h ebb e n e en ind if f er en t e wa ar d e. b. V er di ep i ng W oong e d e el t e: c at . 1 en 3 En k el e d el e n v an d e h out e n sp an tc on st ru c ti e z ij n no g oors pro nk e li j k en h eb be n e en hog e m on um e nt wa ar d e, wa ar bi j m o e t w ord e n opg em er kt d at gro t e d el e n v an d e con s tr uc ti e z i jn ve rn i e uwd . D e go rd in g en e n ge ï sol e er d e da kp la a t vo e g en ni e ts to e aa n h e t m o nu m e nt e n h eb b en e e n ind if f er en t e m o num e n tw a ard e . B ed ri jf sg e d ee l te : c at .

1 e n 3 En k el e d el e n v an d e h out e n sp an tc on st ru c ti e z ij n no g oors pro nk e li j k en h e b be n e en hog e m on um e nt wa ar d e, wa ar bi j n e t al s in h et woon d e el m o et wor d e n op ge m er kt da t grot e d el e n v an d e co ns tr uc ti e z i jn ve rn i eu w d. D e go rd in ge n en g eï so l e erd e d ak pl a at vo eg e n n i et s to e aa n h e t m o num e nt en h eb b en e e n i nd iff e r en t e m o num e nt w aa rd e .