Bijlage 1 RIB Jaarstukken 2025 (Programmaverantwoording 2025 )

Het team Toezicht en handhaving heeft in 2025 goed vorm gekregen. Er zijn inmiddels 3 toezichthouders dienst van de Gemeente ’s-Hertogenbosch, waarvan 1 toezichthouder later in het jaar begonnen is. Een 4e toezichthouder wordt ingehuurd door ‘s-Hertogenbosch. De evaluatie van regionaal toezicht wordt in 2026 uitgevoerd.

28

Betaalbare zorg door preventie, innovatie en informatie gestuurd werken. Toelichting voortgang: Het regionale beleidsprogramma jeugd Noordoost Brabant is vastgesteld. In dit beleidsprogramma gaan we inhoudelijk in op de landelijke en regionale ontwikkelingen. Hierbij sluiten we aan op de Landelijke Hervormingsagenda jeugd. Het bijbehorende uitvoeringsprogramma is gereed en er wordt de komende 4 jaar regionaal gewerkt aan de hierin beschreven projecten en activiteiten die bijdragen aan het behalen van de doelstellingen. Er is een nieuwe governance structuur voor de regio NOB jeugd opgericht en de programmamanager is aangesteld. Hierdoor is er meer structuur en is duidelijk waar de verantwoordelijkheden per gremia liggen. De fusie tussen de welzijnsinstellingen is gerealiseerd en tot de coöperatie Sociaal Werk Meierijstad behoren Ons Welzijn, Welzijn de Meierij, Farent en Lumens. In overleg is MEE de Meent niet langer onderdeel van de coöperatie, maar blijft een net zo belangrijke gesprekspartner in het verder werken aan het versterken van de sociale basis. Hierin blijven MEE de Meent en de coöperatie gezamenlijk optrekken, teneinde alle inwoners en allerhande vraagstukken te kunnen bedienen. De focus hierbij ligt op het vanuit het gedachtegoed van LeefGoed verder bouwen aan zorgzame wijken en buurten in Meierijstad.

Een plek waar inwoners in hun directe leefomgeving initiatieven ontplooien en informele hulp en steun krijgen. Hierop wordt het voorzieningenniveau en aanbod en de aanwezigheid van professionals en vrijwilligers aangepast. Een aanpassing is ook de implementatie van de Samenwerkwijze, die in kaart brengt wat de inwoner wil, kan en nodig heeft. Als hetgeen dat nodig is, buiten het vermogen of mogelijkheden van de (leefomgeving van) de inwoner ligt, kan gekeken worden naar informele hulp. En als dat niet toereikend is, formele hulp zoals vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning. Al deze ontwikkelingen dragen bij aan passende zo licht mogelijke ondersteuning voor inwoners van Meierijstad. Tevens blijven we investeren in basisvoorzieningen en preventie die voor iedereen toegankelijk zijn en bijdragen aan het veilig opgroeien en ontwikkelen. Om opvoeden en opgroeien bespreekbaar te maken, hebben we in 2025 samen met partners zoals het CJG, jongerenwerk, kinderwerk, Novadic-Kentron, GGD, Halt en de politie verschillende themabijeenkomsten georganiseerd. Het CJG biedt daarnaast een breed palet aan cursussen, webinars en workshops. Tijdens deze bijeenkomsten gaan ouders en verzorgers met elkaar én met professionals in gesprek over actuele onderwerpen zoals het puberbrein, middelengebruik, prestatiedruk en social media.

Met de inzet van kinderwerk, jongerenwerk en CJG op school richten we ons op het vroegtijdig signaleren van problemen, het versterken van de pedagogische omgeving en het ondersteunen van normaliseren en de-medicaliseren. In 2025 zijn we gestart met de implementatie van de Samenwerkwijze. Er zijn ruim 100 professionals van verschillende organisaties getraind om met deze methodiek te gaan werken. We geven uitvoering aan activiteiten uit de nieuwe lokale inclusie agenda. Toelichting voortgang: Op de vier onderwerpen (1 Ontmoeten & dagbesteding 2 Ondersteuning 3 Wonen 4 Onderwijs) zijn we aan de slag met verschillende projecten vanuit de LIA. Er is een raadsinformatiebrief gestuurd met de stand van zaken van de LIA en andere inclusie onderwerpen in 2025. WMO en welzijn Mantelzorgers, vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties die worden gesteund, geschoold en gefaciliteerd. De professionele organisaties vormen het vangnet. Toelichting voortgang: In 2025 hebben we een inventarisatieonderzoek uitgevoerd bij alle wijk- en gemeenschapshuizen. Dit om een breed beeld te krijgen van de knelpunten en verbeterkansen zodat de besturen (en daarmee de wijk- en gemeenschapshuizen) beter ondersteund kunnen worden. De denkrichting voor uitvoering inloop, ontmoeten en (dagbestedings)activiteiten in de wijk of kern is verwerkt in de Toekomstvisie Meierijstad en het Programma Sociaal Domein.

In 2025 zijn de eerste gesprekken met de pilotwijken geweest en is de eerste coördinator voor wijk- en gemeenschapshuizen gestart. Op initiatief van het burgerinitiatief Project Duurzame Mantelzorg is er in 2024-2025 onderzocht wat mantelzorgers in Meierijstad nodig hebben om meer toekomstbestendige mantelzorg te realiseren.

29

Onderzoek naar de wenselijkheid van 1 welzijnsorganisatie. Toelichting voortgang: Per 1 juli 2024 is Welzijn De Meierij onderdeel van Lentl (een groep van sociaalwerkorganisaties waar ONS welzijn al toebehoort) en per 1 januari 2025 aanstaande wordt Welzijn De Meierij en het Meierijstad-deel van ONS welzijn samengevoegd in één organisatie. Inloop- en dagbestedingsmogelijkheden in elke wijk of kern. Toelichting voortgang: In 2025 is de met college en gemeenteraad afgestemde denkrichting voor het ‘uitvoeringsplan inloop, ontmoeten en (dagbestedings)activiteiten in de wijk of kern’ verwerkt in de Toekomstvisie Meierijstad en het Programma Sociaal Domein. Gesprekken met meerdere belanghebbenden en de eerste coördinator voor wijk- en gemeenschapshuizen zijn in 2025 gestart. De kaart waarop te zien is in welke wijken en kernen er inloop, daginvulling (zonder indicatie) en Wmo dagbesteding (met indicatie) aanwezig is, is geactualiseerd. De in 2025 ontvangen vragen vanuit inloopvoorzieningen zijn opgepakt en afgehandeld. Openbare gebouwen en de openbare ruimte zijn toegankelijk voor inwoners die afhankelijk zijn van hulpmiddelen. Toelichting voortgang: Alle gebouwen binnen de vastgoedportefeuille zijn getoetst op toegankelijkheid en voor zover als mogelijk aangepast. Bij nieuwbouw, verbouwingen en renovatie wordt de mate van toegankelijkheid meegenomen in de aanpassingen.

In de kernen Veghel, Schijndel en Sint-Oedenrode is er 24/7 een vrij toegankelijk toilet beschikbaar. Bij de diverse projecten is Stichting Toegankelijk Meierijstad betrokken aan de voorkant.

Werk en inkomen In 2025 heeft iedereen die wil een garantie op een baan of een zinvolle dagbesteding met behulp van PIM Werkt en de samenwerking met onze partners. Toelichting voortgang: We blijven investeren in de verdere ontwikkeling van de onderdelen van Participeren in Meierijstad(PIM):PIM Werkt, PIM Actief, PIM Vitaal, PIM Welkom, PIM Leert en PIM Support. De afgelopen jaren hebben we gewerkt aan de opbouw van deze onderdelen en aan een structurele aanpak waarmee we inwoners perspectief bieden op werk of een zinvolle daginvulling. Elk onderdeel kent inmiddels diverse lopende projecten die bijdragen aan het realiseren van onze doelstellingen. We merken dat inwoners die zich bij ons melden voor ondersteuning en een uitkering vaak meer begeleiding nodig hebben, waarbij de eerste stap meestal activering is. De meeste projecten die momenteel draaien of in ontwikkeling zijn, richten zich met name op jongeren en statushouders.

30

Armoedebestrijding door vroegtijdige signalering en het voorkomen of bestrijden van schulden. Toelichting voortgang: Het Platform Armoede Meierijstad is momenteel in ontwikkeling. Tegelijkertijd werkt de gemeente aan de verdere versterking van het armoedebeleid. Dit beleid is recent geëvalueerd door het VerweyJonker Instituut. Op basis van de aanbevelingen uit dit onderzoek is in 2024 gestart met verschillende verbeteringen. Zo is het minimaregelingenbeleid aangescherpt en wordt een aantal regelingen inmiddels automatisch toegekend. Hiermee vergroten we de effectiviteit van het beleid en bereiken we inwoners eerder. Daarnaast is gewerkt aan het vergroten van de bekendheid van inkomensondersteunende regelingen en aan voorstellen om minimaregelingen vaker ambtshalve toe te kennen. Ook zijn twee ervaringsdeskundigen op het gebied van geldzorgen in dienst genomen bij de gemeente. Zij leveren vanuit hun eigen ervaring een waardevolle bijdrage aan het verbeteren van de ondersteuning aan inwoners. De armoedeambassadeur speelt eveneens een belangrijke rol binnen het netwerk en binnen de gemeentelijke organisatie. Deze functie heeft de zichtbaarheid van het armoedebeleid vergroot, de samenwerking met ketenpartners versterkt en de drempel voor inwoners om hulp te zoeken verder verlaagd.

Daarnaast voeren we de vroegtijdige signalering van schulden uit en geven we opvolging aan signalen van partners die betrokken zijn bij vaste lasten. Op deze manier proberen we financiële problemen bij inwoners zo vroeg mogelijk in beeld te krijgen en passende ondersteuning te bieden. Voldoen aan de taakstelling voor opvang en integratie van statushouders. We nemen onze verantwoordelijkheid voor de opvang van vluchtelingen. Toelichting voortgang: De gemeente voldoet aan de taakstelling voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen, maar nog niet aan de wettelijke taakstelling voor de huisvesting van statushouders. Er wordt samengewerkt met de woningbouwcorporatie in Meierijstad en ingezet op tijdelijke doorstroomlocaties om hierin te voorzien. Daarnaast moeten er nog 200 asielzoekers worden gehuisvest om te voldoen aan de spreidingswet. Jeugdzorg We investeren in basisvoorzieningen en preventie aan jeugdige, ouders en opvoeders met als doel dat kinderen veilig kunnen opgroeien en ontwikkelen in Meierijstad. Normaliseren van de vragen is hierbij het uitgangspunt. Toelichting voortgang: We blijven investeren in preventieve interventies op scholen en bij huisartsen (o.a. adviespunt Kind en Scheiding, CJG op school en praktijkondersteuners jeugd bij huisartsen). Met verwijzers worden gesprekken gevoerd over normaliseren van hulpvragen.

Als jeugd, ouders of opvoeders zorg- en hulpvragen hebben kunnen zij hiervoor terecht bij het gebiedsteam. Het gebiedsteam is dichtbij en biedt zelf hulp en zorgt indien nodig voor toeleiding naar gespecialiseerde jeugdhulp. Toelichting voortgang: Doorontwikkeling stevige lokale teams is in volle gang. Dit heeft ook regionaal de aandacht. Er wordt gewerkt met de samenwerkwijze waardoor een brede uitvraag op alle leefgebieden gewaarborgd is. Het versterken van preventie blijft een belangrijk speerpunt, onder andere door het optimaliseren van het CJG op school, het inzetten van jongerenwerk (met normaliseren als uitgangspunt) en het zoveel mogelijk collectief en preventief oplossen van vragen in samenwerking met andere domeinen In 2025 zijn voorbereidingen getroffen om per 1 januari 2026 alle jeugdconsulenten in dienst van de gemeente onder te brengen.

31

7 VOLKSGEZONDHEID, MILIEU EN DUURZAAMHEID WAT WILLEN WE BEREIKEN? AMBITIE De coronacrisis leerde ons dat gezondheid het belangrijkste is in een mensenleven. Dat geldt voor onze lichamelijke én psychische gezondheid. Door gezondheidsbescherming en gezondheidsbevordering, met een focus op leefstijl en leefomgeving, maken onze inwoners bewust gezonde(re) keuzes. Belemmeringen die mensen ervaren om gezond te kunnen leven nemen we weg voor zover dat tot onze competentie behoort. In lijn met de afspraken van Parijs hebben we in 2050 een CO2-neutrale, klimaatbestendige en circulaire leef- en werkomgeving in Meierijstad. Wat willen we bereiken 2023-2026? Gezondheid Verbetering van factoren in de leefomgeving met een positieve invloed op de gezondheid, waaronder de luchtkwaliteit. Gezondheidswinst door de focus op preventie. Vermindering van alcohol- en drugsgebruik. Herijking van het gezondheidsbeleid.

Duurzaamheid Een fundament voor een klimaatbestendige leefomgeving (met aandacht voor vermindering van hittestress) en de energietransitie, waaronder duurzame opwek met zon en wind met een nadrukkelijke regierol voor de gemeente. Minimaal behoud en waar mogelijk versterking van de biodiversiteit in de leefomgeving. Versnelling van energiebesparing en versnellen van ‘zon op dak’. Naleving afspraken uit de Regionale Energie Strategie (RES) en uitvoering van de tweede tranche zonneparkenbeleid. Eén wijkuitvoeringsplan voor de warmtetransitie (aardgasvrij) met een focus op de uitvoering en het gesprek met bewoners en eigenaren. Innovatieve duurzaamheidskansen benutten we in samenwerking met onderwijs en bedrijfsleven zoals het mogelijk maken van minimaal 1 waterstoftankstation in onze gemeente. Circulariteit is het nieuwe normaal in het denken en handelen bij bedrijven, inwoners en verenigingsleven.

32

Beleidsindicatoren In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. We hebben hierbij ook een referentiemeting opgenomen. Hiervoor gebruiken wij de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners. Indicator Bron Jaar Referentie Meierijstad Jaar Referentie Meierijstad Omvang CBS-statistiek 2021 huishoudelijk huishoudelijk restafval, kilogram afval per bewoner per jaar

159

72

2024

142

68

Hernieuwbare energie, als % van totale energieverbruik gemeente

Geen data

15,9%

2022

30,3%

21,3%

Klimaatmonitor 2021 Rijkswaterstaat

WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? In de volgende tabellen staan per beleidsveld de bestuursdoelen uit het coalitieakkoord “Thuis in Meierijstad”. De voortgang is aangegeven met een icoontje. Een toelichting op de voortgang staat onder het bestuursdoel. De icoontjes hebben de volgende betekenis: = Op koers of loopt volgens planning. = Aandacht / Bijsturen = Niet gerealiseerd = niet gestart

Gezondheid Verbetering van factoren in de leefomgeving met een positieve invloed op de gezondheid, waaronder de luchtkwaliteit. Toelichting voortgang: In het kader van het Schone Lucht akkoord hebben we met name op het gebied van meten en participatie acties uitgevoerd, maar wat betreft communicatie rond houtstook en het vergunnen moeten we het komende jaar nog acties initiëren. Het opstellen van beleid voor externe veiligheid, geur en geluid wordt gecombineerd met het opstellen van regels voor het omgevingsplan en wordt zoveel mogelijk regionaal afgestemd. De conceptstukken hiervoor zijn opgesteld. In 2016 is in regionaal verband een klimaatstresstest uitgevoerd, waarmee klimaatadaptatie op de lokale agenda’s is gekomen. Afgesproken is om geen tweede ronde gemeentelijke klimaatstresstesten te doen. Gemeenten werken nu aan de vervolgstap: risicodialoog.

33

Gezondheidswinst door de focus op preventie. Toelichting voortgang: Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is nog steeds van toepassing. In 2025 is volgens planning op elk thema gewerkt aan de beoogde doelen en resultaten. Thema's van GALA zijn o.a. Kansrijke Start en aanpak overgewicht en obesitas. Deze beide ketenaanpakken voeren we uit met de GGD Hart voor Brabant. In 2025 is samen met Markieza Door en Voor gestart met de ontwikkeling van een zelfregie-centrum. Vermindering van alcohol- en drugsgebruik. Toelichting voortgang: Preventie van alcohol, drugs en roken is opgenomen in het Beleids- en uitvoeringsprogramma Sociaal Domein 2026-2030. We hebben een start gemaakt met het nieuwe preventie- en handhavingsplan alcohol en middelen en met verankering van het lokale aanbod zoals Bullshift. Hiermee gaan we in 2026 verder en we zullen SKIP hier ook aan koppelen. Met het plan creëren we handvaten om SKIP ook binnen horeca en verenigingen verder uit te rollen. De lopende activiteiten worden voortgezet, zoals; voorlichting aan jongeren en ouders, signaleringsoverleg, project ‘’Hoe overleef ik mijn puber’’? Herijking van het gezondheidsbeleid. Toelichting voortgang: Het nieuwe gezondheidsbeleid is in 2024 vastgesteld.

Vanuit GALA en het Uitvoeringsplan Gezondheid 2024-2026 lopen er diverse activiteiten op vier geprioriteerde thema’s; mentale gezondheid, eenzaamheid, leefstijl en leefomgeving. In 2025 hebben we o.a. een bijeenkomst gehad voor mensen met een post-infectieuze ziekte (Qkoorts, Long-Covid, etc), er zijn rookvrije zones bijgekomen en Welzijn op Recept (sociaal verwijzen) is uitgebreid naar de paramedici. Daarnaast zijn we gestart met verkennende gesprekken ism GGZ en welzijn en wordt een zelfregiecentrum ontwikkeld voor mensen met bijvoorbeeld pyschische kwetsbaarheid. In 2025 hebben we een start gemaakt met de implementatie van de Wet integrale suïcidepreventie in relatie tot mentale gezondheid. Dit wordt in 2026 verder ontwikkeld, regionaal en lokaal. Duurzaamheid Een fundament voor een klimaatbestendige leefomgeving (met aandacht voor vermindering van hittestress) en de energietransitie, waaronder duurzame opwek met zon en wind met een nadrukkelijke regierol voor de gemeente. Toelichting voortgang: In de 2e helft van 2025 zijn we gestart met voorbereidingen om in 2026 een interne risicodialoog over klimaatadaptatie te voeren. Daarnaast hebben we subsidie aangevraagd en toegekend gekregen voor de inzet van een hittecoach. Met deze hittecoach stellen we in 2026 een hitteplan op. Dit hitteplan vormt één van de bouwstenen voor het nog op te stellen beleid voor klimaatadaptatie.

Voor duurzame opwek loopt de tweede tranche zonneparken: drie initiatieven zijn geselecteerd, één van de drie initiatieven heeft zich aan het einde van 2025 teruggetrokken. De andere twee worden nu verder uitgewerkt door initiatiefnemers. We hebben in 2025 grote stappen gezet in de samenwerking met het bedrijfsleven op het gebied van netschaarste. We werken bijv. toe naar een GTO (groepstransportovereenkomst) waarmee stroom tussen bedrijven beter verdeeld kan worden. Daarnaast merken we dat we op kennisvlak op dit gebied mee voorop lopen in Nederland. We willen dit vasthouden om de effecten van netcongestie zoveel mogelijk te verzachten en de ruimtelijke ambities van de gemeente waar te kunnen maken. De voorbereidingen voor het het lokale energiebedrijf zijn opgestart en lopen in 2026 door.

34

Minimaal behoud en waar mogelijk versterking van de biodiversiteit in de leefomgeving. Toelichting voortgang: In 2024 is met de vaste samenwerkingspartners de Tussenevaluatie Uitvoeringsprogramma Biodiversiteit 2023-2026 uitgewerkt en met de raad gedeeld via een RIB. Belangrijkste conclusie is dat de meest acties op schema lopen. Ook in 2025 blijft dat het geval. Om de status van de biodiversiteit te kunnen monitoren is in 2024 gestart met het opzetten van een monitoringsplan. Het monitoringsplan komt tot stand met input van de vaste samenwerkingspartners. In 2025 is het monitoringsplan verder uitgewerkt en verder verfijnd en naar verwachting kunnen we het in 2026 uit gaan voeren. Er zal doorlopend worden gemonitord, waarbij er eerst een nulmeting plaatsvindt. De jaren daarna zullen de monitoringsdata bijdragen aan het in kaart brengen van trends in de ontwikkeling van de biodiversiteit en kunnen we eventueel gericht ingrijpen en inspanningen t.b.v. verbetering van de biodiversiteit effectiever evalueren. Biodiversiteit neemt bij ruimtelijke ontwikkelingen een steeds belangrijkere plek in met als doel de biodiversiteit te behouden en waar mogelijk te versterken. De Europese Natuurherstelverordening (NHV) zegt dat we geen netto achteruitgang mogen hebben t.o.v. het basisjaar 2024. In 2026 zullen we de gevolgen voor onze gemeente nader in kaart brengen.

Versnelling van energiebesparing en versnellen van ‘zon op dak’. Toelichting voortgang: In 2025 hebben we de uitvoering van het Actieplan Energiebesparing voortgezet. Vanuit het Rijk hebben we middelen ontvangen (uit het Nationaal Isolatie Programma) om met een lokale isolatieaanpak woningen te isoleren. Met deze gelden verwachten we in totaal ruim 3.600 woningen te kunnen isoleren. Het gaat dan om koopwoningen met een energielabel D, E, F of G label (of 2 slechte bouwdelen) en maximale WOZ waarde van € 481.000. Het isolatieprogramma heeft een looptijd tot 2030. In 2025 liep de eerste fase, gericht op minima. Eind 2025 zijn van de 200 woningen binnen deze doelgroep 50 woningen geïsoleerd, met nog 25 in de planning. De rest van de woningen binnen dit programma komt vanaf 2026 aan de beurt. Voor wat betreft zon op dak blijven we de instrumenten van de energiecoaches en lening aanbieden. We zien dat het tempo van zon op dak daalt. Dat was verwacht, maar wordt versterkt door landelijke ontwikkelingen zoals terugleververgoedingen. Naleving afspraken uit de Regionale Energie Strategie (RES) en uitvoering van de tweede tranche zonneparkenbeleid. Toelichting voortgang: De Regionale Energiestrategie (RES) gaat een nieuwe fase van samenwerking in. De afspraken voor 2030 liggen vast.

Maar door problemen met onder andere netcongestie bespreken we in de RES of een andere planning en scope voor de toekomst nodig zijn. Hierin nemen we de raad, waar nodig, mee. Wanneer de zonneparktranches in 2024 en 2026 succesvol verlopen en binnen de afgesproken termijn worden gerealiseerd voldoet Meierijstad aan de RES opgave die oorspronkelijk voor de gemeente is afgesproken. Eén wijkuitvoeringsplan voor de warmtetransitie (aardgasvrij) met een focus op de uitvoering en het gesprek met bewoners en eigenaren. Toelichting voortgang: We zijn doorgegaan met onderzoeken naar de rol van de gemeente in de warmtetransitie en de mogelijkheden in de startwijk van de Bunders voor het beste toekomstige energiesysteem. Daarbij kijken we naar o.a. betaalbaarheid, realiseerbaarheid etc. Dit leidde tot nieuwe inzichten ten opzichte van de transitievisie warmte. Met deze inzichten hebben we in 2025 gewerkt aan de bouwstenen voor de uitrol van aardgasvrije wijken. Een belangrijke bouwsteen is de vaststelling van de leidende principes voor het energiesysteem door de raad. Een andere belangrijke bouwsteen is de voorkeur voor collectieve systemen. Daardoor moeten we rekening houden met de impact op termijn voor de kern Veghel en geheel Meierijstad. Dit vraagt extra tijd in de uitwerking ten opzichte van enkel focus op één wijk.

De systeemkeuze en verdere uitwerking van het wijkuitvoeringsplan de Bunders ligt daardoor in 2026.

35

Innovatieve duurzaamheidskansen benutten we in samenwerking met onderwijs en bedrijfsleven zoals het mogelijk maken van minimaal 1 waterstoftankstation in onze gemeente. Toelichting voortgang: Dit is een traject waar we in 2024 mee zijn gestart en eerste stappen in hebben gezet. Onder andere de opstart van een netvlakoverschrijdende GTO (groepstransportovereenkomst) is hier een mooi voorbeeld van. De samenwerkingen met de diverse partijen gaat steeds soepeler omdat we elkaar steeds beter begrijpen en de noodzaak duidelijker is dan een jaar geleden. We hebben in 2025 alles voorbereid om begin 2026 de eerste resultaten te boeken met bijvoorbeeld meetdata en een GTO. Circulariteit is het nieuwe normaal in het denken en handelen bij bedrijven, inwoners en verenigingsleven. Toelichting voortgang: In 2024 is de opgave circulariteit in kaart gebracht en gepositioneerd (geprioriteerd) ten opzichte van de overige duurzaamheidsopgaven. Daar waar we laagdrempelig en/of op een natuurlijke manier impact kunnen maken pakken we deze op. Dit betekent dat we bij voorkeur aanhaken op initiatieven van derden waarbij we met weinig inspanning een hoge impact willen maken. Een voorbeeld hiervan was het symposium Biobased Bouwen eind november 2024. Dit heeft o.a. geleid tot verhoogde aandacht voor biobased bouwen.

Tevens is dit de opmaat gebleken om te werken naar een regiodeal biobased bouwen (grofweg binnen de RNOB), waarin de deelnemers streven naar het stimuleren van biobased bouwen en de economische kansen die dit de regio en dus onze gemeente biedt. Dit heeft in november 2025 geresulteerd in de ondertekening door onze gemeente van de 'Deal Veur Mekoar'. Deze deal zal specifiek voor gemeenten binnen de RNOB verder worden uitgewerkt naar een convenant Biobased bouwen & telen in 2026. In december 2025 is de gemeenteraad middels een beeldvormende avond (BVA) meegenomen in het onderwerp biobased bouwen & telen. Gemeente Meierijstad streeft naar maximaal 30 kg (fijn en grof) restafval per inwoner (per jaar) door een allesomvattende aanpak. Sinds 2019 zijn inzamelmethoden en milieustraten geoptimaliseerd, wat leidde tot een aanzienlijke vermindering van restafval. De methode op de milieustraat in SintOedenrode laat zien dat 10 kg grof restafval haalbaar is. De in 2024 gestarte pilots inzameling huishoudelijk afval Hulzebraak en Mariaheide tonen veelbelovende resultaten. En de introductie van de spullenstroom heeft het restafval verder verminderd door herbruikbare items in te zamelen. De resultaten van deze pilots bieden perspectief op het waarmaken van de subdoelstelling van maximaal 20 kg fijn restafval per inwoner dat aan huis wordt ingezameld.

36

8 RUIMTELIJKE ONTWIKKELING EN WONEN WAT WILLEN WE BEREIKEN? AMBITIE Meierijstad biedt een thuis: een prettige en aantrekkelijke omgeving om te wonen, te werken en te recreëren. Een omgeving die duurzaam en gezond is. We willen een daarbij passende ruimtelijke balans die de woningbouwopgave, de energietransitie, de landbouwtransitie, de transitie naar een circulaire economie en klimaatadaptatie kan verenigen. Deze balans is vastgelegd in een omgevingsvisie en omgevingsplan. Wat willen we bereiken 2023-2026? Wonen Versnelling van de kwantitatieve en kwalitatieve woningbouwopgave met het ‘actieplan woningbouw’ als leidraad. Daarbij is extra aandacht voor de (leefbaarheid van de) kleine kernen en gaan inbreiding en uitbreiding samen. Welstandsarm werken: alleen beschermen wat we willen beschermen. Dit leggen we vast in een nieuwe welstandsnota. We werken aan de realisatie van de doelstellingen uit de Woonzorgvisie 2024. Hierbij zetten we in op goede huisvesting, met verbinding tussen wonen, zorg en welzijn voor de verschillende aandachtsgroepen Een divers kwalitatief woningaanbod: koop, huur, meer-generatie-wonen (levensloopbestendig) en zorgconcepten. Ruimtelijke Ontwikkeling Een omgevingsvisie en omgevingsplan die met participatie tot stand zijn gekomen, waarbij gewenste ontwikkelrichtingen zijn gewogen en vastgelegd.

Bedrijventerreinen die zich kenmerken door duurzaam ruimtegebruik, goede ontsluiting en kwalitatief voldoen aan de eisen van de tijd. Ruimte voor andere vormen van economie in het buitengebied, passend bij de aard, schaal en gewenste kwaliteit van het landelijk gebied. Een aantrekkelijk buitengebied met ook ruimte voor veehouderijen. Een landschap met ruimte voor (nieuwe) natuur en bomen, water (groen-blauwe structuren) en mogelijkheden voor recreatie. Erfgoed Behoud van monumenten en zo mogelijk versterken van cultureel erfgoed.

37

Beleidsindicatoren In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. We hebben hierbij ook een referentiemeting opgenomen. Hiervoor gebruiken wij de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners. Indicator Bron Jaar Referentie Meierijstad Jaar Referentie Meierijstad Gemiddelde WOZ-waarde CBS 2024 361 (bedrag x € 1.000) Statistiek Waarde Onroerende Zaken

420

2025 380

449

Nieuw gebouwde woningen, BAG per 1.000 woningen Bewerking AFB Research

2023 8,6

12,8

2024 7,7

11,9

Demografische druk, som CBS 2024 75,3 aantal personen 0-20 jaar Bevolkingsen 65+ jaar in verhouding statistiek tot personen van 20-65 jaar

74,6

2025 75,6

75,6

Gemeentelijke woonlasten COELO eenpersoonshuishouden, per jaar in euro's

2024 897

794

2025 948

863

Gemeentelijke woonlasten COELO meerpersoonshuishouden, per jaar in euro's

2024 978

847

2025 1.032

919

WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? In de volgende tabellen staan per beleidsveld de bestuursdoelen uit het coalitieakkoord “Thuis in Meierijstad”. De voortgang is aangegeven met een icoontje. Een toelichting op de voortgang staat onder het bestuursdoel. De icoontjes hebben de volgende betekenis: = Op koers of loopt volgens planning. = Aandacht / Bijsturen = Niet gerealiseerd = niet gestart

38

Wonen Versnelling van de kwantitatieve en kwalitatieve woningbouwopgave met het ‘actieplan woningbouw’ als leidraad. Daarbij is extra aandacht voor de (leefbaarheid van de) kleine kernen en gaan inbreiding en uitbreiding samen. Toelichting voortgang: Op dit moment werken we aan de realisatie van het huidige woningbouwprogramma, waarbij we aandacht hebben voor de leefbaarheid van de kleine kernen. Welstandsarm werken: alleen beschermen wat we willen beschermen. Dit leggen we vast in een nieuwe welstandsnota. Toelichting voortgang: Als korte-termijn-actualisatie hebben college en raad in 2025 de Welstandsnota 2025 vastgesteld en een aantal beeldkwaliteitsplannen ingetrokken. Die beleidsnota wordt via de 4e wijzigingsronde geborgd in het tijdelijke omgevingsplan. Intussen worden de ruimtelijke bouwregels, de erfgoedregels en daarbij de link met welstand voorbereid voor het definitieve omgevingsplan. De intentie is uitgesproken om in 2026 een verdergaande aanpassing van de beleidsnota te presenteren: welstandsbeleid 3.0. Daaraan is het proces van advisering verbonden, waarvoor ook een bestuurlijk verzoek tot herijking is uitgesproken. Beide worden in samenhang opgepakt. We werken aan de realisatie van de doelstellingen uit de Woonzorgvisie 2024.

Hierbij zetten we in op goede huisvesting, met verbinding tussen wonen, zorg en welzijn voor de verschillende aandachtsgroepen Toelichting voortgang: Eind 2024 is de nieuwe Woonzorgvisie vastgesteld door de gemeenteraad. Deze visie geeft de kaders voor de ontwikkeling van onze woningvoorraad waarbij de benoemde doelgroepen de benodigde aandacht krijgen. In 2025 werken we aan de ontwikkeling van diverse beleidsinstrumenten die bijdragen aan de uitvoering van de Woonzorgvisie. Een uitvoeringskader volgt in 2026. Ook voegen we woningen toe aan onze woningbouwplanning die hieraan bijdragen, maken we afspraken en werken we samen met corporaties, zorg- en welzijnspartijen en ontwikkelaars om bij te dragen aan de woonbehoeften van onze inwoners. Een divers kwalitatief woningaanbod: koop, huur, meer-generatie-wonen (levensloopbestendig) en zorgconcepten. Toelichting voortgang: De Woonzorgvisie die in september 2024 is vastgesteld geeft de beleidskaders voor de ontwikkeling van de woningvoorraad in onze gemeente. Op basis van de visie en de bestaande beleidsinstrumenten (zoals de doelgroepenverordening) sturen we op de woningbouwprogramma’s in de woningbouwprojecten en overige woningbouwontwikkelingen, met als doel een divers en kwalitatief woningaanbod.

Ruimtelijke Ontwikkeling Een omgevingsvisie en omgevingsplan die met participatie tot stand zijn gekomen, waarbij gewenste ontwikkelrichtingen zijn gewogen en vastgelegd. Toelichting voortgang: We integreren de omgevingsvisie in onze op te stellen 'Toekomstvisie Meierijstad 2040', de Toekomstvisie zal voldoen aan de landelijke wettelijke/ juridische kaders behorend bij een omgevingsvisie. De toekomstvisie Meierijstad 2040 is in juli 2025 vastgesteld. Van rechtswege worden alle huidige bestemmingsplannen in Meierijstad met de invoering van de Omgevingswet van rechtswege één omgevingsplan. Dit omgevingsplan van rechtswege wordt de komende jaren omgezet naar een definitief omgevingsplan voor heel Meierijstad. We laten ons hierbij ondersteunen door een bureau. Omdat nu nog een grote diversiteit aan regels bestaat in dit omgevingsplan van rechtswege worden bij het omzetten de komende jaren de regels van het omgevingsplan verder geharmoniseerd.

39

Bedrijventerreinen die zich kenmerken door duurzaam ruimtegebruik, goede ontsluiting en kwalitatief voldoen aan de eisen van de tijd. Toelichting voortgang: Bij de ontwikkeling van nieuw bedrijventerrein en de herstructurering van bestaande terreinen, is de definitie van een toekomstgericht werklandschap leidend. Duurzaam ruimtegebruik, een goede ontsluiting en kwaliteit zijn onderwerpen die hierbij worden meegenomen. Dit komt tot uiting in een duurzaam uitgifteprotocol dat voor elk nieuw terrein wordt opgesteld. Ruimte voor andere vormen van economie in het buitengebied, passend bij de aard, schaal en gewenste kwaliteit van het landelijk gebied. Toelichting voortgang: Bij wijze van maatwerk en ondersteuning bij innovaties, al dan niet via keukentafelgesprekken, is dit uitgevoerd. Daarnaast zijn er voorbereidingen getroffen via grotere gebiedsgerichte interventies via de stimuleringsregeling Regio Deal Noordoost Brabant. Een aantrekkelijk buitengebied met ook ruimte voor veehouderijen. Toelichting voortgang: De afgelopen jaren zijn er veel agrarische bedrijven gestopt binnen Meierijstad. Om verpaupering (leegstand) in het buitengebied te voorkomen is een Subsidieregeling Kwaliteitsfonds opgesteld met als focus: sloop van leegstaande stallen. In 2025 is de Toekomstvisie vastgesteld en vanaf 2026 ligt de nadruk op de doorvertaling hiervan (zie ontwikkelrichtingen).

De veranderingen in het landelijk gebied vragen naast nieuw beleid (o.a. Beleid Teeltondersteunende voorzieningen), ook om een herziening van het bestaand beleid (o.a. Kansen voor Kwaliteit). De komende jaren wordt dit opgepakt. Een landschap met ruimte voor (nieuwe) natuur en bomen, water (groen-blauwe structuren) en mogelijkheden voor recreatie. Toelichting voortgang: De 'Natuur- en landschapsvisie Meierijstad' is gereed en zal in 2026 bestuurlijk worden vastgesteld.

Erfgoed Behoud van monumenten en zo mogelijk versterken van cultureel erfgoed. Toelichting voortgang: Het inventarisatieproject van huidige en potentiële monumenten loopt. Een plan van aanpak en een hieruit volgend projectplan zijn afgerond. Hiermee zijn de benodigde investeringen en interne capaciteit inzichtelijke gemaakt. Het is een complex en omvangrijk project dat een doorlooptijd van meerdere jaren zal kennen afh. van de beschikbaarheid van middelen en personele capaciteit.

40

9 FINANCIËLE INFORMATIE PROGRAMMAPLAN Financiën en belastingen Algemene dekkingsmiddelen zijn inkomsten van een gemeente waarvoor geen bestedingsdoel is bepaald. Dat betekent dat de gemeente deze vrij kan besteden. Algemene dekkingsmiddelen zijn bedoeld om de programma’s uit te voeren die de gemeenteraad heeft vastgesteld. Het belastingplan Meierijstad 2017 heeft als lange termijn visie een sober, duurzaam en robuust belastingpalet voor de gemeente Meierijstad. Deze visie vertaalt zich concreet in een optimaal te benutten belastingareaal, in stabiele en nauwkeurig voorspelbare belastingopbrengsten, in een afname van fout- en fraudegevoeligheid en dat tegen zo minimaal mogelijke maatschappelijke kosten van het heffen en innen van belastingen (de zogenaamde perceptiekosten). De geraamde en werkelijke opbrengsten kunt u vinden in paragraaf Lokale heffingen. Jaarlijks ontvangt de gemeente dividend van de BNG. De gemeente Meierijstad beschikt over 120.237 aandelen BNG. De hoogte van het dividend is afhankelijk van de winst en wordt vastgesteld in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders BNG. Onderdeel 3.10.1 'Wat heeft het gekost?' vindt u gedetailleerde informatie over de algemene dekkingsmiddelen. Bedrijfsvoering Overheadkosten zijn kosten van ondersteunende functies en kosten die niet direct toe te rekenen zijn aan taakvelden (bijvoorbeeld opleidingskosten).

Deze begroten we centraal op het taakveld Overhead. Op het centraal begroten is één uitzondering gemaakt namelijk de toerekening van overhead aan grondexploitaties en te activeren investeringen. De reden hiervoor is, dat het niet meer toerekenen van overhead aan dergelijke investeringen zou leiden tot een begrotingstekort. Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 zijn de gemeenten vennootschapsplichtig voor activiteiten waarbij wordt opgetreden als onderneming. Vennootschapsbelasting (Vpb) is verschuldigd vanwege fiscale winst die per saldo is gerealiseerd op ondernemingsactiviteiten in het betreffende begrotingsjaar na eventuele verrekening van fiscale verliezen uit eerdere begrotingsjaren. Onvoorzien In de begroting is een bedrag voor onvoorzien opgenomen van € 250.000 per jaar. Het inzetten van deze post is een college-bevoegdheid. Het college rapporteert bij de bestuursrapportages en de jaarrekening over het verloop en aanwending van deze post. Het college kan besluiten de post onvoorzien aan te wenden voor het dekken van incidentele tegenvallers in de exploitatie van bestaand beleid en ter dekking van lasten voor activiteiten die van tevoren niet voorzien zijn, maar die gedurende het begrotingsjaar wel belangrijk zijn.

41