Bijlage 1 - Programmabegroting 2026
Tekst van het document
2
Begroting 2026
3
VOORWOORD Geachte raadsleden, Graag bieden wij u de begroting 2026 aan. De basis voor deze programmabegroting is het college werkprogramma Thuis in Meierijstad Mijlpalen (TiMM). De kaders die u heeft meegegeven tijdens de behandeling van de kaderbrief 2026 zijn door het college vertaald in deze begroting. Het begrotingsjaar 2026 is sluitend voor structurele baten en lasten. Dit geldt eveneens voor 2027. Vanaf 2028 zijn er tekorten. De programmabegroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 bespreken we graag met u tijdens de raadsvergadering van 6 november 2025.
4
INHOUDSOPGAVE Voorwoord ............................................................................................................................................... 4 Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 5 Financiën in één oogopslag ..................................................................................................................... 6 Samenvatting ........................................................................................................................................... 8 Financiële samenvatting ...................................................................................................................... 8 Algemene reserve ............................................................................................................................. 13 Weerstandsvermogen ....................................................................................................................... 14 Investeringsprogramma ..................................................................................................................... 15 Leeswijzer ..........................................................................................................................................
17 Programmalijnen ................................................................................................................................... 19 Participatie & Polarisatie .................................................................................................................... 20 Inclusie............................................................................................................................................... 21 Programma's ......................................................................................................................................... 22 Bestuur, Dienstverlening en Vastgoed .............................................................................................. 23 Veiligheid ........................................................................................................................................... 28 Verkeer, vervoer en openbare ruimte ................................................................................................ 32 Economie ........................................................................................................................................... 38 Onderwijs ...........................................................................................................................................
43 Sport, kunst, cultuur, Recreatie en Toerisme .................................................................................... 48 Sociaal domein .................................................................................................................................. 53 Volksgezondheid, milieu en duurzaamheid ....................................................................................... 62 Ruimtelijke ontwikkeling en wonen .................................................................................................... 66 Financiële informatie programmaplan ............................................................................................... 71 Paragrafen ............................................................................................................................................. 77 Lokale heffingen ................................................................................................................................ 78 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................................... 84 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................................................................................
94 Financiering ..................................................................................................................................... 102 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................. 105 Verbonden Partijen .......................................................................................................................... 108 Grondbeleid ..................................................................................................................................... 134 Wet open overheid (Woo) ................................................................................................................ 137 Financiën ............................................................................................................................................. 138 Financiële begroting ........................................................................................................................ 139 Ombuigingen ................................................................................................................................... 155 Financiële positie .............................................................................................................................
162 Overzicht naar taakvelden ............................................................................................................... 175
5
FINANCIËN IN ÉÉN OOGOPSLAG
6
7
SAMENVATTING We bieden u een structureel sluitende begroting aan voor de jaren 2026 en 2027. Het ombuigingenproces, wat we in het voorjaar hebben doorlopen, heeft hieraan bijgedragen. Over deze ombuigingen neemt u bij de begrotingsbehandeling een besluit. In deze samenvatting staat informatie op hoofdlijnen over het financieel (meerjarig)beeld en de financiële positie van de gemeente Meierijstad. In de financiële samenvatting gaan we in op de ontwikkelingen sinds het vaststellen van de programmabegroting 2025. Bij het onderdeel algemene reserve ziet u het verloop van de algemene reserve. Bij het weerstandsvermogen gaan we in op de ontwikkeling van de weerstandsratio. In het onderdeel investeringsprogramma kunt u lezen welke investeringen 2026 de korte route of de lange route volgen. Bij de korte route stelt de gemeenteraad de middelen beschikbaar bij de begrotingsbehandeling. Bij de lange route stelt de gemeenteraad de middelen later in het jaar beschikbaar met een afzonderlijk raadsbesluit met een inhoudelijk raadsvoorstel. In de leeswijzer staat waar u welke informatie kunt vinden. Het laatste onderdeel van de samenvatting is het dashboard. Dit bestaat uit enkele grafieken om snel een beeld te krijgen van de financiën van de gemeente Meierijstad.
FINANCIËLE SAMENVATTING Het opstellen van de begroting 2026 was een lastig proces, omdat tot nu toe structurele rijksmiddelen achterwege zijn gebleven. In de meicirculaire 2025 zijn gemeenten alleen voor 2026 en 2027 gecompenseerd voor de forse terugval in structurele financiële middelen vanaf 2026. Taken en middelen van gemeenten zijn hierdoor nog steeds structureel in onbalans. De doorwerking hiervan is ook terug te zien in de cijfers van de gemeente Meierijstad. Het college presenteert de gemeenteraad voor 2026 en 2027 een sluitende begroting voor structurele lasten en baten, zonder het inzetten van een deel van de algemene reserve. Voor 2028 en 2029 blijven er tekorten bestaan. Het ombuigingenproces, wat we in het voorjaar hebben doorlopen, heeft hieraan bijgedragen. De noodzakelijke ombuigingen hebben we inzichtelijk gemaakt in het ombuigingenboek, dat als bijlage was opgenomen bij de kaderbrief 2026. De financiële vertaling van deze ombuigingen staat in deze programmabegroting 2026 bij het onderdeel Financiën onder een apart kopje "Ombuigingen". De VNG heeft ook voor 2026 een begrotingsadvies uitgebracht. Het advies was om 2026 en 2027 structureel sluitend te maken al dan niet met inzetten van de algemene reserve. En de keuzes die hiervoor gemaakt moeten worden duidelijk zichtbaar in de begroting op te nemen.
Het advies van de VNG om inzichtelijk te maken bij welke dossiers in het medebewind er meer wordt uitgegeven dan ontvangen van het Rijk is niet overgenomen, omdat lasten en baten niet zo eenduidig zijn te relateren aan taken. De VNG adviseert om de middelen ter compensatie jeugd 2023 en 2024 op te nemen in de begroting, dit is landelijk € 728 miljoen. De verwachting is dat dit incidenteel geld naar gemeenten komt in de septembercirculaire 2025. Dit advies heeft het college niet overgenomen, omdat we als bestendige gedragslijn de begroting baseren op de meicirculaire. Als laatste adviseert de VNG om voor 2028 en 2029 de baten en lasten jeugdhulp in balans te brengen met stelpost Van Ark (“Deskundigencommissie Van Ark 2027”). De toezichthouder is niet akkoord met deze laatste stelpost. In onze meerjarenraming hebben we geen stelpost “Deskundigencommissie Van Ark 2027” opgenomen. In de Voorjaarsnota zijn een aantal aanvullende maatregelen gepresenteerd, waaronder de eigen bijdrage en het sturen op de trajectduur. De toezichthouder heeft aangegeven dat zij het toestaan dat gemeenten deze maatregelen budgetneutraal (korting versus besparing/inkomsten) maken, bijvoorbeeld door middel van een stelpost (“Besparing trajectduur” en “Inkomsten eigen bijdrage”). Het rijk is verantwoordelijk voor tijdige invoering van wet- en regelgeving. Bij uitstel of afstel van wet- en
8
regelgeving geldt dat dit voor rekening en risico rijk is. Het college heeft de stelposten “Besparing trajectduur” en “Inkomsten eigen bijdrage” overgenomen. Naast het begrotingsadvies VNG is er onlangs een motie in de Tweede Kamer aangenomen die de regering oproept om gemeenten de mogelijkheid te geven om te werken met een stelpost onderuitputting. De provincie heeft in haar aanvulling begrotingscirculaire 2025 opgenomen niet akkoord te gaan met een dergelijke stelpost in deze begroting. De uitgangspunten die u bij de behandeling van de kaderbrief 2026 heeft meegegeven zijn door het college gebruikt voor het samenstellen van de programmabegroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029. De belangrijkste waren: • het begrotingsjaar 2026 is structureel sluitend; • het begrotingsjaar 2026 heeft een beleidsarm karakter;; • de door het college geadviseerde ombuigingsvoorstellen worden integraal overgenomen in de begroting 2026, inclusief vermelde mutaties • het is acceptabel om daar waar mogelijk minder voorzichtig te ramen / eigen inschattingen te maken, om deze toe te passen in de meerjarenraming, dit geldt binnen de wettelijk eis van reële ramingen • het tekort dat overblijft na het overnemen van de ombuigingsvoorstellen wordt gedekt uit de algemene reserve, binnen de wettelijke mogelijkheden.
Financieel beeld In de volgende tabel staat het financieel beeld vanaf de begrotingsbehandeling in oktober 2024 (primitieve begroting) tot aan het geraamde resultaat van deze programmabegroting 2026. De jaren 2026 en 2027 zijn sluitend voor structurele baten en lasten, vanaf 2028 zijn er nog tekorten. De financiële gevolgen van de ontwikkelingen presenteren we in enkele categorieën. Na de tabel volgt een toelichting per categorie. (Bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Primitieve begroting
-7.367
-7.278
-7.522
-6.147
-387
-236
-213
-212
-685
-838
-1.039
-1.102
13
-1
-11
-11
Geraamd resultaat (startsituatie)
-8.426
-8.353
-8.784
-7.472
Bestaand beleid
-4.931
-4.933
-4.734
-5.311
Nieuw beleid
-317
-45
70
71
Gemeentefonds
6.182
6.456
2.835
3.298
Investeringen 2026
69
-463
-1.338
-1.384
Kapitaallasten
21
-230
-413
-216
Loon- en prijsindexatie
0
0
0
0
Overige technische aanpassingen
317
518
324
361
Wijzigingen < € 50.000
-106
-107
-107
-139
Ombuigingen 2026-2029
7.274
8.312
8.509
8.509
Totaal ontwikkelingen
8.510
9.507
5.145
5.188
84
1.154
-3.639
-2.284
Raadsbesluiten september 2024 tot en met juli 2025 1e bestuursrapportage 2025 2e bestuursrapportage 2025
Geraamd resultaat programmabegroting 2026
9
Primitieve begroting Op deze regel staan de geraamde resultaten van de vastgestelde begroting 2025 en de meerjarenraming 2026-2028 bij de begrotingsbehandeling in oktober 2024. Raadsbesluiten september 2024 t/m juli 2025 Hier staan de financiële gevolgen van afzonderlijke raadsbesluiten in de periode september 2024 t/m juli 2025. 1e Bestuursrapportage 2025 Dit zijn de financiële gevolgen van de 1e bestuursrapportage 2025 op het geraamde resultaat. 2e Bestuursrapportage 2025 In de 2e berap nemen we incidentele afwijkingen op. Indien deze afwijkingen structureel zijn, dan verwerken we dat ook in de begroting 2026. Voor 2026 staan toch enkele structurele afwijkingen opgenomen, dat zijn bijstellingen van kapitaallasten als gevolg van mutaties op enkele investeringskredieten. Geraamd resultaat (startsituatie) Na de verwerking van de raadsbesluiten t/m juli 2025 is dit de financiële startsituatie voor de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029. Bestaand beleid Op deze regel staan de financiële gevolgen van ontwikkelingen voor bestaand beleid. De bestuurlijke keuzevrijheid voor ontwikkelingen bestaand beleid is voor de korte termijn niet zo groot. Natuurlijk heeft u wel de bestuurlijke keuze om het bestaande beleid te wijzigen. De financiële gevolgen op deze regel zijn vooral het gevolg van de verwerking van de uitgangspunten begroting 2026.
Bij de programma's onder de kop "Wat kost het?" zijn de ontwikkelingen bestaand beleid toegelicht. Nieuw beleid Hier staan de financiële gevolgen van de integrale afweging van het college voor nieuwe ontwikkelingen. Voor de financiële gevolgen van deze ontwikkelingen was nog geen structurele dekking opgenomen in de meerjarenbegroting 2026-2028. Een toelichting op deze ontwikkelingen kunt u lezen bij de programma's onder de kop "Wat kost het?". Gemeentefonds Op deze regel staan de financiële gevolgen van de meicirculaire 2025. Een uitgebreide toelichting is te vinden bij programma's - financiële informatie programmaplan, onderdeel "Algemene dekkingsmiddelen". De uitkeringen uit het gemeentefonds zijn voor de begroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 gebaseerd op de meicirculaire 2025. De meicirculaire 2025 bevestigt het beeld uit de voorjaarsnota van het (demissionair) kabinet waarin extra middelen voor gemeenten zijn opgenomen voor met name de jaren 2026 en 2027. Investeringen 2026 Het meerjaren investeringsplan 2026-2029 is geactualiseerd. U neemt een besluit bij de begrotingsbehandeling op 6 november 2025 voor de investeringen 2026. We lichten de investeringen 2025 toe bij de begrotingsprogramma's onder het kopje "Investeringen". Kapitaallasten Op deze regel staan de financiële gevolgen van aanpassingen in kapitaallasten voor bestaande investeringen.
Het nadeel voor de begroting 2027 en volgende jaren komt vooral door hogere rente kosten op de kapitaalmarkt. Daarnaast wordt vanaf 2026 minder rentelasten toegerekend aan de grondexploitaties vanwege een afname van de boekwaarde grondcomplexen. Loon- en prijsindexatie Jaarlijks nemen we vanuit het accres algemene uitkering een gedeelte op in de begroting voor loonen prijsontwikkeling volgens de vastgestelde uitgangspunten. De categorie loon- en prijsontwikkeling is budgettair neutraal opgenomen in de begroting. Bij de programma's onder de kop "wat kost het?" zijn de financiële bijstellingen te zien. Alhoewel het Rijk ervan uitgaat dat gemeenten hun lasten voor
10
onder andere subsidies en contracten met zorgaanbieders kunnen verlagen blijkt dit in de praktijk vaak niet mogelijk op basis van de contracten en (subsidie)verordeningen. Overige technische aanpassingen De financieel technische aanpassingen zijn over het algemeen voor de hele begroting budgettair neutraal. Nu staat er bij deze categorie een meerjarig structureel bedrag. Dat wordt veroorzaakt door de financieel technische aanpassingen bij de kostendekking voor riolering en afval. Daarnaast is de doorbelasting van uren naar riolering en afval geactualiseerd. Dit heeft een positief effect op de exploitatiebegroting. Wijzigingen kleiner dan € 50.000 Hier staan de structurele financiële gevolgen van wijzigingen die kleiner zijn dan € 50.000. Deze wijzigingen gaan over ontwikkelingen van bestaand beleid. Ombuigingen De in de kaderbrief door de gemeenteraad vastgestelde voorgenomen ombuigingen zijn hier financieel vertaald. Het definitieve besluit voor de ombuigingen neemt u bij vaststelling van deze begroting. Het financieel effect van de ombuigingen komt bij elk programma terug in de tabel van Wat kost het?. Toelichtingen hierop hebben we centraal opgenomen onder Financiën - onderdeel Ombuigingen. Hier vindt u ook de (financiële) aansluiting met het ombuigingenboek.
Totaal ontwikkelingen Hier staat het totaalbedrag (baten min lasten) aan financiële gevolgen voor de begroting 2026 en de meerjarenraming 2027 t/m 2029. Geraamd resultaat programmabegroting 2026 Op deze regel staat het geraamd resultaat na verwerking van alle ontwikkelingen die eerder genoemd zijn. Voorgenomen raadsbesluiten In de begrotingscijfers zijn drie voorgenomen raadsbesluiten opgenomen. Dit zijn raadsbesluiten die al zijn geagendeerd. Het gaat om: verbetering van de beheerkwaliteit in de openbare ruimte (zie programma 2 onder Wat kost het? nieuw beleid), beleidsplan hondenvoorzieningen (zie programma 2 onder investeringen) en masterplan Veghel Centrum (zie programma 8 onder nieuw beleid). Een raming voor een investering voor het openluchtzwembad is opgenomen in het meerjaren investeringsprogramma. Structureel geraamd resultaat Het structureel geraamd resultaat is van belang om vast te stellen of alle structurele lasten gedekt worden door structurele baten. De toezichthouder beoordeelt onze begroting en baseert het toezicht op het structureel geraamd resultaat. Om tot het structureel geraamd resultaat te komen halen we de incidentele baten en lasten uit het geraamde resultaat af. Door het weglaten van incidentele lasten gaat het structureel geraamd resultaat omhoog. Bij het weglaten van de incidentele baten gebeurt het tegenovergestelde.
In de volgende tabel staat het structureel geraamd inclusief en exclusief het meerjareninvesteringsplan (MIP) voor 2027-2029. U neemt bij de begrotingsbehandeling een besluit over het structureel geraamd resultaat exclusief MIP 2027-2029. Een besluit over de investeringen uit het MIP 2027-2029 neemt u bij de volgende begrotingen. (Bedragen x € 1.000) 2026 2027 2028 2029 Geraamd resultaat 84 1.154 -3.639 -2.284 Incidentele baten en lasten 208 207 206 206 Structureel geraamd resultaat Meerjareninvesteringsplanning 2027-2029 Structureel resultaat incl. MIP 2027-2029
292 292
1.361 -218 1.143
-3.433 -338 -3.771
-2.078 -789 -2.867
11
Incidentele baten en lasten Hier staat het saldo van incidentele baten en lasten. Door het weglaten van incidentele lasten gaat het structureel geraamd resultaat omhoog. Bij het weglaten van de incidentele baten gebeurt het tegenovergestelde. De incidentele lasten zijn hoger dan de incidentele baten, zodat het een positief effect heeft op het structureel resultaat. MIP (meerjaren investeringsplan) Op deze regel staan de afschrijvingslasten van de investeringen die gaan lopen vanaf 2027. Hierover neemt u bij de begrotingsbehandeling 2026 nog geen besluit.
12
ALGEMENE RESERVE Op basis van de vastgestelde nota reserves en voorzieningen 2025 zijn per 1 januari 2025 van de algemene risicoreserve, welke bestond uit een risicodeel en een deel 'vrij' besteedbaar, twee afzonderlijke reserves gemaakt: de algemene reserve en de risicoreserve. De reserve risico's grondexploitatie is toegevoegd aan de risicoreserve. In de volgende tabel staat het verloop van de Algemene Reserve. De tabel start bij de stand van de reserve per 1-1-2025 zoals u deze heeft vastgesteld bij de jaarstukken 2024. (Bedragen x € 1.000) 2025 2026 2027 2028 2029 Stand Algemene reserve per 1-1 Toevoegingen
66.544
38.911
24.603
20.395
18.461
15.586
3.500
0
0
0
Onttrekkingen
-43.219
-17.808
-4.208
-1.934
-1.318
Stand Algemene reserve per 31-12
38.911
24.603
20.395
18.461
17.143
Toevoegingen Jaarlijkse toevoeging t/m 2026 van € 3,5 miljoen Bij de start van de gemeente Meierijstad (2017) is besloten om in twee collegeperioden (9 jaar) de bestemmingsreserve dekking kapitaallasten af te bouwen. Dit met het doel alle kapitaallasten van investeringen op de gemeentebegroting te laten drukken. Daarmee komt er ruimte in de begroting voor vervanging. De afbouw van € 3,5 miljoen per jaar betekent dat jaarlijks € 175.000 meer kapitaallasten drukken op de gemeentebegroting. De afbouw van de bestemmingsreserve voegen we toe aan de algemene risico-reserve. Jaarrekeningresultaat 2024 (€ 11,5 miljoen), toegevoegd in 2025 Met het raadsbesluit van de jaarstukken 2024 is € 8,8 miljoen toegevoegd aan de algemene reserve. Voor de bestemmingen jaarresultaat 2024 is een bedrag van € 2,7 miljoen toegevoegd. Dit bedrag is vervolgens weer bij de onttrekkingen 2025 opgenomen. Onttrekkingen Onttrekkingen 2025 Hier staat het totaal aan onttrekkingen uit de algemene reserve vanuit genomen raadsbesluiten. Dit zijn de restant voorgenomen onttrekkingen van besluiten tot en met de begroting 2025 (€ 11,1 miljoen), de overheveling naar de risicoreserve (€ 13,0 miljoen) en de tussentijdse raadsbesluiten en bestuursrapportages 2025 (€ 1,9 miljoen).
Bij de vaststelling van de jaarstukken 2024 zijn onttrekkingen geraamd voor resultaatsbestemmingen en de overheveling van restantbudgetten (€ 17,3 miljoen). Onttrekkingen 2026 tot en met 2029 De onttrekkingen voor de jaarschijven 2026 t/m 2029 zijn in totaal € 25,3 miljoen. Het gaat dan om al genomen raadsbesluiten, zoals de begroting 2025, de voorliggende begroting 2026, bestuursrapportages en aparte raadsbesluiten.
13
WEERSTANDSVERMOGEN Het weerstandsvermogen van de gemeente drukken we uit in de weerstandsratio. Het is een verhoudingsgetal tussen de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de vrije middelen die de gemeente in kan zetten om risico's op te vangen. Deze vrije middelen bestaan vooral uit de algemene risicoreserve en de onbenutte belastingcapaciteit. De benodigde weerstandscapaciteit laat zien hoeveel middelen nodig zijn om risico’s op te vangen waarvoor geen financiële maatregelen zijn getroffen. De risico's en de beschikbare middelen om de risico's op te vangen zijn toegelicht in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. De beleidsvoornemens van de begroting 2026 zijn opgenomen in de berekeningen van de weerstandsratio. 2026 2027 2028 (Bedragen x € 1.000) Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit Weerstandsratio Norm weerstandsratio
77.240 31.382 2,46 1,0
65.285 31.382 2,08 1,0
61.076 31.382 1,95 1,0
2029 59.143 31.382 1,88 1,0
14
INVESTERINGSPROGRAMMA In dit onderdeel gaan we in op de nieuwe investeringen voor het jaar 2026. We geven aan welke investeringen de korte of de lange route volgen. Bij de korte route stelt u de middelen beschikbaar bij de begrotingsbehandeling. Bij de lange route stelt u de middelen later beschikbaar bij een inhoudelijk raadsvoorstel. De financiële gevolgen van alle investeringen 2026 zijn opgenomen in deze begroting. Bij de begrotingsprogramma's - onderdeel investeringen - staan de inhoudelijke toelichtingen. Investeringen korte route De investeringen 2026 die de korte route volgen staan in de volgende tabel. Het totale investeringsbedrag bedraagt € 6,1 miljoen. De investeringen korte route geldt voor voorbereidingskredieten en investeringen kleiner dan € 500.000. We stellen voor om een uitzondering te maken voor de investering "plaatsen van zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed" van € 900.000. Deze investering is budgettair neutraal voor de begroting. Door het beschikbaar stellen van dit krediet bij de begrotingsbehandeling kunnen we inspelen op de actuele onderhoudssituatie en kan noodzakelijk werk met werk worden gemaakt in de volgorde zoals deze zich in de praktijk aandient. Dit geeft een grote slagkracht en vermindering van administratieve last. Investeringen korte route (Bedragen x € 1.000) Lijst van de vervangingsinvesteringen 2026
Programma
2026
div.
768
div.
900
Verbeteren werkomgeving gemeentehuis Veghel
0
214
Uitbreiding bomenareaal 2026 Sporttechnische laag veld 1 VMHC Geel Zwart
2 5
275 75
Vervangen kunstgras mixx velden Schijndel
5
250
2 2 2 2 2
625 100 750 53 300
2 2 2
90 80 500
2 2 2
285 600 -200
4 5
322 60
6
45
Plaatsen van zonnepanelen en zonnecollectoren op en het versneld verduurzamen van enkele panden van het gemeentelijk vastgoed 2026
Voorbereidingskredieten Bus Rapid Transit (BRT) Meierijstad 2026 Doorfietsroute Veghel-Eindhoven 2026 Herinrichting Erpseweg Hondenvoorzieningen Investeringen riolering Parkeeroplossing sportpark Spoorzicht Mariaheide Pilot Bus Rapid Transit (BRT) Schijndel UItvoeringsprogramma mobiliteit 2026 Vervangen persleiding tussen gemaal NCB-laan en Ontvangstput Middegaal Vervanging wegen 2026 Ombuigingen wegen Voorbereidingskrediet vervangende nieuwbouw basisschool Nicolaas te Boerdonk Aanpassing gebouw Mariendael Sint Oedenrode Voorbereidingskrediet nieuwbouw kinderopvangvoorziening Boerdonk Totaal investeringen
6.091
15
Investeringen lange route De investeringen 2026 die de lange route volgen bedragen in totaal € 56,5 miljoen en staan in de volgende tabel. Als er bij de investeringen met “korte route” een voorbereidingskrediet is opgenomen, dan staat in de volgende tabel het resterende uitvoeringskrediet. De investeringsbedragen die in de volgende tabel staan zijn gebaseerd op de beste inschatting bij het samenstellen van deze begroting. Het uitvoeringskrediet wat u bij een raadsvoorstel beschikbaar gaat stellen kan hier gemotiveerd van afwijken bijvoorbeeld door prijsontwikkelingen. Investeringen lange route (Bedragen x € 1.000)
Programma
2026
Bus Rapid Transit (BRT) Meierijstad 2026
2
5.625
Doorfietsroute Veghel-Eindhoven 2026
2
900
Herinrichting Erpseweg
2
6.750
Hondenvoorzieningen
2
479
Investeringen riolering 2026
2
2.693
UItvoeringsprogramma mobiliteit 2026 Vervangen persleiding tussen gemaal NCB-laan en Ontvangstput Middegaal Vervanging wegen 2026
2
4.500
2
2.570
2
5.400
Ombuigingen wegen
2
-1.800
Parkeeroplossing sportpark Spoorzicht Mariaheide
2
804
Pilot Bus Rapid Transit (BRT) Schijndel Realisatiekrediet vervangende nieuwbouw basisschool De Empel te Erp Realisatiekrediet vervangende nieuwbouw bs De Regenboog Wijbosch Realisatiekrediet vervangende nieuwbouw gebouw B Elde College Schijndel Aanpassing gebouw Mariëndael Sint-Oedenrode Realistiekrediet nieuwbouw kinderopvangvoorziening bij Bs Regenboog Wijbosch Realisatiekrediet nieuwbouw kinderopvangvoorziening De Empel te Erp
2
715
4
4.568
4
4.143
4
16.329
5
540
6
914
6
1.377
Totaal investeringen
56.507
16
LEESWIJZER De programmabegroting 2026 en meerjarenraming 2027-2029 bestaat uit het programmaplan en de financiële begroting. Ook is informatie opgenomen over de programmalijnen. De indeling voor de begrotingsprogramma's is gebaseerd op het coalitieakkoord 2022-2026 "Thuis in Meierijstad". De programmabegroting 2026 en de meerjarenraming 2027-2029 zijn gebaseerd op bestaand beleid. Het college heeft een integrale afweging gemaakt voor nieuwe ontwikkelingen (nieuw beleid) met als basis het collegewerk programma "Thuis in Meierijstad Mijlpalen" (TiMM). De ontwikkelingen voor zowel bestaand beleid als nieuw beleid zijn toegelicht bij de begrotingsprogramma's onder "Wat kost het?". Programmaplan 2026 Het programmaplan bestaat uit de 9 begrotingsprogramma’s, het financiële informatie programmaplan en de (verplichte) paragrafen. Bij elk begrotingsprogramma gaan we in op de drie W-vragen: "Wat willen we bereiken?", "Wat gaan we daarvoor doen?" en "Wat kost het?". Ook staan de investeringen 2026 bij elk begrotingsprogramma en de relatie van dat programma met verbonden partijen. Wat willen we bereiken? De ambitie en de bestuursdoelen die staan bij “Wat willen we bereiken?” zijn overgenomen uit het coalitieakkoord 2022-2026 "Thuis in Meierijstad". Op deze plek staan ook de verplichte beleidsindicatoren uit het besluit begroten en verantwoorden (BBV).
De laatst bekende gegevens van waarstaatjegemeente.nl zijn in de tabellen vermeld. Als in de tabel bijvoorbeeld 2022 staat, dan betekent dit dat hierna geen meting meer heeft plaatsgevonden. Als referentiemeting voor de gemeente Meierijstad vermelden we het gemiddelde van gemeenten in de klasse > 50.000 en < 100.000 inwoners. Ook zijn er enkele bestuursdoelen die we als gerealiseerd beschouwen. Deze bestuursdoelen komen daardoor niet meer terug in de begroting 2026. Dit zijn: • Passende economische steunmaatregelen voor door de coronacrisis getroffen ondernemers in het midden- en kleinbedrijf (mkb) en zelfstandige ondernemers zonder personeel (zzp-ers). (Programma Economie) • Een nieuwe nota kunst en cultuur 2023-2030 waarin we de ambities in het kader van kunst en cultuur uitwerken. (Programma Sport, kunst, cultuur, Recreatie en Toerisme) • Alle leerlingen primair onderwijs volgen structureel kunst- en muzieklessen in de klas. (Programma Sport, kunst, cultuur, Recreatie en Toerisme) • Eenduidig beleid ten aanzien van de Gilden. (Programma Ruimtelijke ontwikkeling en wonen) • Een strategische visie 2040 op Meierijstad, geïnspireerd door de producten van de Raad van Verbeelding. (Programma Bestuurd, dienstverlening en vastgoed). • Onderzoek naar de wenselijkheid van 1 welzijnscoöperatie.
(Programma Sociaal Domein) Wat gaan we daarvoor doen? Bij de 2e W-vraag "Wat gaan we daarvoor doen?" staan de activiteiten uit het college werkprogramma "Thuis in Meierijstad Mijlpalen". Over het algemeen zijn dit dezelfde activiteiten als voor het jaar 2025, omdat de activiteiten doorlopen in 2026. Wat kost het? Bij het onderdeel “Wat kost het?” (3e W-vraag) staan de lasten en baten van deze begroting inclusief de ontwikkelingen, waarover u een besluit neemt bij de begrotingsbehandeling. Om toelichtingen op de financiën leesbaar te houden passen we categorieën toe, waarbij de mate van bestuurlijke keuzevrijheid een uitgangspunt was. De bestuurlijke keuzevrijheid zit vooral in de categorieën nieuw beleid, bestaand beleid, ombuigingen en investeringen 2026. Voor de overige categorieën is de bestuurlijke keuzevrijheid beperkt.
17
Hieronder leggen we uit welke ontwikkelingen we opnemen per categorie. • • • • • • • • •
Bestaand beleid: ontwikkelingen van reguliere taken of eerdere raadsbesluiten, financiële vertaling van de begrotingsuitgangspunten, actuele ontwikkelingen met beperkte bestuurlijke keuze. Nieuw beleid: integrale afweging, zoals het college die bij de begroting voorstelt. Gemeentefonds: effecten uit de circulaires gemeentefonds en specifieke berichten vanuit het Rijk. Investeringen 2026: afschrijvingen voor de investeringen 2026, waarover u besluit bij de begrotingsbehandeling in november 2025. Kapitaallasten: wijzigingen in de kapitaallasten (rente en afschrijving) van investeringen die al gerealiseerd zijn of in uitvoering zijn, actualisatie van de rente. Loon- en prijsontwikkelingen: financiële informatie over de besteding van de stelpost Loon- en prijsontwikkelingen. Ook aanvullingen of vrijval van de stelpost vallen in deze categorie. Overige technische aanpassingen: financieel technische aanpassingen, die over het algemeen voor de hele begroting budgettair neutraal zijn. Bij de programma's wijzigen wel de lasten en/of baten. Wijzigingen < € 50.000: kleine wijzigingen van bestaand beleid. Ombuigingen zoals vastgesteld bij de kaderbrief 2026.
Een toelichting op ontwikkelingen > € 50.000 voor bestaand en nieuw beleid vindt u bij de begrotingsprogramma's onder kopje "Wat kost het?". Een toelichting op de investeringen 2026 staat bij programma's onder kopje "Investeringen". De overige categorieën zijn in de financiële samenvatting toegelicht. Een toelichting op ombuigingen vanaf € 50.000 staat bij Financiën onderdeel Ombuigingen. Bij de toelichtingen zijn de netto gevolgen opgenomen. Dit betekent dat er bij incidentele ontwikkelingen met als dekking een reserve een 'nul' staat, omdat er geen effect is op het geraamde resultaat. In de toelichting staat het bedrag waarover een besluit wordt genomen. Investeringen In het onderdeel Investeringen gaan we in op de nieuwe investeringen van het komende begrotingsjaar. Hierover neemt u bij de begrotingsbehandeling een besluit. In het onderdeel financiële informatie programmaplan gaan we in op de beleidsvelden Financiën en Belastingen (onder andere uitkeringen gemeentefonds) en Bedrijfsvoering (onder andere overheadkosten, investeringen en bestedingen in de bedrijfsvoering) en de onderwerpen vennootschapsbelasting en onvoorzien. De (verplichte) paragrafen gaan in op lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen, grondbeleid en de wet open overheid.
Financiële begroting De financiële begroting staat onder het kopje "Financiën". Dit is onderverdeeld in financiële begroting, ombuigingen, financiële positie en het overzicht naar taakvelden. Bij financiële begroting staat het overzicht van baten en lasten, incidentele baten en lasten, structurele reservemutaties en de uitgangspunten van het opstellen van de begroting. Dit alles voorzien van een toelichting. In de financiële positie gaan we in op onderwerpen als de geprognosticeerde balans, EMU-saldo, investeringen, financiering en reserves en voorzieningen.
18
PROGRAMMALIJNEN
19
PARTICIPATIE & POLARISATIE Ambitie Inwoners hebben profijt van een wendbare organisatie die op elkaar is ingespeeld en de kaders van participatie kent. De medewerkers weten wat er in de samenleving speelt en onderhouden een actieve relatie met inwoners, organisaties, belanghebbenden en collega's. "We investeren in de kracht van de samenleving en hebben oog voor de menselijke maat." Bestuursdoelen De volgende bestuursdoelen vallen onder deze programmalijn. Deze bestuursdoelen met de activiteiten uit het college werkprogramma TiMM zijn te vinden bij het begrotingsprogramma Bestuur, dienstverlening en vastgoed. Bestuur Initiatieven ontstaan op basis van het uitdaagrecht (right to challenge). Participatie op maat voor onze inwoners en belanghebbenden, door ze vroegtijdig te betrekken (beginspraak), samen te leren, en te versterken wat er al is. Meer bewustzijn over polarisatie en dit bespreekbaar maken in Meierijstad. De burgemeester is daarbij de gemeentelijke ambassadeur in de strijd tegen polarisatie in Meierijstad.
De programmalijn Participatie & Polarisatie gaat in feite over alle begrotingsprogramma's heen. Ook in 2026 geven we vanuit de programmalijn verder vorm aan de veranderopgave "Participeren en leren". Dit gebeurt via de pijlers Cultuur maken, Versterken van wat er is en de pijler Samen leren. Samen werken we aan: • • •
een meer participerende & lerende organisatie die wendbaar en flexibel handelt; o.a. door uitvoering te geven aan de participatienota inclusief het opzetten van structurele jongerenparticipatie, online participatieplatform en een programma op leren & ontwikkelen. meer participatieruimte en stimulans mede-eigenaarschap aan inwoners binnen gestelde kaders; o.a. door het faciliteren van maatschappelijke initiatieven inclusief het uitdaagrecht, de lerende wijkaanpakken en het oefenen met het instrument burgerberaad. meer nabije, benaderbare, transparante en toegankelijke overheid zijn en een betere verbinding met inwoners waarbij vertrouwen in de (lokale) overheid kan versterken; o.a. door meer bewustzijn over polarisatie en hoe we dit kunnen voorkomen in eigen handelen, komen tot een netwerk van (informele) sleutelfiguren in iedere kern.
20
INCLUSIE Ambitie Meierijstad wil een inclusieve gemeente zijn waarin iedereen kan meedoen. Daaraan werken we proactief en vanuit een lerende houding. We verankeren inclusie in ons werk en leveren zo een meerwaarde voor onze inwoners. Bestuursdoelen De volgende bestuursdoelen vallen onder deze programmalijn. Deze bestuursdoelen met de activiteiten uit het college werkprogramma TiMM zijn te vinden bij het begrotingsprogramma Sociaal domein. Sociaal domein algemeen We geven uitvoering aan activiteiten uit de nieuwe lokale inclusie agenda.
WMO en welzijn Openbare gebouwen en de openbare ruimte zijn toegankelijk voor inwoners die afhankelijk zijn van hulpmiddelen.
In 2026 werken we vanuit de programmalijn inclusie o.a. aan: De Lokale Inclusie Agenda (LIA) Samen met de projectgroep Inclusie werken we aan de uitvoering van de lokale inclusie agenda met de vier thema's: • Ontmoeting en dagbesteding • Ondersteuning Wmo & Mantelzorg • Wonen • Onderwijs Meierijstad als inclusieve organisatie Middels bewustwordingsactiviteiten en gerichte trainingen stimuleren en borgen we inclusief werken in de gemeentelijke organisatie Digitale Toegankelijkheid We werken aan het digitaal toegankelijker maken van onze websites en applicaties Toegankelijkheid openbare gebouwen en openbare ruimte In samenwerking met Stichting Toegankelijk Meierijstad werken we verder aan de toegankelijkheid van openbare gebouwen en openbare ruimte op diverse projecten.
21
PROGRAMMA'S
22
BESTUUR, DIENSTVERLENING EN VASTGOED Wat willen we bereiken? Ambitie Meierijstad is een bestuurskrachtige gemeente. In de regio stellen we ons op als een gemeente met 100.000+ inwoners. De gemeente werkt informatiegestuurd, hanteert burger- en overheidsparticipatie op maat en kent een dienstverlening dicht bij de inwoner, waarover de inwoners meer dan tevreden zijn. Met participatie geven we inwoners een stem. Daarbij zetten we niet alleen in op de rol van bruggenbouwer tussen voor- en tegenstanders. We vinden het ook belangrijk om juist het stille midden te versterken. In Meierijstad voelt iedereen zich thuis. De gemeente heeft een voorbeeldfunctie. Afspraak is afspraak. Werken aan vertrouwen van inwoners in de overheid en voorkomen of doorbreken van polarisatie in de samenleving, vinden wij belangrijk. Verbindende participatie en een laagdrempelige gemeente past daarbij. De bestuurders en ambtenaren van Meierijstad bieden ruimte aan inwoners, zijn herkenbaar, betrokken, en benaderbaar. De gemeente is een aantrekkelijke werkgever. De ambtelijke organisatie is divers en inclusief. De maatschappelijke opgaven houden niet op bij de gemeentegrens. In samenwerkingsrelaties zijn we een (pro-) actieve partner en soms een trekker. Het bestuur behartigt als ambassadeur en lobbyist de belangen van de gemeente met de professionaliteit van een 100.000+ gemeente.
Wat willen we bereiken 2023-2026? Bestuur Initiatieven ontstaan op basis van het uitdaagrecht (right to challenge). Participatie op maat voor onze inwoners en belanghebbenden, door ze vroegtijdig te betrekken (beginspraak), samen te leren, en te versterken wat er al is. Meer bewustzijn over polarisatie en dit bespreekbaar maken in Meierijstad. De burgemeester is daarbij de gemeentelijke ambassadeur in de strijd tegen polarisatie in Meierijstad. Een toekomstbestendig bestuurscentrum in Sint-Oedenrode met behoud van een raadzaal. Een sterke positie op regionaal, provinciaal en (inter-)nationaal niveau. Het behouden en zo mogelijk uitbreiden van bestuurlijke posities in de regio, de provincie en landelijk past daarbij.
Dienstverlening Een dienstverlening die klantvriendelijk, laagdrempelig, servicegericht en dichtbij is, waarbij we klare taal gebruiken. Waarbij we overbodige regels schrappen en procedures versnellen waar mogelijk.
Vastgoed Een informatie gestuurde exploitatie van ons vastgoed.
23
Beleidsindicatoren In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren weer voor programma 0. Een vergelijking met referentiegemeenten is niet te maken, omdat er geen gegevens bekend zijn. Indicator
Bron
Jaar Meierijstad
Jaar
Meierijstad
Formatie, Fte per Eigen data 1.000 inwoners Bezetting, Fte per Eigen data 1.000 inwoners Apparaatskosten Eigen data
2023
7,6 2024
8,6
2023
7,2 2024
7,8
2023
633,6 2024
708,7
Externe inhuur. Eigen data Kosten als % van totale loonsom
2023
26,3 2024
31,6
Totale kosten externe inhuur (bedrag x € 1.000)
Eigen data
2023
12.473,1 2024
17.001
Overhead, % van Eigen data totale lasten.
2023
9,2 2024
9,3
Wat gaan we daar voor doen? Bestuur Initiatieven ontstaan op basis van het uitdaagrecht (right to challenge). We verankeren het proces maatschappelijke initiatieven, waarvan het uitdaagrecht onderdeel is. We geven verder uitvoering aan de kaders uit het startgesprek Uitdaagrecht van januari 2021. Participatie op maat voor onze inwoners en belanghebbenden, door ze vroegtijdig te betrekken (beginspraak), samen te leren, en te versterken wat er al is. We geven uitvoering aan Verbindende participatie (participatie op maat): - We geven uitvoering aan de participatienota Meierijstad- We werken met een lerende wijkaanpak inclusief experimenteerruimte in de uitvoering; Wij faciliteren dorpen en wijken in Meierijstad die zélf met het maatschappelijk initiatief komen om een dorps- of wijkvisie op te stellen wanneer zij daar behoefte aan hebben. Meer bewustzijn over polarisatie en dit bespreekbaar maken in Meierijstad. De burgemeester is daarbij de gemeentelijke ambassadeur in de strijd tegen polarisatie in Meierijstad. Om in zijn algemeenheid meer bewustzijn te creëren over polarisatie werken we aan: - Het opstellen van een integrale aanpak bewustzijn polarisatie; - Acties op meer verbinding tussen de overheid en de samenleving; - Een voorstel tot het benaderen/betrekken van het stille midden. Een toekomstbestendig bestuurscentrum in Sint-Oedenrode met behoud van een raadzaal.
Er is een programma van eisen en een plan van aanpak opgesteld. In 2026 wordt de nieuwe raadzaal gerealiseerd. Een sterke positie op regionaal, provinciaal en (inter-)nationaal niveau. Het behouden en zo mogelijk uitbreiden van bestuurlijke posities in de regio, de provincie en landelijk past daarbij. Op opgave-niveau intensiveren we de samenwerking met de Regio (regiodeal), Provincie en het Rijk (citydeal), zodat Meierijstad zich blijvend onderscheidend positioneert in de regio en daarbuiten (onder andere Brainportregio, M7- M50- en R8-samenwerking, VNG). Dienstverlening Een dienstverlening die klantvriendelijk, laagdrempelig, servicegericht en dichtbij is, waarbij we klare taal gebruiken. Waarbij we overbodige regels schrappen en procedures versnellen waar mogelijk. Voor dienstverlening zetten we in op verdere verbetering van zowel de digitale dienstverlening als persoonlijke/fysieke dienstverlening. De klant kiest zelf zijn voorkeurskanaal. We verbeteren onze dienstverlening door onze processen tegen het licht te houden en waar kan te verbeteren of te optimaliseren. Daarbij vragen we feedback van onze klanten.
24
We gaan aan de slag met het ontwikkelen van een digitale balie. Een digitale balie is een extra mogelijkheid voor de inwoners die dat wensen om zaken te doen met de gemeente. De ontwikkeling wordt opgepakt in het kader van regionale samenwerking en is ingediend voor de nieuwe tranche regiodeal. Vastgoed Een informatie gestuurde exploitatie van ons vastgoed. We maken een plan voor de optimale benutting en beheer van het gemeentelijk vastgoed. We geven uitvoering aan de “Routeplanner verduurzamen maatschappelijk vastgoed”, gericht op CO2-neutraal in 2030.
Wat kost het? In de volgende tabel staan de totale lasten en baten van dit begrotingsprogramma. De totale lasten verminderen we met de totale baten en komen zo tot het geraamd saldo van baten en lasten. Dit saldo verminderen we met het bedrag aan toevoeging reserves en vermeerderen we met het bedrag wat we onttrekken aan reserves. Zo komen we tot het geraamd resultaat van dit begrotingsprogramma. Jaar Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting (Bedragen x 1.000) rekening 2025 2026 2027 2028 2029 2024 Lasten Baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Mutaties in de reserves Geraamd resultaat
-11.898 3.013 -8.886 -3.727 4.889 1.162 -7.724
-11.774 2.969 -8.806 -3.929 5.269 1.340 -7.466
-10.298 3.240 -7.058 -3.500 3.837 337 -6.721
-10.563 3.225 -7.338 0 744 744 -6.594
-10.504 3.225 -7.279 0 744 744 -6.535
-10.137 2.336 -7.801 0 797 797 -7.005
Om toelichtingen op de financiën leesbaar te houden passen we categorieën toe, waarbij de mate van bestuurlijke keuzevrijheid een uitgangspunt was. Voor een nadere uitleg van de categorieën verwijzen we naar hetgeen is vermeld in de leeswijzer onder "Wat kost het". Wanneer er een "min-teken" voor de bedragen in de tabel en de toelichting staat, betekent dit dat er een nadelig effect is op het geraamd exploitatieresultaat. (Bedragen x € 1.000) 2026 2027 2028 2029 Primitieve begroting
-8.765
-8.673
-8.672
-8.719
0
0
0
0
718
718
718
718
0
0
0
0
-8.048
-7.956
-7.954
-8.001
Bestaand beleid
125
125
125
125
Investeringen 2026
0
11
11
11
Loon- en prijsindexatie
-12
-12
-12
-12
Overige technische aanpassingen
464
475
469
246
Wijzigingen < € 50.000
-41
-34
-8
-8
Ombuigingen 2026-2029
790
797
834
634
Totaal ontwikkelingen
1.326
1.362
1.419
996
Geraamd resultaat programmabegroting 2026
-6.721
-6.594
-6.535
-7.005
Raadsbesluiten september 2024 tot en met juli 2025 1e bestuursrapportage 2025 2e bestuursrapportage 2025 Geraamd resultaat (startsituatie)
25
(Bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Bestaand beleid
125
125
125
125
Aanpassing formatie Burgerzaken (3,07 FTE) 20260 0 0 0 2028 Naar aanleiding van het onderzoek in 2023 is de formatie tijdelijk verhoogd. Vanwege de paspoortpiek tot en met 2028 en nieuwe wettelijke eisen voor reisdocumenten vanaf 2025 is het noodzakelijk om de bezetting incidenteel op te plussen met 3,07 FTE vanaf 2026 t/m 2028 € 234.373. Dekking via extra baten als gevolg van de paspoortenpiek (budgettair neutraal). Allonge windpark Veghel 125 125 125 125 In 2019 werd de vergunning voor het oprichten van een windpark (met 4 windturbines) verleend. Deze vergunning werd in 2022 onherroepelijk. In 2023 heeft Veghel Win(d)t nog een vergunning aangevraagd, deze had kort gezegd betrekking op de uitvoeringswerkzaamheden. Deze vergunning is op 31 oktober 2024 onherroepelijk geworden. Vervolgens wilde men starten met de realisatie van het windpark. Om dit mogelijk te maken moet Veghel Win(d)t natuurlijk wel over de benodigde gronden kunnen beschikken, of anders gezegd moeten de notariële akten van levering (eerst kunnen) passeren waarbij rechten van opstal en erfdienstbaarheden t.b.v. de windmolens worden gevestigd nadat de Allonge is aangegaan, kunnen de akten passeren waarbij de rechten van opstal en erfdienstbaarheden worden gevestigd.
Vanaf dat moment ontvangt de gemeente de marktconforme vergoeding (retributie) van € 125.000 per jaar (+ indexering PM), gedurende de looptijd van 25 jaar. Regiodeal 6e tranche 0 0 0 0 In 2025 is aan de regio Noordoost Brabant een regiodeal van 25 miljoen toegekend. De regiodeal draagt op een positieve manier bij aan brede welvaart in de regio. Meierijstad participeert met een aantal projecten in de regiodeal. Daarmee draagt de regiodeal op een positieve manier bij aan de brede welvaart in Meierijstad. Voor sommige projecten is de vereiste co-financiering in de gemeentebegroting reeds aanwezig. Bij andere projecten zijn extra middelen nodig. Het is echter nog onbekend waar extra middelen nodig zijn. Voor het totaal van de regiodeal worden de effecten in beeld gebracht. Vandaar als P.M.-post opgenomen.
26
Investeringen In de volgende tabel zijn de investeringen voor het jaar 2025 opgenomen met de kapitaallasten per investering. Na de tabel volgt een toelichting per investering. (Bedragen x € 1.000)
Investering
Naam investering Plaatsen van zonnepanelen en zonnecollectoren op en het versneld verduurzamen van enkele panden van het gemeentelijk vastgoed 2026 Verbeteren werkomgeving gemeentehuis Veghel
Kapitaallasten 2026
2027
2028
2029
900
0
9
9
9
601
0
2
2
2
Plaatsen van zonnepanelen en zonnecollectoren op en het versneld verduurzamen van enkele panden van het gemeentelijk vastgoed 2026 In het totaalplan om CO2 te reduceren (en om energie te besparen) spelen zonnepanelen en collectoren een grote rol. Om aan de opgave ‘in 2030 CO2 neutraal, voor zover als mogelijk’, te kunnen voldoen, levert het plaatsen van zonnepanelen / collectoren op panden een bijdrage. Uit de routekaart CO2 neutraal volgt dat de komende jaren panden, die geschikt zijn hiervoor, in aanmerking komen. De maatregelen dienen ter reductie van de CO2 uitstoot en energiebesparing. Het plaatsen van zonnepanelen / collectoren is niet opgenomen in het Duurzaam Meerjaren Onderhouds Plan (DMOP). Door gedurende 4 jaar (2024 t/m 2027) jaarlijks een krediet van € 900.000 incl. BTW beschikbaar te stellen kan de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed bespoedigd worden. De investeringslasten kunnen worden terugverdiend door de besparing op energie, danwel een bijdrage van de gebruikers in de investeringslasten. Budgettair neutraal.
Verbeteren werkomgeving gemeentehuis Veghel Er is een budget nodig van € 601.000 om onderstaande zaken te kunnen uitvoeren: • Open balies verbouwen naar gesloten spreekkamers en deze voor het specifieke gebruik inrichten; • Wanden plaatsen bij receptiebalie om een vluchtweg te creëren en het wijzigen van de toegang backoffice naar aanleiding van bevindingen mystery guest onderzoek informatie veiligheid; • Aanschaf en plaatsing van 4 flexibele vergadercabines, inclusief inrichting (stoelen en TV scherm); • De toiletgroepen vernieuwen / verduurzamen en uitbreiden met urinoirs. Gedeeltelijke dekking van € 60.000 + € 320.000 = € 380.000 is aanwezig. € 60.000 uit het krediet Toegankelijkheid openbare (gemeentelijke) gebouwen en € 320.000 uit de voorziening gemeentehuis Meierijstad. Per saldo gaat het om € 601.000 - € 380.000 = € 221.000. De kapitaallasten zijn opgenomen onder 9. Financiële informatie programmaplan. Verbonden partijen • N.V. Bank voor Nederlandse Gemeenten • Brabants Historisch Informatiecentrum (BHIC) • N.V. Brabant Water
27
VEILIGHEID Wat willen we bereiken? Ambitie Een veilige leefomgeving is voor iedereen belangrijk: zowel in wijken, buurten, dorpen alsook op bedrijventerreinen en in het buitengebied. Een thuisgevoel is je ook veilig voelen. We willen aan de voorkant komen van de veiligheidsproblematiek. Preventief en vroeg signaleren heeft de voorkeur boven achteraf reageren. Cyberveiligheid, het tegengaan van (drugs)criminaliteit, ondermijning en het voorkomen dat jongeren het verkeerde pad op gaan zijn speerpunten. Wij willen toegerust zijn om op onvoorziene omstandigheden adequaat te reageren. De coronacrisis en de opvang van vluchtelingen hebben de noodzaak hiervan duidelijk gemaakt.
Wat willen we bereiken? Veiligheid, toezicht en handhaving Toezicht en handhaving zijn kwantitatief en kwalitatief op orde. Behoud van een politiebureau voor het politieteam Meierijstad.
Veiligheidsregio, brandweer en crisisbeheersing Een brandweer die kwalitatief kan blijven presteren met een daarbij passende huisvesting.
Integrale Veiligheid De domeinen zorg en veiligheid zijn structureel, zowel preventief als repressief, verbonden. Inwoners en bedrijven zijn bewust van cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit en weten maatregelen te nemen tegen deze vorm van criminaliteit.
Beleidsindicatoren In de volgende tabel geven we de verplichte indicatoren vanuit waarstaatjegemeente.nl weer. We hebben hierbij ook een referentiemeting opgenomen. Hiervoor gebruiken wij de gemiddelde waarde van gemeenten in de grootteklasse van 50.000 tot 100.000 inwoners. Indicator
Bron
Verwijzingen Halt Stichting Halt per 1.000 jongeren Winkeldiefstallen, CBS-Diefstallen per 1.000 inwoners
Jaar Referent Meierijsta Jaar Referen Meierijstad ie d tie 2023 7 8 2024 9 5 2023
2,3
1,8 2024
2,0
1,2
Geweldsmisdrijven CBS, per 1.000 Criminaliteit inwoners
2023
3,9
2,4 2024
4,0
2,4
Diefstallen uit CBS-Diefstallen woning, per 1.000 inwoners Vernielingen en CBSbeschadigingen Criminaliteit (openbare ruimte), per 1.000 inwoners
2023
1,3
0,8 2024
1,2
1,5
2023
5,7
3,6 2024
5,5
3,0
28
Voor het beleidsdoel "1.1 Een veilige leefomgeving in het bijzonder voor gebieden met een meer dan gemiddeld risicoprofiel voor criminaliteit" zijn eigen indicatoren gedefinieerd. Deze zijn opgenomen in de volgende tabel. Indicator
Bron
Streefwaarde Jaar Realisati Jaar Realisati e e Veiligheidsmonitor 7,5 (1 tot 10) 2021 7,8 2023 7,8
Veiligheidsbeleving eigen buurt Leefbaarheid woonbuurt
Veiligheidsmonitor
7,7 (1 tot 10) 2021
7,8 2023
7,9
Voelt zich wel eens onveilig Veiligheidsmonitor
25,0% 2021
28,7% 2023
29,2%
Wat gaan we daar voor doen? Veiligheid, toezicht en handhaving Toezicht en handhaving zijn kwantitatief en kwalitatief op orde. Behoud van een politiebureau voor het politieteam Meierijstad. We gaan in afstemming met en op initiatief van de Nationale Politie op zoek naar een centraal gelegen locatie voor het Politie Team Meierijstad. Dit met oog op het effectief en efficiënt werken van de politie. Afhankelijk van de keuze voor de vestiging van het politieteam Meierijstad en de keuze voor verbouw of nieuwbouw van de brandweerpost Veghel verkennen we de herstemming van Stadhuisplein 2 en 4. Veiligheidsregio, brandweer en crisisbeheersing Een brandweer die kwalitatief kan blijven presteren met een daarbij passende huisvesting. - We maken in afstemming met de Veiligheidsregio Brabant-Noord een keuze voor verbouw of nieuwbouw van de brandweerpost Veghel. We brengen de kosten daarvan in regionaal verband in. - Wij spannen ons in voor het behoud van en voldoende capaciteit aan brandweervrijwilligers en voor de lokale verankering van de posten. Integrale Veiligheid De domeinen zorg en veiligheid zijn structureel, zowel preventief als repressief, verbonden. Inwoners en bedrijven zijn bewust van cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit en weten maatregelen te nemen tegen deze vorm van criminaliteit.
We geven uitvoering aan het integrale veiligheidsbeleid 2023-2026, waarbij wij binnen de strategische thema’s inzetten op weerbaarheid, jeugd en kwetsbaren. We maken jeugdigen en andere kwetsbare doelgroepen (waaronder bedrijven) weerbaar op het gebied van digitale criminaliteit. We geven uitvoering aan het project Hackshield op de basisscholen in Meierijstad. Daarnaast bereiden wij ons voor op het bestrijden van en de gevolgen van cybercrises.
Wat kost het? In de volgende tabel staan de totale lasten en baten van dit begrotingsprogramma. De totale lasten verminderen we met de totale baten en komen zo tot het geraamd saldo van baten en lasten. Dit saldo verminderen we met het bedrag aan toevoeging reserves en vermeerderen we met het bedrag wat we onttrekken aan reserves. Zo komen we tot het geraamd resultaat van dit begrotingsprogramma. Jaar Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting (Bedragen x 1.000) rekening 2025 2026 2027 2028 2029 2024 Lasten Baten Saldo baten en lasten Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Mutaties in de reserves Geraamd resultaat
-9.137 1.085 -8.052 0 104 104 -7.949
-9.214 654 -8.560 0 141 141 -8.419
-9.582 450 -9.131 0 0 0 -9.131
-9.533 450 -9.083 0 0 0 -9.083
-9.511 450 -9.061 0 0 0 -9.061
-9.503 450 -9.052 0 0 0 -9.052
29
Om toelichtingen op de financiën leesbaar te houden passen we categorieën toe, waarbij de mate van bestuurlijke keuzevrijheid een uitgangspunt was. Voor een nadere uitleg van de categorieën verwijzen we naar hetgeen is vermeld in de leeswijzer onder "Wat kost het". Wanneer er een "min-teken" voor de bedragen in de tabel en de toelichting staat, betekent dit dat er een nadelig effect is op het geraamd exploitatieresultaat. (Bedragen x € 1.000) 2026 2027 2028 2029 Primitieve begroting
-8.490
-8.460
-8.441
-8.438
Raadsbesluiten september 2024 tot en met juli 2025 1e bestuursrapportage 2025
0
0
0
0
19
19
19
19
2e bestuursrapportage 2025
0
0
0
0
-8.471
-8.442
-8.422
-8.419
Bestaand beleid
-429
-429
-429
-429
Overige technische aanpassingen
-417
-398
-396
-390
Ombuigingen 2026-2029
186
186
186
186
Totaal ontwikkelingen
-660
-641
-639
-633
Geraamd resultaat programmabegroting 2026
-9.131
-9.083
-9.061
-9.052
(Bedragen x € 1.000)
2026
2027
2028
2029
Bestaand beleid
-429
-429
-429
-429
Begroting VRBN 2026
-379
-379
-379
-379
Geraamd resultaat (startsituatie)
In de programmabegroting 2026 van VRBN is de bijdrage voor Meierijstad gestegen naar € 6.546.356. Dit is een toename van € 378.994 t.o.v. de begroting 2025 en na de wijziging voor de overdracht van het onderhoud van de brandkranen. Toename wordt veroorzaakt door gestegen inwoneraantal (€ 74.981) en loon- en prijsindexatie (€ 304.013). Dekking voor loon- en prijsindexatie komt uit de stelpost prijzen (onderdeel 9. Financiële informatie programmaplan). Dierenbescherming -50 -50 -50 -50 De gemeente heeft de wettelijke taak om verloren en gevonden dieren op te vangen. Deze taak wordt uitgevoerd door Stichting HOKAZO te Uden. De stichting heeft onvoldoende middelen om deze wettelijke taak uit te voeren. De kosten voor opvang, voer, dierenarts en dergelijke lopen jaarlijks op. Daarnaast is het noodzakelijk dat er een reservering wordt gedaan voor de toekomstige tegenvallers.
30
Investeringen Binnen programma 1 Veiligheid zijn geen nieuwe investeringen opgenomen voor 2026.
Verbonden partijen • Veiligheidsregio Brabant-Noord • Zorg- en Veiligheidshuis Brabant Noordoost
31
VERKEER, VERVOER EN OPENBARE RUIMTE Wat willen we bereiken? Ambitie Meierijstad is duurzaam bereikbaar voor wonen (duurzaam en gezond Meierijstad), werken (bereikbaar Meierijstad) en leven (leefbaar Meierijstad). Voorzieningen zijn voor iedereen bereikbaar. Een kwaliteitssprong voor verkeersveiligheid, het fietsgebruik, verduurzaming van automobiliteit en de kwaliteit van de openbare ruimte zijn speerpunten, zodat de leefbaarheid wordt vergroot.
Wat willen we bereiken? Verkeer en vervoer Betere bereikbaarheid van Meierijstad en een betere afwikkeling van het verkeer op de N279, dit alles in balans met de leefbaarheid in de omgeving. Bij een eventueel nieuw tracé van (of aan) de N279 bij Veghel staat zorgvuldigheid voorop en betrekken we de samenleving breed. Een maatschappelijke kosten- en baten analyse wordt meegewogen om zoveel mogelijk overlast in wijken/dorpen te voorkomen. Een integrale gebiedsontwikkeling Rembrandtlaan Veghel met inachtneming en versterking van de omgeving, in combinatie met de ontwikkeling van de N279. Versterking van de bereikbaarheid, veiligheid en ontwikkeling van de A50 corridor Eindhoven-Nijmegen door middel van de Mobiliteitsaanpak A50. Inzicht in de haalbaarheid van 2 snelfietsroutes (van ‘s-Hertogenbosch naar Veghel en de route Eindhoven-SintOedenrode-Veghel), om fietsgebruik te stimuleren. Behoud van het huidige niveau van aanbod openbaar vervoer en versterking waar mogelijk, met aandacht voor de Noordkade en de kleine kernen. Daarbij kan gedacht worden aan gebruik van duurzame mobiliteitsmiddelen zoals deelauto of elektrische fiets. Een herziene parkeernota, inclusief positionering laadpalen.
Beheer openbare ruimte Een veilige, schone, uitnodigende openbare ruimte. Een besluit van de raad over beeldkwaliteit openbaar groen, met oog voor biodiversiteit en de daarmee gemoeide kosten.
Economische havens en waterwegen Meer goederenvervoer over water ter vervanging van wegtransport.
Beleidsindicatoren De verplichte beleidsindicatoren van Programma 2 zijn vervallen.
32
Wat gaan we daar voor doen? Verkeer en vervoer Betere bereikbaarheid van Meierijstad en een betere afwikkeling van het verkeer op de N279, dit alles in balans met de leefbaarheid in de omgeving. De Provincie, in samenwerking met de regiopartners (waaronder de gemeente Meierijstad), stelt een nieuw planproces op voor het vervolg van het project N279. Bij een eventueel nieuw tracé van (of aan) de N279 bij Veghel staat zorgvuldigheid voorop en betrekken we de samenleving breed. Een maatschappelijke kosten- en baten analyse wordt meegewogen om zoveel mogelijk overlast in wijken/dorpen te voorkomen. Een integrale gebiedsontwikkeling Rembrandtlaan Veghel met inachtneming en versterking van de omgeving, in combinatie met de ontwikkeling van de N279. Wanneer een verkeerssituatie belemmerend is voor nieuwe woningbouwontwikkeling passen we deze aan waar mogelijk. Versterking van de bereikbaarheid, veiligheid en ontwikkeling van de A50 corridor Eindhoven-Nijmegen door middel van de Mobiliteitsaanpak A50. We gaan samen met het Rijk, provincie en regio aan de slag met projecten uit de mobiliteitsaanpak op de A50 corridor Eindhoven-Nijmegen en kortetermijnmaatregelen A2 Randweg Eindhoven. Projecten betreffen aanleg van fietsroutes, fietsstimulering, werkgeversbenadering, (mobiliteits)hubs, HOV+ (of BRT) en (lobby en onderzoek naar) maatregelen A50.