Bijlage 1 ontwerp-toekomstvisie Meierijstad

Toekomstvisie Meierijstad

1

56

Inhoudsopgave 1

Inleiding

3

2

Het DNA van Meierijstad

4

3

Wat willen we en wat komt er op ons af?

12

4

Toekomstvisie Meierijstad 2040: Sterk in de regio met een krachtig lokaal karakter

20

5

Doorwerking en uitvoering van de Toekomstvisie 

48

6

Verantwoording

52

Verklarende woordenlijst

55

2

56

1

Inleiding

Toekomstvisie In 2015 hebben we het document ‘herindelingsadvies Meierijstad’ (2015) opgesteld. Dit was ter voorbereiding op de bestuurlijke fusie van de gemeenten Schijndel, SintOedenrode en Veghel in 2017 tot de nieuwe gemeente Meierijstad. In dit advies is een toekomstvisie op de nieuwe gemeente Meierijstad richting 2025 opgenomen.

“Meierijstad heeft uitstekende kaarten: een betrokken bevolking en een

De fusiegemeente Meierijstad bestaat nu 7 jaar en heeft een grote ontwikkeling

rijke historische ondergrond. Ook heeft ze een unieke prachtige riviervallei

doorgemaakt. Dit is de aanleiding om het toekomstperspectief voor de gemeente

en een sterk bedrijfsleven. We kunnen alles zijn (…) het inzicht dat er

Meierijstad te actualiseren. En om een strategische integrale lange termijnvisie voor

uiteindelijk maar één vraag echt toe doet. Wie willen we zijn?” (Floris

de gemeente op te stellen. Zijn de droombeelden, doelen en ambities van toen nog

Alkemade, voorzitter Raad van Verbeelding, Atlas van Verbeelding.

actueel? Zijn zij inmiddels vervuld en behaald? Of zijn er nieuwe dromen, doelen en ambities voor de toekomst van Meierijstad ontstaan?

De toekomst kent snelle veranderingen. Meierijstad grijpt deze veranderingen aan om zich goed voor te bereiden op die toekomst.

De gemeente Meierijstad heeft besloten om één integrale strategische visie voor de toekomst van Meierijstad op te stellen: de ‘Toekomstvisie Meierijstad’. In deze visie

Om steeds effectief te kunnen meebewegen met de snelle veranderingen is een

staan strategische uitspraken op zowel het sociaal-maatschappelijk, het economisch,

heldere strategie nodig. Een stip aan de horizon en een plan om daar te komen.

het ruimtelijk en het bestuurlijke domein.

Het hebben van een goede visie op de toekomst biedt focus. Je kunt hiermee verantwoorden welke dingen je niet of minder doet. Het helpt bij het opstellen van

Toekomstvisie en omgevingsvisie

korte- en lange termijn doelen, en geeft richting aan te nemen beslissingen. Een

De gemeente heeft de wettelijke verplichting om een omgevingsvisie op te stellen.

wendbare en veerkrachtige gemeente is op de toekomst voorbereid.

Een omgevingsvisie is een integrale langetermijnvisie voor de fysieke leefomgeving. De Toekomstvisie Meierijstad bevat ook de hoofdlijnen van het beleid voor de fysieke leefomgeving. Tevens voldoet ze aan de procedurele eisen voor een omgevingsvisie (voorbereidingsprocedure en participatie). Daarom geldt de Toekomstvisie Meierijstad ook als de omgevingsvisie voor Meierijstad.

3

56

2

Het DNA van Meierijstad

2.1

Droombeelden

In 2023 hebben we onze inwoners uitgenodigd om mee te dromen over de toekomst van Meierijstad. Tijdens een tour door de verschillende kernen konden de inwoners hun dromen, maar ook hun ‘schrikbeelden’ uiten. Dit leverde een rijk palet aan ideeën op, maar een paar onderwerpen sprongen er duidelijk bovenuit.

Figuur 2.1: Inwonersparticipatie: Tour door de kernen.

4

56

De hoofdrolspelers in de dromen en zorgen waren: energie en duurzaamheid,

Naast de inwonersparticipatie zijn ook de ideeën, visies en meningen van

bereikbaarheid en mobiliteit, huisvesting, arbeidsmarkt en ondernemerschap.

belanghebbenden meegenomen. Onder belanghebbenden verstaan we bedrijven,

Daarnaast ook veiligheid, identiteit en collectief welzijn. Zie figuur 2.2 voor een

organisaties/instellingen en verenigingen. Wat we opgehaald hebben onder deze

samenvatting. Het volledige participatie verslag van de ‘droomfase’ vind je op

doelgroepen is geanalyseerd met een SWOT-analyse. Zie figuur 2.3 voor deze analyse

de website https://www.meierijstad.nl/Alle_onderwerpen/Bestuur_en_organisatie/

van kansen, bedreigingen, sterkte en zwakte per doelgroep.

Toekomstvisie.

Figuur 2.2: Samenvatting droombeelden van de inwoners.

5

56

Figuur 2.3: Perspectieven belanghebbenden.

6

56

De Raad van Verbeelding heeft in haar Atlas van Verbeelding ook de identiteit van Meierijstad onderzocht en droombeelden voor Meierijstad richting 2050 geschetst. Deze Atlas inspireerde tot het volgende ‘vergezicht’ over hoe we Meierijstad zien en waar we van dromen.

Meierijstad Tuinstad: een stad gevormd door eigentijdse makers waar geluk voorop staat Het collectieve geluksgevoel staat voorop in Meierijstad. We staan voor gezondheid en werkgarantie. Welvaart dient welzijn. Dat doen we als tuinstad: stad van kernen, met veel groen en gemeenschapszin. Samen zijn we één geheel met diversiteit. We zijn de eigentijdse makers, we bedenken het én maken het. We zijn innovatief en ondernemend. Dit doen we samen, met onze inwoners, onze ondernemers. Samenleiderschap. We zorgen voor elkaar, we kijken naar elkaar om. Samen bereiken we meer dan alleen.

7

56

2.2

Kernkwaliteiten

Alle opbrengsten van inwoners en belanghebbenden hebben we samengevat in zes kernkwaliteiten. Deze zie je in figuur 2.4 en lichten we hierna verder toe.

Figuur 2.4: Perspectieven belanghebbenden.

8

56

Geografische ligging van Meierijstad Eén van de zes kernkwaliteiten van Meierijstad is de geografische ligging. Meierijstad ligt centraal tussen de Brabantse steden Eindhoven en Den Bosch en de Gelderse stad Nijmegen. Meierijstad is verbonden met deze steden via belangrijke infrastructuur, over de weg en over het water. Dit geeft mogelijkheden voor werkgelegenheid en de voorzieningen van deze steden zijn dichtbij. Tegelijkertijd kunnen de inwoners van Meierijstad wél de kleinschaligheid en het dorps karakter van hun omgeving ervaren. Dus rust en ruimte, maar wel de stad binnen handbereik, en een belangrijke speler in de Brabantse economie.

Landschappelijke kwaliteit Meierijstad ligt als onderdeel van het Groene Woud en het Van Gogh Nationaal Park in verschillende typen landschap. Zo heeft zij een grote variatie aan landbouwgronden, bossen, heide en de beekdalen van de Aa, Dommel en Leijgraaf. Dit alles levert behalve mooie uitzichten ook veel mogelijkheden voor biodiversiteit en recreatie. Zo zijn er veel fiets en wandelroutes in de gemeente te vinden. De aanwezigheid van groen en natuur stimuleert inwoners om te bewegen en er samen op uit te gaan. Het landschap betekent voor de inwoners van Meierijstad meer dan genieten van en recreëren in de natuur. Het landschap speelt nog steeds een belangrijke rol in de identiteit van de kernen binnen de gemeente. Denk aan de beken die dwars door de kernen stromen, en de kleine kernen die als buurtschap in het open buitengebied liggen. Wie naar het Dommeldal, het Aa-land, of het Vresselse Bos gaat kan overal rekenen op gastvrijheid van de horeca en andere accommodaties.

9

56

Meerkernig Meierijstad: divers en veelzijdig

Samenleven in Meierijstad: gemeenschapskracht

Meierijstad heeft zo’n 85.000 inwoners en een oppervlakte van 18.550 hectare.

De inwoners van Meierijstad koesteren hun woon- en leefomgeving. Ze zijn er ook

Hiermee is ze een van de grotere gemeenten in de provincie Noord-Brabant. Tóch

trots op in een omgeving met zoveel rust, ruimte en cultuur te kunnen leven. Waar ze

omschrijven de inwoners van de meeste kernen de gemeente als ‘dorps’. Met een

misschien nog meer trots op zijn, is de gemeenschap. Veel inwoners van Meierijstad

grote nadruk op de diversiteit tussen de kernen. Juist dat typeert Meierijstad en heeft

zijn diepgeworteld, zijn in de kern waar ze nu wonen ook opgegroeid. Daarnaast is

een speciale plek in het hart van de inwoners.

het verenigingsleven in Meierijstad levendig en een belangrijke bron voor (nieuwe) ontmoetingen en vriendschappen.

De diversiteit van de gemeente wordt volgens de inwoners ook gevonden in het voorzieningenniveau. Ook door de grote, centrale kernen in de gemeenten (Veghel,

Je zou kunnen zeggen dat er voor ieder wat wils is: van kunstorganisaties tot aan

Schijndel en Sint-Oedenrode) heeft iedereen voorzieningen op korte afstand. Denk

carnavalsverenigingen en sportclubs. Vrijwilligers zijn een belangrijk onderdeel van

aan de winkels, horeca, sportclubs en zorgvoorzieningen. Dit draagt volgens inwoners

dit bruisend verenigingsleven.

bij aan het gemak van het dagelijks leven.

10

56

Culturele hotspot Wat Meierijstad ook kenmerkt, is haar kunst en cultuur. De cultuur vind je vooral terug in de gebruiken en identiteit binnen de kernen. Bijvoorbeeld in volksfeesten die al generaties teruggaan. De Noordkade is een goed voorbeeld van een ‘hotspot’ waar oud en nieuw elkaar ontmoeten. De grootschalige productie van vroeger heeft inmiddels plaats moeten maken. Toch voel en beleef je hier nog steeds een belangrijk onderdeel van de identiteit van Meierijstad; de ambacht en de maakindustrie. Meierijstad wordt niet alleen beleefd door haar inwoners zelf. Vooral de festivalcultuur binnen de gemeente trekt ook veel bezoekers van buiten. Cultuur is voor inwoners belangrijk, omdat cultuur samenbrengt en inspireert. Cultuur vind je ook terug in het erfgoed in de gemeente. Dit is zie je bijvoorbeeld aan de vele monumenten en de beschermde dorpsgezichten van Sint-Oedenrode, Veghel, Schijndel en Erp.

Centrum van hoogwaardige maakindustrie en agrifood Werkgelegenheid en economische kansen worden gewaardeerd, omdat ze bijdragen aan het welzijn van de gemeenschap. Er zijn veel familiebedrijven die al lange tijd hun wortels hebben in de gemeente. De bedrijven variëren van lokale en ambachtelijk bedrijven en agrarische bedrijven tot innovatieve wereldspelers. Meierijstad kent grote en toonaangevende bedrijven vooral in de agrifood sector en de maakindustrie. Daarnaast heeft Meierijstad een groot aandeel midden- en kleinbedrijven. Deze bedrijven zorgen nagenoeg voor de andere helft van de werkgelegenheid. De locatie in de regio wordt gezien als sterk. Meierijstad ligt tussen de steden Eindhoven, Den Bosch en Nijmegen en dicht bij Brainport Metropool Regio Eindhoven.

11

56

3

Wat willen we en wat komt er op ons af?

Het is een groot goed om onbegrensd te kunnen dromen. Daar staat tegenover dat we ook met het 'hier en nu' te maken hebben. En met ontwikkelingen die op ons afkomen. Hoe dingen zich ontwikkelen, hebben we als gemeente niet altijd in de hand. Maar waar we wel (voor een deel) grip op hebben, is hoe we hier als gemeente mee omgaan. We zien de (wereldwijde) nieuwe ontwikkelingen die op onze gemeente afkomen als opgaven én kansen. Tegelijkertijd vragen we ons ook af hoe we hierbij ons gemeentelijk DNA behouden. Dat is een flinke klus en soms ook spannend. De Toekomstvisie streeft in ieder geval naar houvast op de belangrijkste opgaven. In dit hoofdstuk beschrijven we de 11 hoofdopgaven en ambities voor Meierijstad richting 2040. Als aanknopingspunt gebruiken we de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties. Dit zijn doelen die veel organisaties over de hele wereld gebruiken om van de wereld een betere plek te maken.

12

56

De hoofdopgaven en ambities baseren we onder andere op: –

De Atlas van Verbeelding die de Raad van verbeelding ontwikkeld heeft. Hierin staan de verhalen van de Raad van Verbeelding als een eerste blik op de mogelijke toekomst van Meierijstad;

–

Inbreng van onze inwoners, en organisaties/ belanghebbenden tijdens de Droomfase en Denkfase;

–

Onderzoek naar bestaand beleid en (landelijke) trends en ontwikkelingen. Dit is weergegeven in onder andere de ‘Foto van de Leefomgeving’.

Bovenstaande vind je terug op https://www.meierijstad.nl/Alle_onderwerpen/ Bestuur_en_organisatie/Toekomstvisie.

13

56

3.1

Betaalbaar wonen voor iedereen: verstedelijking en dorpse gemoedelijkheid gaan hand in hand

3.2

Inclusieve samenleving, iedereen doet mee: de Meierijstadse samenleving voelt zich verbonden en kijkt naar elkaar om

SDG 11: Duurzame steden en gemeenschappen: Betaalbare SDG 1: Geen armoede

huisvesting is essentieel voor duurzame stedelijke ontwikkeling.

SDG 5: Gendergelijkheid Volkshuisvesting staat in het teken van een goed thuis hebben in

SDG 10: Ongelijkheid verminderen:

een passende woning en woonomgeving. Mensen wonen niet per se in Meierijstad,

Gelijke kansen en participatie bevor-

maar in hun woning, in hun straat. Deze ligt in Boerdonk, Boskant, Eerde, Erp, Keldonk,

deren inclusie.

Mariaheide, Nijnsel, Olland, Schijndel, Sint-Oedenrode, Veghel, Wijbosch of Zijtaart. Daar voelen de meeste mensen zich verbonden. Ze hebben er hun sociale netwerk,

Iedereen voelt zich thuis in Meierijstad en kan een steentje bijdragen. Onze gemeente

informele hulp en dagelijkse activiteiten en voorzieningen.

is een plek waar mensen, ongeacht hun achtergrond, leeftijd, religie, beperking of geaardheid mee kunnen doen op alle terreinen van het leven. Voor kwetsbare inwoners is er makkelijk bereikbare ondersteuning.

Ambitie: Meierijstad heeft in 2040 een passend en betaalbaar woningaanbod voor iedere doelgroep. De kernen hebben hun eigen identiteit en de basisvoorzieningen in alle kernen zijn op peil.

Ambitie: In 2040 kan iedereen meedoen aan het maatschappelijk verkeer ongeacht beperking, religie, gender, geaardheid of afkomst. Zo voelt iedereen zich thuis in Meierijstad. Werk of een zinvolle dagbesteding is daarbij belangrijk. Voor inwoners in een kwetsbare situatie is er laagdrempelige en toegankelijke ondersteuning. Inwoners ervaren bestaanszekerheid op het gebied van inkomen, gezondheid, gezin en participatie.

14

56

3.3

Zorgtransitie: de zorg is toegankelijk, betaalbaar en kwalitatief

3.4

Circulaire economie: sterk en samen duurzaam ondernemen in Meierijstad

SDG 3: Goede gezondheid en welzijn: Het streven naar preventieve,

SDG 8: eerlijk werk en economische groei

toegankelijke, betaalbare en kwalitatieve zorg draagt bij aan dit doel.

SDG 12: Verantwoorde consumptie en productie: Hergebruik en minimalisering van afvalstromen.

De zorgtransitie richt zich op preventie en het creëren van een kwalitatief, toegankelijk en betaalbaar zorgsysteem. Hierbij ligt de

Een helder economisch perspectief en krachtige woon-werkidentiteit versterkt

nadruk op voorkomen en gedrag. Het aantal ouderen en chronisch zieken neemt

de verbondenheid tussen inwoners en ondernemers. En daarmee eerlijk werk en

toe. Daarom is het noodzakelijk om te investeren, zoals in eHealth en innovaties. We

economische groei.

weten dat de zorgverlening onder druk staat. Ook veranderen de voorwaarden om zorg in de toekomst bereikbaar te houden. We willen welzijn, zorg en ondersteuning zoveel mogelijk in de directe omgeving mogelijk maken.

Ambitie: Meierijstad kent een relatief hoge werkgelegenheid en lage werkloosheid, een aantrekkelijk ondernemingsklimaat en een goed sociaal voorzieningenniveau. Dit is een prima uitgangspositie voor

Ambitie: In alle levensfasen bieden we met elkaar passende

welzijn en brede welvaart in Meierijstad. Dit willen wij richting 2040

ondersteuning. Met extra aandacht voor jeugdigen en gezinnen

vasthouden en versterken.

die hulp nodig hebben. Er voor elkaar zijn en zorgen is vertrekpunt.

In 2040 ligt Meierijstad op koers om in 2050 een circulaire leef- en

Hiervoor versterken we de sociale basis en ontwikkelen zorgzame

werkomgeving te hebben. Hieronder verstaan we hergebruik van

wijken.

grondstoffen en mate van restafval. Deze ambitie ligt in lijn met de afspraken van Parijs.

15

56

3.5

Kennis en talenten aantrekken en behouden: een leven lang ontwikkelen

3.6

Mobiliteitstransitie: beter bereikbaar via weg en water en een boost voor de fiets en het OV

SDG 4: Kwaliteitsonderwijs: Talentontwikkeling en aantrekken van

SDG 9: Industrie, innovatie en infrastructuur: streeft ernaar de

kennis zijn belangrijk.

mobiliteit en infrastructuur te verbeteren, en de nadelen ervan – zoals tijdverlies als gevolg van files, onveiligheid in het verkeer en

Talenten aantrekken en behouden draagt bij aan dat iedereen kan

druk op het milieu – te verminderen.

floreren in onze gemeente. SDG 11: Duurzame steden en gemeenschappen.

Ambitie: We creëren gelijke kansen voor alle kinderen. Dit willen we via

De manier waarop we ons verplaatsen verandert in de toekomst.

doorlopende ontwikkellijnen van kinderopvang naar de basisschool

Met een focus op het verminderen van CO2-uitstoot en dus een

en vervolgens naar het voortgezet onderwijs. In 2040 hebben we

verbetering van de luchtkwaliteit, reizen we bewuster. Dat betekent andere keuzes

laaggeletterdheid verder teruggedrongen. Er is een intensievere

maken zoals deelmobiliteit, meer met de fiets en met het OV. Ook betreft dit het

samenwerking tussen onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp.

toepassen van andere innovatieve en slimme mobiliteitsoplossingen. Als we voor

Ook is er een stevige samenwerking tussen Onderwijs-Overheid-

de auto kiezen, is dat een duurzame auto. De ambitie voor Meierijstad is als volgt:

Ondernemers tot stand gekomen. We zetten in op een leven lang ontwikkelen. Ambitie: Meierijstad is in 2040 duurzaam bereikbaar voor wonen, werken en leven. Voorzieningen zijn voor iedereen bereikbaar. De verkeersveiligheid, het fietsgebruik, en de verduurzaming van automobiliteit zijn verbeterd, zodat de leefbaarheid vergroot.

16

56

3.7

Energiesysteem van de toekomst: een hoogwaardig en robuuste energievoorziening

3.8

Agrarische sector: ruimte voor een vitaal en agrarisch buitengebied

SDG 7: Betaalbare en schone energie: Overgang naar duurzame

SDG 2: Beëindig honger, bereik voedsel-zekerheid en verbeterde

energiebronnen draagt bij aan dit doel.

voeding en promoot duurzame landbouw.

In het Klimaatakkoord staan afspraken over het terugbrengen van

SDG 15: Leven op het land: Bescherming van het milieu en

CO2 -uitstoot. Hierdoor wordt de opwarming van de aarde beperkt tot onder 2

biodiversiteit zijn cruciaal.

graden Celsius. Voor Nederland betekent dit dat de uitstoot van CO2 in 2030 met 49% moet verminderen. Dit moet 95% zijn in 2050. In de regionale Energiestrategie

Voedselzekerheid en een toekomstbestendige agrarische sector

(RES) is afgesproken dat Meierijstad 0,28 TWh aan duurzame elektriciteit opwekt in

hangen nauw samen met duurzame innovaties en verbeterde

2030. Daarnaast is het energieverbruik met 30% gedaald t.o.v. 2017.

landbouwtechnieken. Door klimaatverandering is efficiënt waterbeheer en duurzaam gebruik van de bodem steeds belangrijker in het landelijk gebied.

Ambitie: In 2040 zijn we op koers met de ontwikkeling van een duurzaam energiesysteem (opwek, opslag en infrastructuur). Hiermee

Ambitie: In 2040 hebben we een toekomstbestendige agrarische

heeft Meierijstad in 2050 een CO2-neutrale, leef- en werkomgeving.

sector in Meierijstad. Deze levert op een duurzame manier een

Dit is in lijn met de afspraken van Parijs.

bijdrage aan de voedselproductie.

Het betekent in elk geval dat we in 2030 het doel van 49% CO2-reductie via de sectoren Gebouwde Omgeving en Elektriciteit hebben behaald. Dit is volgens afspraak in de RES.

17

56

3.9

Gezonde en veilige leefomgeving: een sterk groen raamwerk voor ontmoeten en het bevorderen van gezondheid SDG 3: Goede gezondheid en welzijn: Een gezonde leefomgeving is

3.10

Klimaatbestendig en biodiversiteit: verbonden en klimaatadaptief

SDG 13: Klimaatactie

essentieel voor onze gezondheid. SDG 6: Schoon water en sanitair (de toegang tot schoon drinkwater en sanitaire voorzieningen is goed geregeld in Nederland. De focus

SDG 14: Leven in het water

van deze SDG ligt in Nederland op waterkwaliteit en de efficiëntie van watergebruik). Een gezonde en veilige leefomgeving heeft veel groene ruimtes die uitnodigen tot

SDG 15: Leven op het land: Bescherming van het milieu en

bewegen en ontspannen. Daar kunnen wij voor zorgen. Inwoners kunnen zelf gezonde

biodiversiteit zijn cruciaal.

keuzes maken in hun leefstijl. Door klimaatverandering nemen de kansen op extreme hitte, wateroverlast en droogte toe. Bij klimaatadaptatie gaat het er niet om de

Ambitie: In 2040 zijn we gezonder gaan leven. Hier hebben we onze

klimaatverandering te beperken. Het gaat erom ons voor te bereiden op de gevolgen

leefomgeving op aangepast. De bodem- en waterkwaliteit zijn in

ervan. Mede door klimaatverandering neemt ook de biodiversiteit af. In het Deltaplan

2040 verbeterd. We werken toe naar de WHO- advieswaarden voor

Ruimtelijke Adaptatie is afgesproken dat heel Nederland in 2050 waterrobuust en

luchtkwaliteit en geluid. Ook gaan we verantwoord om met risico’s

klimaatbestendig is ingericht.

voor de omgevingsveiligheid. Ambitie: In 2040 zijn we op koers om een klimaatbestendige leefen werkomgeving te creëren. Het landgebruik is in 2040 beter bestand tegen de opwarming van de aarde en is waterrobuust en klimaatbestendig ingericht. We koesteren de landschappelijke kwaliteiten. De biodiversiteit is in 2040 niet verder afgenomen, en op onderdelen verbeterd.

18

56

3.11

Democratische transitie: gemeente pakt regie, gevoed door de gebiedskennis van haar stakeholders SDG 16: Vrede, rechtvaardigheid en sterke publieke diensten: Actieve betrokkenheid van burgers bevordert democratie en rechtvaardigheid. SDG 17: Partnerschap om de doelen te bereiken: Verschillen en andere denkbeelden worden vreedzaam besproken.

De democratische transitie bevordert actief burgerschap. Meierijstad moedigt inwoners en organisaties aan deel te nemen aan het politieke proces en bij te dragen aan de samenleving. Zo bereiken we samen onze duurzame doelen.

Ambitie: Meierijstad is een bestuurskrachtige gemeente. We hanteren burger- en overheidsparticipatie op maat. Ook bieden we dienstverlening dicht bij de inwoner, waarover de inwoners meer dan tevreden zijn. Met participatie bieden we burgers een stem.

19

56

4

Toekomstvisie Meierijstad 2040: Sterk in de regio met een krachtig lokaal karakter

In onze toekomstvisie staan twee belangrijke hoofdkeuzes centraal. Zij wijzen de weg naar een bloeiende en duurzame toekomst. Deze keuzes weerspiegelen onze ambitie om zowel stedelijke dynamiek als onze karakteristieke landelijke kernen en het buitengebied te koesteren en te versterken. Het gaat om de geleidelijke groei die past bij de identiteit van onze kernen terwijl er in Veghel ruimte is voor een stedelijke groei. Samen bouwen we aan een Meierijstad waar stedelijke en regionale kracht, unieke lokale identiteit, landelijke leefbaarheid en charme hand in hand gaan. We zetten daarbij in op integrale afstemming van woningbouw, nieuwe werklocaties, een duurzaam agrarisch perspectief, natuurontwikkeling en energietransities. Bij alle ontwikkelingen houden we rekening met ons veranderende klimaat.

20

56

Geleidelijke groei die past bij de identiteit van onze kernen We omarmen de unieke identiteit en diversiteit van al onze kernen. Dit zie je aan de geleidelijke groei (met uitzondering van Veghel). Deze groei volgt de natuurlijke en demografische groeibehoeften. We bieden ruimte voor groei met de focus op inbreiding in Schijndel, Sint-Oedenrode en Erp. Daarbij hebben we respect voor het kenmerkende en landelijke karakter van de kleine kernen. Met deze aanpak behouden en versterken we de charme en leefbaarheid van onze dorpen en het omliggende buitengebied. Tegelijk bieden we ook voldoende ruimte aan vernieuwing en ontwikkeling. De economische en maatschappelijke waarde van ons buitengebied is groot. Het overgrote deel bestaat namelijk uit agrarisch gebied. Ruimte geven aan agrarisch toekomstperspectief en duurzame ontwikkelingen is hier belangrijk. Juist door de economische samenhang met de andere schakels in het agrifood ecosysteem. Door zorgvuldige investeringen in lokale voorzieningen, hebben we de ruimte om te ontmoeten en te verbinden. En daarmee wordt de gemeenschapskracht versterkt.

ook ontwikkeling van natuur en de vergroening van Veghel mee.

Elke kern houdt hierdoor haar eigen karakteristieke sfeer en haar culturele en landschappelijke kwaliteit. Dit maakt meerkernig Meierijstad divers en veelzijdig.

Ondernemen Veghel is een magneet voor talent en ondernemerschap in de regio. Een centrum

Stedelijke groei in Veghel

voor onze kenmerkende sectoren maakindustrie en agrifood. Deze bedrijfstakken

Veghel, de grootste kern van Meierijstad, maakt een substantiële stedelijke groei

vormen binnen Meierijstad een compleet economisch ecosysteem met alle ketens

door. Dit maakt haar geografische ligging en economische kracht nog sterker. Deze

die erbij horen.

groei is nodig om Veghel te transformeren tot een bruisende stedelijke kern. Innovatie, bedrijvigheid en modern wonen komen hier samen.

In dit systeem werken veel verschillende organisaties en vooral ondernemers met elkaar samen. Ook concurreren zij met elkaar en zijn zij van elkaar afhankelijk.

Door te investeren in hoogwaardige infrastructuur, duurzame woonprojecten,

Verandert er iets in het systeem, dan maken we gebruik van de nieuwe kansen die

klimaatadaptatie en aantrekkelijke voorzieningen, creëren we een waardige stad.

zich voordoen. Dat zorgt voor vernieuwing en versterking. Meierijstad is een plek waar

Zowel inwoners als bedrijven kunnen hier floreren. In deze stedelijke groei nemen we

huidige en toekomstige generaties zich kunnen ontwikkelen en vernieuwen.

21

56

Hotspot Met haar ‘skyline’ heeft Veghel-stad een grootstedelijke allure. Dit blijkt ook uit de

In 2040 zijn we dan ook een bloeiende ondernemersgemeente. Hier is het goed werken,

doorontwikkeling als economische en culturele hotspot in de regio. De Noordkade

wonen, leren en leven, met een toonaangevende economische positie in Brabant.

is, als onderdeel van het Havenkwartier, het cultuur- en vrijetijdscluster. Een prettige

Het doel hierbij is het creëren van een toekomstbestendig ondernemingsklimaat. Dit

plek voor inwoners en bezoekers om te wonen, te werken en om elkaar te ontmoeten.

doen we samen met onze ondernemende partners, zoals het verenigd bedrijfsleven.

Dit is voor heel Meierijstad tekenend: hier ontmoet je elkaar!

Samen sterk

“Meierijstad lijkt het in zich te hebben om het beste van twee werelden

In 2040 zijn we een gemeente waar iedereen zich thuis voelt en waar de toekomst vol

te combineren: het kan stadse allures ontwikkelen zonder het dorpse

kansen ligt. De sociale cohesie die we voorheen sterker in de kleine kernen zagen is dankzij

karakter van de 13 kernen te verliezen. Geen metropolitaanse regio met

het ontwikkelen van zorgzame wijken en duurzame gemeenschappen ook in de wijken

een aaneengesloten stedelijk gebied, maar een open gebied vol ruimte en

en buurten van onze grote kernen toegenomen.

levenskwaliteit” - Atlas van Verbeelding

We hebben oog voor de leefbaarheid, sociale veiligheid en gezondheid van onze huidige en nieuwe inwoners. Sport, kunst en cultuur hebben een belangrijke plek in ons

Om bovenstaande ambitie te bereiken en een aantal uitdagingen het hoofd te bieden

programma. In onze vergroende openbare ruimte is er extra aandacht voor klimaat en

werken we aan een aantal hoofdopgaven.

het stimuleren van ontmoeting. De vergrijzing is in 2040 op haar hoogtepunt. Daarom hebben we nog sterker ingespeeld op het zorgen voor elkaar en het omkijken naar elkaar. We maken zo goed mogelijk gebruik van datagestuurd werken en digitale technieken. Daardoor is voor inwoners van Meierijstad de nabijheid van de zorg die zij (later) nodig hebben beschikbaar en toegankelijk. Inwoners zijn in staat de nodige ondersteuning en zorg op tijd te regelen. Zij kunnen langer blijven meedoen, gezonder leven en hebben minder (zware) zorg nodig. Hierbij staat positieve gezondheid in Meierijstad centraal. Voor jong en oud zijn er volop mogelijkheden om hun kennis en talent te blijven ontwikkelen. Door een leven lang ontwikkelen als basis te gebruiken en de nauwe samenwerking met het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties binden en behouden we jong talent. Dit bevordert innovatie en het groeivermogen binnen Meierijstad.

22

56

4.1

Betaalbaar wonen voor iedereen: verstedelijking en dorpse gemoedelijkheid gaan hand in hand

In 2040 hebben we 10.000 woningen bijgebouwd in Meierijstad. In alle kernen heeft in- en uitbreiding plaatsgevonden. Dat vraagt om maatwerk: het moet passen bij de grootte en aard van de kern. We kunnen een inwoneraantal van 100.000+ aan, waarbij het aantal inwoners nooit een doel op zich is.

Veghel De grootste groei en transformatie vindt plaats in Veghel. Hier is ‘een stad van een dorp’ werkelijkheid is geworden en zijn we op gerichte plekken de hoogte in gegaan. Hiermee sluit ook Veghel aan bij de verstedelijkingsopgave in Brabant. Samen met de verstedelijking hebben we ook een robuuste groenstructuur gecreëerd die tot in de kern doordringt. De oude dorpskern heeft zich meer gericht op de Aa met haar landschappelijke kwaliteit. We houden zorg en aandacht voor de menselijke maat en ontmoeting. In de oorspronkelijke dorpskern hebben we ruimtelijke kwaliteit gerealiseerd door op specifieke plekken juist passende bebouwing toe te voegen. Een belangrijk ander onderdeel van de aantrekkelijkheid van Veghel is de dynamische woon- en leefomgeving in het Havenkwartier. Hier is tegen het industriële decor een hoogstedelijk en bruisend gebied ontstaan. De gunstige ligging vlakbij de Noordkade en de daar aanwezige voorzieningen trekt veel bezoekers, maar ook mensen van buiten Meierijstad aan. De keuze voor intensieve projectontwikkeling en profilering heeft hier zijn vruchten afgeworpen; het Havenkwartier is een unieke plek geworden met een enorm stevige regionale functie op cultuur, food en leisure. Vooral bij de grotere en compacte verstedelijkingslocaties was het in-stand-houden en versterken van de sociale cohesie extra belangrijk.

Om anonimiteit te voorkomen hebben we extra investeringen in de openbare ruimte gedaan. De woongebieden

23

56

hebben we gecombineerd met (culturele) functies en openbare plekken waar je fijn

(leegstaand) winkeloppervlak ingeleverd buiten de kernwinkelgebieden. Daar staat

kunt werken en elkaar ontmoeten. Kortom, een levendig woonmilieu waar de sociale

tegenover dat we meer groen in het straatbeeld hebben teruggebracht. Hierdoor is

cohesie gewaarborgd is. Zo staan inwoners en bezoekers, ook in een drukke stad,

een aantrekkelijke openbare ruimte ontstaan waarin ontmoeten centraal staat. De

met elkaar in verbinding.

dynamiek is levendig: er is altijd wat te zien en te doen.

Schijndel, Sint-Oedenrode en Erp

Sint-Oedenrode kenmerkt zich door een historische kern, de cultuurhistorische

In Schijndel, Sint-Oedenrode en Erp zetten we zoveel mogelijk in op inbreiding. Deze

erfgoedwaarden en de kenmerkende groene longen. De focus ligt daardoor meer

kernen zijn geleidelijk gegroeid met behoud van de eigen ruimtelijke en sociale

op uitbreiding. Onder andere door een extra woonwijk te realiseren aan de rand van

identiteit. De woningen die we hebben toegevoegd passen bij de schaal en het

de kern, passend in het omliggende landschap.

karakter van elke kern. Ook bij inbreiding in Schijndel en Sint-Oedenrode zijn op gerichte plekken hoogteaccenten mogelijk.

Kleine kernen De kleine kernen Boerdonk, Boskant, Eerde, Keldonk, Mariaheide, Nijnsel, Olland,

De combinatie van transformatie en inbreiding heeft voor meer woningen gezorgd

Wijbosch en Zijtaart hebben hun dorpse identiteit behouden. Deze kernen zijn echter

met behoud van de waardevolle groene longen. Hiervoor hebben we wel wat

ook gegroeid. We hebben hierbij goed gekeken welk type groei past bij de maat en schaal van elke kern. Bijvoorbeeld straatje-erbij, uitbreiden van een bestaande wijk of transformatie van bestaande locaties. Hierbij behouden we cultuurhistorische elementen en andere kenmerken die onderdeel vormen van de identiteit van een kern. In dit kader geven we ruimte aan de herontwikkeling van kerken. We verhogen de leefbaarheid van deze kernen door het toevoegen van groen. En door het geven van voldoende ruimte aan de fietser en de wandelaar.

Buitengebied Naast de kernen onderzoeken we ook locaties in ons buitengebied waar we het woningaanbod kunnen uitbreiden. Bijvoorbeeld kleinschalige initiatieven om nieuwe buurtschappen te creëren. Daarnaast is een grootschalige integrale gebiedsontwikkeling denkbaar waarbij alle ruimtelijke ontwikkelingen samen komen. Denk hierbij aan de water- en bodemopgaven en de duurzame toekomstbestendige agrarische activiteiten, de draagkracht van ons karakteristieke landschap met haar

24

56

natuur(belevings)waarden, de energietransitie, de woningbouwopgave en een nieuwe topwerklocatie.

Voldoende betaalbare en passende woningen Het grotere aantal woningen leidt tot voldoende betaalbare woningen voor onze eigen inwoners. Ook voor mensen van buiten Meierijstad en internationale werknemers. Inwoners in Meierijstad hebben passende stabiele huisvesting. De wachttijd voor een sociale huurwoning hebben we in 2040 teruggebracht naar minder dan 1 jaar. Binnen onze De huisvesting sluit aan bij de persoonlijke situatie en eventuele

Meierijstadse

ondersteuningsbehoeften. Bijvoorbeeld voor inwoners in een kwetsbare situatie,

samenleving

die afhankelijk zijn van maatschappelijke opvang of andere (zorg)voorzieningen.

wo n e n

We hebben kleinschalige woonvormen ontwikkeld in bestaande wijken en dorpen.

samen, maar verwel-

Hierdoor kunnen inwoners langer in hun vertrouwde omgeving blijven wonen. Hier is

komen

ook ruimte voor efficiënte zorg.

bezoekers. Er heerst een

we we

fij n ook

onze

‘welkome’ en gemoedelijke sfeer.

Culturele identiteit

Mensen van buiten de gemeente worden

Elke kern binnen Meierijstad heeft een eigen culturele identiteit. Gezamenlijk hebben

uitgenodigd om het gezellige Meierijstad te ervaren.

de kernen een compleet, inclusief en verschillend cultureel aanbod. Voor alle inwoners

Culturele evenementen en festivals, groot en klein, trekken

is kunst en cultuur bereikbaar. Mooie voorbeelden hiervan naast de Noordkade

bezoekers uit de regio, en soms zelfs uit het hele land. Zoals Paaspop en 7th Sunday.

zijn Het Spectrum in Schijndel en Cultureel Educatief Centrum Mariëndael in Sint-

Festivals geven daarmee kleur aan onze culturele identiteit.

Oedenrode. Ook de bibliotheken en de toeristische informatiepunten zijn voorbeelden van dit laagdrempelige aanbod.

Sociale verbinding en economische groei Kunst en cultuur zijn daarmee niet alleen een plezier voor onze inwoners. Ze zijn

De jeugd maakt kennis met kunst en cultuur tijdens en na schooltijd (basisonderwijs

ook een motor voor sociale cohesie en economische groei in Meierijstad. In 2040

en voortgezet onderwijs) om creativiteit te stimuleren en talent te ontwikkelen. We

staat Meierijstad op het gebied van cultuur op gelijke hoogte met de grote steden

geven ruimte aan creatieve broed-plaatsen, waar jong talent en gevestigde namen

in Brabant.

elkaar inspireren. Openbare ruimtes zijn levendig en inspirerend dankzij kunstwerken en optredens. Erfgoed en tradities beleven we op een moderne manier.

Veghel biedt met haar Noordkade een ruim aanbod aan kunst, cultuur en erfgoed aanvullend op het aanbod in de regio. Daarnaast heeft Meierijstad verschillende

25

56

hotels en andere verblijfsaccommodaties voor onder andere (internationale) zakelijke gasten en toeristen. We hebben vastgehouden aan het faciliteren van de talloze lokale dorpse initiatieven en evenementen. Deze evenementen, groot en klein, zoals carnaval

4.2

Inclusieve samenleving, iedereen doet mee: de Meierijstadse samenleving voelt zich verbonden en kijkt naar elkaar om

en lokale markten, maken de Meierijstadse samenleving. In Meierijstad voelt elke inwoner zich

Goede bereikbaarheid

geaccepteerd, gerespecteerd en veilig.

Door stevig in te zetten op de mobiliteitstransitie hebben we een fijnmazig netwerk

Ongeacht afkomst, geloof, gender,

van (recreatieve) fiets- en wandelroutes gemaakt. Ook zijn er goede Openbaar

seksuele geaardheid, leeftijd of beperking.

Vervoersvoorzieningen en zijn de kleinere kernen goed bereikbaar met gedeelde

Iedereen krijgt gelijke kansen om deel te

mobiliteitsvoorzieningen. Hierdoor kan iedereen onze kernen en het Meierijstadse

nemen aan de samenleving. Daarnaast

buitengebied nog beter beleven. Inwoners en bezoekers genieten van het landschap,

voelen inwoners zich ondersteund als zij

de natuur en cultuurhistorie. Vlagheide, Streekpark Kienehoef en de Schaapskooi zijn

mantelzorg geven of vrijwilligerswerk doen.

ook sterke recreatieve toeristische trekkers. Samen met de Noordkade vormt dit een totaalconcept dat diverse recreatieve en toeristische initiatieven ondersteunt.

In 2040 is de sociale cohesie die we daarvoor sterker in kleine kernen zagen ook meer zichtbaar in wijken en buurten

“Langzaam verandert met deze aanpak de vuilstort in een ‘gezonde berg’

van de grotere kernen. Het ontwikkelen van

waar wordt gesport, gespeeld en overnacht. Een regionale trekpleister

zorgzame wijken is een succes geworden.

met boven op de berg een prachtig uitzicht over de buurtschappen en

Bewoners zien meer naar elkaar om. Ze

de kerktorens van de omliggende dorpen. Met de Vlagheide wordt een

zetten hun talenten in om elkaar te helpen

voormalige vuilstortplaats een prachtig dubbelzinnig heuvellandschap

en te zorgen dat iedereen mee kan doen.

precies in het midden van Meierijstad” – Atlas van Verbeelding. Er is een sterke samenwerking tussen professionele organisaties en de vele burgerinitiatieven. Opbouwwerkers, buurtverbinders en wijkcoördinatoren werken vanuit gemeenschapshuizen intensief samen met wijkbewoners. Wijken hebben een groot aanbod aan zinvolle dagbesteding gericht op een actieve en gezonde leefstijl. Sport & bewegen en kunst & cultuur hebben een vaste plek in het programma. Eenzaamheid is in 2040 geminimaliseerd.

26

56

“Meierijstad wordt de beste LeefGoed-gemeente van Nederland waarin polarisatie geen bodem vindt” – Raad van Verbeelding.

Wijk- en gemeenschapshuizen zijn als een clubhuis voor de wijk. In veel wijken zijn er verschillende bewonersinitiatieven die hier onderdak vinden. Hier werken professionals en vrijwilligers samen aan zorgzame wijken. Zo zorgen we dat iedereen lang gezond blijft en oud kan worden in zijn of haar eigen omgeving. De gemeente heeft hierbij ondersteund als dat nodig was.

Duurzame gemeenschappen

We hebben de sociale basis versterkt in de wijk, buurt of het dorp. De inwoner van

In Meierijstad koesteren

ontmoeting, ondersteuning en ontspanning. Zo maken mensen sociale contacten en

we gemeenschapszin. Inwoners

doen zij mee aan de Meierijstadse samenleving. Door de verstedelijking van Veghel

voelen zich sterk verbonden. Dit

is hier in de nieuwe woonwijken van Veghel extra aandacht aan besteed. In Veghel

komt door de kleinschaligheid van de

hebben veel nieuwe woningbouwontwikkelingen een actief gemeenschapshuis en

kernen, en de families die er al generaties lang

zijn zorgzame wijken ontwikkeld. Samen met Sociaal Werk Meierijstad en dorps- en

wonen. Inwoners kennen elkaar en kijken naar elkaar om.

Meierijstad kan in de directe omgeving naar activiteiten en voorzieningen voor

wijkraden vormen buurtverbinders een sterke sociale basis.

In elke kern of vlakbij is een basisschool, een sportvoorziening en een gemeenschapshuis. Waar het kan hebben we deze voorzieningen gecombineerd.

Zorg en ondersteuning is dicht bij inwoners. Daardoor is ook in de grotere kernen

Door de groei van het aantal inwoners in de kern Veghel zijn grootstedelijke (culturele)

de saamhorigheid groter geworden. In ruimtelijke zin gaat het ook om zorgzame

voorzieningen mogelijk gemaakt. Ontmoeting vindt plaats in de openbare ruimte

wijken met speciale woonvormen. Deze hebben we ingericht op de behoeften van

en in multifunctionele accommodaties en horecagelegenheden. Daarnaast is er een

inwoners (in een kwetsbare situatie). De verschillende woonvormen bieden inwoners

polikliniek voor medisch advies en kleine behandelingen.

(in een kwetsbare situatie) de kans in hun omgeving te kunnen blijven wonen. Zo zijn er verschillende vormen van groepswonen ontstaan voor ouderen. Zij zorgen samen

Sterke sociale basis en zorgzame wijken en kernen

voor elkaar en krijgen alleen ondersteuning als dat niet anders kan.

We besteden veel aandacht aan de ontwikkeling van zorgzame wijken en kernen. Elkaar kennen en groeten blijft belangrijk, en dit reikt verder dan alleen de buren. We verwelkomen ook nieuwkomers en mensen van buiten Meierijstad.

27

56

Sport en bewegen voor iedereen We hebben zorg en ondersteuning toegankelijk, betaalbaar en kwalitatief op orde gehouden door in te zetten op preventie. We hebben geïnvesteerd in het versterken van de voorzieningen in wijken en kernen. Inwoners organiseren activiteiten op het terrein van sport en bewegen, en kunst en cultuur in het gemeenschapshuis of de sportvoorziening. We hebben aandacht voor jong en oud, iedereen kan en mag meedoen. Ook mensen met een beperking kunnen volop bewegen in Meierijstad. We maken reguliere verenigingen en voorzieningen zo inclusief mogelijk. Onze (sport)accommodaties zijn duurzaam ingericht. Waar mogelijk wekken we energie op met behulp van zonnepanelen. In 2040 hebben we ook een topsportvoorziening. Het Uniek Centrum voor Sporten is in 2040 uitgebreid tot hét nationale expertisecentrum voor inclusief sporten. Om iedereen mee te kunnen laten doen in het dagelijks leven werken we actief aan toegankelijkheid. Naast toegankelijkheid van gebouwen, vergroten we de toegankelijkheid van onze openbare ruimte.

Bestaanszekerheid Inwoners van Meierijstad ervaren bestaanszekerheid op het gebied van inkomen, gezondheid, gezin en participatie. Dat betekent dat iedereen in zijn eigen onderhoud kan voorzien en een dak boven het hoofd heeft. Er zijn geen dak- en thuislozen meer in 2040. Inwoners kunnen volwaardig meedoen en bijdragen aan de samenleving. Als gemeente stimuleren en ondersteunen we actief onze inwoners.

In Meierijstad ondersteunen we waar nodig inwoners bij hun financiële situatie. Zo

Vanuit de gemeenschapshuizen en de sociale teams kunnen inwoners informatie en

heeft iedereen voldoende financiële middelen om van rond te komen. We vinden

ondersteuning krijgen. Ook zijn er digitale producten en diensten om juiste informatie

het belangrijk dat inwoners financieel zelfredzaam zijn en geen (problematische)

te krijgen en ondersteuning op maat te ontvangen.

schulden opbouwen.

28

56

4.3

Zorgtransitie: de zorg is toegankelijk, betaalbaar en kwalitatief

In Meierijstad hebben we de toegang tot zorg en ondersteuning dichtbij, in samenhang georganiseerd. De dienstverlening van onze sociale teams is snel, effectief en efficiënt. Voor inwoners is zorg die zij (later) nodig hebben beschikbaar in de

Om de zorg toegankelijk, betaalbaar en kwalitatief te houden moeten keuzen worden

buurt en toegankelijk. Inwoners zijn in staat de nodige ondersteuning en zorg op tijd

gemaakt. De overheid richt zich alleen nog op mensen in kwetsbare situaties. Inwoners

te regelen. Zij kunnen langer blijven meedoen, gezonder leven en hebben minder

met een lichte zorgvraag worden ondersteund door vrijwilligers en burgerinitiatieven.

(zware) zorg nodig.

Daarnaast is er is een collectief aanbod van de welzijnsorganisaties die wijkgericht werken. Met deze inzet weten we de zorg betaalbaarder te maken Positieve gezondheid

Op passende locaties zijn zorgtuinen ontstaan waar inwoners in een veilige omgeving

is uitgangspunt van ons beleid.

kunnen werken aan hun herstel. Mensen met dementie, met GGZ problematiek of mensen die herstellen van ziekten of stress onderhouden deze zorgtuinen. Ook

29

56

jongeren met gedragsproblemen vinden hier tijdelijk een plek. Begeleiding vindt

Middelengebruik (zoals alcohol en drugs) onder jongeren en volwassenen is flink

plaats door vrijwilligers, ervaringsdeskundigen en een klein aantal professionals. Ook

verminderd. Iedereen groeit op in een rookvrije openbare ruimte. Inwoners hebben ook

zijn we meer gaan de-medicaliseren en passen we triage toe in de zorg. Dat betekent

voldoende eigen regie en een grote zelfredzaamheid. Door het bieden van trainingen

dat er een keuze gemaakt wordt wie er wel en wie er geen of minder zorg ontvangt.

over preventieve zorg wordt iedereen vitaal ouder. Denk aan trainingen voor ouderen om valongelukken te voorkomen.

In 2040 zien we in het zorgdomein veel sociale en technische innovaties. Die zetten we in omdat er te weinig beschikbare arbeidskrachten zijn in de zorg. We maken zo

Inwoners van Meierijstad voelen zich mentaal goed. Dit komt door vroege

goed mogelijk gebruik van datagestuurd werken, digitale technieken en artificiële

signalering van problemen, tijdige en passende voorzieningen en de prettige groene

intelligentie (AI).

leefomgeving. In Meierijstad kun je veilig leven. Inwoners ervaren een hoge mate van sociale veiligheid. Inwoners met onbegrepen gedrag of complexe problematiek

Actief burgerschap

krijgen adequate ondersteuning.

In Meierijstad is actief burgerschap een begrip. Zorgen voor elkaar en omkijken naar elkaar is de norm. De gemeente ondersteunt alleen als het noodzakelijk is. Niet

Meierijstad heeft een sterk en samenhangend netwerk van preventie en vroeghulp.

alle zorg is meer vanzelfsprekend. Veel zorg, zoals huishoudelijke verzorging, is er in

Hierbij hebben alle inwoners – van (aanstaande) ouders tot jongeren en gezinnen

2040 alleen in de vorm van financiële ondersteuning voor mensen die het zelf niet

– toegang tot tijdige, passende ondersteuning. Maatschappelijke organisaties,

kunnen betalen.

onderwijs, zorg en bewoners werken samen. Hiermee stimuleren we een gezonde, veerkrachtige samenleving waarin problemen worden voorkomen of opgelost.

Bewoners doen veel zelf en voor elkaar. Buurtbewoners kijken collectief naar elkaar

De gezinnen met (meervoudige)problematiek zijn in beeld evenals onveiligheid in

om. Hierdoor zijn er verschillende voorzorgcirkels ontstaan. Burgerinitiatieven zorgen

afhankelijkheidsrelaties buiten het gezin. Het sociaal team pakt hulpvragen integraal,

voor sociale innovaties. Vitale ouderen zorgen voor minder vitale ouderen. In de

samen met ketenpartners en samen met de inwoner op. Dit levert een integraal

zorgzame wijken is een wederkerigheid vanzelfsprekend.

samenwerkplan op.

Preventie en innovatie

Alle dorpen en kernen van Meierijstad hebben een leefomgeving waarin we gezond

We hebben op tijd geïnvesteerd in preventie en innovatie. Hierdoor heeft elke inwoner

gedrag stimuleren. In gemeentelijke ruimtelijke plannen hebben gezondheid en

van Meierijstad in 2040 dezelfde kansen op gezondheid. Alle inwoners van Meierijstad,

ontmoeting voor inwoners een hoge prioriteit. Bij de inrichting van de openbare

jong en oud, voelen zich gezond door voldoende beweging en gezonde voeding.

ruimte staan gezondheid en ontmoeten centraal. We bieden veel ruimte aan groen. Ook zorgen we voor voldoende zit- en speelgelegenheden voor jong en oud.

Omdat Meierijstad in het verleden een epicentrum is geweest van corona en q-koorts beschikt Meierijstad in 2040 over een expertisecentrum. Meierijstad werkt hierbij intensief samen met ziekenhuis Bernhoven.

30

56

Doordat kinderen betere ondersteuning krijgen van hun ouders en sociale vaardigheden ontwikkelen op school en op hun vereniging is de zorgvraag bij jongeren in Meierijstad minder dan ergens anders in Nederland. Waar in 2025 het aantal jongeren in Meierijstad met jeugdhulp nog 1 op de 8 was, is dat in 2040 nog maar 1 op 14. Het gros van deze jongeren krijgt geen individuele begeleiding meer maar collectieve begeleiding. Deze begeleiding vindt volledig plaats binnen de gemeente Meierijstad. Jongeren die toch in de problemen komen, of in de criminaliteit terecht dreigen te komen, krijgen ondersteuning van een team. Dit team kan integrale oplossingen bieden. Bijvoorbeeld bij het vinden van een woning, een In

2040

is

de

vergrijzing op haar h o o g te p u n t .

Va n

baan, een opleiding, een vrijetijdsbesteding of zorgaanbieder. Ook deze aanpak is een voorbeeld voor veel andere gemeenten.

8

procent in 1950 naar ruim 25

Ieder kind en iedere jongere moet de kans krijgen om gezond en veilig op te groeien.

procent in 2040. De kosten in de

En om zich te ontwikkelen naar zelfstandigheid. Hierbij hebben we ons gericht op het

zorg zijn ook sterk gestegen. De laatste

verbeteren van de toegankelijkheid, betaalbaarheid en kwaliteit van de jeugdzorg.

jaren hebben zich daarnaast gekenmerkt door

Door (innovatieve) samenwerking kunnen we kwaliteit en gelijke kansen bieden aan

grote tekorten aan medewerkers in de zorg. In Meierijstad is dit

kinderen.

probleem minder groot dan ergens anders in Nederland. We hebben op tijd een hybride leeromgeving Zorg & Welzijn ontwikkeld die de toegang tot zorgberoepen

De gemeentelijke kosten om de zorgtransitie mogelijk te maken zijn hoog. We

mogelijk heeft gemaakt. Een aanpak die vergelijkbaar is met de hybride leeromgeving

zijn sneller, beter en efficiënter gaan organiseren. Hierdoor is een innovatieve

Techniek van de Chocolate Factory.

samenwerking ontstaan tussen lokale partners in het sociaal domein. Daarnaast kunnen we door datagestuurd te werken de resultaten van preventie en innovatie

Opgroeien in Meierijstad

goed onderbouwen. Daardoor kunnen we tijdig bijsturen in beleid, interventies en

Meierijstad heeft op tijd onderkend dat jongeren het moeilijk hebben in de snel

subsidies en blijven de kosten beheersbaar.

veranderende wereld. De gemeente voert een actief beleid. Hierdoor is 90% van alle kinderen lid van een sportvoorziening of van een club op het terrein van kunst en cultuur. De gemeente heeft hiervoor een stimuleringsbeleid dat als voorbeeld dient voor veel andere gemeenten.

31

56

4.4

(Circulaire) economie: sterk en samen duurzaam ondernemen in Meierijstad

Ondernemend Meierijstad neemt een sterke bovenlokale economische positie in. Zowel naar arbeidsplaatsen, ondernemers, aard als grootte. We bieden aan meer dan 50.000 mensen een arbeidsplaats. Meierijstad heeft een groot aantal midden-, kleinbedrijven en zzp’ers. Samen met het sterke karakter van familiebedrijven (met grote inte rnationale namen) zetten zij Meierijstad stevig op de kaart. Vanzelfsprekend is er plek om te groeien voor ondernemers van Meierijstad. Daarvoor is genoeg (nieuwe) ruimte nodig, maar ook verbetering van de bestaande bedrijventerreinen. De nieuwe werklocaties zetten een nieuwe standaard voor duurzaamheid neer. Die duurzaamheidseisen nemen we ook zoveel mogelijk over bij de verbetering van bestaande terreinen. Naast de investeringen in de groei van bedrijvigheid, hebben we de afgelopen jaren geïnvesteerd in het aantrekken van kennisinstellingen en het realiseren van hybride leer- en werkvormen. We hebben een unieke leer-, werk- en verblijfsomgeving ontwikkeld: een Meierijstadse beroepsonderwijscampus.

Sterk ondernemersklimaat Van oudsher heeft Meierijstad een sterk ondernemersklimaat. Dit hebben we verder versterkt. Onder andere door (fysiek) meer ruimte te bieden aan de ontwikkeling van bestaande bedrijven. En aan bedrijvigheid in topsectoren die al sterk zijn in Meierijstad: agrifood en maakindustrie. Ook blijven we werken aan ondernemersstimulering voor het Midden- en KleinBedrijf (MKB) en startende ondernemers. Hiermee versterken we de brede welvaart. Denk hierbij aan het tegengaan van voedselverspilling, stimuleren van sociaal ondernemerschap of anders ondernemen in het buitengebied. Zo blijven

32

56

we de economie versterken gericht op innovatiekracht en gebruik van data in bedrijfssystemen. Door uitproberen en leren buiten de gebaande paden te gaan voorzien we in slimme combinaties. Combinatie van cultuur, economische dragers, educatie en beleving. Rotterdam en Eindhoven hebben ooit New Dutch opgestart. Meierijstad heeft deze beweging versterkt op een manier die haar past. Dit komt tot uitdrukking in toekomstbepalende architectuur, design en technologie. Daarnaast in het open minded en inventieve karakter van bewoners en ondernemers, die zich inzetten voor een betere (duurzame) samenleving. In de geest van New Dutch weet Meierijstad zich prima te profileren, gericht op talent in Meierijstad. We hebben ruimte gegeven aan nieuwe bedrijvigheid die voortkomt uit het Brainportecosysteem. En die aansluit bij ons eigen economische ecosysteem. Deze laatste economische ontwikkelingsstap is goed mogelijk gemaakt door de strategische ligging van onze gemeente, de samenwerking die we hebben gevormd met de regiogemeenten in Noordoost Brabant en de gemeentelijke samenwerking ten zuiden. De keuze voor die samenwerking heeft de verbinding van Meierijstad met de Brainportbedrijvigheid een boost gegeven. Tegelijkertijd heeft de overheid een scherpere economische koers ingezet. De topsectoren agrifood en de maakindustrie

We hebben alleen voor nieuwe bedrijvigheid gekozen als deze de

karakteriseren namelijk de economie van Meierijstad. Daar hebben we aan vast

economische kracht of verduurzaming versterkt. Dat heeft het ondernemingsklimaat

gehouden, en nóg scherper voor gekozen.

heel goed gedaan. Keuzes die daarbij horen zijn onder meer ruimtebeslag, milieueffecten, biobased bouwmaterialen, bereikbaarheid, arbeidsplaatsen en de

Meierijstad blijft natuurlijk ook voorzien in de behoefte van de groei van bestaande

directe relatie tot ons ecosysteem.

en lokale ondernemers. Maar we zijn trots op onze keuze om de economische, technologische en innovatieve kracht van agrifood en maakindustrie leidend te laten

Door deze keuzes hebben zich juist geen grootschalige logistieke bedrijven gevestigd

zijn voor de verdere ontwikkeling van het economisch ecosysteem.

die geen schakel vormen in ons economisch ecosysteem.

33

56

kennis, kunde en organisatie. Daardoor hebben we samen meer bereikt op het gebied van duurzaamheid. Bestaande werklocaties zijn verbeterd, groener, circulair en fossielvrij gemaakt.

“Met een duurzame ontwikkeling groeien ook de groene economie én het geluk van inwoners. Zowel in wat wordt geproduceerd als in hóe dat wordt gedaan” – Raad van Verbeelding.

Ook hebben we meer en intensievere watergebonden bedrijvigheid in het havengebied van Veghel aan de Zuid-Willemsvaart gestimuleerd. Dit leidt tot beter gebruik van het watertransport. Maximaliseren van het watertransport is ook voorstelbaar door inzet

Toekomstbestendig ondernemersklimaat

op een hogere vaarklasse (vaarklasse V) voor het kanaal, ophoging van openbare

In de energietransitie loopt het bedrijfsleven in Meierijstad voorop met een collectieve

kunstwerken (bruggen) en door de juiste bedrijven op de juiste plek situeren.

aanpak. Dit heeft geleid tot een efficiënte en toekomstbestendige omgang met lokaal opgewekte energie. Het zorgt voor een stabiel economisch vestigingsklimaat

Een grote stimulans is ook hier de samenwerking met de overheden van Noordoost

als het gaat om de afname van energie. We hebben dit samen in coöperatieve

Brabant en de regio Eindhoven. We werken samen aan de ontwikkeling van een

zin voor elkaar gekregen. Bij bestaande en nieuwe bedrijvigheid zetten we zoveel

nieuwe hoogwaardige werklocatie. We zetten nieuwe bedrijven zoveel mogelijk bij

mogelijk in op uitwisseling. Uitwisseling van restwarmte, elektriciteit en mogelijk andere

elkaar. Zo kunnen zij restwarmte, elektriciteit en mogelijk andere reststromen met

reststromen.

elkaar uitwisselen.

Verduurzaming is door een bedrijf niet makkelijk op te pakken. Daarom hebben we

Deze nieuwe werklocatie heeft een hoogwaardige en moderne standaard en is

ruimte gereserveerd voor (circulaire)verwerkingsbedrijven binnen het agrifood- en

goed bereikbaar. De werklocatie heeft een duurzame ruimtelijke inrichting, met

maakindustrie-ecosysteem. Ook hebben we algemene maatregelen voor bedrijven

huisvestingsvormen voor internationale werknemers. Er is ruimte voor groeiende

om deze duurzame overgang te maken.

bedrijven en verwerkende- en fossielvrije-energiebedrijven. Natuurlijk ook voor bedrijven die het agrifood-ecosysteem en de RNOB versterken en passen bij de

In 2040 is in heel Meierijstad het restafval 0. Ook dankzij deze circulaire

hoogwaardige maakindustrie van Meierijstad en Brainport. Dus, een topwerklocatie.

verwerkingsbedrijven spreken we niet meer over restafval maar van een grondstof.

Deze nieuwe werklocatie heeft het aantrekkelijke en vooral toekomstbestendige

We hebben werklocaties meer met elkaar samen te laten werken op gebied van

ondernemingsklimaat extra versterkt.

34

56

4.5

Kennis en talent aantrekken en behouden: Een leven lang ontwikkelen

In 2040 hebben we een MBO 5-niveau (associate degree) in Meierijstad. Dankzij de verbinding met de hogescholen van AVANS, HAS, HAN, Yuverta en Fontys. We zoeken telkens naar verbinding met middelbare scholieren en studenten. Zo kunnen zij kennis

In 2040 zijn we er als Meierijstad in geslaagd om talent te ontwikkelen, blijvend

maken met het lokale bedrijfsleven van Meierijstad. Goede voorbeelden hiervan zijn

te binden en op te leiden voor een sterke lokale economie en economische

de Rechtswinkel of snuffeldagen.

regio. In onze gemeente streven we naar een toekomstbestendig en inclusief (beroeps-)onderwijssysteem. Hierbij heeft jong en oud toegang tot kwalitatief

Een leven lang ontwikkelen

hoogstaand onderwijs. Ondersteund door een sterk netwerk van samenwerkende

Het onderwijs voor jong en oud vindt allemaal plaats op de beroepsonderwijscampus

onderwijsinstellingen, zorg- en maatschappelijke organisaties.

Meierijstad. Het is een kennis-, innovatie- en ontmoetingscentrum. Een broedplaats voor jong talent en een motor voor ‘een leven lang ontwikkelen en leren’. Want

Meierijstad stimuleert en faciliteert dat elke inwoner voldoende basisvaardigheden

ook volwassenen keren regelmatig terug naar het onderwijs. Ze kunnen er hun

heeft om goed mee te kunnen doen in de samenleving. Dit beroepsonderwijssysteem

vaardigheden bijspijkeren en nieuwe kennis opdoen.

sluit aan bij ons ecosysteem van agrifood en maakindustrie. Daarnaast bij maatschappelijke organisaties zoals Zorg en Welzijn. We hebben hiermee een breed

Deze aanpak van een leven lang ontwikkelen is één van de initiatieven van het

en aantrekkelijk aanbod aan Mbo-opleidingen op het terrein van de zorg en techniek.

mobiliteitscentrum. We leren niet alleen tijdens school en studietijd, maar blijven leren. Voor persoonlijke ontwikkeling en om aan te sluiten bij veranderende situaties op de arbeidsmarkt. Hier is ook aansluiting van hoger onderwijs noodzakelijk.

35

56

Samenwerking

Ook kunnen ze zich ontwikkelen binnen hun talenten en leveren ze een waardevolle

We hebben een structurele samenwerking tussen onderwijsinstellingen, het

bijdrage aan de (lokale) economie. Hierbij stimuleren we ondernemerschap en

bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en de overheid. Hierdoor sluit ons

faciliteren we een leven lang ontwikkelen. Zo blijven inwoners weerbaar in een telkens

onderwijsprogramma (curriculum) aan bij het Meierijstadse economische ecosysteem,

veranderende arbeidsmarkt.

de regionale arbeidsmarkt en onze inwoners. De beroepsonderwijscampus biedt een uitdagende leeromgeving voor hightech toeleveringsbedrijven in relatie tot het

We garanderen in Meierijstad iedereen die kan en wil werken een baan. Inwoners

Brainport-ecosysteem. Naast nieuwe initiatieven blinken de hybride leeromgeving

die dat niet kunnen, hebben een andere zinvolle dagbesteding. De meeste inwoners

LeefGoed op het terrein van Zorg & Welzijn en The Chocolate Factory op het terrein

vinden bij voorkeur werk of hebben een zinvolle dagbesteding in de zorg, onderwijs,

van techniek hierin uit.

kinderopvang en veiligheid (politie en defensie). Daarnaast in de agrofood en maakindustrie en in de sectoren energie, bouw en infrastructuur en ICT. Dit past bij

Hybride onderwijs

het Meierijstadse ecosysteem.

Het leren vindt niet alleen binnen de campus plaats. De mogelijkheid bestaat ook om buiten de campus onderwijs te volgen (hybride onderwijs). We stemmen dit met

Onze werknemerstotaalbenadering houdt ook in dat we taalonderwijs bieden en

de leerling of student af. Hybride onderwijs helpt om theoretische kennis in de praktijk

laaggeletterdheid verminderen. We bieden sportmogelijkheden en ondersteuning

toe te passen. Daarnaast versterkt het de band tussen onderwijs en bedrijfsleven

om financieel fit te blijven.

en maatschappelijke organisaties. Digitalisering en datagestuurd leren en werken is hierbij een nadrukkelijke vernieuwingsslag geweest.

In 2040 is de regionale positie van Meierijstad ijzersterk geworden. De verbinding met de regio’s noordoost Brabant en Metropool regio Eindhoven (MRE) is vanzelfsprekend.

In 2040 hebben we de verbinding met het hoger onderwijs en wetenschappelijk

Op veel vlakken in de agrifood en maakindustrie lopen we voorop.

onderwijs nog verder versterkt. Met als doel om vernieuwingen als artificiële intelligentie (AI), robotica en toegevoegde realiteit of Augmented Reality (AR) een plek te geven

Meierijstad heeft op tijd gekozen om onderwijsmaatregelen te nemen. Hierdoor

binnen en buiten de campus.

is haar bovenlokale economische positie gehandhaafd en interessant is gebleven voor talent. Meer inzet op jeugd en talent betekent een sterkere aanwezigheid van